:ỉf

BỌ GIAO DỤC VA ĐAO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
tsọ GIAO DỤC VA ĐAO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

VIÊN ĐÌNH HUY
VIÊN ĐÌNH HUY

MỘT SO GIAI PHÃP QUAN LY
HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
HUYỆN QUẢNG XƯƠNG TỈNH THANH HÓA
LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC
LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dàn khoa học:
PGS. TS. NGỒ ĐÌNH PHƯƠNG

NGHỆ
NGHỆ AN
AN -2013
- 2013


LỜI CẢM ƠN

Trong quả trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành Luận vãn, tác giả đã
nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cắp
lãnh đạo, nhiều thầy giảo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình.

8. Cấu trúc của Luận văn............................................................................4

Chương 1. Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐÈ QUẢN LÝ HOẠT DỘNG
CHUYÊN MÔN....................................................................................5
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề....................................................................5
1.2. Một số khái niệm cơ bản....................................................................10
1.3. Hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học..........................................14
1.4. Công tác quản lý hoạt động chuyênmôn............................................24

Kết luận chương 1....................................................................................................29
Chương 2. cơ SỞ THựC TIỄN CỦA VẤN ĐÈ QUẢN LÝ HOẠT
ĐỌNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TIẺU HỌC HUYỆN
QUẢNG XƯƠNG TỈNH THANH HÓA.................................30
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và truyền thống


TT

4.

VIÉT TẮT

VIÉT ĐẦY ĐỦ

CBQL
Cán bộ quản lý
MỤCSÓ
CHỮ
CẢI PHÁP
VIÉT TẮT

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
MÔN Ở CÁC TRƯỜNG Chuẩn
TIẺUquốc
HỌC
gia HUYỆN QUẢNG
XƯƠNG

Cơ sở vật chất

Chưa thực hiện đầy đủ
TỈNH THANH HÓA.................................................................54
GD&ĐT
Giáo dục và đào tạo
3.1. Những nguyên tắc đề xuất giải pháp..................................................54
GV
Giáo viên
HĐDH
dạymôn
họcở các trường tiểu
3.2. Các giải pháp quản lý hoạt Hoạt
độngđộng
chuyên
HS
Học sinh
học
huyện
Quảng
Xương
tỉnhThanh
MCLTT

TBDH

Thiết bị dạy học

23.

TH

Tiểu học

24.

THĐĐ

Thực hiện đầy đủ

25.

TT

Thông tư

27.

XHCN

Xã hội chủ nghĩa


DANH MỤC BẢNG THÓNG KÊ SÓ LIỆU


Quảng Xương............................................................................40


Bảng 2.12. Tổng hợp kết quả đánh giá của CBQL về mức độ cần thiết
và tính khả thi về các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý
hoạt động chuyên môn ở trường Tiểu học................................83
Bảng 2.13. Tổng hợp kết quả đánh giá của giáo viên về mức độ cần
thiết và tính khả thi về các giải pháp nâng cao hiệu quả


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

Bước vào thế kỷ XXI, giáo dục có vai trò vô cùng quan trọng đối với
sự phát triển đất nước, song song với khăng định: “Phát triên giáo dục và
đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng
thúc đấy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy
nguồn lực con người”[4] và “Phát triển giáo dục phải thực sự là quốc sách
hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng,...Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát
triển”.[29, tr7], thì công tác quản lý, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý
là một việc vô cùng quan trọng: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu.
Đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn
hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đối
mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý
là khâu then chốt”[4, trl31 ]. Đảng đã khắng định vai trò của công tác quản
lý và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục các cấp đối với sự
nghiệp giáo dục và đào tạo, sự phát triển nguồn lực chất lượng cao trong
công cuộc CNH - HĐH đất nước, trong thế kỷ XXI. Đe tài được lựa chọn

lý giáo dục, chú trọng vào biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn, là nhiệm
vụ chính trị cơ bản và then chốt của mỗi nhà trường.
Trong những năm qua, chất lượng giáo dục tỉnh Thanh Hóa nói chung,
chất lượng giáo dục bậc tiểu học của huyện Quảng Xương nói riêng đã đạt
được kết quả đáng khích lệ góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài, phục vụ đắc lực cho sự phát triển văn hóa xã hội. Cán bộ
quản lý trường học đã được bồi dưỡng về công tác quản lý cả về lý luận và
thực tiễn. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động chuyên môn và hiệu quả của
công tác này còn nhiều hạn chế. Nhận thức về quản lý hoạt động chuyên môn


3

vấn đề cần giải quyết. Chính từ thực trạng trên, tác giả chọn đề tài: Một số
giải pháp quản lý hoạt động chuyên môn ở các trường tiêu học huyện
Quảng Xương tỉnh Thanh Hóa. Với đề tài này, chúng tôi mong muốn được
góp phần đẩy mạnh sự phát triển giáo dục tiểu học huyện Quảng Xương tỉnh
Thanh Hóa trong giai đoạn tói.
2. Mục đích nghiên cứu

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn của
cán bộ quản lý các trường tiểu học huyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hoá.
3. Dối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1. Đoi tượng nghiên cứu

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn của
cán bộ quản các trường tiểu học huyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hoá.

3.2. Phạm vi nghiên cúm

- Đề tài có thể làm tài liệu tham khảo cho những trường tiểu học của

các huyện có thực trạng tương tự.
- Chương
Đề tài có
tài liệu
khảo
cho động
học viên
cao môn
học và
sinh
3: thê
Mộtlàm
sô giải
pháptham
quản
lý hoạt
chuyên
ở các

trường tiêu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa


5
Chương 1
cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN DÈ QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN
1.1. Lịch sử nghiên cúu vấn đề


M.Weber và Chester Barnard sáng lập mô hình tổ chức đê quản lý, coi trọng
sự phân công sắp xếp vị trí tìmg người trong tổ chức, đồng thời đề cao tính
nhân đạo và tính trồi của hệ thống.
Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết trong những công trình
nghiên cứu của mình đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường
phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt
động của đội ngũ giáo viên” [28]. V.A Xukhomlinxki đã tổng kết những
thành công cũng như những thất bại của 26 năm kinh nghiệm thục tiễn làm
công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụ của một hiệu trưởng, cùng với nhiều
tác giả khác ông đã nhấn mạnh đến sự phân công họp lý, sự phối hợp chặt
chẽ, sự thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng đê đạt được
mục tiêu hoạt động chuyên môn nghiệp vụ đã đề ra. Các tác giả đều khắng
định vai trò lãnh đạo và quản lý toàn diện của hiệu trưởng. Tuy nhiên trong
thực tế cùng tham gia quản lý các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của nhà
trường còn có vai trò quan trọng của của các phó hiệu trưởng, các tổ chức
chuyên môn và các tổ chức đoàn thể. Song làm thế nào để hoạt động chuyên
môn nghiệp vụ của các trường tiểu học đạt kết quả cao nhất, huy động được
tốt nhất sức mạnh của mỗi giáo viên? Đó là vấn đề mà các tác giả đặt ra trong
công trình nghiên cứu của mình. Vỉ vậy, V.A Xukhomlinxki cũng như các tác
giả khác đều chú trọng đến việc phân công hợp lý và các biện pháp quản lý
chuyên môn nghiệp vụ của hiệu trưởng [28].


7

Các nhà nghiên cứu cũng thống nhất cho rằng: Một trong những biện
pháp hữu hiệu nhất để làm tốt công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụ là phải
xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phát huy được tính sáng tạo trong
công việc của họ và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm,
phải biết lựa chọn giáo viên bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dưỡng họ trở


Ngọc

Quang,

Nguyễn

Quang

Phúc,...Trong

những năm gần đây, xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về
Quản lý giáo dục như: Đặng Quốc Bảo, Một số khái niệm cơ bản về quản lý
giáo dục - trường Cán bộ đào tạo trung ương I, Hà Nội, 1997; Trần Kiểm,
Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục - Nhà xuất bản Đại học
Sư phạm, 2009; Nhóm tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo
- Quản lý giáo dục, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, 2011; Phạm Khắc
Chương, Lý luận quản lý giáo dục đại cương, Đại học Sư phạm Hà Nội,
2009,... Những công trình nghiên cứu của các tác giả đã giải quyết nhiều vấn
đề lý luận, bản chất, quy trình, phương pháp, nghệ thuật,... quản lý và quản lý
giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
Vấn đề quản lý hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên cũng là
một vấn đề được các nhà nghiên cứu quan tâm trong nhiều năm qua. Đó là tác
giả PGS.TS Nguyễn Ngọc Hợi, PGS.TS Phạm Minh Hùng, PGS.TS Thái Văn
Thành... Trong quá trình nghiên cứu, các tác giả đều nêu lên nguyên tắc
chung của việc quản lý hoạt động chuyên môn trong các nhà trường như sau:
- Xác định đầy đủ nội dung hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của

giáo viên.
- Xây dựng hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp

còn bao gồm cả công việc như tổ chức cho giáo viên tự học, tự bồi dưỡng,
giáo
dục học sinh ngoài giờ lên lóp, sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu khoa học
giáo dục... Hay nói cách khác, quản lý hoạt động chuyên môn ở các trường
tiểu
học thực chất là quản lý quá trình lao động sư phạm của người thầy.
Như vậy, vấn đề quản lý chuyên môn của các trường phổ thông từ lâu
đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm. Hiện nay, chúng


