LỜI MỞ ĐẦU
Tổng thư ký Trọng tài quốc tế (ICC) Jactson Fry đã nhiều lần khẳng định: Trọng
tài là phương thức giải quyết tranh chấp lựa chọn có nhiều ưu thế, trong đó nổi bật là tính
nhanh gọn, bí mật và phán quyết của trọng tài có giá trị chung thẩm... Ông cũng nhấn
mạnh, đây là con đường mà các doanh nghiệp nước ngoài tin tưởng và các doanh nghiệp
Việt Nam cũng nên tin tưởng lựa chọn. Hiện nay tại Việt Nam có khá nhiều các trung tâm
trọng tài, mỗi trung tâm đều có quy tắc tố tụng riêng. Song nổi bật hơn cả là trung tâm
trọng tài quốc tế Việt Nam, với quy tắc tố tụng của mình đã tạo sự tin tưởng cho các
doanh nghiệp lựa chọn trong quá trình giải quyết tranh chấp. Chính điều này đã khiến em
chọn để tài “tìm hiểu quy tắc tố tụng của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam” để tìm
hiểu.
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
•

Khái quát về trung tâm trọng tài quốc tế việt nam
Ở Việt Nam phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài đã được áp dụng từ
những năm 60 của thế kỉ XX. Trọng tài kinh tế thời kì đó là cơ quan nhà nước, có nhiệm
vụ quản lý các hợp đồng kinh tế và giải quyết tranh chấp phát sinh từ việc thực hiện hợp
đồng kinh tế. Ngoài hệ thống trọng tài kinh tế được tổ chức từ Trung ương (bộ, ngành)
đến địa phương (tỉnh, thành phố, quận huyện) còn có các trọng tài phi chính phủ (Hội
đồng trọng tài ngoại thương được thành lập năm 1963, Hội đồng trọng tài hàng hải được
thành lập năm 1964).
Trước yêu cầu thực tiễn của hoạt động kinh doanh và các tranh chấp nảy sinh một
cách đa dạng, ngày 28/4/1993 thủ tướng chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam đã ban hành quyết định 204/TTG thành lập trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam
bên cạnh Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI (gọi tắt là VIAC) trên cơ sở
hợp nhất hội đồng trọng tài ngoại thường và Hội đồng trọng tài hàng hải. TT TTQT VN
là trọng tài thường trực. Trong số 7 trung tâm trọng tài thương mại trên cả nước, TT
TTQT VN là trung tâm duy nhất có chi nhành tại các tỉnh và thành phố khác.

•

VIAC gồm 1 chủ tịch, 2 phó chủ tịch. Ban lãnh đạo của VIAC sẽ được bầu tài hội nghị
toàn thể TT TTQT VN được tổ chức 4 năm một lần. Ngoài ra VIAC còn có ban thư ký,
hội đồng khoa học pháp lý do chủ tịch VIAC ra quyết định thành lập, có nhiệm vụ hỗ trợ,
cung cấp thông tin, tài liệu và tư vấn kĩ thuật cho các trọng tài viên. Các trọng tài viện
của VIAC là chuyên gia giỏi trong nhiều lĩnh vực được VIAC mời tham gia hoạt động.
Nét mới trong tổ chức của VIAC sau khi pháp lệnh trọng tài ra đời là mở rộng
mạng lưới hoạt động trên cả ba miền đất nước và không ngừng nâng cao chất lượng trọng
tài viên. Việc mở rộng mạng lưới của VIAC sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh
nghiệp tiếp cận thông tin trọng tài và dịch vụ xét xử của VIAC.
1.3 Hoạt động xét xử
Đây là nhiệm vụ trọng tâm của VIAC. Bên cạnh đó, VIAC đã tham gia tích cực


vào hoạt động góp ý xây dựng pháp luật. Các trọng tài viên đã tham gia góp ý, soạn thảo
nhiều luật, pháp lệnh, nghị định. Một số thành viên của VIAC là thành viên trong ban
soạn thảo các luật như Luật cạnh tranh, luật sở hữu trí tuệ, giao dịch điện tử, pháp lệnh
trọng tài thương mại.. VIAC còn phối hợp tổ chức một số hội thảo nhằm lấy ý kiến doanh
nghiệp về dự thảo luật đất đai, dự thảo luật Tố tụng dân sự, ...
Ngoài ra, VIAC còn phối hợp với phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam ,
các hiệp hội thường xuyên tổ chức nhiều lớp học giới thiệu về pháp luật kinh doanh như
soạn thảo hợp đồng, xuất xứ hàng hóa và thanh toán quốc tê.... trong mỗi lớp học, VIAC
đều giới thiệu về phương thức trọng tài, thủ tục giải quyết trọng tài và các điều khoản của
VIAC để các doanh nghiệp có thể đưa vào hợp đồng.
Với sự nỗ lực của mình thì ngày nay, VIAC đã trở thành TT TTQT VN có uy tín
nhất tại Việt Nam và có chi nhánh trên cả nước.
•

Quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài quốc tế việt nam
Cũng giống như các quy tắc trọng tài khác, quy tắc tố tụng trọng tài của TT TTQT
VN cũng có những trình tự và thủ tục tố tụng nhằm giải quyết tranh chấp chính như sau:

trọng tài viên thứ ba trong thời hạn 7 ngày làm việc, chủ tịch trung tâm sẽ chỉ định trọng
tài viên thứ 3 làm chủ tịch hội đồng trọng tài và thông báo cho các bên (Điều 8 Quy tắc tố
tụng của VIAC).
Trong trường hợp các bên tranh chấp đã thỏa thuận vụ việc chỉ do một trọng tài
viên giải quyết thì các bên phải thỏa thuận việc chọn một trọng tài viên trong danh sách
các trọng tài viên của VIAC hoặc thỏa thuận đề nghị chủ tịch VIAC chỉ định một trọng
tài viên. Nếu các bên không đạt được thỏa thuận thì chủ tịch VIAC tự mình chỉ định một
trọng tài viên.
Trong trường hợp vụ việc do một trọng tài viên duy nhất giải quyết thì trọng tài
viên này thực hiện nhiệm vụ như một ủy ban trọng tài. Trường hợp các bên không thỏa
thuận tranh chấp do một bên trọng tài viên giải quyết thì vụ việc do Hội đồng trọng tài
giải quyết (Điều 8, điều 9 Quy tắc tố tụng của VIAC).
Rõ ràng, giai đoạn này rất đề cao sự thỏa thuận của các bên. Chỉ khi các bên
không thỏa thuận được mới nhờ đến chủ tịch trung tâm chỉ định mà thôi.
•

Khởi kiện lại.
Trước khi hội đồng trọng tài hợp phiên họp xét cử, bị đơn có quyền kiện lại
nguyên đơn. (Điều 11 Quy tắc tố tụng của VIAC). Đơn khởi kiện lại phải được làm theo
thể thức áp dụng như đơn khởi kiện chính. Và trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận
được Đơn kiện lại và các tài liệu kèm theo do Trung tâm gửi, Nguyên đơn phải gửi cho
Trung tâm Bản trả lời Đơn kiện lại.
Thủ tục giải quyết Đơn kiện lại được tiến hành như thủ tục giải quyết Đơn kiện
của Nguyên đơn và do chính Hội đồng Trọng tài giải quyết Đơn kiện của Nguyên đơn
giải quyết đồng thời với Đơn kiện của Nguyên đơn. Trong trường hợp có Đơn kiện lại, Bị
đơn có thể sửa đổi, bổ sung hoặc rút Đơn kiện lại trước khi Hội đồng Trọng tài ra Quyết
định Trọng tài

•


thành lập thì Chủ tịch Trung tâm ra Quyết định đình chỉ giải quyết vụ tranh chấp.
Các bên cũng có thể yêu cầu Hội đồng Trọng tài tiến hành hòa giải. Trong trường
hợp hòa giải thành thì Hội đồng Trọng tài lập Biên bản hòa giải thành và ra Quyết định
công nhận hòa giải thành. Biên bản hòa giải thành phải được các bên và các Trọng tài
viên của Hội đồng Trọng tài ký. Quyết định công nhận hòa giải thành của Hội đồng
Trọng tài là chung thẩm, được thi hành theo quy định tại Điều 31 của Quy tắc này

•

Phiên họp giải quyết vụ tranh chấp:
Phiên họp xét xử hay còn gọi là phiên họp giải quyết vụ tranh chấp là thời điểm
mà các bên tranh chấp và trọng tài viên thực sự gặp nhau, do vậy đây là cơ hội để từng
bên trình bày tất cả các tài liệu, chứng cứ của mình và kiểm tra các lập luận, chứng cứ
của phía bên kia. Để đảm bảo bí mật kinh doanh, các phiên họp không tiến hành công


