Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

MỤC LỤC
Trang
I.

ĐẶT VẤN ĐỀ

2

1. Cơ sở lí luận:

2

2. Thực trạng vấn đề:

3

2.1.

Đối với giáo viên

3

2.2.

Đối với học sinh.

3


6

2. Mẫu minh họa.

7

3. Kết quả thu được

16

IV.

KẾT LUẬN.

16

1. Ứng dụng của đề tài.

17

2. Bài học kinh nghiệm

17

3. Một số đề xuất.

18

========================================================== 1
Sáng kiến kinh nghiệm

đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn các phương pháp dạy học khác nhau sao cho đạt kết
quả cao.Với phương pháp dạy học mới lấy học sinh làm trung tâm, học sinh chủ động
========================================================== 2
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

lĩnh hội tri thức càng đòi hỏi người thầy giáo phải khai thác triệt để các phương pháp
dạy học tích cực để thu hút sự chú ý của học sinh.
Đặc thù của bộ môn Lịch sử là dài, nhiều sự kiện với những mốc Lịch sử khác
nhau nên khó ghi nhớ.
2. Thực trạng vấn đề.
2.1. Đối với giáo viên.
Là giáo viên đã công tác được 6 năm trong ngành trong quá trình được tham gia tập
huấn, dự giờ đồng nghiệp và hơn hết là có nhiều năm trực tiếp giảng dạy bộ môn Lịch
sử lớp 9 tôi thấy nhiều giáo viên vẫn xem nhẹ bộ môn của mình. Tâm lí môn phụ đã
làm cho không ít giáo viên có suy nghĩ “dạy cho xong”, hoặc là chỉ truyền tải những
gì trong sách giáo khoa yêu cầu mà không chú ý đến việc đầu tư chiều sâu cho bài
giảng.
Mặt khác, chương trình lịch sử lớp 9 vẫn còn dài, nặng về kiến thức làm cho học sinh
khó khăn trong việc lĩnh hội kiến thức .
Bên cạnh đó, quá trình đào tạo chính quy chuyên ngành lịch sử chỉ có ở bậc đại học
còn ở bậc cao đẳng thì đào tạo môn kép như: Sử- Giáo dục công dân, Sử - Địa, Văn
Sử… đã làm cho chất lượng đội ngũ giáo viên chưa cao.
2.2 Đối với học sinh.
Tâm lí học sinh vẫn xem nhẹ bộ môn Lịch sử và coi Lịch sử là môn phụ, các em chưa
thực sự tập trung tìm hiểu sâu bài học mà chỉ dừng lại ở mức độ học thuộc những gì

Học lịch sử rất thú vị vì nó giúp em tìm hiểu được lịch sử

Đúng

Sai

loài người và lịch sử dân tộc
4

Học lịch sử chỉ cần học những gì thầy cô cho ghi là được,
không cần phải tìm tòi thêm
Kết qủa thu được như sau:
Câu 1: 48 học sinh trả lời đúng, 27 học sinh trả lời sai
Câu 2: 46 học sinh trả lời đúng, 29 học sinh trả lời sai
Câu 3: 61 học sinh trả lời đúng, 14 học sinh trả lời sai
Câu 4: 42 học sinh trả lời đúng, 33 học sinh trả lời sai.

Qua kết quả thu được từ bài tập trắc nghiệm chúng ta có thể kết luận: Đa số học sinh
vẫn coi Lịch sử là môn phụ, khô khan, dài dòng và chỉ cân học những gì mà thầy cô
cho ghi là được.
Trong những năm gần đây kết quả các kì thi đại học, cao đẳng cho thấy đa số học
sinh không nắm được những kiến thức của Lịch sử dân tộc, tỉ lệ điểm môn lịch sử đạt
trên điểm trung bình rất thấp, điều đó làm cho chúng ta không khỏi băn khoăn và
càng thấy sự cấp bách của việc thay đổi phương pháp dạy học. từ những thực trang
trên và nhiều năm giảng dạy bộ môn lịch sử 9 tôi muốn chia sẻ với đồng nghiệp
========================================================== 4
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc



hướng tích cực hơn.

========================================================== 5
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

Thứ tư: Học sinh trường trung Học Cơ Sở Phan Bội Châu đa số các em đều ngoan,
được trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách bài tập và có thư viện với các đầu sách để
các em tham khảo.
3.2.

Khó khăn:

Thứ nhất: Học sinh trường Trung Học Cơ Sở Phan Bội Châu có đến 99% là con em
đồng bào các dân tộc thiểu số, đời sống vật chất khó khăn, trình độ không đồng đều
nên chất lượng bộ môn thấp.
Thứ hai: Chưa có phòng học bộ môn, các trang thiết bị phục vụ dạy học vẫn còn
thiếu, xuống cấp.
Thứ ba: Đa số các em chưa biết khai thác các kênh thông tin để nâng cao hiệu quả
lĩnh hội kiến thức Lịch sử.
Thứ tư: Để vận dụng tốt đề tài này vào dạy học Lịch sử đòi hỏi giáo viên giảng dạy
phải am hiểu văn học Việt Nam và chịu khó tìm tòi, sưu tầm các tác phẩm văn học
cách mạng.
III.

