 Giáo viên hướng dẫn: THS. Lê Thị Thủy
 Sinh viên thực hiện : Phạm Thị Thúy Hằng
 Lớp

: ĐH Ngữ Văn K10

1


A. PHẦN MỞ ĐẦU






I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Xuân Quỳnh là một hiện tượng thơ nổi bật của giai đoạn
đổi mới. Khi còn sinh thời cho tới lúc qua đời, đời tư và đời
thơ Xuân Quỳnh luôn thu hút sự quan tâm của người yêu thơ
và giới nghiên cứu. Điểm qua các công trình nghiên cứu,
chúng tôi thấy đa phần các tác giả hoặc tập trung vào cuộc
sống sau trang viết hoặc giảng bình giá trị của những bài thơ
cụ thể… mà ít quan tâm đến thế giới nghệ thuật thơ Xuân
Quỳnh.
Giải mã thế giới biểu tượng trong thơ tình Xuân Quỳnh
chúng tôi hy vọng sẽ góp phần làm rõ hơn tính đặc sắc, độc
đáo của thơ tình Xuân Quỳnh, trên cơ sở đó chỉ ra sự thống
nhất trong nét đa dạng hình tượng cái tôi của nhà thơ.
Chúng tôi mong ước kết quả của khóa luận sẽ như một nén
tâm hương thắp lên để tri ân người nghệ sĩ.



VI. CẤU TRÚC KHÓA LUẬN

PHẦN
MỞ ĐẦU

Chương I : Khái quát
về biểu tượng

PHẦN NỘI
DUNG

Chương II : Một số đặc
điểm nội dung của các
biểu tượng chủ đạo
trong thơ tình Xuân
Quỳnh

PHẦN KẾT
LUẬN

Chương III : Nghệ
thuật xây dựng biểu
tượng trong thơ tình
Xuân Quỳnh

5



tượng trong thơ tình Xuân Quỳnh luôn đồng hành với
mạch cảm xúc trôi chảy, đồng thời cũng là chìa khóa để
mở cửa, thâm nhập vào thế giới tâm hồn nữ sĩ.
Trong số những biểu tượng được đề cập, một số biểu
tượng có chung một ý nghĩa biểu đạt, nói cách khác, do
chúng cùng xuất hiện trong một trường liên tưởng mà các
biểu tượng này có khả năng xâu chuỗi lại để tạo nên một
lớp ý nghĩa tương đồng.
(Xin xem ở Bảng thống kê khảo sát trong luận văn ).
8


CHƯƠNG II:MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG
CỦA CÁC BIỂU TƯỢNG CHỦ ĐẠO TRONG
THƠ TÌNH XUÂN QUỲNH
1. Biểu tượng như một mã khóa mở ra cánh cửa của
đời sống riêng tư với những khát khao hạnh phúc đời
thường
Đọc thơ tình Xuân Quỳnh, ta dễ dàng nhận thấy
những hình ảnh thơ đã trở thành biểu tượng nghệ thuật
mang dấu ấn của một hồn thơ vừa tinh tế, mẫn tiệp, vừa
giản dị, bao dung.

9


1.1 Biểu tượng hoa
Dễ nhận thấy, Xuân Quỳnh rất yêu hoa, đặc biệt là
những loài hoa nhỏ bé, khiêm nhường, không ganh đua về
hương sắc. Đó là hoa cúc, tường vi, hoa sam, hoa cỏ may,

Với biểu tượng trái tim, Xuân Quỳnh đã ngân lên những
giai điệu tình yêu trong trẻo và thánh thiện, ca hát về một
tình yêu vượt ra ngoài giới hạn thường tình của lẽ sinh tử.

