Các kỹ thuật chuyển gen vào
tế bào động vật

1


Nội dung bài học








Mở đầu
Các phương pháp chuyển gen không sử
dụng virus
Các phương pháp chuyển gen sử dụng
virus
Ứng dụng
Kết luận

2


Mở đầu


Dự án giải mã bộ gen Người (Human
Genome Project, 1990 – 2003)

Ức chế sự biểu hiện của gen bệnh
Tiêu diệt tế bào bệnh bằng gen tự sát
…

4


Mở đầu

Mô hình liệu pháp gen
5


Mở đầu


Chiến lược chuyển gen



In vivo
Ex vivo

6


Mở đầu


Các phương pháp chuyển gen



Phương pháp


Quá trình sao chép của virus

9


Chuyển gen sử dụng virus


Chiến lược sử dụng vector virus


Giai đoạn 1: tạo vector virus
Tín hiệu đóng gói Gen mục tiêu
Vector DNA
Helper DNA

Virus hoang dại

Gen cần thiết của virus
Protein virus

Tế bào đóng gói
Protein virus

Vector retrovirus


Vỏ




Thụ thể Glycoprotein

Lõi




Protein lõi
Vật liệu di truyền
Các enzym

12


Chuyển gen sử dụng virus


Retrovirus

13


Chuyển gen sử dụng virus



Chuyển gen sử dụng virus

15


Chuyển gen không sử dụng virus


Phương pháp hóa học






Calcium Phosphate
DEAE dextran
Liposome

Phương pháp vật lí



Điện biến nạp
Súng bắn gen

16










Tạo tủa từ phức hợp DNA/CaCl2 và đệm HBS
2X (Hepes buffer saline)
Tủa có chứa DNA sẽ được gắn lên bề mặt tế
bào quan tâm
DNA sẽ di chuyển vào bên trong tế bào
thông qua cơ chế thực bào (endocytosis)
Tủa CaPO4: ngăn chặn sự ảnh hưởng của
nuclease

18


Chuyển gen không sử dụng virus


Phương pháp Calcium Phosphate

19


Chuyển gen không sử dụng virus



Chuyển gen không sử dụng virus


Phương pháp Cationic lipid (Liposome)




Một trong những phương pháp không sử
dụng virus khá hiệu quả
Khi cho Cationic lipid vào DNA








Tập hợp DNA (điện tích)
Hình thành phức hợp 2 lớp nhiều tầng DNA/cationic
lipid

Dễ dàng thấm qua màng tế bào hoặc di
chuyển thông qua quá trình thực bào
Một số loại cationic lipid độc với tế bào
Một số sản phẩm thương mại: Lipofectamine
(Invitrogen), Fugene (Roche, Promega)
22


Chuyển gen không sử dụng virus


Phương pháp điện biến nạp








Sử dụng dòng điện  tạo một điện trường
tác động lên màng tế bào trong thời gian cực
ngắn (us – ms)
Xuất hiện các lổ (pore) trên màng tế bào 
vector dễ dàng di chuyển xuyên qua màng tế
bào
Thông số điện biến nạp giữa các dòng tế bào
rất khác nhau
Thường gây chết tế bào !!!

25