MỤC LỤC
Lời mở đầu………………………………..…………………………..….………. 2
Nội dung………………………………………………………………………….. 2
I.

Các tính chất cơ bản của dư luận xã hội…………………………….…….. ...2

1. Tính khuynh hướng……………………………………………….……….…….2
2. Tính lợi ích………………………………………………………….………...... 3
3. Tính lan truyền…………………………………………………….…….………5
4. Tính bền vững tương đối và tính dễ biến đổi ………………………...……… ...6
5. Tính tương đối trong khả năng phản ánh thực tế xã hội của dư luận xã hội…….8
II. Tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật……………………..... 8
1. Tác dụng của dư luận xã hội đến hoạt động xây dựng pháp luật………….. …...9
2. Tác dụng của dư luận xã hội đến hoạt động thực hiện pháp luật……...……….12
3. Tác dụng của dư luận xã hội đến hoạt đông áp dụng pháp luật………..……….12
Kết luận…………………………...……………………………………………....16
Danh mục tài liệu tham khảo …………..………………………...………….17

1


LỜI MỞ ĐẦU
Dư luận xã hội là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học như tâm lý
học, chính trị học, sử học và đặc biệt là xã hội học . Dư luận xã hội là sự thể hiện ý
chí, thái độ của cộng đồng xã hội nên nó có tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ và
hành động của các cá nhân trong quá trình tham gia vào các lĩnh vực của đời sống
xã hội trong đó có lĩnh vực pháp luật. Dư luận xã hội là tập hợp các ý kiến, quan
điểm có tính chất phán xét, đánh giá của các nhóm xã hội hay của xã hội nói chung
trước những vấn đề mang tính thời sự, có liên quan tới lợi ích chung, thu hút được
sự quan tâm của nhiều người và được thể hiện trong các nhận định và hành động

thị phân bố dư luận xã hội có dạng hình chữ J thì chỉ có một loại quan điểm (tán
thành hoặc phản đối) có tỉ lệ số người ủng hộ cao mà thôi, điều đó biểu thị sự
thống nhất cao trong dư luận xã hội.
2. Tính lợi ích
Để trở thành đối tượng của dư luận xã hội, các sự kiện, hiện tượng xã hội đang
diễn ra phải được xem xét từ góc độ chúng có mối quan hệ mật thiết với lợi ích của
các nhóm xã hội khác nhau trong xã hội. Tính lợi ích của dư luận xã hội được nhìn
nhận trên hai phương diện là lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần.
Lợi ích vật chất được nhận thức rõ nét khi các hiện tượng diễn ra trong xã hội có
liên quan chặt chẽ đến hoạt động kinh tế và sự ổn định cuộc sống của đông
đảo người dân. Chẳng hạn các chủ trương của Đảng và Nhà nước về khoán
trong nông nghiệp, về cải cách chế độ tiền lương, các quyết định về tăng giá
xăng dầu, điều chỉnh mức thu tiền điện…
Ví dụ điển hình là theo Nghị định 31 do Chính phủ ban hành ngày 12/4 và bắt
đầu áp dụng từ 1/5, là một bước hiện thực hóa chủ trương điều chỉnh lương tối
thiểu đã được Quốc hội phê duyệt từ cuối năm ngoái. Chính phủ ban hành Nghị
định 31 quy định mức lương tối thiểu chung lên là 1,05 triệu đồng, ngân sách Nhà

3


nước sẽ cần khoảng 11.000 tỷ đồng. Năm 2012, lực lượng lao động cả nước sẽ có
khoảng 52,9 triệu người, trong đó số lao động làm việc trong nền kinh tế quốc dân
khoảng 51,27 triệu người. Với Nghị quyết này dư luận xã hội trong quần chúng
nhân dân đã lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ bởi chính quyết định đó có liên quan chặt
chẽ đến đời sống vật chất của phần lớn những nhân dân
Lợi ích tinh thần được đề cập khi các vấn đề, các sự kiện đang diễn ra đụng
chạm đến hệ thống các giá trị, chuẩn mực xã hội, các phong tục, tập quán, khuôn
mẫu hành vi ứng xử văn hoá của cộng đồng xã hội hoặc của cả dân tộc. Dư luận xã
hội về việc các bộ phim truyền hình của Việt Nam ngày càng có những cảnh nóng