12


1.4 Biểu tượng bàn tay
Nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân đã từng nhận xét về
đôi bàn tay của Xuân Quỳnh: “Đôi bàn tay giống như
gương mặt Trương Chi” - đôi bàn tay xấu xí, thô nhám
nhưng lại là đôi bàn tay dựng tổ ấm, đôi bàn tay biết yêu
thương, biết chia sẻ.
Theo thống kê trong gần 60 lần nhắc đến hình ảnh bàn
tay thì 2/3 trong số lần “bàn tay” mang thông điệp yêu
thương.
Đôi bàn tay ấy đã đi cùng Xuân Quỳnh qua bao thăng
trầm của cuộc đời để rồi chính chị nhận ra nó là gia tài
quý giá dể chị sống một cuộc đời hiến dâng không đòi hỏi
nhận lại.

13


1.5 Biểu tượng sóng
Lần dở từng trang thơ Xuân Quỳnh viết về sóng, ta
thấy chị đã xây dựng sóng bằng một cơ chế ẩn dụ.
Sóng là tâm hồn, là khát vọng, là tình yêu của người
phụ nữ. Vì thế, sóng là sự hóa thân, phân thân của một
cái tôi Xuân Quỳnh.

biểu tượng đặc biệt trong thế giới nghệ thuật thơ chị.

16


2.2 Biểu tượng con đường
Con đường đi vào thơ Xuân Quỳnh trở thành biểu
tượng cho không gian đời sống xã hội và không gian
tâm lí con người. Con đường vừa là nơi hội ngộ, gặp gỡ
của tuổi trẻ đầy những khát khao, ước mơ, đồng thời
cũng là con đường đời đầy đắng cay, cách trở
Biểu tượng con đường với ý nghĩa bản thể đi vào thơ
thành một sinh thể có hồn gắn chặt với cuộc đời chị.
Trong đa phần các nét nghĩa biểu đạt nổi bật, nó chính là
lộ trình vượt thoát qua chông gai để chạm đến hạnh
phúc.

17


2.3 Biểu tượng nhà ga
Với tần số xuất hiện 21/5 tập thơ, hình ảnh nhà ga
trong thơ Xuân Quỳnh không chỉ được xem là biểu
tượng cho sự đợi chờ, bến đỗ mà còn gửi gắm cả những
dự cảm, bất ổn, âu lo của một tâm hồn cô đơn.
Biểu tượng nhà ga mang đến cho thơ tình Xuân
Quỳnh nét đẹp hiện đại. Bằng biểu tượng này, tác giả đã
có điều kiện lắng mình trong suy nghĩ để chiêm nghiệm
về những nỗi quanh co của tình yêu, của cuộc đời.


những câu thơ là điều thành công trong việc lựa chọn
ngôn ngữ thơ cho riêng mình của Xuân Quỳnh.

20


2. Ngôn ngữ giàu nhạc tính
Nhạc điệu trong thơ Xuân Quỳnh là nhạc điệu của trái tim
được truyền tải bởi một hình thức ngôn từ mềm mại, uyển
chuyển.
2.1 Nhạc điệu biểu hiện trên bề mặt câu chữ (nhạc bên
ngoài)
2.2 Nhạc điệu thể hiện bên trong ngôn ngữ (Nhạc bên trong)

21


3. Phát huy vai trò của yếu tố trực cảm, dự cảm, tiềm
thức trong thơ
Có thể nói, phủ lên toàn bộ các tập thơ của Xuân
Quỳnh bàng bạc một cảm xúc thương thầm khiến người
đọc không dễ gì dửng dưng với những nỗi niềm mà ngòi
bút đầy trực cảm nữ tính của chị đụng tới.
Yếu tố trực cảm, dự cảm và tiềm thức là một điệu
hồn thơ rất đặc biệt của Xuân Quỳnh tạo cho giọng thơ
khi khắc khoải, lúc thảng thốt, ngơ ngác, lúc day dứt dằn
vặt, khi lại xót xa bối rối… tạo nên dấu ấn khó quên trong
lòng người đọc nhiều thế hệ.

22


XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC
BẠN!

25