EASY KIDS SCIENCE EXPERIMENTS FOR
TEACHING SCIENCE AT PRIMARY SCHOOL.
Trung tâm quốc tế khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE).
Người thực hiện: CAO MINH HẢI.
I. Thí nghiệm 1: Đâm xuyên cây kim qua bong bóng.
1. Dụng cụ và vật liệu:
- Cây kim hoặc que nhọn, dài khoảng 25-30 cm. (Đối với cây kim dài ta
có thể xỏ thêm chỉ màu đen để làm thí nghiệm thêm phần sinh động).
- Bong bóng.
- Một ít dầu ăn hoặc nước rửa chén.
2. Tiến hành:
- Bước 1: Thổi phồng bong bóng và cột thật chặt.
Bước 2: Nhỏ một ít dầu ăn lên đầu nhọn kim (hoặc nhúng đầu kim vào
dung dịch nước rửa chén).
Bước 3: Tiến hành đâm cây kim xuyên qua quả bong bóng.
- Ta lựa chọn đâm xuyên qua phần dày nhất (phần sẫm màu) của bong
bóng. Bí quyết để thí nghiệm thành công là vừa đâm, vừa xoay kim một
cách cẩn thận và chậm rãi.
Ta lựa chọn phần dày tương tự ở lỗ đối diện(lỗ thổi) để tiếp tục đâm xuyên
qua.
Như vậy cây kim đã đâm xuyên qua quả bóng rồi
Để sinh động thêm GV có thể rút kim xuyên qua bóng.
3. Giải thích hiện tượng:
ngược miệng ly thủy tinh xuống phía dưới mà bong bóng vẫn không rời
khỏi miệng ly.
3. Giải thích hiện tượng:
- Ban đầu ta tiến hành đốt nóng khí trong ly thủy tinh, lúc này khí sẽ
giản nở tăng thể tích, số phân tử khí trong ly thủy tinh giảm.
- Tiếp theo nhúng bong bóng vào chén nước đã chuẩn bị sẵn rồi nhanh
chóng đặt lên miệng ly.
- Nước sẽ làm lạnh một phần lớp không khí bên trong ly, đồng thời lớp
không khí cũng nguội dần theo thời gian làm cho mật độ các phân tử khí
tăng, thể tích phân tử khí giảm nhiều lần so với lúc bị đốt nóng, không
khí co lại tạo ra một lực hút với bề mặt quả bóng tiếp xúc. Chính vì vậy,
quả bóng bị dính chặt vào miệng ly và ta có thể dùng bóng nhấc ly thủy
tinh một cách dễ dàng mà không sợ ly bị rơi.
III. Thí nghiệm 3: Ảo thuật với bút chì ghim túi nước.
1. Dụng cụ và vật liệu:
- Túi nhựa trong.
- Nước.
- Vài cây bút chì (đầu bút chì phải nhọn sao cho có thể đâm xuyên qua túi
nước).
2. Tiến hành:
- Bước 1: Đổ nước vào túi nhựa trong, lưu ý: đừng đổ đầy, chừa một lớp
không khí bên trong.
Hàn kín miệng túi nhựa trong, lưu ý không nên làm quá căng
phồng túi.
cho thêm muối và khuấy đều.
Thả quả trứng vào trong ly, quả trứng nổi.
Sau đó cho thêm nước gần đầy ly, lúc này quả trứng sẽ lơ lửng ở
giữa ly nước muối.
Kết quả đạt được: Quả trứng chìm trong ly nước thường.
Quả trứng nổi trong ly nước có hòa tan muối khá nhiều.
Và quả trứng lơ lửng trong ly nước có hòa tan một lương muối ít
hơn.
3. Giải thích hiện tượng:
Dựa vào trọng lượng riêng của vật so với trọng lượng riêng của nước hoặc nước
muối ở nồng độ khác nhau:
+ Đối với ly nước thường tỉ khối của nước d(H2O) = 1, d(quả trứng) > d(H2O) ,
do vậy quả trứng sẽ bị chìm.