ứng phản xạ quay vòng, trong đó điểm khởi đầu từ cá nhân hay nhóm xã hội nhỏ
sữ gây nên chuỗi các kích thích của các cá nhân hay nhóm xã hội khác. Để duy trì
được chuỗi kích thích này luôn cần có các nhân tố tác động lên cơ chế hoạt động
tâm lí của cá nhân và nhóm xã hội. Đối với dư luận xã hội các nhân tố tác động đó
có thể được coi là các thông tin bằng các hình ảnh, âm thanh sống động trực tiếp,
có tính thời sự. Dưới tác động của các luồng thông tin này, các nhóm công chúng
khác nhau sẽ cùng được lôi cuốn vào quá trình bày tỏ sự quan tâm của mình thông
qua các hoạt động trao đổi, bàn bạc, tìm kiếm thông tin, cùng chia sẻ trạng thái tâm
lí của mình với người xung quanh. Đặc biệt đối với những sự kiện lớn của đất nước
như tình trạng chiến tranh, các cuộc bầu cử; hay các sự kiện vượt ra ngoài hoạt
động sống và làm việc bình thường của con người như các vụ tội phạm nguy hiểm,
nạn hạn hán, lũ lụt… Chúng ta có thể theo dõi và ghi nhận được ảnh hưởng của các
luồng thông tin đến các hành động quan tâm của công chúng. Khi đó, sự hình
thành mạnh mẽ và lan truyền nhanh chóng của dư luận xã hội được thể hiện rất rõ
nét. Tính lan truyền của dư luận xã hội càng được thể hiện mãnh mẽ trong thời đại
công nghệ thông tin. Chỉ sau khi vụ án Lê Văn Luyện được đưa lên truyền thông
đại chúng ít giờ thì đã có rất nhiều sự phẫn nộ của mọi người được thể hiện ra, gây
nên một cơn đại chấn trong dư luận xã hội. Những lời lẽ xấu xa nhất được giành
cho kẻ sát nhân tàn bạo. Người nhà nạn nhân thì đau xót vì mất mát quá lớn về
tinh thần, còn hắn ta thì dửng dưng với bản án 18 năm tù. Mọi người cũng đã lên
án gay gắt những lỗ hổng của pháp luật đã khiến cho hang triệu người dân thất
vọng.
5


Cái tốt đẹp thì ít được biết nhưng những điều xấu thì lại được lan truyền rộng
rãi.
4. Tính bền vững tương đối và tính dễ biến đổi
Dư luận xã hội vừa có tính bền vững tương đối vừa có tính dễ biến đổi.
Có những dư luận xã hội chỉ qua một đêm là thay đổi nhưng cũng có những dư