NỘI DUNG ĐỀ TÀI:

“ Cao su đi dễ khó về
Khi đi mất vợ, khi về mất con”
Hoặc:
Chúng bóc lột dân ta đến xương tủy, khiến cho dân ta nghèo nàn, thiếu thốn, nước ta
xơ xác, tiêu điều. Chúng cướp không ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu.
Chúng giữ độc quyền in giấy bạc, xuất cảng và nhập cảng.
Chúng đặt ra hàng trăm thứ thuế vô lí, làm cho dân ta nhất là dân cày và dân buôn trở
nên bần cùng.
Chúng không cho các nhà tư sản ngóc đầu lên. Chúng bóc lột công nhân vô cùng tàn
nhẫn…”
(Trích: Tuyên ngôn độc lập”
========================================================== 7
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

Các câu thơ này và đoạn trích trong Tuyên ngôn độc lập giúp cho học sinh hiểu được
chính sách bóc lột của thực dân Pháp đối với nhân dân ta và giáo dục lòng căm thù
giặc cho học sinh, có thái độ thương yêu những người lao động chân chính.
Ở mục II. Các chính sách chính trị, văn hóa, giáo dục. Khi giảng giáo viên có thể
trích dẫn :
“Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trường học. Chúng thẳng tay chém giết những người
yêu nước, thương nòi của ta. Chúng tắm những cuộc khởi nghĩa của ta trong những
bể máu. Chúng ràng buộc dư luận, thi hành chính sách ngu dân. Chúng dùng thuốc
phiện, rượu cồn để làm cho nòi giống ta suy nhược…”
( Trích: Tuyên ngôn độc lập)
Đây là dẫn chứng chứng tỏ chính sách bóc lột thâm độc của thực dân Pháp đối với

Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp
Tưởng bên ngoài đất nước đợi mong tin
Bác reo lên một mình như nói cùng đất nước
“Cơm áo là đây, hạnh phúc đây rồi”
Hình của Đảng lồng trong hình của nước
Phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười…”
Tại mục II. Nguyễn Ái Quốc ở Liên Xô ( 1923-1924).
Tuyết Mát cơ va sáng ấy lạnh trăm lần
Trông tuyết trắng như đọng nghìn nước mắt
Lê Nin mất rồi nhưng Bác chẳng dừng chân
Luận cương của Lê Nin theo người về quê Việt
Biên giới còn xa nhưng Bác đã đến rồi
Kìa bóng Bác đang hôn lên hòn đá
Lắng nghe trong màu hồng hình đất nước phôi thai
(Trích: Người đi tìm hình của nước- Chế Lan Viên)
Hoặc:
Tháng giêng, Mạc Tư Khoa tuyết trắng
========================================================== 9
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

Một người đi quên rét buốt xương
Anh tìm ai? Lê-nin vĩ đại
Tinh hoa trên đất chất kim cương”
( Trích: Theo chân Bác- Tố Hữu)
Trên đây là dẫn chứng nhằm cung cấp thêm tư liệu cho học sinh “Bản yêu sách của

( Trích: Theo chân Bác- Tố Hữu)
Qua bài thơ này học sinh dễ dàng nhớ được mốc thời gian Bác Hồ về nước là mùa
xuân năm 1941 và năm ra đi tìm đường cứu nước là 1911 ( ba mươi năm ấy…)
Bài 23: Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 và sự thành lập nước Việt Nam Dân
Chủ Cộng Hòa.
Mục I: Lệnh tổng khởi nghĩa được ban bố. Trong mục này giáo viên cần trích đoạn:
Việt Nam độc lập đồng minh
Có bản chương trình đánh Nhật, đánh Tây.
Quyết làm cho nước non này,
Cờ treo độc lập, nền xây bình quyền:
Làm cho con cháu Rồng, Tiên,
Dân ta giữ lấy lợi quyền của ta.
Có mười chính sách bày ra,
Một là ích nước, hai là lợi dân.
Bao nhiêu thuế ruộng, thuế thân,
Đều đem bỏ hết cho dân khỏi phiền.
Hội hè, tín ngưỡng, báo chương,
Họp hành, đi lại, có quyền tự do.
Nông dân có ruộng, có bò
Đủ ăn, đủ mặc, khỏi lo cơ hàn.
Công nhân làm lụng gian nan,
Tiền lương phải đủ, mỗi ban tám giờ.
Gặp khi tai nạn bất ngờ,
Thuốc thang chính phủ bấy giờ giúp cho.
Thương nhân buôn nhỏ, bán to
Môn bài thuế ấy bỏ cho phỉ nguyền.
Nào là những kẻ chức viên,
========================================================== 11
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc

( Bản diễn ca: Mười chính sách của Việt Minh- Hồ Chí Minh)
Bản diễn ca này giúp cho chúng ta nắm được các chính sách của mặt trận Việt Minh.
========================================================== 12
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

Mục III. Giành chính quyền trong cả nước.
Nhân sự kiện Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập, nhà thơ Tố Hữu viết:
“ Hôm nay sáng mồng hai, tháng chín
Thủ đô hoa vàng nắng Ba Đình
Muôn triệu tim chờ chim cũng nín
Bỗng vang lên câu hát ân tình
Hồ chí minh! Hồ chí minh!
Người đứng trên đài lặng phút giây
Trông đàn con đó vẫy hai tay
Cao cao vầng trán ngời đôi mắt
Độc lập bây giờ mới thấy đây !
Người đọc tuyên ngôn rồi chợt hỏi:
Đồng bào nghe tôi nói rõ không?
Ôi! Câu hỏi hơn một lời kêu gọi.
Rất đơn sơ mà ấm bao lòng
Cả muôn triệu một lời đáp : Có !
Như Trường Sơn say gió Biển Đông…”
Bài thơ này giúp học sinh dễ nắm không gian và thời gian Bác Hồ đọc bản Tuyên
ngôn độc lập, giáo dục cho học sinh tình cảm thân thương, gần gũi dành cho Hồ Chủ
Tịch.

chiến chống Pháp.
Bài 26: Bước phát triển mới của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp
(1950- 1953).
Trong chiến dịch Biên giới Thu- Đông 1950 Bác Hồ của chúng ta đã trực tiếp ra trận
để chỉ đạo chiến dịch. Khi dạy bài này giáo viên có thể cung cấp thêm cho học sinh
bài thơ:
Anh đội viên thức dậy
Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi
Đêm nay Bác không ngủ.
Lặng yên bên bếp lửa
========================================================== 14
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Ngoài trời mưa lâm thâm
Mái lều tranh xơ xác.
Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.
Rồi Bác đi dém chăn
Từng người, từng người một
Sợ cháu mình giật thột
Bác nhón chân nhẹ nhàng.

“ Kháng chiến ba ngàn ngày
Không đêm nào vui bằng đêm nay
Đêm lịch sử Điện Biên sáng rực
Trên đất nước, như huân chương trên ngực
Dân tộc ta dân tộc anh hùng”
Hay:
“ Chín năm làm một Điện Biên
Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng…”
(Trích: Hoan hô chiến sĩ Điện Biên- Tố Hữu)
Qua các bài thơ này giúp học sinh dễ dàng ghi nhớ thời gian diễn ra chiến dịch Điện
Biên Phủ (56 ngày đêm), chín năm kháng chiến chống Pháp (từ 1946 đến 1954) và
làm cho học sinh hiểu rõ sự hi sinh, gian khổ và đã làm nên một Điện Biên Phủ chấn
động địa cầu.
3. Kết quả thu được.

========================================================== 16
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================

Trên đây là một số dẫn chứng trong việc sử dụng yếu tố Văn học trong dạy học Lịch
sử. Nội dung văn học gắn liền với sự kiện Lịch sử, Văn học phản ánh Lịch sử dân tộc.
Nếu trong quá trình giảng dạy giáo viên biết vận dụng một cách linh hoạt kiến thức
Văn học thì sẽ làm cho bộ môn đỡ khô khan, đỡ nhàm chán hơn cho các em. Gây cho
học sinh sự thích thú tìm tòi, khai thác kiến thức Lịch sử và hơn hết là giúp các em dễ
nhớ, dễ thuộc.
Thực tế trong quá trình giảng dạy Lịch sử lớp 9 khi tôi áp dụng vào thực tế các dẫn

Đổi mới phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm không có nghĩa là chúng
ta phó mặc cho các em tự chiếm lĩnh tri thức. Ngược lại giáo viên đóng một vai trò vô
cùng quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp dạy học sao cho phù hợp . Đề tài
này cũng chỉ dừng lại ở việc vận dụng, khai thác các yếu tố văn học nhằm bổ trợ cho
quá trình dạy học Lịch sử. Rất mong các đồng nghiệp đóng góp thêm tư liệu để đề tài
được hoàn chỉnh hơn.
3. Một số đề xuất.
3.1. Đối với cấp phòng:
Thứ nhất: Thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn trao đổi kinh nghiệm cho giáo
viên để giáo viên có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, tháo gỡ những khó khăn trong quá
trình dạy học.
Thứ hai: Cho lưu hành các sáng kiến kinh nghiệm đạt giải trong các cuộc thi viết
sáng kiến kinh nghiệm để giáo viên học hỏi, vận dụng vào dạy học.
3.2. Đối với cấp trường:
Thường xuyên tổ chức báo cáo các chuyên đề Lịch sử để rút kinh nghiệm. Bên cạnh
đó cần đầu tư trang bị, xây dựng phòng học bộ môn để phục vụ cho công tác dạy học.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm “Sử dụng yếu tố văn học trong việc nâng cao
hiệu quả dạy học môn Lịch sử 9- Phần lịch sử Việt Nam”. Mặc dù đẫ có nhiều cố
gắng nhưng chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sai sót. Rất mong sự đóng góp ý
kiến của các đồng nghiệp.
Xin cảm ơn !

========================================================== 18
Sáng kiến kinh nghiệm
Giáo viên: Trần Văn Phúc


Trường THCS Phan Bội Châu - Huyện M’đrắk - Tỉnh Đắk Lắk
===========================================================