UBND HUYỆN XUYÊN MỘC
TRƯỜNG TH HUỲNH MINH THẠNH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Phước Bửu, ngày 26 tháng 10 năm 2014

LÝ THUYẾT CHUYÊN ĐỀ
DẠY TN – XH THEO PHƯƠNG PHÁP VNEN
______________________________

A. MỤC TIÊU:
Tập huấn cho giáo viên ở trường tiểu học Huỳnh Minh Thạnh nắm bắt được:
- Những điểm cơ bản của mô hình dạy học theo VNEN và việc ứng dụng PP VNEN vào
dạy học môn TN-XH ở khối lớp 2;
- Biết sử dụng phương pháp VNEN vào dạy TN-XH một cách hợp lý, có hiệu quả ;
- Nắm bắt được đặc trưng cơ bản của PP VNEN để trong những năm tiếp theo úng dụng
dạy theo mô hình VNEN.
B. NỘI DUNG
1/. Cấu trúc của môn TNXH
a, Cấu trúc của chương trình:
- Bảo đảm chuẩn KT- KN của chương trình môn TNXH hiện hành. Không thay đổi
về cấu trúc, nội dung của mỗi bài học song có thay đổi trong việc sắp xếp nội dung của
mỗi bài học theo hướng tích hợp cao hơn nên mỗi bài thường được dạy từ 2 hoặc 3 tiết
còn bài ôn tập có thời lượng 1 tiết.
- Tài liệu có tính tương tác cao:
* Đối với giáo viên: Tài liệu tạo thuận lợi trong quá trình tổ chức hoạt động dạy học
trên lớp vì tài liệu bao gồm cả phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
* Đối với học sinh: Tài liệu có tính tương tác cao thuận lợi cho việc học cá nhân và
nhóm. Tài liệu bao gồm một chuỗi các hoạt động được thiết kế chú ý đến quy trình để

sinh kĩ năng điều hành các hoạt động, kĩ năng đặt câu hỏi, trả lời, nhận xét tuyên dương.
- Xây dựng góc học tập môn TNXH: Để góc học TNXH trở nên phong phú, gây
được niềm say mê đối với học sinh thì bản thân mỗi giáo viên phải là người hướng dẫn
và cùng với HS trực tiếp tham gia vào việc tổ chức sắp xếp góc học TNXH cũng như các
góc môn học khác. Vì thế, trong góc học tập môn TNXH, chúng tôi cùng với HS chú ý
tìm những loại tài liệu sau:
Các loại cây ( có đủ các bộ phận): có ở địa phương được được trồng hoặc phơi khô
trong đó có loại sống trên cạn,có loại sống dưới nước…
- Các loại hoa quả, lương thực, thực phẩm có ở địa phương mà các em thường sử
dụng.
Tài liệu in ấn: Sách, tờ rơi, áp phích, tranh ảnh minh họa về thực vật, động vật giúp
học sinh tăng cường hiểu biết và mở rộng kiến thức.
Ngoài ra, giáo viên luôn quan sát xem học sinh của mình thích loại cây nào ? thích
tìm hiểu về vấn đề gì?…. Từ đó, giáo viên động viên, thúc đẩy lòng yêu thích công việc
mà học sinh đang thực hiện.
3/. Kế hoạch lên lớp:
- Để học sinh đạt được mục tiêu KT - KN của bài thì bản thân mỗi giáo viên phải thật
sự đầu tư vào chuyên môn. GV không phải soạn bài nhưng phải nghiên cứu kĩ bài, đọc
trước xem cần điều chỉnh lôgô, nội dung nào? Có tình huống gì? Dự kiến tình huống xảy
ra để chuẩn bị ghi vào sổ dự kiến kế hoạch dạy học và chuẩn bị các tình huống phát sinh.
BT nâng cao không để HS ngồi chơi.
Ví dụ: Bài 7: Cần làm gì để bảo vệ cơ quan thần kinh. Tài liệu TNXH trang 42.
HĐ1a: GV dự kiến sau khi học thực hiện nhóm 2 xong, mời một số bạn lên trước lớp thể


hiện lại nét mặt ở các trạng thái, cười, tức giận, lo lắng, sợ hãi cho cả lớp cùng quan sát,
xem các em đã nắm vững và hiểu đúng nội dung bài học chưa?
HĐ2a/45: Dự kiến câu hỏi mà GV sẽ kiểm tra :
+ Hình nào có lợi cho cơ quan thần kinh? Vì sao?
+ Hình nào không có lợi cho cơ quan thần kinh? Vì sao?

Dạy theo mô hình VNEN giáo viên cần giúp học sinh phát huy tính tự học, sáng tạo,
tính tự giác, sự tự tin, hứng thú trong học tập. Tăng khả năng thực hành, vận dụng.
- Để thực hiện tốt một tiết dạy, bên cạnh việc tham khảo tài liệu hướng dẫn giảng
dạy, giáo viên cần thường xuyên cập nhật những kiến thức, chuẩn bị bài, dự kiến các tình
huống trong tiết dạy để xử lí tốt các tình huống đó.


