Kỷ niệm ngày thành lập
Công đoàn Giáo dục Việt Nam
(22/7/1951)

Ngay sau Cách mạng tháng Tám thành công, trong bối cảnh “ngàn cân treo sợi
tóc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kêu gọi toàn dân diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc
ngoại xâm. Nhiều giáo viên tiểu học, trung học, giáo sư đại học cùng hàng vạn học
sinh theo gia đình lên khu IV, lên Việt Bắc cùng cả nước bước vào cuộc kháng chiến.
Tổ chức giáo giới bắt đầu hình thành ở nhiều nơi với nhiều tên gọi khác nhau. Liên
đoàn giáo giới ở Thanh Hóa, Nghệ An và một số tỉnh thuộc khu V; Công đoàn giáo
giới Phú Yên, Công đoàn Giáo dục tiểu học ở Hà Tĩnh,…. Tháng 9/1950, thực hiện
chủ trương của Tổng LĐLĐ Việt Nam và được sự giúp đỡ tận tình của lãnh đạo Bộ
Giáo dục, đặc biệt là Thứ trưởng Nguyễn Khánh Toàn - trưởng tiểu ban giáo dục, ban
vận động thành lập Công đoàn Giáo dục Việt Nam đã ra đời. Từ đó, theo đường hướng
của Tổng LĐLĐ Việt Nam và chỉ đạo trực tiếp của Liên hiệp công đoàn các tỉnh, tổ
chức Công đoàn Giáo dục nhanh chóng được phát triển ở các cơ quan giáo dục và
trường học từ Việt Bắc đến khu III, khu IV, khu V. Số lượng đoàn viên lúc này đã lên
đến 9.857 người.
Trên cơ sở đó, ngày 22/7/1951, tại hội nghị công đoàn giáo dục toàn quốc ở
chiến khu Việt Bắc. Công đoàn Giáo dục Việt Nam chính thức được thành lập với
chức năng tập hợp, vận động cán bộ, giáo viên trong các cơ quan giáo dục và trường
học thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, phục vụ kháng chiến. BCH lâm thời gồm 15
ủy viên do đồng chí Nguyễn Cát Tường làm Chánh thư ký. Hội nghị đã thông qua
chương trình công tác gồm 4 điểm: Thúc đẩy đoàn viên làm nhiệm vụ chuyên môn;
Xây dựng tổ chức công đoàn lớn mạnh, đảm bảo thực hiện cải cách giáo dục; Nâng
cao đời sống vật chất và tinh thần cho đoàn viên; Đoàn kết lao động trí óc và chân tay
đấu tranh giải phóng dân tộc.
Với tinh thần hăng hái của một tổ chức mới ra đời, được đông đảo giáo giới cả
nước hưởng ứng; sau 6 năm xây dựng và phát triển, đến tháng 7/1957, hệ thống
CĐGD Việt Nam đã phát triển nhanh chóng và tương ứng với hệ thống tổ chức của
ngành, bao gồm 3106 Tổ CĐ, 351 CĐCS, 28 CĐGD tỉnh thành phố; với trên 21.000

mạng, CĐGD Việt Nam đã biết chọn và đưa ra các cuộc vận động, các phong trào
quần chúng rộng lớn để giáo dục và xây dựng đội ngũ CB, GV, CNV, góp phần thực
hiện có hiệu quả nhiệm vụ chính trị của Ngành như: cuộc vận động “Tự học – Tự rèn”,
“Mỗi thầy cô giáo là tấm gương sáng cho học sinh noi theo”, “Kỷ cương -tình thương trách nhiệm”, “Xã hội hóa giáo dục”, “Dân chủ hóa trường học” ,….
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, thực hiện lời kêu gọi thi đua ái quốc
của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 11/6/1948 "Diệt giặc đói khổ, diệt giặc dốt nát, diệt
giặc ngoại xâm", CĐGD Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục vận động
CB, GV, CNV thi đua thực hiện nhiệm vụ chuyên môn theo những nguyên tắc cơ bản
của nội dung cải cách giáo dục lần thứ nhất (1950) đề ra: Dân tộc - Khoa học - Đại
chúng.
Sau chiến thắng vĩ đại Điện Biên Phủ (1954), nội dung thi đua ái quốc được
CĐGDVN vận dụng vào điều kiện cụ thể của ngành là "Động viên mọi lực lượng CB,
GV, CNV vùng kháng chiến, cán bộ giáo viên Miền Nam tập kết ra Bắc và giáo viên
vùng mới giải phóng tích cực thực hiện nhiệm vụ phát triển giáo dục và tham gia diệt

2


dốt; động viên giáo viên xung phong lên miền núi, vùng cao dạy học, cải tạo nhà
trường vùng mới giải phóng".
Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, CĐGD Việt Nam
đã cùng Bộ Giáo dục cụ thể hóa phong trào "Mỗi người làm việc bằng hai, vì Miền
Nam ruột thịt" vào hoạt động Ngành. Thực hiện huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh
trong thư người gửi cho ngành vào ngày 15/10/1968 "dù khó khăn đến đâu cũng phải
tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt…" tháng 7/1971 CĐGDVN đã cùng Bộ Giáo dục tổ
chức hội nghị đẩy mạnh phong trào thi đua "Hai tốt"
Sau đại thắng mùa Xuân 30/4/1975 nước nhà độc lập thống nhất, thực hiện
huấn thị của nguyên Thủ tướng Phạm Văn Đồng trong dịp đến dự hội nghị sáng kiến
kinh nghiệm toàn ngành vào tháng 12/1981 "phải xây dựng trường ra trường, lớp ra
lớp, thầy ra thầy, trò ra trò, dạy ra dạy, học ra học…" Công đoàn Giáo dục Việt Nam