MỤC LỤC
Trang

NỘI DUNG.......................................................................................................................1
I.

II.

III.
IV.

Những vấn đề pháp lý về an ninh phi truyền thống......................................................1
1. Một số quan điểm về an ninh phi truyền thống..........................................................1
2. Cơ sở pháp lý.................................................................................................................1
Những vấn đề thực tiễn về an ninh phi truyền thống...................................................2
1. Những hoạt động của ASEAN....................................................................................2
2. Nhận xét........................................................................................................................4
2.1.
Ưu điểm..............................................................................................................4
2.2.
Nhược điểm.........................................................................................................5
Triển vọng của từng nội dung hợp tác cho đến năm 2015...........................................5
Sự tham gia của Việt Nam vào các lĩnh vực hợp tác chính trị - an ninh

phi truyền thống.........................................................................................................................8

KẾT LUẬN...............................................................................................................................8
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................9

Lớp


NỘI DUNG
I.

Những vấn đề pháp lý về an ninh phi truyền thống.
1. Một số quan điểm về an ninh phi truyền thống.
2


"An ninh phi truyền thống” là một khái niệm mới xuất hiện và được bàn đến khá nhiều
trong thời gian gần đây. Đây là mối quan tâm lớn của các quốc gia dân tộc trên thế giới, là một
trong những chủ đề quan trọng được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, được bàn luận trên
nhiều diễn đàn quốc tế, cũng như trong nhiều nội dung của các quan hệ song phương và đa
phương. Tuy nhiên, cho đến nay, việc nhận thức và xác định những vấn đề an ninh phi truyền
thống vẫn chưa có sự thống nhất. Theo quan niệm hiện nay của Liên hợp quốc, những thách thức
ANPTT đặt ra cho nhân loại trong những năm đầu của thế kỷ XXI bao gồm 4 vấn đề: môi trường
suy thoái; biến đổi khí hậu; dịch bệnh và khủng bố quốc tế. Các học giả châu Âu, châu Á khi
nghiên cứu vấn đề này cũng đã đề cập thêm một số vấn đề chung khác, như: an ninh lương thực;
an ninh năng lượng; an ninh kinh tế – tài chính – ngân hàng; tội phạm xuyên quốc gia (buôn bán
phụ nữ và trẻ em, ma tuý, sử dụng các thiết bị công nghệ cao…) 1
2. Cơ sở pháp lý.

“An ninh phi truyền thống” là một cụm từ mới, được xuất hiện chính thức trong “ Tuyên bố
chung ASEAN – Trung Quốc về lĩnh vực hợp tác an ninh phi truyền thống” thông qua tại Hội
nghị thượng đỉnh lần thức 6, giữa các nươc thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và
Trung Quốc tại Phnôm Pênh (Campuchia) ngày 01/11/2002. Đó là những vấn đề về các loại tội phạm
xuyên quốc gia, đặc biệt là tội phạm khủng bố và ma túy đe dọa an ninh khu vực và thế giới, đồng thời
tạo ra những thách thức mới đối với hòa bình, ổn định trong và ngoài khu vực. Cũng trong tuyên bố
trên các nhà lãnh đạo ASEAN và Trung Quốc đã bày tỏ “sự quan ngại về những vấn đề an ninh phi
truyền thống ngày càng gia tăng như buôn lậu, ma túy, buôn bán phụ nữ và trẻ em, cướp biển, khủng
bố, buôn lậu vũ khí, rửa tiền, tội phạm kinh tế quốc tế và tội phạm công nghệ cao”. Kể từ khi ký

+ Thông qua hiệp ước về tương trợ tư pháp hình sự giữa các nước ASEAN và hướng tới xây
dựng một Hiệp ước chung của ASEAN.
+ Tiếp tục hoạt động của các nhóm công tác nhằm tăng cường hợp tác trong dẫn độ.
+ Đẩy mạnh hợp tác trong quản lý biên giới, nhằm nhận diện những mối quan tâm chung, bao
gồm cả việc giả mạo nhận dạng và giấy tờ trên cơ sở tăng cường sử dụng các công nghệ thích hợp để
ngăn chặn các hành vi khủng bố và tội phạm.