10

chất lượng dạy và học của bậc học được coi là nền móng trong trường phổ
thông đồng thời trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội, đặc biệt của
các nhà nghiên cứu giáo dục, các cơ sở giáo dục.
Qua các công trình nghiên cứu chúng ta thấy có môt điểm chung nối
bật đó là: Khăng định vai trò quan trọng các biện pháp quản lý chuyên môn
nghiệp vụ của giáo viên trong việc nâng cao chất lượng dạy học ở các cấp
học, bậc học. Đây cũng là một trong những tư tưởng mang tính chiến lược về
phát triển giáo dục của Đảng ta.
Đối với đơn vị huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, ngoài những văn
bản, chỉ thị, đề án mang tính chủ trương đường lối của huyện uỷ, UBND
huyện, phòng giáo dục về các biện pháp quản lý chuyên môn ở các trường
tiểu học thì chưa có tác giả nào nghiên cứu về vấn đề này. Vậy làm như thế
nào quản lý có hiệu quả hoạt động chuyên môn ở các trường tiểu học huyện
Quảng Xương tỉnh Thanh Hóa? Đây chính là vấn đề chúng tôi quan tâm
nghiên cứu trong luận văn này.
1.2. Một số khái niệm cơ bản

1.2.1. Quản lý


thẻ và kết quả của sự phân công lao động xã hội, nhưng lao động quản lý lại
có thể phân chia thành một hệ thống các dạng lao động xác định mà theo đó
chủ thê quản lý có thể tác động vào đối tượng quản lý. Các dạng hoạt động
xác định này được gọi là các chức năng quản lý. Một số nhà nghiên cứu cho
rằng trong mọi quá trình quản lý, người cán bộ quản lý phải thực hiện một
dãy chức năng quản lý kế tiếp nhau một cách lôgic, bắt đầu từ lập kế hoạch
xây dựng tổ chức, chỉ đạo thực hiện và cuối cùng là kiểm tra đánh giá. Quá
trình này được tiếp diễn một cách “tuần hoàn” và được gọi là chu trình quản
lý. Có thế hiểu chu trình quản lý gồm các chức năng cơ bản sau:
+ Lập kế hoạch.


12

+ Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch.
Tuy nhiên các chức năng kế tiếp nhau nhưng chúng thực hiện đan xen
nhau, hỗ trợ, bổ sung cho nhau. Ngoài ra, chu trình quản lý thông tin chiếm
một vai trò quan trọng, nó là phương tiện không thể thiếu được trong quá
trình hoạt động của quản lý. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý và vai
trò của thông tin trong chu trình quản lý thế hiện bằng sơ đồ:

Sơ đồ 1.1. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý và vai trò
của thông tin trong chu trình quản lý

1.2.2. Quản lý giáo dục

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống tác
động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý (hệ giáo
dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của



14

Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất là trung tâm của nhà trường. Mỗi
hoạt động đa dạng và phức tạp của nhà trường đều hướng vào đó.
Như vậy, quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình lao động sư
phạm của thầy, hoạt động học tập và tự giáo dục của trò diễn ra chủ yếu trong
quá trình dạy học. Tuy nhiên, do tính quản lý nhà trường vừa mang tính nhà
nước vừa mang tính xã hội nên trong quản lý nhà trưừng còn bao hàm quản lý
đội ngũ, csvc, tài chính, hành chính - quản trị... và quản lý các hoạt động
phối kết hợp với các lực lượng xã hội đế thực hiện mục tiêu giáo dục.