khai và chỉ có các bên tranh chấp, đại diện của họ và các trọng tài viên tham dự. Các
trọng tài viên đóng vai trò tích cực trong việc điều khiển, yêu cầu các bên đưa ra những
chứng cứ, lập luận cần thiết để làm rõ vụ việc.
Các bên có thể trực tiếp tham gia hoặc mời luật sư hoặc có giấy ủy quyền hợp lệ
cho người khác đại diện tham gia quy trình giải quyết vụ tranh chấp. Nguyên đơn (hoặc
bị đơn có đơn kiện lại) vắng mặt hoặc không có lý do chính đáng hoặc bỏ phiên họp
không được hội đồng trọng tài đồng ý thì được coi là đã rút đơn kiện. Nếu bị đơn vắng
mặt tại phiên xét xử mà không có lý do chính đáng hoặc đề nghị vắng mặt, hội đồng
trọng tài hoặc trọng tài viên duy nhất có thể tiến hành xét xử căn cứ vào tài liệu hoặc
chứng cứ đã có.
Trong trường hợp có lý do chính đáng, các bên có thể yêu cầu Hội đồng Trọng tài
hoãn phiên họp giải quyết vụ tranh chấp. Yêu cầu này sẽ gửi cho Hội đồng Trọng tài
chậm nhất là 7 ngày làm việc trước ngày mở phiên họp giải quyết vụ tranh chấp. Hội
đồng Trọng tài xem xét, quyết định chấp nhận hay không chấp nhận yêu cầu hoãn và kịp

động trọng tài sẽ quy định bên phải chịu phí trọng tài và các chi phí liên quan hoặc phân
bố tỷ lệ mỗi bên phải chịu trong quy định trọng tài, trừ khi các bên có thỏa thuận khác
(Điều 34 quy tắc tố tụng trọng tài).
•

Chi phí trọng tài
Bên cạnh các vấn đề về trình tự thủ tục giải quyết vụ tranh chấp thì vấn đề chi phí
trọng tài cũng là một vấn đề đáng lưu ý. Theo Điều 32, điều 33 và điều 34 của Quy tắc tố
tụng của trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam thì phí trọng tài được quy định như sau:
Phí trọng tài gồm: Thù lao cho các Trọng tài viên giải quyết vụ tranh chấp. Phí
hành chính của Trung tâm liên quan đến việc giải quyết vụ tranh chấp. Chi phí đi lại, ở và
các chi phí có liên quan khác cho các Trọng tài viên trong Hội đồng Trọng tài và thư ký
phiên họp giải quyết vụ tranh chấp. Các chi phí cần thiết, hợp lý về tham vấn các chuyên
gia, các trợ giúp khác theo yêu cầu của Hội đồng Trọng tài..
Khi nộp Đơn kiện, Nguyên đơn phải nộp tạm ứng toàn bộ các chi phí, trừ khi các
bên có thoả thuận khác. Trong trường hợp có đơn kiện lại, bị đơn cũng phải nộp tạm ứng
toàn bộ phí trọng tài cho đơn kiện lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Mức phí này
được tính theo trị giá của vụ tranh chấp quy định tại Biểu phí trọng tài kèm theo Quy tắc
này. Trường hợp trong Đơn kiện không nêu trị giá thì mức phí cụ thể do Trung tâm quyết
định. Trong mọi trường hợp, nếu các chi phí không được nộp đủ thì đơn kiện không được
thụ lý.
Như vậy, trong quá trình tố tụng thì phí trọng tài cũng đóng vai trò hết sức quan
trọng trong, vì trong mọi trường hợp, nếu các chi phí không được nộp đủ thì đơn kiện
không được thụ lý. Tuy nhiên, mức phí đóng của VIAC cũng như các trung tâm trọng tài
tại nước ta còn khá cao, nhiều khi còn gây khó khăn, e ngại cho các doanh nghiệp khi lựa
chọn hình thức này
Qua sự tìm hiều về quy tắc tố tụng của TTTTQT VN ta có thể thấy ràng quy tăc tố
tụng này hết sức nhanh gọn, hiệu quả, không hề thua kém, phù hợp với quy tắc tố tụng
của các trung tâm trọng tài trên thế giới hay Luật mẫu về trọng tài của UNCITRAL.
Chính bởi hiệu quả của quy tắc tố tụng này đã khiến cho các doanh nghiệp tin tưởng, lựa

giảm gánh nặng cho ngành tòa án, ông Bùi Quang Nhơn - Trọng tài viên Cần Thơ cho
rằng, cần có khung pháp lý cho những quyết định hòa giải của các trung tâm trọng tài.
Tòa án ban hành các quyết định hòa giải có hiệu lực thi hành. Vậy thì, các quyết định hòa
giải của trọng tài cũng phải được công nhân có hiệu lực thi hành ngay. Tuy nhiên, số vụ
việc giải quyết tranh chấp của VIAC chưa nhiều, chưa tương xứng với sự phát triển của
các giao dịch thương mại.
Bên cạnh đó, trong quá trình tố tụng, VIAC đã thực hiện được những việc sau:
Khi thành lập Hội đồng Trọng tài đã cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về các trọng tài
viên, từ đó các bên được quyền lựa chọn đúng người có chuyên môn phù hợp; Khi tổ
chức giải quyết vụ kiện cũng đã chú trọng đặc biệt đến nghĩa vụ độc lập, vô tư, khách
quan, mẫn cán của trọng tài viên. Các bên tham gia giải quyết tranh chấp bằng hình thức
trọng tài được đảm bảo quyền bình đẳng, quyền tranh tụng, bí mật kinh doanh... Điều


này cũng góp phần giúp các doanh nghiệp thêm tin tưởng vào quy tắc tố tụng của VIAC
mà lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp này.
Một điều chú ý khi chọn quy chế trọng tài trong việc giải quyết các tranh chấp đó
chính là chi phí tốn kém nhiều chi phí. Hiện nay, VIAC có đưa ra biểu phí tùy vào giá trị
của từng vụ tranh chấp như sau:
Trị giá tranh chấp

Phí Trọng tài ( đơn vị: USD)

Từ 20.000 trở xuống

2.000

Từ 20.001 đến 50.000

2.000 + 3% số tiền vượt quá 20.000


90.900 + 0,20% số tiền vượt quá
10.000.000

Trên 30.000.000

130.900 + 0,05% số tiền vượt quá
30.000.000

Rõ ràng giải quyết tranh chấp tại Trọng tài, ngoài việc phải trả chi phí thù lao cho
các Trọng tài viên, các bên còn phải trả thêm các chi phí hành chính để nhận được sự hỗ
trợ của trung tâm trọng tài. Biểu phí trên cũng không bao gồm các chi phí đi lại, ở của các
Trọng tài viên trong Hội đồng Trọng tài, thư ký phiên họp giải quyết vụ tranh chấp và các
chi phí có liên quan khác. Như vậy, chi phí này là hết sức tốn kém. Tuy nhiên đây cũng
có thể cho là cái giá để trả cho sự công bằng khi đưa tranh chấp ra giải quyết tại Trung
tâm trọng tài quốc tế Việt Nam VAIC.
•

Ưu điểm của quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam hiện nay so
với các quy tắc trước đó.
Hiện nay Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) có 3 bản Quy tắc tố tụng


trọng tài:
•

Quy tắc 1993. Quy tắc này áp dụng cho các tranh chấp có yếu tố nước ngoài có thỏa
thuận trọng tài ký trước ngày 1 tháng 7 năm 2003.

•

•

Tôn trọng tối đa ý chí tự do thỏa thuận của các bên. Các bên được tự do thỏa thuận nhiều
vấn đề liên quan tới tố tụng. Cụ thể:
+ Về ngôn ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài: Theo Điều 18 của Quy tắc, ngôn
ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài là tiếng Việt. Tuy nhiên, đối với vụ tranh chấp có yếu
tố nước ngoài, các bên có quyền thỏa thuận về ngôn ngữ sử dụng trong tố tụng trọng tài.
Quy định này không có trong các Quy tắc 1993 và Quy tắc 1996, vốn ấn định ngôn ngữ
sử dụng trong phiên xét xử là tiếng Việt.
+ Về địa điểm tiến hành trọng tài: Các bên được tự do thỏa thuận chọn địa điểm
tiến hành trọng tài (Điều 17). Đây cũng là quy định hấp dẫn đối với các bên tranh chấp.
Quy định này khá phổ biến trong pháp luật và quy tắc tố tụng của nhiều tổ chức trọng tài
trên thế giới. Với việc được tự do lựa chọn địa điểm trọng tài, các bên có quyền thỏa
thuận địa điểm thích hợp nhất cho cả hai bên. Tuy nhiên, thực tế cho thấy địa điểm tiến
hành trọng tài thường là nơi Trung tâm Trọng tài đặt trụ sở hoặc tại nước của Trung tâm
Trọng tài.


