I/ NHỮNG CÁCH LẬP Ý
THƯỜNG GẶP CỦA BÀI VĂN
BiỂU CẢM:
1.Liên hệ hiện tại với
tương lai:


* Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:


* Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:
_Trong đoạn văn vừa rồi có phải tác giả
đang ở hiện tại nghĩ đến tương lai
không? Câu văn nào nói đến điều đó?
 Tác giả đang ở hiện tại nghĩ đến tương
lai: “ Các em rồi đây lớn lên” (mở bài)
_Ở hiện tại tác giả muốn nói đến điều gì?
Tương lai tác giả muốn nói đến điều gì?
Và tác giả đã dùng biện pháp nghệ
thuật nào nói đến những điều đó?
 Ở hiện tại tác giả nói đến hình ảnh cây
tre. Tương lai thì sắt, thép…Tác giả đã
sử dụng phép liệt kê: “ sắt, thép, xi
măng cốt sắt, tre, nứa…”


*Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:
_ Giữa hình ảnh ở hiện tại và hình ảnh ở
tương lai thì hình ảnh nào làm tác giả
gợi lên cảm xúc? Đó là những cảm xúc

*Tìm hiểu bài tập 2 trang 118:
_ Tác giả viết văn bản trên theo trình
tự thời gian như thế nào?
>Tác giả đang ở hiện tại nghĩ về quá
khứ: “đến bây giờ…tái sinh…” (mở
bài)


*Tìm hiểu bài tập 2 trang 118:
_ Món đồ chơi làm tác giả say mê nhất
là gì? Tác giả say mê món đồ chơi
đó thế nào?
>Tác giả say mê con gà đất (thân bài)
+Dáng vẻ: “đẹp mã, oai vệ, có kèn…”
+Tình cảm gắn bó: “niềm vui diệu kì,
còn gì vui hơn, ấp nó…”
_ Từ việc say mê đó đã gợi lên cảm
xúc gì trong lòng tác giả?
>Cảm xúc tình cảm thiêng liêng: “nỗi gì
sâu thẳm, giống như một linh hồn”
(kết bài)


3. Tưởng tượng tình huống, hứa
hẹn, mong ước:
*Tìm hiểu bài tập 3 trang 119:


*Tìm hiểu bài tập 3 trang 119:
_ Đoạn văn diễn biến theo trình tự thời


*Tìm hiểu bài tập 4 trang 119:
_Tác giả ngồi ở Lũng Cú nhớ về nơi
nào? Nơi đó có gì để tác giả nhớ?
>Tác giả nhớ về Cà Mau: “đất ngày
càng lấn biển, chim, rạch, kênh, cù
lao…”
_Từ tình cảm đối với Lũng Cú và Cà
Mau tác giả đã liên tưởng đến điều
gì? Điều đó thể hiện tình cảm gì?
>Tác giả liên tưởng đến một ngày đất
nước thanh bình. Sẽ bay từ Cà Mau
ra Lũng Cú.
>Tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương,
đất nước.


4. Quan sát, suy ngẫm:

*Tìm hiểu bài tập 5 trang 120:


*Tìm hiểu bài tập 5 trang 120:
_Tầm quan sát của tác giả có
theo trình tự không gian và
thời gian không? Hãy chia
đoạn theo trình tự quan sát
mà em nghĩ?
 Quan sát theo trình tự
không gian và thời gian:

răng…khuyết” thấy U đã già đi
theo năm tháng và vì quá cực
nhọc, càng yêu thương U nhiều
hơn.


Ghi nhớ





Để tạo ý cho bài văn biểu cảm, khơi
nguồn cho mạch cảm xúc nảy sinh,
người viết có thể hồi tưởng kỉ niệm
quá khứ, suy nghĩ về hiện tại, mơ
ước tới tương lai, tưởng tượng
những tình huống gợi cảm, hoặc
vừa quan sát vừa suy ngẫm, vừa
thể hiện cảm xúc.
Nhưng dù dùng cách gì thì tình cảm
trong bài cũng phải chân thật và sự
việc được nêu ra phải có trong kinh
nghiệm. Được như thế bài văn mới
làm cho người đọc tin và đồng cảm.


II/ LUYỆN TẬP:
1.Tập lập ý bài văn biểu
cảm theo các đề sau:

nghĩ về hiện tại:
_Xác định hình dung con vật mà em đã từng
nuôi, những đặc điểm (hình dáng, tính
cách) làm em nhớ mãi.
_Bây giờ con vật đó có còn tồn tại hay
không? Nếu còn tồn tại thì có đặc điểm gì
khác? Nếu không còn tồn tại thì điều gì ở
quá khứ làm em nhớ đến con vật đó nhất.
_Tình cảm đối với con vật ở quá khứ đó còn
mãi trong em đến bây giờ.


d) Cảm nghĩ về mái trường
thân yêu:


d) Cảm nghĩ về mái trường
thân yêu:
*Tưởng tượng tình huống,
hứa hẹn, mong ước:
_Đặt một tình huống có liên quan đến ngôi
trường (một buổi chào cờ, buổi lao động,
hội trại). Nghĩ đến một tình huống khác
tương tự nhưng không phải trên nền ngôi
trường để nhận ra sự khác biệt, để bộc lộ
cảm xúc.
_Cảm xúc sẽ ùa về là những cảm xúc nào?
Thôi thúc em làm gì?
_Qua những cảm xúc đó em sẽ nhận ra tình
cảm của em đối với ngôi trường mình.