-

Tăng cường những nỗ lực chống khủng bố bằng việc sớm phê chuẩn và thực hiện đầy đủ Công
ước của ASEAN về chống khủng bố thông qua những hoạt động như thực hiện đầy đủ Công ước
của ASEAN về chống khủng bố (ATTC) năm 2007. Thúc đẩy việc thực hiện đầy đủ kế hoạch tổng
thể của ASEAN về các hoạt động chống khủng bố và hợp tác tăng cường sáng kiến nhằm xác định
những nguyên nhân và điều kiện tiến hành sáng kiến.
Để Cộng đồng ASEAN hoàn thành mục tiêu đề ra đối với các vấn đề an ninh phi truyền
thống đòi hỏi sự chung tay đóng góp sức của cả Hiệp hội trong một quá trình dài lâu, nhằm tạo thêm
xung lực đẩy guồng quay của ASEAN chuyển động mạnh hơn, tiến gần hơn đến mục tiêu xây dựng
Cộng đồng ASEAN vào năm 2015.

II.

Những vấn đề thực tiễn về an ninh phi truyền thống.
1. Những hoạt động thực tiễn của ASEAN.
Hiện nay, những vấn đề “an ninh phi truyền thống” đã vượt ra khỏi lợi ích an ninh quốc gia
của một nước, trở thành những thách thức mang tính toàn cầu, bởi hoạt động của tội phạm xuyên quốc
gia, khủng bố quốc tế nhất là khủng bố vũ khí sinh, hóa học, bệnh dịch là “không biên giới”. Chính vì
vậy, cuộc đấu tranh với những vấn đề này đòi hỏi phải có sự nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế,
những giải pháp và bước đi hài hòa kết hợp giữa kinh tế, chính trị, ngoại giao, pháp luật, khoa học – kỹ
thuật và các mặt khác.
4

đang lan rộng…
Ngày 13/1/2007, tại đảo Cebu của Philippin, các nhà lãnh đạo 10 nước thành viên tham dự hội nghị
cấp cao ASEAN lần thứ 12 đã ký hiệp ước về chống khủng bố. Đây cũng là văn kiện hợp tác chống

-

khủng bố phạm vi khu vực đầu tiên của khối này.
Trong hai ngày 23, 24/10/2007 tại Tây Ninh đã diễn ra Hội nghị phòng chống tội phạm buôn bán phụ

-

nữ trẻ em xuyên quốc gia giữa Việt Nam và Campuchia.
30/6/2009, Hội thảo xây dựng kế hoạc hành động ASEAN về phòng, chống ma túy đã khai mạc tại Hà
Nội. Mục đích của hội thảo là nhằm trao đổi thông tin, kinh nghiệm trong lĩnh vực phòng, chống ma

-

túy giữa các nước ASEAN.
Từ ngày 25 đến ngày 29/10/2010, trên 130 đại biểu thuộc 10 nước thành viên ASEAN, ban thư ký
ASEAN, các nước đối tác đối thoại gồm: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Canada, Australia,
New Zealand cùng các tổ chức quốc tế UNODC và ARTIP đã tham dự hội nghị quan chức cấp cao

-

phòng chống tội phạm xuyên quốc gia lần thứ 10 tại Manila (Philippin).
Ngày 10 và 11/2/2011, trong khuôn khổ hợp tác an ninh, cuộc đối thoại lần thứ 6 giữa hiệp hội các
quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Nhật Bản về chống khủng bố đã khai mạc tại Phnôm Pênh

-


-

là kết quả đáng phấn khởi.
Về những nội dung hợp tác liên quan đến khủng bố và tội phạm xuyên quốc gia thì hệ thống an ninh đã
được thiết lập và tăng cường ngày càng chặt chẽ và hiệu quả. Đảm bảo được an ninh ở khu vực đặc

-

biệt là các khu vực biên giới và hải đảo.
Về những nội dung hợp tác về buôn bán người, đặc biệt là buôn bán phụ nữ trẻ em thì ASEAN đã áp
dụng nghiêm khắc những chế tài hình sự để trừng trị những kẻ phạm tội, tiến hành có hiệu quả những
hoạt động kiểm tra đối với những người nhập cư, xuất khẩu lao động đặc biệt là ở khu vực biên giới,

-

cửa khẩu…
Những vấn đề hợp tác về buôn lậu vũ khí, cướp biển và đánh bắt trái phép cũng có một số ưu điểm như
sau: ASEAN đã đưa ra những chương trình hành động cụ thể như tăng cường hợp tác trên biển đặc biệt
là trên biển Đông. Qua đó, đã giảm đáng kể những vụ cướp biển, buôn bán vận chuyển vũ khí và đánh

-

bắt cá trái phép cũng giảm.
Về các vấn đề ngăn chặn tội phạm công nghệ cao và tội phạm kinh tế quốc tế cũng đã có những kết
quả đáng khích lệ như đã tăng cường đầu tư các thiết bị công nghệ hiện đại để có thể giảm bớt những
xâm nhập trái phép vào hệ thống thông tin điện tử trong khu vực.
2.2.
Nhược điểm.
Bên cạnh những ưu điểm như trên cũng có những hạn chế cần phải khắc phục như: việc đưa
ra những nội dung hợp tác nhiều khi chưa thực sự được thực thi trên thực tế, nhiều quốc gia còn vi

trung trao đổi về diễn biến tình hình và kết quả công tác phòng chống ma túy ở mỗi quốc gia, thể hiện
quyết tâm của Chính phủ các nước trong việc giải quyết tệ nạn ma túy nhằm đạt được mục tiêu một
ASEAN không ma túy vào năm 2015. Các nước thành viên nhất trí rằng, bên cạnh những thành công
như việc hạn chế sản xuất ma túy, diện tích trồng cây thuốc phiện ở hầu hết các nước trong khu vực
tiếp tục giảm là kết quả đáng phấn khởi.
Tuy nhiên, tình hình ma túy ở khu vực vẫn còn rất phức tạp, trước hết là sự xuất hiện của các
băng nhóm tội phạm quốc tế, đa thành phần sắc tộc vẫn đang ráo riết hoạt động trong khu vực. Việc
sản xuất và sử dụng ma túy tổng hợp chưa có chiều hướng giảm, thậm chí còn gia tăng ở một số nước.
Do vậy, đánh giá về mục tiêu một Asean không ma túy vào năm 2015 là khó có thể thực hiện, tuy
nhiên có thể giảm đến mức tối thiểu số lượng ma túy và tệ nạn liên quan đến ma túy nếu các nước
Asean cố gắng tối đa để thực hiện các kế hoạch hành động của ASOD.

-

Về những nội dung hợp tác liên quan đến khủng bố và tội phạm xuyên quốc gia, Asean sẽ thực hiện
hiệu quả 8 lĩnh vực ưu tiên trong Chương trình làm việc nhằm thực hiện Kế hoạch hành động chống tội
phạm xuyên quốc gia; Thông qua Hiệp ước về tương trợ tư pháp hình sự giữa các nước Asean; tiếp tục
hoạt động của các nhóm công tác nhằm tăng cường hợp tác trong dẫn độ; tăng cường hợp tác với
những thực thể ngoài Hiệp hội về chống tội phạm xuyên quốc gia, bao gồm cả ngăn chặn khủng bố;

7


tăng cường hợp tác và phối hợp giữa các cơ quan của Asean trong hoạt động chống tội phạm xuyên
quốc gia.
Các nước ASEAN cam kết tiếp tục chống và ngăn chặn khủng bố theo Chiến lược toàn cầu
chống khủng bố của Liên Hợp Quốc, phù hợp với các nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc,
luật pháp quốc tế và các công ước có liên quan đồng thời kêu gọi thực hiện thống nhất và hiệu quả
chiến lược này. Theo các viên chức và chuyên gia khủng bố thì tại vùng Đông Nam Á, hoạt động
khủng bố khu vực và quốc tế xem chừng như nhắm vào các nước Indonesia, Philippines, Malaysia và

cùng nhau ngăn chặn khủng bố ảnh hưởng tới hòa bình chung của thế giới.
-

Về những nội dung hợp tác liên quan đến buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, Asean sẽ tăng
cường áp dụng các chế tài hình sự đối với hành vi buôn bán người phù hợp với Tuyên bố Asean về
chống buôn bán người, Nghị định thư về chống buôn bán người và những điều ước quốc tế khác. Giữa
các nước thành viên Asean cần quản lý chặt chẽ công dân của nước mình, số lượng người nhập cư,
xuất khấu lao động, bảo đảm an ninh nhất là ở những nơi biên giới, cửa khẩu…để có thể sớm phát hiện
những hành vi buôn bán người qua biên giới. Asean cũng cần ký thêm những Điều ước quốc tế quy
định về việc xử phạt những người có hành vi này để răn đe và ngăn ngừa. Chỉ cần các nước hợp tác
chặt chẽ với nhau thì đến năm 2015 vấn đề này có thể kiểm soát được.