sáng thức dậy có thể thưởng thức những ly trà nóng, lắng nghe những câu chuyện
xảy ra của đời thường...một cách nhăm nhi thấm thía đã ngấm vào máu và ăn sâu
vào tiềm thức người Việt. Việc tách rời cuộc sống của ông bà, cha mẹ - những
người lớn tuổi trong gia đình và đưa họ vào các viện dưỡng lão lại là điều khó chấp
nhận, chắc chắn sẽ vấp phải nhiều luồng thông tin trái chiều từ dư luận xã hội.
Đồng tình thì ít mà rèm pha, chế nhạo thì nhiều.
Hay hiện tượng tảo hôn , chế độ đa thê là hiện tượng bình thường, được chấp
nhận ở các nước thuộc khu vực Trung Đông, Nam Sahara (châu Phi) hay Ấn Độ
nhưng chúng sẽ gặp phải sự phản ứng gay gắt tại nhiều nước Châu Âu, Bắc Mỹ,
Đông Nam Á… Trong khi đó, quan hệ tình dục ngoài hôn nhân dễ dàng được chấp
nhận ở Châu Âu , Bắc Mỹ mà lại bị phản đối mạnh mẽ ở, thậm trí bị trừng phạt
theo luật lệ tôn giáo ở Trung Đông, Ấn Độ.
_ Biến đổi theo thời gian: Cùng với sự phát triển của xã hội, nhiều giá trị văn
hóa, chuẩn mực xã hội, phong tục tập quán có thể bị biến đổi ngay trong cùng nền
văn hóa – xã hội, dẫn đến sự thay đổi trong cách nhìn nhận, đánh giá của dư luận
xã hội.
Ngày xưa, các đôi nam nữ yêu nhau thì phải trai chưa vợ, gái chưa chồng,
nhiều người đủ những điều kiện ấy nhưng vẫn bị mọi người soi mói đủ đường,
làng xóm bàn tán nhưng bây giờ trong thời đại hội nhập, điều đó đang dần dần
được thay đổi, con trẻ có thể tự do yêu đương, tự do kết hôn,…Mọi người đã nới
lỏng suy nghĩ về tình yêu để con người trưởng thành hơn.
Phụ thuộc vào bối cảnh cụ thể, dư luận xã hội còn biến đổi theo đối tượng
của các phán xét, đánh giá khi công chúng phát hiện thêm các mối liên quan giữa
đối tượng ban đầu với các sự kiện, hiện tượng, quá trình diễn ra kèm theo sau nó.
Mặt khác, xuất phát từ các phán xét, đánh giá bằng lời, dư luận xã hội có thể
7


chuyển hóa thành những hành động mang tính tự phát hoặc có tổ chức để thể hiện
thái độ đồng tình hay phản đối của mình. Một mặt, dư luận xã hội cực lực lên án,

II.Tác dụng của dư luận xã hội đối với lĩnh vực pháp luật
Dư luận xã hội có vai trò và tác động quan trọng đến nhiều lĩnh vực khác
nhau của đời sống xã hội, như kinh tế, chính trị, đạo đức , pháp luật, văn hóa, giáo
dục…, trong số đó, phải kể tới tác động, ảnh hưởng của dư luận xã hội đối với lĩnh
vực pháp luật bao gồm các hoạt động xây dựng pháp luật, thực hiện pháp luật và
áp dụng pháp luật.
1. Tác dụng của dư luận xã hội đến hoạt động xây dựng pháp luật
Tác dụng của dư luận xã hội đến hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta hiện
nay được thể hiện trên các phương diện sau:
Thứ nhất, dư luận xã hội là sự thể hiện lợi ích chung thông qua tiếng nói chung
của nhân dân, nên nó là điều kiện cần thiết để các tầng lớp nhân dân phát huy
quyền làm chủ, mở rộng nền dân chủ xã hội, tích cực tham gia vào hoạt động xây
dựng pháp luật. Các tầng lớp nhân dân là chủ thể rộng rãi của hoạt động xây dựng
pháp luật. Hiến pháp của Nhà nước ta đã thể hiện rõ nguyên tắc quyền lực của nhà
nước thuộc về nhân dân, đông thời, thiết lập cơ chế đảm bảo sao cho việc thực thi
quyền lực nhà nước phục vụ cho lợi ích của nhân dân và luôn nằm dưới sự kiểm
soát của nhân dân. Dưới chế độ ta, nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước dưới
hai hình thức cơ bản là dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện.
Dân chủ trực tiếp là hình thức nhân dân trực tiếp thể hiện ý chí và nguyện
vọng của mình. Đây là hình thức hữu hiệu tạo cho nhân dân, với tính cách là chủ
thể tối cao và duy nhất của quyền lực nhà nước, khả năng tham gia tích cực và chủ
động vào các hoạt động của Nhà nước, trong đó có hoạt động xây dựng pháp luật.
Dân chủ đại diện là hình thức cơ bản mà thông qua đó, nhân dân thực hiện
quyền lực nhà nước, vận hành theo quy định của Hiến pháp. Theo cơ chế này, nhân
dân bầu ra cơ quan đại diện. Cơ quan đại diện trực tiếp nhận quyền lực từ nhân dân
nên còn được gọi là cơ quan quyền lực nhà nước, trong đó Quốc hội là cơ quan
quyền lực nhà nước cao nhất, Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở
địa phương.

