BÀI LUẬN
Câu hỏi 9: Đổi mới chính sách phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu
Bài làm
Trong thời gian gần đây, chúng ta thường đề cập rất nhiều đến các vấn đề: biến đổi
khí hậu, kịch bản biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, phát triển đô thị thích ứng với
biến đổi khí hậu … Đây thật sự là vấn đề đã, đang diễn ra và cần sự quan tâm cũng như
phải có những hành động kịp thời, có sự chú trọng về mặt quản lý của các cơ quan nhà
nước trong giai đoạn sắp tới. Thật sự, ngay từ bây giờ, trong quá trình phát triển của
mình, các nhà quản lý không quan tâm đến vấn đề này thì chúng ta sẽ gặp rất nhiều khó
khăn trong giai đoạn sắp tới. Đặc biệt trong xây dựng và phát triển đô thị, chúng ta cũng
phải quan tâm sâu sắc đến việc thích ứng với biết đổi khí hậu. Cụ thể hiện nay, trong
thành phố Hồ Chí Minh, chúng ta hay gặp tình trạng ngập do triều cường, thiếu mảng
xanh, không khí ô nhiễm, mưa bão lớn gây ngập lụt… Tất cả đó là do ảnh hưởng của
biến đổi khí hậu và sự yếu kém trong dự báo, kế hoạch, xây dựng, quy hoạch phát triển
đô thị. Không nắm chắc vấn đề này và không thấy rõ sự cần thiết cấp bách trong phát
triển đô thị thích ứng với nó thì chúng ta mãi mãi xây dựng những đô thị mà chìm ngập
trong ô nhiễm, trì trệ, luôn phải được “vá đắp” để chống chọi với sự thay đổi của thiên
nhiên.
BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG CỦA NÓ:
Biến đổi khí hậu là sự biến đổi trạng thái về hệ thống khí hậu, được nhận biết qua sự
biến đổi trung bình và/hoặc sự biến động của các thuộc tính của nó; duy trì trong một
thời kì dài, điển hình là hàng thập kỷ hoặc dài hơn. Biến đổi khí hậu có thể do quá trình
tự nhiên bên trong hệ thống khí hậu hoặc do những tác động từ bên ngoài, hoặc do tác
động thường xuyên của con người làm thay đổi thành phần cấu tạo của khí quyển hoặc
sử dụng đất. Biểu hiện của nó là sự nóng lên toàn cầu, cụ thể là: mùa đông ít tuyết ở khu
vực trượt tuyết núi Alpơ, hạn hán triền miên ở châu Phi, các sông băng trên núi tan chảy
nhanh nhất trong vòng 5000 năm qua. Nó thể hiện ở: hiện tượng El Nino (hiện tượng
nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo trung tâm và đông
Thái Bình Dương) và hiện tượng La Nina ( hiện tượng lạnh đi dị thường của lớp nước
biển trên bề mặt ở khu vực trên) ngày càng dày hơn hoặc thưa hơn so với chu kì thường
xuất hiện.

san hô, lấn đất…
Ngoài ra nó còn tác động đến các vấn đề khác: du lịch, kinh tế…

KỊCH BẢN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU THẾ KỶ XXI VÀ SỰ THÍCH ỨNG
Kịch bản biến đổi khí hậu toàn cầu thế kỷ XXI:
- Kịch bản thấp: nhiệt độ trung bình toàn cầu cuối thế kỷ XXI có thể tăng 1,8 0C
(phạm vi dao động từ 1,1 – 2,90C), mực nước biển tăng thêm từ 0,18 – 0,38m.
- Kịch bản cao: nhiệt độ trung bình toàn cầu cuối thế kỷ XXI có thể tăng 4 0C (phạm
vi dao động từ 2,4 – 6,40C), mực nước biển tăng thêm từ 0,26 – 0,59m.
Trước các kịch bản đó, chúng ta cần phải thích ứng với sự thay đổi này. Có nghĩa là
tất cả những phản ứng đối với biến đổi khí hậu nhằm làm giảm tính dễ bị tổn thương,
nó thể hiện khả năng đối phó hay tiếp nhận những tác động hay sức ép qua cơ chế phản
hồi hay phục hồi. Nó cũng còn có nghĩa là các hành động tận dụng những cơ hội thuận
lợi mới nảy sinh do biến đổi khí hậu.
Các biện pháp thích ứng cơ bản: theo Bản báo cáo đánh giá lần thứ 2 của nhóm công
tác II của Ủy ban Liên chính phủ về thay đổi khí hậu (IPCC) đã đề cập tới 228 phương
pháp thích ứng khác nhau, chủ yếu trong 8 nhóm sau:
- Chấp nhận tổn thất (không làm gì cả): nó phù hợp khi không còn khả năng chống
chọi hoặc ở những nơi mà phải trả giá cho sự thích ứng quá cao so với sự rủi ro
và các thiệt hại có thể.
- Chia sẻ tổn thất: thường xảy ra trong cộng đồng dâu cư lớn.
- Làm thay đổi nguy cơ: kiểm soát trong chừng mực các mối nguy hiểm từ biến đổi
khí hậu (đắp đập, đê … kiểm soát lũ, giảm chất thải…)
- Ngăn ngừa các tác động: là hệ thống các phương pháp thường dùng để thích
ứng từng bước và ngăn chặn các tác động làm biến đổi, mất ổn định khí hậu.
- Thay đổi cách sử dụng (thay đổi cách sử dụng đất…)
- Thay đổi, chuyển địa điểm (hoạt động kinh tế…)
- Nghiên cứu khoa học, công nghệ để phục vụ cho thích ứng.
Trang 2


vững, bảo đảm tính hệ thống, tổng hợp, ngành, liên ngành, vùng, liên vùng, bình
đẳng về giới, xóa đói, giảm nghèo.
- Các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu được tiến hành có trọng tâm, trọng
điểm; ứng phó với những tác động cấp bách trước mắt và những tác động tiềm
tàng lâu dài; đầu tư cho ứng phó với biến đổi khí hậu là yếu tố quan trọng đảm
bảo phát triển bền vững; ứng phó hôm nay sẽ giảm được thiệt hại trong tương
lai.
- Ứng phó với biến đổi khí hậu là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị, của toàn
xã hội, của các cấp, các ngành, các tổ chức, mọi người dân và cần được tiến hành
với sự đồng thuận và quyết tâm cao, từ phạm vi địa phương, vùng, quốc gia đến
toàn cầu.
- Các nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu phải được thể hiện trong các chiến
lược, chương trình, quy hoạch, kế hoạch phát triển của các ngành, các địa
phương, được thể chế hóa bằng các văn bản quy phạm pháp luật và được quán
triệt trong tổ chức thực hiện.
- Triển khai ứng phó với biến đổi khí hậu theo nguyên tắc “Trách nhiệm chung
nhưng có phân biệt” được xác định trong Công ước Khung của Liên hợp quốc về
Trang 3


biến đổi khí hậu, Việt Nam sẽ thực hiện có hiệu quả chương trình giảm nhẹ biến
đổi khí hậu khi có sự hỗ trợ đầy đủ về vốn và chuyển giao công nghệ từ các nước
phát triển và các nguồn tài trợ quốc tế khác.
SỰ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRONG ĐÔ THỊ
Từ những tác hại chung của biến đổi khí hậu đến đời sống toàn cầu, có thể nhìn
nhận những tác hại đặc trưng của biến đổi khí hậu đến đô thị và quá trình đô thị hóa.
- Nước biển dâng làm mất diện tích đất dành cho đô thị
- Gây triều cường, ngập lụt.
- Ảnh hưởng hệ sinh thái, làm mất cân bằng sinh thái.
- Diện tích cây xanh, rừng ven biển giảm.


Mặc dù, Quyết định 158/2008/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt Chương
trình mục tiêu Quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu có đề cập đến các mục tiêu như
sau:
1. Mục tiêu tổng quát
Mục tiêu chiến lược của Chương trình là đánh giá được mức độ tác động của biến
đổi khí hậu đối với các lĩnh vực, ngành và địa phương trong từng giai đoạn và xây dựng
được kế hoạch hành động có tính khả thi để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu cho
từng giai đoạn ngắn hạn và dài hạn, nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của đất
nước, tận dụng các cơ hội phát triển nền kinh tế theo hướng các-bon thấp và tham gia
cùng cộng đồng quốc tế trong nỗ lực giảm nhẹ biến đổi khí hậu, bảo vệ hệ thống khí hậu
trái đất.
2. Mục tiêu cụ thể
a) Đánh giá được mức độ biến đổi của khí hậu Việt Nam do biến đổi khí hậu toàn
cầu và mức độ tác động của biến đổi khí hậu đối với các lĩnh vực, ngành và địa phương.
b) Xác định được các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu.
c) Tăng cường các hoạt động khoa học công nghệ nhằm xác lập cơ sở khoa học cho
các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu.
d) Củng cố và tăng cường năng lực tổ chức, thể chế, chính sách về ứng phó với biến
đổi khí hậu.
đ) Nâng cao nhận thức, trách nhiệm tham gia của cộng đồng và phát triển nguồn
nhân lực.
e) Tăng cường hợp tác quốc tế nhằm tranh thủ sự giúp đỡ, hỗ trợ của quốc tế trong
ứng phó với biến đổi khí hậu.
g) Tích hợp vấn đề biến đổi khí hậu vào các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát
triển kinh tế - xã hội, phát triển ngành và địa phương.
h) Xây dựng và triển khai các kế hoạch hành động của các Bộ, ngành và địa
phương ứng phó với biến đổi khí hậu; triển khai các dự án, trước tiên là các dự án thí
điểm.
Trong đó có hai mục tiêu cụ thể đ và g có chỉ tiêu như sau:

