Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

A. Phần mở đầu
Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà tư tưởng, nhà lãnh đạo cách mạng kiệt xuất,
Người đặc biệt quan tâm nhiều đến vấn đề đạo đức và có nhiều cống hiến trong
việc phát triển những tư tưởng đạo đức mới. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và
tấm gương đạo đức trong sáng của Người có một vị trí đặc biệt quan trọng trong
sự nghiệp cách mạng, là nhân tố có ý nghĩa to lớn trong công cuộc xây dựng con
người mới ở Việt Nam hiện nay.
Trong đó, đặc biệt chú ý là những quan điểm của Người về đạo đức thanh
niên và giáo dục đạo đức cho thanh niên, Người luôn coi đây là một vấn đề có ý
nghĩa chiến lược đối với tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam. Điều này
được Người căn dặn rất rõ trong Di chúc: “... Thanh niên ta nói chung là tốt, mọi
việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần
phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người
thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ
cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.”
Luận điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức thanh niên được đề cập nhiều trong
các bài nói và bài viết của Người. Người phân tích một cách rõ ràng vị trí và vai
trò quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất
nước trong thời kỳ mới. Chính vậy, việc nghiên cứu các quan điểm của Hồ Chí
Minh về đạo đức thanh niên và vận dụng các quan điểm đó vào việc giáo dục đạo
đức cách mạng cho thế hệ thanh niên là một yêu cầu quan trọng trong việc đào
tạo, dồi dưỡng con người mới xã hội chủ nghĩa trong sự nghiệp cách mạng hiện
nay.
Chúng ta đang sống trong thời đại mới - thời đại văn minh, khoa học, nhất
là sự phát triển vượt bậc của ngành công nghệ thông tin; nó đã làm cho cuộc sống
con người ngày được nâng cao. Bên cạnh đó giá trị đạo đức đang bị xói mòn bởi
chủ nghĩa thực dụng, duy vật chất, kéo theo đó là cả một hệ lụy. Hơn nữa, giới trẻ
ngày nay chạy theo lối sống hưởng thụ, mà họ cho là hợp thời, sành điệu; họ bỏ
qua những giá trị đạo đức là nền tảng cốt yếu của con người. Vì vậy để góp phần

vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức
tạp, lâu dài, gian khổ.
Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa. Người cách mạng phải có
đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ
vang” .
Với mỗi người, Hồ Chí Minh ví đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển
con người, như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông suối.
Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì
sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có
đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân
dân” .
Theo Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng giúp cho con người vững vàng
trong mọi thử thách. Người viết: “có đạo đức cách mạng thì gặp khó khăn, gian
khổ, thất bại không rụt rè, lùi bước”; “khi gặp thuận lợi, thành công vẫn giữ vững
tinh thần gian khổ, chất phác, khiêm tốn”, mới “lo trước thiên hạ, vui sau thiên
hạ”; “lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặt hưởng thụ” Đối
với Đảng, tổ chức tiền phong chiến đấu của giai cấp công nhân, nhân dân lao động
và của cả dân tộc Việt Nam, Hồ Chí Minh yêu cầu phải xây dựng Đảng ta thật
trong sạch, Đảng phải “là đạo đức, là văn minh”.
Vấn đề đạo đức được Hồ Chí Minh đề cập một cách toàn diện.
Người nêu yêu cầu đạo đức đối với các giai cấp, tầng lớp và các nhóm xã
hội, trên mọi lĩnh vực hoạt động, trong mọi phạm vi, từ gia đình đến xã hội, trong
cả ba mối quan hệ của con người: đối với minh, đối với người, đối với việc. Tư
tưởng Hồ Chí Mính đặc biệt được mở rộng trong lĩnh vực đạo đức của cán bộ,
đảng viên, nhất là khi Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền. Trong bản Di chúc bất
hủ, Người viết: “Đảng ta là một Đảng cầm quyền. Mỗi đảng viên và cán bộ phải
thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần kiệm liêm chính, chí công vô
tư” . Đảng phải quan tâm chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên và
thanh niên, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa
“hồng” vừa “chuyên”

- Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân
Như vậy tư tưởng Hồ Chí Minh về trung với nước, hiếu với dân thể hiện
quan điểm của Người về mối quan hệ và nghĩa vụ của mỗi cá nhân với cộng đồng,
đất nước. Trung với nước, hiếu với dân là phải gắn bó
với dân, gần dân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc; quan tâm cải thiện dân sinh,
nâng cao dân trí, làm cho dân hiểu rõ nghĩa vụ và quyền lợi của người làm chủ đất
nước.
2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư: Cần, kiệm, liêm, chính, chí
công, vô tư là nền tảng của đời sống mới, là phẩm chất trung tâm của đạo đức cách
mạng trong tư tưởng đạo đức của Hồ Chi Minh,
Hồ Chi Minh quan niệm cần, kiệm, liêm, chính là bốn đức tính của con
người, như trời có bốn mùa, đất có bốn phương và Người giải thích cặn kẽ, cụ thể
nội dung từng khái niệm.
2.2.1Cần : là siêng năng, chăm chỉ, dẻo dai, việc khó khăn mấy cũng làm
được. Siêng học thì mau tiến, siêng nghĩ thì hay có sáng kiến, siêng làm thì nhất
định sẽ thành công
2.2.2 Kiệm : là tiết kiệm, không xa xỉ, không hoang phí. Theo Hồ Chí Minh,
còn là tiết kiệm cả thời gian, là ở tăng năng suất lao động, tiết kiệm tiền của dân,
của nước, của bản thân mình, tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ; “không xa xỉ, không
hoang phí, không bừa bãi, không phô trương, hình thức...”.
3


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

2.2.3 Liêm: là trong sạch, không tham lam tiền của, địa vị, danh tiếng, theo
Hồ Chí Minh là luôn luôn tôn trọng giữ gìn của công và của dân, không xâm phạm
đồng xu hạt thóc của nhà nước của nhân dân, chỉ có một thứ ham: ham học, ham
lam, ham tiến bộ
2.2.4 Chính: là thẳng thắn, là không tà, là việc gì mà tốt thì dù nhỏ cũng cố

vô sản dành cho các dân tộc và con người bị áp bức, đau khổ
Thương yêu con người phải tin vào con người. Với mình thì chặtchẽ,
nghiêm khắc; với người thì khoan dung, độ lượng, rộng rãi, nâng con người lên,
kể cả với những người lầm đường, lạc lối, mắc sai lầm, khuyết điểm.
Yêu thương con người là giúp cho mỗi người ngày càng tiến bộ, tốt đẹp
hơn. Vì vậy, phải thực hiện phê bình, tự phê bình chân thành.
Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh luôn gắn với hành động cụ thể,
phấn đấu vì độc lập của Tổ quốc, tự do hạnh phúc cho con người.
2.4 Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung
4


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế là sự mở rộng những
quan niệm đạo đức nhân đạo, nhân văn của Người ra phạm vi toàn nhân loại.
Quan niệm đạo đức về tinh đoàn kết quốc tế trong sáng của Hồ Chí Minh
thể hiện trong các điểm sau:
- Đoàn kết với nhân dân lao động các nước vì mục tiêu chung đấu tranh giải
phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột.
- Đoàn kết quốc tế giữa những người vô sản toàn thế giới vì một mục tiêu
chung, “bốn phương vô sản đều là anh em”.
- Đoàn kết với nhân loại tiến bộ vì hòa bình, công lý và tiến bộ xã hội.
- Đoàn kết quốc tế gắn liền với chủ nghĩa yêu nước. Chủ nghĩa yêu nước
chân chính sẽ dẫn đến chủ nghĩa quốc tế trong sáng, chống lại mọi biểu hiện của
chủ nghĩa sô vanh, vị kỷ, hẹp hòi, kỳ thị dân tộc...
Có thể nói tinh thần quốc tế trong sáng trong đạo đức Hồ Chí Minh bắt
nguồn từ tình thương yêu đối với con người; vì mục tiêu giải phóng các dân tộc bị
áp bức, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, mang lại tự do và bình đẳng
thực sự cho con người. Từ chủ nghĩa quốc tế trong sáng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