- Tùy từng bài, tùy điều kiện của lớp, tùy trình độ của HS lớp mình mà GV có thể
thay thế hình thức dạy học, thay thế câu hỏi, thuật ngữ sao cho phù hợp giúp học sinh
tham gia vào tiến trình phân tích, thảo luận một cách thuận lợi và hiệu quả.
Ví dụ: Bài 12: Cây sống ở đâu? ( Tài liệu TNXH Lớp 2 trang 71).
- Thay vì học tập trong bốn bức tường quan sát tranh, ảnh trong tài liệu giáo viên có
thể tổ chức cho học sinh ra sân trường quan sát trên cây thật bằng các giác quan:
- Dùng mắt để quan sát kết hợp tay chỉ và nói đúng tên các bộ phận của cây hoa ( rễ,
thân, lá, hoa).
- Dùng mũi để nhận biết hương thơm.
- Dùng tay để sờ thân xem cứng hay mềm, sờ lá xem trơn hay nhám…
Qua thực tế học sinh được tận mắt nhìn, sờ, ngửi giúp cho học sinh có hứng thú học
tập hơn, nắm chắc kiến thức và nhớ kiến thức lâu hơn.
+Tăng cường tính chủ động nhận thức và khai thác vốn sống của học sinh:
Giáo viên lựa chọn những bài có vấn đề nhằm củng cố và phát huy trình độ vốn có của
học sinh trong chương trình để lựa chọn phương pháp. Trong chương trình TNXH lớp 2
từ bài 1 đến bài 33 đều có thể sử dụng giải pháp này.
Ví dụ: Dạy bài 1 “Vì sao chúng ta vận động được” Tài liệu TNXH lớp 2.
Giáo viên dẫn dắt học sinh từ cái cụ thể, những kinh nghiệm vốn có của học sinh: tự
co tay, duỗi tay, tự co chân, duỗi chân, tự véo vào mông, vào bụng…để thấy được cơ
bám vào xương và nhờ có cơ mà ta có thể thực hiện được mọi cử động như chạy, nhảy, đi
đứng, viết, xoay người, cười, nói, ăn, uống…
* Thông qua hoạt động đóng vai, trò chơi trong học tập để tạo hứng thú cho học
sinh:

- Trong tiết học tăng cường phân loại đối tượng học sinh để nâng cao dần độ khó đối
với học sinh trên chuẩn phù hợp với trình độ, năng lực của học sinh.
Trong lớp học chủ yếu là học sinh tự học theo chỉ dẫn của Tài liệu hướng dẫn học, học
theo nhóm, theo cặp, hoặc giáo viên làm việc trực tiếp với cá nhân, nhóm.
Giáo viên không nhất thiết phải tổng kết, kết luận kiến thức ở cả lớp mà chỉ cần thực
hiện nhận xét, kết luận ở nhóm. Chỉ khi một một dung kiến thức nào đó mà phần đông là
học sinh không hiểu hoặc hiểu sai vấn đề thì giáo viên mời giảng giải trước lớp.
* Với logo ở trước mỗi hoạt động, HS có thể dễ dàng nhìn vào đó và lần lượt thực
hiện các yêu cầu trong từng hoạt động. Thực tế khi giảng dạy, giáo viên lúng túng khi
yêu cầu của logo tiếp theo là hoạt động cả lớp nhưng do nhịp độ học tập của HS chênh
lệch nhau có nhóm làm nhanh có nhóm làm chậm giáo viên chưa biết xử lý thế nào? Với
khó khăn trên, chúng tôi đã thống nhất đưa ra một số giải pháp sau:
1, Nhóm hoặc cá nhân làm xong giáo viên kiểm tra và có thể phân công các bạn đó đi
đến giúp đỡ những bạn chưa hoàn thành xong.
2, Hoặc trong khi kiểm tra, giáo viên cảm thấy nhóm đó còn một hoặc hai học sinh
chưa nắm kỹ kiến thức hay một nội dung nào đó thì giáo viên có thể yêu cầu nhóm kiểm
tra và giúp đỡ bạn nội dung đó.
3. Giao thêm nhiệm vụ có nội dung tương đương với nhiệm vụ mà các em vừa làm
xong hoặc giáo viên cho HS làm thêm bài tập *
5/. Làm thế nào để GV giám sát và hỗ trợ hoạt động học tập của cả lớp?
- Giáo viên có thể đứng xung quanh lớp quan sát về sắc thái, nét mặt, hành động, cử
chỉ xem học sinh đã hiểu nhiệm vụ chưa? Có chú tâm vào thực hiện nhiệm vụ không? Có
chăm chú thảo luận không? Thấy nét mặt biểu lộ hoài nghi, ngơ ngác tư thế không bình
thường, người lắc lư bất ổn, đây là dấu hiệu cho thấy học sinh chưa thực sự hiểu nhiệm
vụ. Giáo viên cần đến bên cạnh hỏi xem em đang gặp khó khăn gì? Cô hay bạn nào có
thể giúp được em?
- Tận dụng nguồn lực hỗ trợ từ HS khá giỏi hơn: HĐTQHS, nhóm trưởng.
- Vậy làm sao để tránh học sinh trong nhóm ỷ lại nhóm trưởng? Giáo viên tách HS yếu



- Có nhiều cách đánh giá thường xuyên học sinh như: quan sát; kiểm tra nhanh;
phỏng vấn nhanh; đánh giá sản phẩm của học sinh; tham khảo kết quả tự đánh giá của
học sinh, của nhóm học sinh; tham khảo ý kiến đánh giá của phụ huynh.
Nguyễn Hồng Hà