hoạch phát triển của các giai đoạn tiếp theo.
Tuy nhiên, theo Quyết định số 445/QĐ-TTg ngày 07/04/2009 của Thủ tướng Chính
phủ phê duyệt điều chỉnh định hướng Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị
Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050 thì lại không đề cập đến vấn đề biến
đổi khí hậu trong phát triển đô thị. Cụ thể trong quan điểm và tiêu chí như sau:
Quan điểm: Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị Việt Nam phục vụ mục
tiêu xây dựng thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thực hiện dân giàu,
Trang 6


nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Việc hình thành và phát triển hệ
thống đô thị Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050 phải bảo đảm:
- Phù hợp với sự phân bố và trình độ phát triển lực lượng sản xuất, với yêu cầu
của quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam;
- Phát triển và phân bố hợp lý trên địa bàn cả nước, tạo ra sự phát triển cân đối
giữa các vùng. Coi trọng mối liên kết đô thị - nông thôn, bảo đảm chiến lược an ninh
lương thực quốc gia; nâng cao chất lượng đô thị, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa
truyền thống phù hợp từng giai đoạn phát triển chung của đất nước;
- Phát triển ổn định, bền vững, trên cơ sở tổ chức không gian phù hợp, sử dụng
hợp lý tài nguyên thiên nhiên, đất đai, tiết kiệm năng lượng; bảo vệ môi trường, cân
bằng sinh thái;
- Xây dựng đồng bộ cơ sở hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật với cấp độ thích hợp
hoặc hiện đại, theo yêu cầu khai thác, sử dụng và chiến lược phát triển của mỗi đô thị;
- Kết hợp chặt chẽ với việc bảo đảm an ninh, quốc phòng và an toàn xã hội; đối
với các đô thị ven biển, hải đảo và dọc hàng lang biên giới phải đáp ứng yêu cầu nhiệm
vụ bảo vệ và giữ vững chủ quyền quốc gia.
2. Mục tiêu
Từng bước xây dựng hoàn chỉnh hệ thống đô thị Việt Nam phát triển theo mô
hình mạng lưới đô thị; có cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phù hợp, đồng bộ, hiện
đại; có môi trường và chất lượng sống đô thị tốt; có nền kiến trúc đô thị tiên tiến, giàu


•

•

•

•
•
•
•
•

Quyết định số 445/QĐ-TTg ngày 07/04/2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
điều chỉnh định hướng Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị Việt Nam
đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2050.
Thông tư liên tịch 07/2010/TTLT-BTNMT-BTC-BKHĐT hướng dẫn quản lý, sử
dụng kinh phí ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia ứng
phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2009 - 2015 do Bộ Tài nguyên và Môi trường Bộ Tài chính - Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành
Thông báo số 167/TB-VPCP về việc ý kiến của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải
tại buổi làm việc với Bộ Tài nguyên và Môi trường về chương trình mục tiêu quốc
gia ứng phó với biến đổi khí hậu do Văn phòng Chính phủ ban hành
Thông báo 303/TB-BXD kết luận của Thứ trưởng Nguyễn Đình Toàn về thực hiện
Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu do Bộ Xây dựng
ban hành
Thông báo 353/TB-VPCP về ý kiến kết luận của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tại
cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với
biến đổi khí hậu do Văn phòng Chính phủ ban hành
Thông báo 57/TB-BXD kết luận của Thứ trưởng Nguyễn Đình Toàn về triển khai
Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu theo Quyết định

thời và hư hỏng.

-

Nâng cao tính quyết liệt chỉ đạo trong việc tích hợp vào chính sách phát triển đô
thị với ứng phó biến đổi khí hậu. Coi đó là tiêu chí hàng đầu trong hoạch định
chính sách phát triển đô thị.

-

Đầu tư mạnh mẽ và trọng điểm để đẩy mạnh công tác nghiên cứu, tìm hiểu, xây
dựng kịch bản, xây dựng các phương pháp, cách thức đối phó với biến đổi khí
hậu: xây dựng đê, nghiên cứu thành phố thấp dưới mực nước biển (như Hà Lan),
khai thác năng lượng biển, cân bằng sinh thái… Rút ngắn thời gian thực hiện các
mục tiêu trong Chiến lược Quốc gia

-

Ban hành Luật, Chính sách, Quy định … nhanh chóng và sâu sát hơn cho việc xây
dựng chính sách phát triển đô thị trong thời kì mới

-

Tăng cường mạnh mẽ việc đào tạo nguồn nhân lực về thích ứng với biến đổi khí
hậu.

-

Kết hợp, phối hợp với các nước, các nền khoa học tiên tiến trong công tác thích
ứng với biến đổi khí hậu. Vận dụng, chuyển giao, khai thác các công nghệ tiên