Sơ đồ 1.2. Các yếu tố hợp thành quá trình giáo dục
1.3. Hoạt động chuyên môn ỏ trường tiếu học
1.3.1. Trường tiêu học trong hệ thong giáo dục quốc dân

“Trường tiểu học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục
quốc dân, có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng” [6].
Trường tiểu học vừa là một thiết chế xã hội trong quản lý quá trình đào
tạo trung tâm, vừa là một bộ phận của cộng đồng trong guồng máy giáo dục


15

quốc dân. Hoạt động quản lý của trưừng tiểu học thể hiện đầy đủ bản chất của
hoạt động quản lý, mang tính xã hội, tính khoa học, tính kỹ thuật và nghệ
thuật của hoạt động quản lý.
Quản lý trường học nói chung và quản lý trường tiểu học nói riêng là tổ
chức, chỉ đạo và điều hành quá trình giảng dạy của thầy và hoạt động học tập

+ Hiệu trưởng và phó hiệu trưởng do Nhà nước bố nhiệm chịu trách
nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường. Hiệu trưởng được bổ nhiệm
theo định kỳ, quản lý các hoạt động của nhà trường theo chế độ thủ trưởng.
+ Hội đồng trường đối với trường công lập. Hội đồng quản trị đối với
trường tư thục được gọi chung là hội đồng trường. Hội đồng trường là tổ
chức chịu trách nhiệm quyết định về phương hướng hoạt động của nhà
trường, huy động và giám sát việc sử dụng các nguồn lực dành cho nhà
trường, gắn nhà trường với cộng đồng và xã hội, đảm bảo thực hiện mục
tiêu giáo dục.
Hội đồng trường tiểu học công lập gồm: đại diện tổ chức Đảng, Ban
giám hiệu (gồm hiệu trưởng và phó hiệu trưởng), đại diện Công đoàn, đại
diện Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Tổng phụ trách Đội, đại diện
các tổ chuyên môn, đại diện tố văn phòng.
+ Tổ chức Đảng trong nhà trường tiểu học lãnh đạo nhà trường và hoạt
động trong khuôn khổ Hiến pháp, Pháp luật và Điều lệ Đảng.
+ Công đoàn giáo dục, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và
các tố chức xã hội khác hoạt động trong trường theo quy định của Pháp luật
và Điều lệ của mỗi tổ chức giúp nhà trường thực hiện mục tiêu, nguyên lý
giáo dục.
I Mỗi trường tiểu học có một giáo viên tổng phụ trách Đội TNTP Hồ
Chí Minh và Sao Nhi đồng Hồ Chí Minh, có trách nhiệm phối hợp với nhà


17

Sơ đồ 1.3. Trường tiểu hoc trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.2. Quản

lý

giáo dục học sinh.
ơ tìmg nội dung, hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên lại có
những yêu cầu cụ thể, dưới dạng những thao tác, hành động sư phạm nhất
định. Chăng hạn trong giảng dạy, giáo viên cần thực hiện hệ thống thao tác,
hành động sau đây: Xác định mục đích yêu cầu và xây dựng cấu trúc của một
bài lên lớp; tạo tâm thế nhận thức cho học sinh; lựa chọn và sử dụng phối hợp
các phương pháp, phương tiện dạy học; tổ chức hoạt động nhận thức của học
sinh nhằm chiếm lĩnh tri thức mới, cách thức hoạt động mới, tổ chức các mối
quan hệ giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh và tài liệu học tập, giữa học
sinh với nhau trong giờ học; tổ chức quá trình kiêm tra đánh giá đẻ xác định
mức độ tri thức, kỹ năng kỹ xảo hiện có ở học sinh [6].
Như vậy, hoạt động quản lý chuyên môn nghiệp vụ có nhiệm vụ bảo
đảm kết quả của các hoạt động giáo dục đạt được mục tiêu giáo dục. Quản lý
chuyên môn nghiệp vụ được thực hiện thông qua các quá trình đánh giá kết
quả giáo dục đào tạo học sinh, sinh viên, đánh giá hoạt động của nhà trường
và các cơ sở giáo dục.
Quản lý hoạt động chuyên môn nghiệp vụ được tiến hành một cách có
kế hoạch, có tổ chức, dựa trên các tiêu chí đánh giá khác nhau.


19

tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng,
của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng” [30]
và “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phâm chất và năng lực là yếu tố
quyết định bộ máy nhà nước” [30]
Quan điểm đó nêu lên vai trò quan trọng và then chốt của đội ngũ cán
bộ công chức, viên chức đối với việc xây dựng Đảng, xây dựng nhà nước
trong sạch vững mạnh, vừa đặt ra yêu cầu trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ,
công chức, viên chức phải phấn đấu vươn lên hơn nữa đế đáp ứng đòi hỏi của