viên đang giảng bài, bất ngờ bị học trò lấy mã tấu trong cặp xông lên bục giảng
chém trọng thương.
Một số hành vi vi phạm pháp luật của học sinh, sinh viên khiến gia đình và
xã hội lo lắng như: vi phạm giao thông, đua xe trái phép, bạo lực nhà trường, quay
cóp bài, mua điểm, cờ bạc, nghiện rượu…
Trong gia đình trẻ em thiếu kính trên nhường dưới, không vâng lời cha mẹ,
người lớn…. Một số hành vi lệch chuẩn khác về mặt đạo đức như: sống hưởng
thụ, chạy theo đồng tiền, xa hoa, lãng phí, lười lao động và học tập, thiếu ý thức
rèn luyện, không dám đấu tranh với cái sai, thờ ơ vô cảm, vị kỷ…
Kết quả điều tra 600 sinh viên của 5 trường đại học ở Hà Nội năm 2006 cho
thấy có 69,7% sinh viên được hỏi cho rằng sinh viên hiện nay có biểu hiện chạy
theo lối sống thực dụng; 31,2% cho rằng sinh viên hiện nay chưa có khát vọng cao
về lập thân, lập nghiệp vi tương lai; 21,8% cho là sinh viên có biểu hiện mờ nhạt
về hoài bão và lý tưởng…
Những năm gần đây, số vụ sinh viên phạm pháp hoặc bị kỷ luật mỗi năm
một tăng. Theo thống kê chưa đầy đủ của Bộ GD&ĐT, giai đoạn từ năm 2003 2007, số sinh viên phạm tội hình sự là 27 sinh viên, bị bắt giữ liên quan đến vụ
việc khác 77 sinh viên, 126 sinh viên bị buộc thôi học và 2.533 sinh viên vi phạm
quy chế nhà trường. Kết quả điều tra gần đây của Viện nghiên cứu và phát triển
Giáo dục Việt Nam cho thấy: Càng học lên cao thì số học sinh, sinh viên vi phạm
đạo đức càng tăng lên. Biểu hiện vi phạm: Tỉ lệ đi học không đúng giờ: Tiểu học:
20%, THCS: 21%, THPT: 58%, CĐ- ĐH: 85%,Tỉ lệ quay cóp: Tiểu học: 8%,
THCS: 55%, THPT: 60%, CĐ- ĐH: 69%. Tỉ lệ nói dối cha mẹ: Tiểu học: 22%,
THCS: 50%, THPT: 64%, CĐ- ĐH: 83%. Tỉ lệ vi phạm Luật giao thông: Tiểu
học: 4%, THCS: 35%, THPT: 70%, CĐ- ĐH: 84%
Năm 2007, khảo sát từ 30 trường ĐH, CĐ cho thấy: 51,4% sinh viên cho
rằng “Sống thử trước hôn nhân” là hiện tượng phổ biến. Số liệu khác của ủy ban
Dân số – Kế hoạch hóa gia đình năm 2007 đã báo động: mỗi năm cả nước có hơn
1,5 triệu vụ nạo phá thai, trong đó tuổi vị thành niên chiếm trên 35% (trong đó

Về phía các trường học, việc giáo đạo đức từ bậc phổ thông đến đại học có
nhiều bất ổn. TS Phạm Thị Kim Anh (ĐHSP Hà Nội) cho rằng: chúng ta vẫn
“nặng về dạy chữ, nhẹ về dạy người”. Nhiều giáo lên lớp chỉ lo truyền giảng kiến
thức chuyên môn, không có thì giờ để uốn nắn chỉnh sửa những sai trái của học
sinh, sinh viên. Chương trình giáo dục đạo đức; giáo dục Công dân thì quá ôm
đồm nặng nề, xem nhẹ giáo dục kỹ năng sống – kỹ năng ứng xử hàng ngày cho
học sinh. Thậm chí một số trường học còn là nơi dung dưỡng điều xấu, bởi ta mới
chỉ nói không với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục. Lối sống tha hóa đạo
đức của một bộ phận không nhỏ của giới trẻ trong xã hội ta có một nguyên nhân
cần nhấn mạnh là do ảnh hưởng của những gì đang diễn ra trong cuộc sống hiện
nay.”
2.4 Nguyên nhân từ xã hội:
Ở góc độ xã hội, điều ai cũng thấy là kỷ cương phép nước ở một số lĩnh
vực, ở một số địa phương bị buông lỏng, vô tình tạo nên tình trạng tội phạm gia
tăng. Những vụ việc như “múa kiếm”, tham ô tham nhũng của người lớn được du
di cho qua không thể không khiến người trẻ nghĩ rằng “làm sai cũng chẳng sao
cả”, vì đâu có thấy những hành vi đó bị trừng phạt thích đáng. Hơn nữa, do hội
nhập văn hoá làm cho giới trẻ sống “tây hoá” không còn biết đến nền tảng đạo đức
của con người. Từ đó, nẩy sinh ra nhiều kiểu sống bệnh hoạn, làm băng hoại
những giá trị truyền thống văn hoá.
3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức cho học
sinh, sinh viên
Về phía bản thân: Mỗi bạn trẻ chúng ta hãy sống đúng chuẩn mực đạo đức
của con người, trau dồi, học hỏi những bài học trong cuộc sống về sự công bằng,
bác ái với những người xung quanh và phải có quyết tâm muốn thay đổi chính bản
thân mình. Ngoài ra, cần phải học hỏi những tấm gương của những người đạo đức
trong xã hội hiện tại.
Biết giữ gìn đạo đức, lương tâm, nhân phẩm và danh dự. Luôn thấm nhuần
tư tưởng của Hồ Chí Minh, coi đạo đức cách mạng là gốc, đức gắn với tài, tài càng
cao đức càng phải lớn.

