MỤC LỤC

TRANG

A- MỞ BÀI…………………………………………………………………………...2
B- NỘI DUNG…………………………………………………………………….….2
I, Nguyên tắc tập trung dân chủ và các biểu hiện của nguyên tắc………………………...2
1. Nguyên tắc tập trung dân chủ và mối quan hệ giữa tập trung và dân chủ trong quản lý
hành chính nhà nước ở Việt Nam …………………………………………………………..…..3
2. Biểu hiện của nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý hành chính nhà nước :
a, Sự phụ thuộc của cơ quan hành chính nhà nước vào cơ quan quyền lực nhà nước cùng
cấp………………………………………………………………………………………………..4
b, Sự phục tùng của cấp dưới đối với cấp trên, địa phương đối với trung ương………….5
c, Việc phân cấp quản lý………………………………………………………………….5
d, Hướng về cơ sở…………………………………………………………………………6
e, Sự phụ thuộc hai chiều của cơ quan hành chính nhà nuớc ở địa phương ……………..6
II, Ý nghĩa của nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý hành chính nhà nước ở Việt
Nam hiện nay……………………………………………………………………………………6
1. Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản đóng vai trò là tư tưởng chỉ đạo
xuyên suốt trong quá trình thực hiện quản lý hành chính nhà nước……………………………7
2. Áp dụng nguyên tắc tập trung dân chủ giúp cho việc thực hiện quyền làm chủ của nhân
dân hoàn thiện hơn………………………………………………………………………………7
3. Áp dụng nguyên tắc tập trung dân chủ tạo sự thống nhất về ý chí trong việc quản lý
hành chính nhà nước……………………………………………………………………………..8
III, Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý hành chính nhà nước theo
nguyên tắc tập trung dân chủ…………………………………………………………………8

KẾT BÀI…………………..…………………………………………………………10

1


2


lý trong quá trình thực hiện chính sách, pháp luật. Cần phải có sự phối hợp một cách đồng bộ,
chặt chẽ việc đảm bảo cả hai yếu tố này trong quản lý hành chính nhà nước. Nếu chỉ có sự lãnh
đạo tập trung mà không mở rộng dân chủ thì sẽ tạo điều kiện cho các hành vi lạm quyền, tệ
quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng phát triển. Ngược lại, không có sự lãnh đạo tập
trung thống nhất sẽ dẫn tới tình trạng tuỳ tiện, vô chính phủ, cục bộ địa phương. Trong điều kiện
hiện nay sự lãnh đạo tập trung trên cơ sở dân chủ là yêu cầu khách quan của việc “thực hiện
nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế thị trương định hướng xã hội chủ nghĩa” (Điều 5
Hiến pháp 1992(sửa đổi, bổ sung năm 2001)).
2. Biểu hiện của nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý hành chính nhà nước :
a, Sự phụ thuộc của cơ quan hành chính nhà nước vào cơ quan quyền lực nhà nước
cùng cấp :
Hiến pháp của Nhà nước ta đã ghi nhận nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nước thuộc về
nhân dân. Người dân sử dụng quyền lực nhà nước thông qua hệ thống các cơ quan quyền lực
nhà nước do chính họ bầu ra để thay mặt họ trực tiếp thực hiện quyền lực đó. Điều 6- Hiến
pháp 1992 (sửa đổi, bổ sung 2001) đã quy định: “Nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước thông
qua Quốc hội và hội đồng nhân dân là những cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của
nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân”.
Để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã
hội, một hệ thống cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương đã được hình
thành. Trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước luôn có sự phụ thuộc
vào các cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp.
Trước hết, cơ quan quyền lực nhà nước có những quyền hạn nhất định trong việc thành
lập, sáp nhập hay giải thể các cơ quan hành chính nhà nước ở cùng cấp. Ở trung ương, Quốc hội
thành lập ra Chính phủ và trao cho nó quyền hành pháp. Ở địa phương, các uỷ ban nhân dân do
hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra và thực hiện hoạt động quản lý hành chính ở địa phương.
Các cơ quan khác trong hệ thống cơ quan hành chính nhà nước (như bộ, cơ quan ngang bộ,…)
đều do cơ quan quyền lực nhà nước trực tiếp hay gián tiếp quyết định việc thành lập, thay đổi

trách nhiệm của địa phương và cấp dưới.
c, Việc phân cấp quản lý :

