I/ NHỮNG CÁCH LẬP Ý
I/ NHỮNG CÁCH LẬP Ý
THƯỜNG GẶP CỦA BÀI VĂN
THƯỜNG GẶP CỦA BÀI VĂN
BiỂU CẢM:
BiỂU CẢM:
1.Liên hệ hiện tại với
1.Liên hệ hiện tại với
tương lai:
tương lai:

* Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:
* Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:

* Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:
* Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:
_Trong đoạn văn vừa rồi có phải tác giả đang ở hiện
_Trong đoạn văn vừa rồi có phải tác giả đang ở hiện
tại nghĩ đến tương lai không? Câu văn nào nói
tại nghĩ đến tương lai không? Câu văn nào nói
đến điều đó?
đến điều đó?

Tác giả đang ở hiện tại nghĩ đến tương lai: “ Các
Tác giả đang ở hiện tại nghĩ đến tương lai: “ Các
em rồi đây lớn lên”

+Gắn bó: “còn mãi”
+Gắn bó: “còn mãi”
(thân bài – đoạn 1).
(thân bài – đoạn 1).
+Biết ơn: “Bóng mát, khúc nhạc tâm tình, làm cổng
+Biết ơn: “Bóng mát, khúc nhạc tâm tình, làm cổng
chào,chiếc đu, sáo…”
chào,chiếc đu, sáo…”
(thân bài _ đoạn 2).
(thân bài _ đoạn 2).
+Yêu thương: “nhũn nhặn, ngay thẳng, thủy
+Yêu thương: “nhũn nhặn, ngay thẳng, thủy
chung, can đảm, hiền, cao quý”
chung, can đảm, hiền, cao quý”
(thân bài _
(thân bài _
đoạn 3).
đoạn 3).

*Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:
*Tìm hiểu bài tập 1 trang 117:
_ Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật
_ Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật
nào để biểu cảm lên những cảm xúc ấy?
nào để biểu cảm lên những cảm xúc ấy?

Liệt kê: “sắt, thép, xi măng cốt sắt, tre,
Liệt kê: “sắt, thép, xi măng cốt sắt, tre,
nứa…”
nứa…”

(mở bài)
(mở bài)

*Tìm hiểu bài tập 2 trang 118:
*Tìm hiểu bài tập 2 trang 118:
_ Món đồ chơi làm tác giả say mê nhất là gì? Tác giả
_ Món đồ chơi làm tác giả say mê nhất là gì? Tác giả
say mê món đồ chơi đó thế nào?
say mê món đồ chơi đó thế nào?
>Tác giả say mê con gà đất
>Tác giả say mê con gà đất
(thân bài)
(thân bài)
+Dáng vẻ: “đẹp mã, oai vệ, có kèn…”
+Dáng vẻ: “đẹp mã, oai vệ, có kèn…”
+Tình cảm gắn bó: “niềm vui diệu kì, còn gì vui hơn,
+Tình cảm gắn bó: “niềm vui diệu kì, còn gì vui hơn,
ấp nó…”
ấp nó…”
_ Từ việc say mê đó đã gợi lên cảm xúc gì trong
_ Từ việc say mê đó đã gợi lên cảm xúc gì trong
lòng tác giả?
lòng tác giả?
>Cảm xúc tình cảm thiêng liêng: “nỗi gì sâu thẳm,
>Cảm xúc tình cảm thiêng liêng: “nỗi gì sâu thẳm,
giống như một linh hồn”
giống như một linh hồn”
(kết bài)
(kết bài)


sung sướng” thấy cô hy sinh vì học trò và nhận ra
tình cảm càng sâu sắc hơn > như một người mẹ.
tình cảm càng sâu sắc hơn > như một người mẹ.

*Tìm hiểu bài tập 4 trang 119:
*Tìm hiểu bài tập 4 trang 119:

*Tìm hiểu bài tập 4 trang 119:
*Tìm hiểu bài tập 4 trang 119:
_ Tác giả đang ở Lũng Cú hay Cà Mau?
_ Tác giả đang ở Lũng Cú hay Cà Mau?
>Tác giả đang ở Lũng Cú: “ngồi trên núi cao
>Tác giả đang ở Lũng Cú: “ngồi trên núi cao
mùa thu”
mùa thu”
_ Tác giả có tình cảm như thế nào đối với
_ Tác giả có tình cảm như thế nào đối với
Lũng Cú?
Lũng Cú?
>Tình cảm say mê thiên nhiên: “Chao
>Tình cảm say mê thiên nhiên: “Chao
ôi! hết chỗ trữ tình…đời đời không chịu
ôi! hết chỗ trữ tình…đời đời không chịu
tan…”
tan…”

*Tìm hiểu bài tập 4 trang 119:
*Tìm hiểu bài tập 4 trang 119:
_Tác giả ngồi ở Lũng Cú nhớ về nơi nào? Nơi đó có
_Tác giả ngồi ở Lũng Cú nhớ về nơi nào? Nơi đó có

đoạn theo trình tự quan sát mà em nghĩ?
đoạn theo trình tự quan sát mà em nghĩ?