Đồng thời mỗi cá nhân không ngừng tu dưỡng đạo đức, giữ gìn hình ảnh cao đẹp
về người thầy, là những tấm gương sáng cho học sinh, sinh viên noi theo.
Khơi gợi và nêu cao tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội
Cần khơi gợi và nêu cao tình yêu gia đinh, yêu quê hương đất nước đó sẽ là
động lực giúp học sinh, sinh viên không ngừng học tập và tu dưỡng, để đưa
nước ta ngày càng phát triển, sánh ngang tầm với các nước phát triển khác trong
khu vực và thế giới như khi xưa Hồ Chủ Tịch từng mong đợi.
Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh việc thực hiện tốt Cuộc vận động “Học tập và
làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do Đảng ta phát động nhằm kích thích
vai trò xung kích của thanh niên, quyết tâm đào tạo họ thành những người kế thừa
xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên” như mong mỏi của Chủ tịch
Hồ Chí Minh
Về phía xã hội: Xã hội nên quan tâm đến giới trẻ, tạo những cơ hội cho họ,
giúp họ sống theo chuẩn mực đạo đức của xã hội, nhất là những người lầm lỡ,
giúp họ trở thành những con người có ích cho xã hội. Chính vì thế, họ đang cần
được xã hội quan tâm giúp đỡ, nhất là mở những lớp học về cách ứng xử trong
cuộc sống. Đồng thời họ mong muốn những người có trách nhiệm nên làm gương
cho họ
Đấu tranh chống lại những hành vi tha hóa đạo đức và có các biện pháp
trừng phạt thích đáng cho những cá nhân phát tán văn hóa đồi trụy, những tư
tưởng lệch lạc. Đồng thời trừng trị nghiêm minh với những tội phạm là người lớn
để giới trẻ thấy và tuân thủ.
Tuyên truyền cho học sinh, sinh viên nhận thức về đạo đức, về lý tưởng
sống và biết được những hành vi xấu để phòng tránh.
8


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

Trong Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam đến năm 2010 ban hành

trò giỏi và người công dân tốt. Đồng thời là một nhân viên công tác xã hội tương
lai, em thấy mình cần tuyên truyền cho nhiều bạn trẻ về lý tưởng sống cao đẹp,
không chạy theo cái tầm thường, vị kỷ,…để mỗi người là một bông hoa đẹp tô
điểm cho non sông đất nước.

MỤC LỤC
A. Mở bài
B. Nội dung
10


Ket-noi.com diễn đàn công nghệ, giáo dục

I. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng
1. Khái niệm, vị tri, vai trò của đạo đức theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
1.1 Khái niệm về đạo đức
1.2 Vị tri, vai trò của đạo đức trong xã hội và trong đời sống của mỗi người
theo tư tưởng Hồ Chi Minh.
2 Những phẩm chất đạo đức cơ bản của con người Việt Nam trong thời đại
mới.
2.1 Trung với nước, hiếu với dân.
2.2 Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
2.3 Thương yêu con người.
2.4 Tinh thần quốc tế trong sáng, thủy chung
II. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức cho học sinh,
sinh viên hiện nay
1.Thực trạng đạo đức trong học sinh, sinh viên
2. Nguyên nhân tha hóa đạo đức của học sinh, sinh viên hiện nay
3. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức cho học sinh,
sinh viên