+ Trong dung dịch muối tỉ khối của nước muối sẽ càng lớn khi nồng độ muối
càng tăng. GV có thể lấy VD thực tiễn: bơi ở biển cơ thể sẽ dễ dàng nổi trên
mặt nước biển hơn bơi ở sông. Như vậy ở ly thủy tinh thứ 2, trọng lượng riêng
của nước muối cao hơn nhiều so với trọng lượng riêng quả trứng nên quả
trứng sẽ nổi; ly thủy tinh thứ 3, trọng lượng riêng của nước muối và của trứng
bằng nhau nên quả trứng sẽ lơ lửng. Có thể mô tả kết quả thí nghiệm theo
phiếu học tập sau:
Nước
Muối
Trứng nổi trên d trứng < d nước muối
mặt nước.
Trứng lơ lửng
(nồng độ cao)
d trứng = d nước muối
(nồng độ thấp)
V. Thí nghiệm 5: Bí mật ly thủy tinh tự động hút nước.
1. Dụng cụ và vật liệu:
- 1 ly thủy tinh
- 1 ngọn nến đính trên vật liệu có thể nổi trên mặt nước(miếng gỗ, nắp
bằng nhôm).
- 1 cái đĩa
- Nước( nếu sử dụng nước pha màu càng tốt, giúp dễ dàng quan sát hiện
tượng hơn).
- Quẹt diêm.
2. Tiến hành:
- Bước 1: Cho nước vào đĩa( cho nước vừa phải khoảng 2/3 đĩa, tránh hiện
tượng khi ta úp ly thủy tinh vào trong đĩa nước gây tràn nước ra bên
ngoài).
- Bước 2: Đốt nến rồi thả nổi trên mặt nước của đĩa.
- Bước 3: Úp ngược miệng ly thuỷ tinh lên mặt đĩa sao cho ngọn nến nằm
gọn(nằm giữa) miệng ly.
Kết quả thí nghiệm: - Ngọn nến bị tắt.
- Sau đó nước có trong đĩa bị hút vào bên trong ly
Liệu đồng xu tiếp theo có làm nước tràn ra ko? Đếm xem bao nhiêu đồng
xu sẽ làm cho nước tràn ly.
Kết quả thí nghiệm: Phải rất lâu sau mới xảy ra điều đó. Số lượng đồng xu
cho vào ly khá nhiều. Sẽ rất thú vị khi học sinh quan sát và đếm một số
lượng đồng xu đáng ngạc nhiên thì nước mới tràn khỏi ly.
3. Giải thích hiện tượng: nước có một loại „da” gọi là sức căng bề mặt, nó giữ
nước. Cho đến khi quá nhiều đồng xu, sức căng bề mặt bị phá vỡ, nước sẽ tràn qua.
- Trong vật lý học, sức căng bề mặt (còn gọi là năng lượng bề mặt hay ứng suất
bề mặt) là mật độ dài lực xuất hiện ở bề mặt giữa chất lỏng và các chất khí, chất
lỏng hay chất rắn khác.
- Có bản chất là chênh lệch lực hút phân tử khiến các phân tử ở bề mặt của chất
lỏng thể hiện đặc tính của một màng chất dẻo đang chịu lực kéo căng.
- Các phân tử trong chất lỏng luôn chịu ảnh hưởng của các lực phân tử từ các phân
tử xung quanh. Với các phân tử nằm ở giữa chất lỏng, chúng được bao quanh một
cách đối xứng bởi các phân tử chất lỏng cùng loại khác, nên lực tổng cộng được
cân bằng thành 0.
- Ở bề mặt, một bên các phân tử bị các phân tử cùng loại tương tác với lực khác
bên kia do các phân tử khác loại. Lực tổng cộng có thể kéo phân tử bề mặt vào bên
trong chất lỏng, như trường hợp bề mặt giọt nước trong không khí, hay đẩy nó ra
phía ngược lại, như trường hợp giọt nước bám vào thành ống mao dẫn. Đây là hiệu
ứng làm cho giọt nước trong không khí có hình cầu
Mở rộng:
Sức căng bề mặt lí giải cho một số hiện tượng thực tế: vì sao nhện nước có thể đi
trên mặt nước(ao, hồ..). Do hiện tượng căng bề mặt của chất lỏng nên nước mưa
không thể chảy qua các lỗ nhỏ giữa các sợi vải căn trên ô dù hoặc trên mui ôtô tải.