Quan sát theo trình tự không gian và thời
Quan sát theo trình tự không gian và thời
gian:
gian:
+Không gian: “Nhưng tôi…nâu đồng”
+Không gian: “Nhưng tôi…nâu đồng”
+Thời gian: “Cái bóng…thở dài”
+Thời gian: “Cái bóng…thở dài”

*Tìm hiểu bài tập 5 trang 120:
*Tìm hiểu bài tập 5 trang 120:
_Với tầm quan sát đó thì hình ảnh người U được tác
_Với tầm quan sát đó thì hình ảnh người U được tác
giả suy ngẫm như thế nào? Thể hiện tình cảm gì?
giả suy ngẫm như thế nào? Thể hiện tình cảm gì?
>Theo không gian: “cái bóng đen đủi” tác giả thấy
>Theo không gian: “cái bóng đen đủi” tác giả thấy
được số phận cực nhọc của U nên thương U.
được số phận cực nhọc của U nên thương U.
>Theo thời gian: “mơ hồ yêu dấu, lớp lớp…ngậm
>Theo thời gian: “mơ hồ yêu dấu, lớp lớp…ngậm
ngùi đói khổ, thấp thỏm chờ đợi…ngấn nước
ngùi đói khổ, thấp thỏm chờ đợi…ngấn nước
mắt…thở dài” nhận ra nỗi vất vả, gian truân của U
mắt…thở dài” nhận ra nỗi vất vả, gian truân của U
nên thương U nhiều hơn.
nên thương U nhiều hơn.

kỉ niệm quá khứ, suy nghĩ về hiện tại, mơ ước tới
tương lai, tưởng tượng những tình huống gợi cảm,
tương lai, tưởng tượng những tình huống gợi cảm,
hoặc vừa quan sát vừa suy ngẫm, vừa thể hiện
hoặc vừa quan sát vừa suy ngẫm, vừa thể hiện
cảm xúc.
cảm xúc.

Nhưng dù dùng cách gì thì tình cảm trong bài cũng
Nhưng dù dùng cách gì thì tình cảm trong bài cũng
phải chân thật và sự việc được nêu ra phải có trong
phải chân thật và sự việc được nêu ra phải có trong
kinh nghiệm. Được như thế bài văn mới làm cho
kinh nghiệm. Được như thế bài văn mới làm cho
người đọc tin và đồng cảm.
người đọc tin và đồng cảm.

II/ LUYỆN TẬP:
II/ LUYỆN TẬP:
1.Tập lập ý bài văn biểu cảm theo
1.Tập lập ý bài văn biểu cảm theo
các đề sau:
các đề sau:
a) Cảm xúc về vườn nhà.
a) Cảm xúc về vườn nhà.
b) Cảm xúc về con vật nuôi (con bò, con chó, con
b) Cảm xúc về con vật nuôi (con bò, con chó, con
mèo…)
mèo…)
c) Cảm xúc về người thân.

b) Cảm xúc về con vật nuôi.
b) Cảm xúc về con vật nuôi.
*Hồi tưởng quá khứ, suy nghĩ về
*Hồi tưởng quá khứ, suy nghĩ về
hiện tại:
hiện tại:
_Xác định hình dung con vật mà em đã từng nuôi,
_Xác định hình dung con vật mà em đã từng nuôi,
những đặc điểm (hình dáng, tính cách) làm em nhớ
những đặc điểm (hình dáng, tính cách) làm em nhớ
mãi.
mãi.
_Bây giờ con vật đó có còn tồn tại hay không? Nếu
_Bây giờ con vật đó có còn tồn tại hay không? Nếu
còn tồn tại thì có đặc điểm gì khác? Nếu không còn
còn tồn tại thì có đặc điểm gì khác? Nếu không còn
tồn tại thì điều gì ở quá khứ làm em nhớ đến con
tồn tại thì điều gì ở quá khứ làm em nhớ đến con
vật đó nhất.
vật đó nhất.
_Tình cảm đối với con vật ở quá khứ đó còn mãi
_Tình cảm đối với con vật ở quá khứ đó còn mãi
trong em đến bây giờ.
trong em đến bây giờ.

d) Cảm nghĩ về mái trường thân
d) Cảm nghĩ về mái trường thân
yêu:
yêu: