Dạy học tích hơp

Tiêt 24 bài 19

GIÁO ÁN CHUYÊN ĐỀ
TÍCH HỢP KIẾN THỨC ĐỊA LÝ, VĂN HỌC VÀO GIẢNG DẠYTIẾT 24 BÀI 19 “NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM
LƯỢC (từ 1858 đến trước năm 1873)”
Giáo viên: Đặng Thị Loan
Tổ: Sử - Địa – GDCD
Trường THPT Thuận Thành số 2
I. Mục tiêu dạy học:
1. Kiến thức
+ Học sinh trình bày được tình hình Việt Nam giữa thế kỉ XIX trước khi thực
dân Pháp xâm lược, hiểu được ý đồ xâm lược của Pháp có từ lâu và việc nước ta
bị xâm lược là điều khó tránh khỏi.
+ Học sinh trình bày được quá trình xâm lược của Pháp và cuộc kháng chiến
chống Pháp xâm lược của nhân dân ta ở mặt trận Đà Nẵng 1858 và Gia
Định1859 – 1860.
2. Kỹ năng: +Rèn cho hoc sinh kỹ năng trình bày, giải thích, phân tích, đánh
giá, rút ra bài học lịch sử, lập bảng hệ thống kiến thức, sử dụng lược đồ trình
bày diễn biến các sự kiện, vẽ lược đồ Việt Nam, kĩ năng làm việc nhóm.
+Kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết những vấn đề
đặt ra trong bài học và thực tiễn.
3. Thái độ:
+ Bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức đoàn kết dân tộc, tư tưởng cầu tiến, tinh
thần đấu tranh chống ngoại xâm bảo vệ tổ quốc.
+ Đánh giá đúng mức nguyên nhân và trách nhiệm của triều đình phong kiến
nhà Nguyễn trong việc tổ chức kháng chiến.
II. Thiết bị, tài liệu dạy học
*Giáo viên:
- Máy tính, máy chiếu, loa

Việt Nam diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay.
3. Tiến trình dạy - học trên lớp
Để thuận tiện cho quá trình dạy và học, giáo viên đã kết cấu lại đề mục
trong sách giáo khoa. Bài 19, giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu qua hai
mục lớn
I. Tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ XIX trước khi thực dân Pháp xâm
lược.
2


II. Nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp xâm lược (từ 1858 đến
trước năm 1873).
1. Kháng chiến ở Đà Nẵng và Gia Định (1858-1860)
2. Kháng chiến ở ba tỉnh miền Đông và 3 tỉnh miền Tây Nam kì (1861 –
trước 1873)
Tiết 24 giáo viên tổ chức học sinh tìm hiểu mục I và mục 1 trong muc II.
Hoạt động của giáo viên và học sinh

Kiến thức cơ
bản học sinh
cần nắm

Hoạt động 1: Tìm hiểu tình hình Việt Nam đến giữa thế kỉ
I.Tình hình
XIX trước khi thực dân Pháp xâm lược.
Việt Nam đến
giữa thế kỉ
GV hướng dẫn học sinh nhớ lại kiến thức đã học, đọc SGK,
XIX trước khi
theo dõi video về nhà Nguyễn, vận dụng kiến thức lịch sử, văn

độc lập, có chủ
quyền
song
khủng hoảng,
suy thoái trầm
trọng.


GV yêu cầu HS đọc những câu ca dao, hò vè nói về tình cảnh -Kinh tế:
khổ cực của nhân dân ta thời Nguyễn?
+ Nông nghiệp
HS vận dụng kiến thức văn học và trên cơ sở tìm hiểu, sưu tầm sa sút, mất
trước ở nhà có thể trình bày được:
mùa đói kém
liên miên
- “Con ơi, mẹ bảo câu này
+
Công
Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan.”
thương nghiệp
đình đốn do
- “Từ ngày Tự Đức lên ngôi
nhà nước độc
Cơm chẳng đầy nồi trẻ khóc như di.”
quyền,
“bế
quan
toả
- “Binh tài hai việc đã xong
cảng”.

bùng nổ


mang kiếm dài”, đi chân đất, kẻ đứng người ngồi, rất uể oải,
bệ rạc và thiếu tính kỉ luật, so với phương Tây có “tàu thiếc,
tàu đồng”, “đạn nhỏ, đạn to” thì quân sự nhà Nguyễn lạc hậu
hơn nhiều.
GV trao đổi với HS giúp các em hiểu được chính sách đối
ngoại sai lầm, sự cố chấp, bảo thủ trong đường lối cai trị của
nhà Nguyễn khiến “Ba mươi tỉnh nhân dân đều oán – Tiếng
oan gào kêu dậy đất không lung”, hàng trăm cuộc khởi nghĩa
chống triều đình bùng nổ. Xã hội thời Nguyễn như “lên cơn
sốt trầm trọng”.
GV hỏi: Đặt Việt Nam trong bối cảnh thực dân phương Tây
ráo riết tìm kiếm thị trường, những nước lớn ở châu Á từ
Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và những nước xung quanh
chúng ta như Miến Điện, Mã Lai đều bị thực dân phương Tây
nhòm ngó em có suy nghĩ gì?
HS tích cực suy nghĩ, hiểu được Việt Nam cũng đứng trước
nguy cơ bị xâm lược.
GV hỏi: Tình trạng đất nước khủng hoảng, suy yếu ảnh hưởng
như thế nào đến cuộc kháng chiến của ta sau này?
HS suy nghĩ trả lời được nhà Nguyễn thiếu cả sức mạnh vật
chất và tinh thần trong cuộc đương đầu với thực dân phương
Tây xâm lược, vì vậy cuộc kháng chiến của ta sẽ gặp rất nhiều
Việt
Nam
khó khăn, từ đó hiểu một phần trách nhiệm của nhà Nguyễn.
đứng
trước


chống Pháp
xâm lược (từ
1858
đến
trước 1873)
1.Kháng
chiến ở mặt
trận Đà Nẵng
và Gia Định
(1858-1860)

Đà Nẵng
1858
Gia Định
1859

GV hiển thị bảng mẫu trên màn chiếu và kẻ một bảng tương tự
trên bảng đen. HS kẻ bảng vào vở.
GV tích hợp môn địa lý hướng dẫn học sinh tìm hiểu cuộc
kháng chiến ở mặt trận Đà Nẵng.
GV dùng lược đồ yêu cầu HS xác định vị trí Đà Nẵng và giải
thích vì sao Pháp chọn Đà Nẵng làm mục tiêu tấn công đầu
tiên?
HS vận dụng kiến thức địa lý để chỉ trên lược đồ vị trí Đà
Nẵng (vĩ tuyến 16), giải thích được Đà Nẵng là một cảng lớn,
nước sâu, tàu chiến Pháp dễ dàng hoạt động. Hơn nữa Đà
Nẵng lại nằm trên đường thiên lý Bắc – Nam, cách Huế
khoảng 100km về phía Bắc nên chiếm được Đà Nẵng, Pháp
có thể dùng nơi đây làm bàn đạp đánh lên Huế ép triều

Pháp xâm lược

Kháng chiến của ta
Triều đình

Đà Nẵng
1858

31/8/1858, liên
quân Pháp –
TBNha dàn trận ở
Đà Nẵng
1/9/1859, Pháp nổ
súng chiếm bán
đảo Sơn Trà, mở
đầu xâm lược VN

Triều đình cử
Nguyễn Tri
Phương chỉ
huy mặt trận
Đà Nẵng

7

Kết quả - ý
nghĩa

Nhân dân
Quân dân

học tập lớn, dùng nam châm gắn vào vị trí nhóm trên bảng hệ
thống kiến thức ở bảng đen.
GV tổ chức cho HS nhận xét, sửa chữa trực tiếp trên phiếu
học tập lớn đã dán trên bảng để hoàn thiện bảng thống kê:

Mặt trận

Pháp xâm lược

Kháng chiến của ta
Triều đình

Đà Nẵng
1858

-31/8/1858, liên
quân Pháp –
TBNha dàn trận ở
Đà Nẵng.
-1/9/1858, Pháp nổ
súng chiếm bán

-Triều đình cử
Nguyễn Tri
Phương chỉ huy
mặt trận Đà
Nẵng.

8


Quân triều đình
tan rã nhanh
chóng

Nhân dân chủ
dộng kháng
chiến, quấy
rối, tiêu diệt
địch.

Pháp thất bại hoàn
toàn âm mưu
“đánh nhanh thắng
nhanh”, phải
chuyển sang
“chinh phục từng
gói nhỏ”.

-Triều đình cử
Nguyễn Tri
Phương chỉ huy
mặt trận Gia Định

Nhân dân tiếp
tục tấn công
đồn Chợ Rẫy

Pháp sa lầy ở Gia
Định, “tiến thoái
lưỡng nan”.

Gia Định được nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu miêu tả trong
những câu thơ nào?
HS vận dụng kiến thức văn học để trả lời:
“Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây
Một bàn cờ thế phút sa tay
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ bầy chim ráo rác bay”
( Trích “chạy Tây” của Nguyễn Đình Chiểu)
GV đưa tư liệu về thành Gia Định.
Đại diện nhóm 2 trả lời
GV nhận xét, bổ sung: Quân triều đình ở Gia Định tuy đông
nhưng lười luyện tập, trễ nải võ bị nên chỉ chiến đấu vài giờ
đồng hồ tan rã gần hết. Trấn thủ thành Gia Định là Võ Duy
Ninh bỏ trốn, bỏ hàng trăm chiếc thuyền chiến trên sông Thị
Nghè rồi sau đó tự sát. Thành Gia Định rơi vào tay Pháp.
Ngược lại nhân dân lại chiến đấu rất dũng cảm.
GV tích hợp văn thơ yêu nước của Nguyễn Đình chiểu để
minh hoạ, trình bày về tinh thần kháng chiến anh dũng của
nhân dân Gia Định.
Giáo viên hỏi tinh thần chiến đấu anh dũng đó của nhân dân
đưa tới kết quả - ý nghĩa gì?
HS nhận xét phần trình bày của nhóm 4
GV tích hợp môn văn phân tích thêm: nhân dân ngày đêm
bám sát, quấy rối, tiêu diệt địch làm cho bọn Pháp ăn không
ngon, ngủ không yên, dù chiếm được thành Gia Định nhưng
không dám ở trong thành phải rút quân xuống các tàu chiến
đậu ở giữa sông để khỏi bị phục kích. Chúng đã phá thành
10



4. Sơ kết bài học:
Giáo viên kết luận lại về nội dung chính của tiết học và tổ chức học sinh trò
chơi ô số, ô màu với những câu hỏi trắc nghiệm nhanh để củng cố bài và kiểm
tra mức độ nhận thức của học sinh.

11


5. Dặn dò, bài tập về nhà:
Học bài, sưu tầm văn thơ yêu nước cuối thế kỉ XIX, vẽ lược đồ Việt Nam
xác định địa danh Đà Nẵng và Gia Định.

12