- Bột hạt tiêu nổi trên bề mặt liên quan đến sức căng bề mặt khá lớn của
nước. chính sức căng bề mặt đã nâng những phần tử hạt tiêu không cho
chúng bị chìm xuống đáy.
- Nước rửa chén gặp nước thì tan dần, dần dần hình thành một lớp màng
xà phòng cực mỏng trên mặt nước mà ta không thể nhìn thấy rõ. chính
nhờ điều này tạo ra 1 lực vô hình đẩy bột hạt tiêu khuếch tán hướng ra
ngoài, cách xa đầu ngón tay bị dính xà phòng. đó chính là lực khếch tán
được tạo ra khi nước rửa chén tan trong nước.
VIII. Thí nghiệm 8: Quả nho khô bơi lặn trong nước?
1. Dụng cụ và vật liệu:
- 2 bình thủy tinh hoặc 2 cốc thủy tinh loại lớn(để dễ dàng quan sát).
- Chai nước khoáng có gas không màu (7 up).
- Nước lọc bình thường.
- Một ít nho khô (hoặc một số loại quả sấy khô khác):
khoảng (12-15) quả x 2. Vì sử dụng cho 2 thí nghiệm .
2. Tiến hành:
* Ta tiến hành làm thí nghiệm với bình thí nghiệm trước để tạo tâm hứng học tập
cho HS. Đối với bình thí nghiệm:
- Bước 1: +Rót nước khoáng vào bình thí nghiệm( khoảng 2/3 thể tích
bình).
- Bước 2: Cho những quả nho khô đã chuẩn bị vào bình thủy tinh đã có
nước khoáng và quan sát hiện tượng.
Hiện tượng xảy ra: xung quanh quả nho khô có những bọt bong bóng khí
xuất hiện, quả nho được nâng từ dưới đáy bình lên trên mặt nước. Nhưng
sau khi ở phía trên mặt nước một khoảng thời gian khá ngắn những quả
2. Tiến hành:
- Bước 1: Chuẩn bị nước cốt chanh hoặc dùng nước chanh pha sẵn.
- Bước 2: Dùng cọ vẽ hay que tăm viết lên giấy bằng nước chanh. Đợi cho giấy
khô ráo.
- Bước 3: Để đọc chữ viết trên giấy, hơ tờ giấy lên ánh sáng mặt trời, đèn hoặc một
nguồn cung cấp nhiệt khác. Nguồn nhiệt sẽ làm chữ viết chuyển sang màu nâu
nhạt, chữ viết đậm màu hơn nên bạn có thể đọc chữ được.
Một cách khác để đọc chữ là cho muối ăn lên vết mực khô trên giấy. Sau 1 phút,
lau sạch muối và tô màu tờ giấy bằng bút chì sáp để đọc chữ.
Lưu ý:
- Có thể thực hiện thí nghiệm với các loại nước quả khác. Rượu trắng, nước cam,
giấm, và nước táo đều có thể dùng cho thí nghiệm.
- Dùng mảnh vải cotton tốt hơn dùng cọ vẽ.
- Chữ viết chuyển sang màu nâu là do chỗ giấy bị acid phản ứng gia nhiệt trước
toàn bộ phần giấy còn lại. Cẩn thận không gia nhiệt nhiều làm cháy tờ giấy.
3. Giải thích hiện tượng: Nước chanh có tính acid và phản ứng yếu với giấy viết.
Khi cung cấp nhiệt cho giấy, acid sẽ làm giấy chuyển sang màu nâu trước khi làm
giấy mất màu.
X. Thí nghiệm 10: Ngón tay ma thuật làm nước đóng băng
ngay tức thì
1. Dụng cụ và vật liệu:
- Hoá chất: Na2SO4. Lưu ý rằng natri sunphát ngậm 10 phân tử nước (Na2SO4.
10H2O) và natri sunphát khan có thể mua ở các cửa hàng bán hoá chất thí nghiệm,
hoặc