+ Về vấn đề luật áp dụng: Đối với các vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài, các
bên cũng được quyền chọn luật áp dụng. Đây là một quy định lý tưởng đối với các bên,
nhất là bên nước ngoài. Quy tắc trước đây không quy định cụ thể về vấn đề này. Trong tố
tụng trọng tài, vấn đề chọn luật áp dụng có ý nghĩa quan trọng, việc cho phép các bên
được quyền chọn luật sẽ giúp các bên chủ động tìm hiểu và lựa chọn nguồn luật thích hợp
khi tranh chấp phát sinh. Với quy định này, các bên sẽ có nhiều lựa chọn khi đàm phán
nội dung điều khoản trọng tài.
+ Về vấn đề chọn trọng tài viên: Không giống các Quy tắc 1996 và Quy tắc 1993,
vốn giới hạn các bên chỉ được chọn Trọng tài viên có tên trong Danh sách Trọng tài viên
của VIAC. Quy tắc 2004 cho phép các bên trong vụ tranh chấp có yếu tố nước ngoài có
thể chọn trọng tài viên trong hoặc ngoài danh sách trọng tài viên của VIAC. Đây là một
quy định mới khá hẫp dẫn. Vấn đề này đã giải tỏa được những băn khoăn, ngần ngại của

tranh chấp thì không bên nào được quyền yêu tòa án hủy . Quyết định trọng tài dựa trên
căn cứ mà các bên đã khiếu nại trước đây. Đặc biệt, trong mọi trường hợp, dù các bên có
khiếu nại hay không, tòa án không có quyền xem xét và can thiệp vào quyết định của Hội
đồng trọng tài về nội dung vụ kiện.
Một trong những điểm mới đáng chú ý đó là quyền được yêu cầu áp dụng các
biện pháp khẩn cấp tạm thời (Điều 26). Trong quá trình tố tụng trọng tài, nếu thấy quyền
và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại, các bên có thể làm đơn yêu cầu Tòa án có thẩm
quyền yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Chế định trên đã thực sự làm tăng
thêm tính hấp dẫn của trọng tài, giải tỏa những e ngại của các bên khi đưa tranh chấp ra
giải quyết tại trọng tài vì cho rằng trọng tài thiếu các biện pháp bảo đảm cần thiết.
Với một loạt những điểm mới nêu trên, có thể khẳng định rằng Quy tắc 2004 hoàn
toàn đáp ứng các tiêu chí của pháp luật và tập quán trọng tài quốc tế.
•

Các biện pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài
quốc tế Việt Nam
Sự thành công của VIAC thời gian qua đã khẳng định mô hình trung tâm trọng tài
là mô hình hiệu quả. Tuy nhiên, trong bối cạnh nền kinh tế hội nhập như hiện nay, mô
hình trọng tài đã được quy định hoạt động theo quy chế phi chính phủ, Trung tâm Trọng
tài cần tự nâng cao năng lực để cạnh tranh. Để làm được như vậy, VIAC cần

•

Xây dựng đội ngũ trọng tài viên vững mạnh, thường xuyên cập nhật trao đổi thông tin với
các trung tâm trọng tài quốc tế. VIAC cũng cần đặc biệt chú trọng nâng cao tính chuyên
nghiệp trong các hoạt động của mình. Bên cạnh đó, để nâng cao hơn nữa khả năng tố
tụng của mình, VIAC cần tăng cường hợp tác với các cơ quan, tổ chức, cũng như cùng
VCCI thực hiện chức năng tư vấn, hỗ trợ pháp luật cho doanh nghiệp.

•

LỜI KẾT
Tóm lại, quy tắc tố tụng là một phần rất quan trọng đối với một trung tâm trọng
tài. Và VIAC với quy tắc tố tụng hết sức rõ ràng, linh hoạt của mình đã tạo nên uy tín, sự
tin tưởng trong các doanh nghiệp, góp phần làm cho việc giải quyết tranh chấp bằng hình
thức trọng tài ngày càng được nhiều người sử dụng; Bên cạnh đó nó cũng giúp làm giảm
bớt gánh nặng cho tòa án, tạo điều kiện cho tòa án giải quyết tốt các vụ việc mà mình đã
thụ lý mà không bị ôm đồm vất vả.

MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
•

Khái quát về trung tâm trọng tài quốc tế việt nam.......................................1

•

Thẩm quyền của VIAC.....................................................................................2


•

Cơ cấu tổ chức của VIAC....................................................................................2
1.3
Hoạt
xử..................................................................................................3

động

xét


Ra phán quyết....................................................................................................7

•

Giá trị hiệu lực của quyết định trọng tài.........................................................7

•

Chi phí trọng tài.................................................................................................8

•

Thực tiễn áp dụng các quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm trọng tài quốc tế Việt
Nam....................................................................................................................9

•

Ưu điểm của quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam hiện nay so
với các quy tắc trước đó....................................................................................11

•

Các biện pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa quy tắc tố tụng của trung tâm trọng tài
quốc tế Việt Nam..................................................................................................14
KẾT LUẬN
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

•


Pháp lệnh trọng tài 2003

•

www.viac.org.vn

•

/>
•