9

bằng pháp luật.
10


2. Tác dụng của dư luận xã hội đến hoạt động thực hiện pháp luật
Không chỉ có tác dụng đối với hoạt động xây dựng pháp luật, dư luận xã hội
cùng với các yếu tố văn hóa - lối sống khác còn có tác dụng mạnh mẽ đến hoạt
động thực hiện pháp luật
Dư luận xã hội gắn liền với ý chí của cộng đồng, của các nhóm xã hội nên nó
có tác động mạnh mã đến suy nghĩ và hành động của các cá nhân. Trong một
chừng mực nhất định, người ta có thể không sợ sự trừng phạt của pháp luật khi
thực hiện những hành vi sai trái, phạm pháp; nhưng lại rất sợ sự phê phán của, lên
án của sư luận xã hội – một thứ “luật bất thành văn”. Trong điều xã hội có nền dân
chủ rộng rãi, dư luận xã hội được coi là phương tiện kiểm tra xã hội đối với ý thức
pháp luật và hành vi pháp luật của mỗi người. Dưới áp lực của dư luận xã hội, mỗi
người luôn phải xem xét, suy nghĩ, kiểm định trước khi thực hiện một hành vi pháp
luật nào đó. Những câu hỏi luôn phải được mỗi người đặt ra, như hành vi đó đúng
hay sai? Có phù hợp với các chuẩn mực pháp luật hiện hành không? Nếu thực hiện
thì có được dư luận xã hội ủng hộ, đồng tình hay bị dư luận xã hội lên án? Nhờ đó,
ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật trong mỗi chủ thể cũng được nâng lên một
bước.
3. Tác dụng của dư luận xã hội đến hoạt đông áp dụng pháp luật
Dư luận xã hội cũng có những áp lực cần thiết và quan trọng đối với hoạt động
áp dụng pháp luật.
Một trong những chức năng cơ bản cảu dư luận xã hội là chức năng giám sát.
Chức năng giám sát, tư vấn của dư luận xã hội được thể hiện rõ nét nhất khi đối
tượng phán xét của dư luận xã hội là các hoạt động của cơ quan nhà nước, chính
quyền các cấp, trong đó có hoạt động thực thi và bảo vệ pháp luật. Dư luận xã hội
thực hiện chức năng giám sát đối với các hoạt động này. J.J. Rousseau đã đánh giá
rất cao mối quan hệ giữa dư luận xã hội và cơ quan tư pháp. Ông cho rằng, “Luật

thực hiện việc quai đê lấn biển để nuôi trồng thủy sản. Ông khởi nghiệp bằng việc
bán tài sản, vay mượn bạn bè, người thân và ngân hàng, chịu nhiều thiệt hại mất
mát trong quá trình lấn biển, bao gồm cái chết của con gái đầu 8 tuổi bị rơi xuống
cống chết đuối trong một lần theo bố mẹ ra đầm.

12


Cụ thể, năm 1993, huyện Tiên Lãng ban hành quyết định giao cho Đoàn Văn Vươn
diện tích 21ha đất bãi biển khu vực nam cống Rộc thuộc xã Vinh Quang để sử
dụng vào mục đích nuôi trồng thủy sản, thời hạn sử dụng là 14 năm. Trong quá
trình sử dụng ông đã tự ý đắp bờ bao để sử dụng vượt quá diện tích được giao.
Từ năm 1995, ông đã xây được một con đê cao tạo thành bờ bao cho một vùng
đầm rộng lớn hàng chục ha cùng hàng ngàn cây sú, vẹt mọc lên tạo thành cánh
rừng chắn sóng. Gia đình ông đã có đầm nuôi tôm, cá để sinh sống.
Tháng 3 năm 1997, ông Vươn làm đơn xin giao đất bổ sung phần diện tích lấn biển
ngoài diện tích được giao. Tháng 4 năm 1997, huyện Tiên Lãng ra quyết định giao
bổ sung cho ông Vươn 19,3ha giáp với diện tích đã giao, thời hạn 14 năm. Tổng
cộng ông Vươn được sử dụng 40,3ha đất để nuôi trồng thủy sản.
Đê lấn biển của ông còn được cho rằng đã góp phần giúp nhân dân trong vùng
không phải lo vỡ đê mỗi khi bão lũ. Ông Vươn đã đắp được một số đoạn đê để bảo
vệ đầm thủy sản của mình, ví dụ như đoạn đê công vụ. Chính quyền huyện sau này
cũng đắp thêm được một số đoạn nhỏ của đê công vụ, nhưng lại nhận rằng chính
quyền đã có công đắp đê chứ không phải ông Vươn. Việc này đã bị người dân địa
phương phản đối.
Đến thời điểm hết hạn giao đất, năm 2009, huyện Tiên Lãng đã làm thủ tục thu hồi
toàn bộ 40,3 ha của ông Đoàn Văn Vươn. Tuy nhiên, ông Vươn đã khiếu nại việc
thu hồi 19,3ha đất lên huyện, sau đó không đồng tình quyết định của huyện, ông
khởi kiện lên Tòa án.
Ngày 27 tháng 1 năm 2010, Tòa án huyện Tiên Lãng đã xét xử sơ thẩm và bác đơn

khác là Đoàn Văn Thoại (sinh năm 1970) và Phạm Văn Thái (sinh năm 1977).
Tuy nhiên việc thu hồi đất đã bị hủy bỏ, chủ tịch UBND và Bí thư Đảng ủy xã
Vinh Quang cũng bị đình chỉ chức vụ. Ngày 10 tháng 2, thủ tướng chính phủ đã
yêu cầu chính quyền địa phương thi hành các thủ tục cho phép gia đình ông Vươn
14


tiếp tục được sử dụng đất đã giao. Chiều ngày 23 tháng 2 năm 2012, Chủ tịch và
Phó Chủ tịch UBND huyện Tiên Lãng bị cách chức.
Theo bà Trần Thị Mịn, em dâu ông Đoàn Văn Vươn: "Họ dồn đến đường cùng,
nên anh tôi bảo là phải giữ, chứ cũng không dám nổ súng đâu... Bây giờ nợ hơn
chục tỷ thì gọi là lên bờ chỉ có chết thôi, không thể sống bằng cái gì được, nhà cửa
không có. Nên phải giữ lấy đất, chứ không phải chống trả đâu".

Sau khi một số cán bộ địa phương bị đình chỉ công tác hay bị cách chức, nhiều
người dân đã bày tỏ ý kiến đồng tình với việc cách chức này.
Nói tóm lại, dư luận xã hội đã và đang đóng một vai trò rất tích cực trong hoạt
động áp dụng pháp luật của các cơ quan chức năng, đảm bảo cho pháp luật luôn
được công bằng và minh bạch.

KẾT LUẬN
Qua tìm hiểu về tính chất của dư luận xã hội, tác dụng của dư luận xã hội đối
với lĩnh vực pháp luật, ta thấy được tầm quan trọng rất lớn của dư luận xã hội. Như
vậy dư luận xã hội là một phần không thể thiếu của ý thức xã hội. Hơn nữa nó còn
đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống pháp luật. Nó có ảnh hưởng
sâu sắc và mạnh mẽ đến mọi hoạt động của lĩnh vực pháp luật như hoạt động xây
dựng pháp luật, hoạt động thực hiện pháp luật và hoạt động áp dụng pháp luật.

15