-

Về những nội dung hợp tác về vấn đề buôn lậu vũ khí, cướp biển và đánh bắt trái phép, Asean tăng
cường hợp tác chống buôn lậu, ngăn ngừa, chống và loại trừ triệt để những giao dịch thương mại bất
hợp pháp liên quan đến vũ khí; tăng cường hợp tác đấu tranh chống cướp biển, cướp có vũ trang chống
lại các tàu thuyền, không tặc và buôn lậu; tăng cường hợp tác giữa các nước Asean nhằm chống lại
hành vi đánh cá bất hợp pháp, ngằn ngừa, chặn đứng và xóa bỏ hành vi đánh cá bất hợp pháp, không
báo cáo và không theo quy định (IPOA-IUU), hướng tới thành lập một Diễn đàn tư vấn nghề cá. Về
vấn đề liên quan đến vùng biển, đây là một vấn đề mà các nước Asean rất quan tâm và cũng có nhiều
tranh chấp ở đây. Do vậy, những sự hợp tác trên biển vẫn còn lỏng lẻo, các nước chưa thể từ bỏ lợi ích
riêng của mình để hướng tới lợi ích chung của khu vực. Vì thế nên đến năm 2015 những vấn đề về
đánh bắt trái phép hay cướp biển có thể sẽ chưa thực hiện được tối đa.

-

Ngoài ra còn có những nội dung hợp tác liên quan đến ngăn chặn các tội phạm công nghệ cao và tội
phạm kinh tế quốc tế. Do công nghệ thông tin ngày càng phát triển nên xuất hiện những loại tội phạm
công nghệ cao rất nguy hiểm đến an ninh quốc gia, để ngăn chặn những tội phạm này Asean cần nâng

chặn các đối tượng khủng bố, nghi khủng bố và các loại tội phạm khác xâm nhập Việt Nam.

KẾT LUẬN
Sự chênh lệch về trình độ phát triển, khác biệt giữa các nước ASEAN về chế độ chính trị xã hội, về lịch sử, văn hoá và tính toán lợi ích dân tộc hẹp hòi của một số nước là yếu tố chính cản trở
sự hợp tác bình đẳng cùng có lợi giữa Việt Nam và các nước ASEAN và vì sự phát triển bền vững
năng động của Hiệp hội. Để đối phó với các thách thức và trở ngại về an ninh chính trị phi truyền
thống, ASEAN có nhu cầu cấp bách phải củng cố đoàn kết, thúc đẩy hợp tác nội khối, tạo thế vững
mạnh trước khi bước vào khuôn khổ hợp tác rộng lớn hơn, một cơ chế hợp tác mới, chặt chẽ hơn,
mạnh mẽ hơn. Đồng thời ASEAN cũng cần tăng cường trách nhiệm tập thể đối với hợp tác của Hiệp
hội để gắn kết nhau trong một cộng đồng, nhằm khẳng định lại vị thế trong các vấn đề khu vực cũng
như trên trường quốc tế.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Tập bài giảng pháp luật cộng đồng ASEAN – Trường Đại học Luật HN – Khoa pháp luật quốc

tế - Trung tâm Luật Châu Á – Thái Bình Dương.
2. Tuyên bố Bali II.
3. Hiến chương ASEAN.

10


4. Tăng cường ứng phó với mối đe dọa an ninh “phi truyền thống” theo tinh thần Nghị quyết Đại

hội XI của Đảng - Đại tá, PGS, TS. NGUYỄN BÌNH BAN - Bộ Công an.
5. Sự tham gia của Việt Nam trong hợp tác chính trị - an ninh ASEAN – Luận Thùy Dương - Phó
Viện trưởng Viện nghiên cứu Chiến lược ngoại giao, Học viện Ngoại giao
6. />
thng-mt-khai-nim-mi-va-hng-hp-tac-mi-&option=com_content&Itemid=95
7. />