4


Phân cấp quản lý là sự chuyển giao thẩm quyền từ cấp trên xuống cấp dưới nhằm đạt
được một cách có hiệu quả mục tiêu chung của hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Khi tiến
hành phân cấp quản lý, đã có sự phân định rõ chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của các cấp trong
bộ máy hành chính nhà nước. Mỗi cấp quản lý có những mục tiêu, nhiệm vụ, thẩm quyền và
những phương tiện cần thiết để thực hiện tốt những mục tiêu, nhiệm vụ của cấp mình. Trong
phạm vi thẩm quyền được giao mỗi cấp quản lý được phép tiến hành những hoạt động nhất định
nhằm phát huy tính năng động sáng tạo của mình.
Phân cấp quản lý là một biểu hiện của nguyên tắc tập trung dân chủ. Tuy nhiên, điều này
chỉ thực sự được thực hiện khi việc phân cấp quản lý đảm bảo được những yêu cầu sau đây :
- Việc phân cấp quản lý phải đảm bảo cho trung ương có quyền quyết định trong những
lĩnh vực then chốt, những vấn đề có ý nghĩa chiến lược nhằm đảm bảo sự phát triển cân đối và
hài hoà của toàn xã hội, bảo đảm sự quản lý tập trung và thống nhất của Nhà nước trong phạm
vi toàn quốc.
- Mạnh dạn giao quyền cho các địa phương, các đơn vị cơ sở để phát huy tính chủ động
tích cực và sáng tạo trong quản lý, tích cực phát huy sức người, sức của, đẩy mạnh sản xuất và
phục vụ đời sống, trên cơ sở đó hoàn thành mọi nhiệm vụ được trung ương và cấp trên giao phó.
Mạnh dạn phân cấp cho địa phương và cơ sở là biện pháp đảm bảo tập trung, tránh cho trung
ương và cấp trên phải ôm đồm các công việc mang tính sự vụ thuộc về chức trách của địa
phương và cơ sở.
- Việc phân cấp quản lý phải thật cụ thể, hợp lý trên cơ sở những quy định của pháp luật.
Phân cấp quản lý giữa các cấp trong bộ máy quản lý hành chính nhà nước là công việc
hết sức phức tạp đòi hỏi phải xem xét từ nhiều yếu tố và góc độ khác nhau như: cơ sở kinh tế, xa
hội, trình độ phát triển đồng đều về kinh tế, kết cấu hạ tầng, giao thông, thông tin, liên lạc, các
yếu tố về dân tộc, trình độ dân trí, trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý ở địa phương và cơ sở…

Ở địa phương, uỷ ban nhân dân các cấp trước hết phụ thuộc vào hội đồng nhân dân cùng
cấp (mối phụ thuộc ngang). Đồng thời chúng còn phụ thuộc vào cơ quan hành chính nhà nước
có thẩm quyền chung ở cấp trên trực tiếp (mối phụ thuộc dọc). Luật tổ chức hội đồng nhân dân
và uỷ ban nhân dân (sửa đổi) quy định uỷ ban nhân dân do hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra
…Kết quả bầu các thành viên của uỷ ban nhân dân phải được chủ tịch uỷ ban nhân dân cấp trên
trực tiếp phê chuẩn; kết quả bầu các thành viên của uỷ ban nhân dân cấp tỉnh phải được Thủ

6


tướng Chính phủ phê chuẩn và uỷ ban nhân dân chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước hội
đồng nhân dân cùng cấp và uỷ ban nhân dân cấp trên. Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách
nhiệm và báo cáo công tác trước hội đồng nhân dân cùng cấp và Chính phủ. Mối phụ thuộc
ngang tạo điều kiện cần thiết cho cấp dưới phát huy dân chủ, phát huy thế mạnh của địa phương
để hoàn thành nhiệm vụ mà cấp trên đã giao phó. Mối phụ thuộc dọc giúp cho cấp trên có thể
tập trung quyền lực nhà nước để chỉ đạo hoạt động của cấp dưới, tạo nên một hoạt động chung
thống nhất.
Nguyên tắc phụ thuộc hai chiều của cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương nhằm
đảm bảo thống nhất giữa lợi ích chung của cả nước với lợi ích chung của địa phương, giữa lợi
ích ngành với lợi ích vùng lãnh thổ.
II, Ý nghĩa của nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý hành chính nhà nước ở
Việt Nam hiện nay :
1. Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản đóng vai trò là tư tưởng chỉ đạo
xuyên suốt trong quá trình thực hiện quản lý hành chính nhà nước :
Cũng giống như bất kỳ hoạt động có mục đích nào, quản lý hành chính nhà nước được
tiến hành trên cơ sở những nguyên tắc nhất định. Đây chính là tư tưởng chủ đạo rất quan trọng
trong tổ chức và hoạt động giúp cho các chủ thể quản lý hành chính nhà nước thực hiện có hiệu
quả công việc của mình trên tất cả các lĩnh vực đã được phân công. Nguyên tắc trong quản lý
hành chính nhà nước là tổng thể các quy phạm pháp luật hành chính có nội dung là những tư
tưởng chủ đạo làm cơ sở để tổ chức thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước.

nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân”.
Để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực của đời sống xã
hội, một hệ thống cơ quan hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương đã được hình
thành. Trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước luôn có sự phụ thuộc
vào các cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp.
Vậy nên người dân có thể thực hiện quyền giám sát của mình một cách hữu hiệu, tạo nên
một cơ chế đảm bảo cho quần chúng tích cực tham gia vào công tác quản lý hành chính nhà
nước. Nhưng hiện nay, pháp luật chưa quy định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi
cấp quản lý trong việc thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước. Chưa xác định rõ trách
nhiệm của mỗi cấp, tập thể, cá nhân với nhiệm vụ được phân cấp. Mà chỉ dừng lại ở quy định

8


chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền cho cơ quan, cán bộ, công chức nhà nước mà không quy định
cụ thể về trách nhiệm của họ khi thực thi công vụ. Nên cần lưu ý là việc áp dụng yếu tố dân chủ
nhưng không thể loại trừ trách nhiệm cá nhân – dân chủ phải gắn trách nhiệm với từng cá nhân
cụ thể trong công việc nhất định.
3. Áp dụng nguyên tắc tập trung dân chủ tạo sự thống nhất về ý chí trong việc quản lý
hành chính nhà nước :
Việc áp dụng nguyên tắc tập trung dân chủ tạo sự nhịp nhàng ăn khớp giữa các cơ quan,
ngành, khối trong toàn xã hội mà vẫn đảm bảo để cho các địa phương trong nước có quyền tự do
tương đối trong việc định ra các hình thức phát triển khác nhau phù hợp với địa phương của
mình tạo sức mạnh tổng hợp cho toàn bộ đất nước.
Vấn đề này thể hiện rõ trong phân cấp quản lý hành chính. Chính phủ xây dựng Đề án
phân cấp và thường xuyên tổ chức các cuộc họp giao ban về phân cấp với cơ quan các tỉnh để
địa phương chịu trách nhiệm trước Chính phủ và pháp luật về kết quả quản lý công việc được
giao.
Qua quá phân cấp phương thức tổ chức hoạt động của cơ quan trung ương có nhiều đổi
mới. Do không còn tham gia vào giải quyết những công việc mang tính sự vụ, công việc mà địa

đất nước, nhất là những lĩnh vực còn hạn chế, yếu kém. Tiếp tục xác định rõ chức năng nhiệm
vụ của các bộ, cơ quan thuộc Chính phủ. Thực hiện phân cấp mạnh hơn cho các cơ quan hành
chính cấp dưới đi đôi với việc tăng cường kiểm tra, giám sát. Tiếp tục sắp xếp bộ máy cơ quan
hành chính từ Trung ương đến địa phương theo hướng giảm số lượng, tăng chất lượng. Cần phải
nắm chắc và đúng về thực trạng số lượng, chất lượng đội ngũ viên chức, cán bộ trong các cơ
quan Nhà nước, gắn với chức năng, nhiệm vụ của nó. Sau đó phải giải quyết tốt mối quan hệ
giữa số lượng và chất lượng nhân viên. Bộ máy hành chính nhà nước phải được tổ chức một
cách hợp lý, không có bộ phận thừa, bộ phận thiếu, chồng chéo, trùng lặp về chức năng nhiệm
vụ giữa các bộ phận; phải chọn lựa và đào tạo những nhân viên Nhà nước có chất lượng, phẩm
chất và đạo đức tốt thì nhân dân mới tín nhiệm, tin cậy họ.
Thứ ba: Đổi mới và thực hiện cơ chế "một cửa" không gây khó khăn phiền hà, sách
nhiễu với dân; xác định rõ trách nhiệm của các cấp, các cơ quan và cán bộ, công chức để tạo ra
bước chuyển rõ nét trong việc giải quyết kịp thời các khiếu nại, tố cáo của công dân, đặc biệt là
những khiếu nại về tệ nạn quan liêu, cửa quyền, tham ô, tham nhũng tác động xấu đến sự phát
triển của đất nước.

10


Thứ tư: Phát huy tập trung dân chủ đi đôi với giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tăng cường
pháp chế, quản lý bằng pháp luật, tuyên truyền, giáo dục toàn dân nâng cao ý thức chấp hành
pháp luật của mọi tổ chức và cá nhân. Hiện nay, có tình hình đáng lo ngại là: tình trạng tuỳ tiện,
thiếu ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm, không chấp hành nghiêm chỉnh chỉ thị,
nghị quyết của cấp trên, báo cáo không trung thực, vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, nhiều
nhiệm vụ công tác lớn đã được đề ra nhưng thực hiện không đến nơi đến chốn hoặc chỉ nói mà
không làm. Một số cán bộ, đảng viên, công chức vi phạm pháp luật và Điều lệ Đảng chưa được
xử lý thật kiên quyết. Cơ quan và cán bộ, công chức nhà nước không chấp hành nghiêm kỷ luật,
sự điều hành và các quy định của cấp trên, thậm chí vi phạm pháp luật thì khó lòng đòi hỏi
người dân chấp hành nghiêm pháp luật.
C-KẾT LUẬN: