THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1. Tên sáng kiến: “Vận dụng phương pháp dạy học tình huống kết hợp với
phương pháp làm mẫu nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh trong
giờ học lý thuyết góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy nội dung chương trình
bảng tính điện tử môn Tin học 7 tại Trường THCS thị trấn Cát Hải, Huyện Cát
Hải”.
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giảng dạy Tin học
3. Tác giả:
- Họ và tên: Hà Thị Thu Hà
- Ngày, tháng, năm sinh: 12/5/1981
- Trình độ chuyên môn: Cao đẳng tin học
- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường THCS thị trấn Cát Hải
- Điện thoại di động: 01659219898
4. Đơn vị áp dụng sáng kiến, giải pháp lần đầu: Trường THCS thị trấn Cát
Hải

I. MÔ TẢ GIẢI PHÁP ĐÃ BIẾT
1. Thực trạng vấn đề dạy và học nội dung chương trình bảng tính điện tử môn tin
học 7 những năm qua tại trường THCS thị trấn Cát Hải
Sự phát triển như vũ bão của ngành tin học hiện nay đã giúp cho tất cả
mọi người nói chung và đối tượng học sinh nói riêng có một vốn kiến thức nhất
định về tin học. Với học sinh được tiếp cận trực tiếp với những sản phẩm phần
mềm như: trò chơi điện tử, phần mềm học tập, nghe nhạc, xem phim… Đây là
những phần mềm gây hứng thú đặc biệt với học sinh và trong các tiết học khi
được làm việc với các phần mềm này các em thường tỏ ra thích thú, không khí
lớp học thường sôi nổi, sự tương tác giữa các thành viên trong lớp được thể hiện
ở mức độ tối đa. Trong chương trình Tin học 7, nội dung chương trình bảng tính
điện tử là một trong những nội dung khó, khi học đến nội dung này học sinh
thường sẽ cảm thấy chán nản vì kiến thức rất trừu tượng, không sinh động và
1


trong sách giáo khoa, sau đó quan sát thao tác mẫu của giáo viên. Sau đó tổ chức
2
2


học sinh hoạt động nhóm trả lời câu hỏi và luyện tập thực hành từ đó rút ra kiến
thức.
* Ưu điểm
- Nhờ các hình ảnh trực quan qua thao tác mẫu của giáo viên giúp học
sinh nắm được thao tác thực hiện.
- Học sinh các nhóm tích cực tham gia học tập và hoàn thành nhiệm vụ
của giáo viên.
- Đa số học sinh đã nắm được kiến thức cơ bản của bài học.
* Hạn chế, khó khăn
- Học sinh nắm bài chưa đồng đều, học sinh nào giỏi vẫn giỏi, học sinh
nào yếu vẫn yếu. Học sinh nắm được thao tác thực hiện nhưng hiểu chưa sâu sắc
về bản chất tại sao lại sử dụng thao tác đó? chưa chủ động trong việc tìm hiểu
chiếm lĩnh tri thức mới và còn ỷ lại.
- Học sinh vận dụng kiến thức thực hành theo khuôn mẫu còn lúng túng
khi xử lý tình huống, thiếu linh hoạt trong áp dụng thao tác.
- Trong hoạt động nhóm chưa phát huy được sự tham gia của tất cả các
học sinh trong nhóm chỉ tập trung vào một số học sinh khá, giỏi còn một số học
sinh khác, thiếu tinh thần hợp tác hoặc thậm chí ngồi chơi.
II. NỘI DUNG GIẢI PHÁP ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn Tin học nói chung và Tin học 7 nói
riêng, tôi luôn suy nghĩ và tự đặt ra câu hỏi: Phải làm sao để tất cả các em hiểu
được vai trò của môn học và có thể vận dụng tốt kiến thức của môn học vào học
tập và giải quyết được những vấn đề gặp phải trong thực tiễn cuộc sống?. Làm
thế nào để giờ học lý thuyết phần chương trình bảng tính điện tử giúp học sinh
tích cực học tập tìm tòi kiến thức mới?

như sum, average, max, min; biết sử dụng hàm để tính kết hợp với các số, địa
chỉ ô tính, địa chỉ khối trong công thức.
Với kiến thức học sinh đã biết: Thiết lập công thức có sử dụng địa chỉ để
tính toán. Tôi xây dựng tình huống: Để thống kê kết quả quyên góp của lớp 7A.
Bạn lớp trưởng đã sử dụng chương trình bảng tính điện tử lập bảng tính sau:

4

4


Nhưng bạn lúng túng không biết làm thế nào để tính:
1. Tổng số quyên góp của các bạn trong lớp theo từng đợt.
2. Trung bình trung số quyên góp của các bạn trong lớp theo từng đợt.
3. Xác định số kg giấy cao nhất của ba đợt.
4. Xác định số kg giấy thấp nhất của ba đợt.
Em hãy giúp bạn giải quyết khó khăn trên?
1.2. Tổ chức dạy học theo quy trình: Phát hiện đề xuất giải pháp →
Giải quyết, quan sát mẫu → lựa chọn phương án giải quyết tối ưu → Thực
hành rút ra kiến thức mới
- Bước 1: Tổ chức học sinh quan sát, phát hiện, đề xuất giải pháp cho tình
huống.

5

5


+ Giáo viên: Đưa ra tình huống sau đó cho học sinh quan sát rồi xác định
mục tiêu giải quyết tình huống.


Nhưng bạn lúng túng không biết làm sao để có bảng tổng hợp mà giúp
các bạn trong lớp có thể so sánh kết quả của mình trong học kỳ I. Em hãy đề
xuất phương án và cách làm giúp bạn?
Học sinh đọc tình huống. Cá nhân quan sát, phát hiện và đề xuất giải pháp
(Thực hiện sắp xếp theo cột tổng điểm từ thấp đến cao hoặc từ cao đến thấp).
- Bước 2: Giải quyết phương án đã đề xuất, quan sát mẫu và lựa chọn phương
án giải quyết tình huống tối ưu.
Tôi tổ chức học sinh hoạt động nhóm
Nhóm trưởng sẽ cho từng thành viên trong nhóm cá nhân đề xuất phương
án giải quyết tình huống và thư ký viết ý kiến (sử dụng thao tác sao chép hoặc
chèn thêm hàng và di chuyển. Nhóm thực hành kiểm chứng và ghi ra bảng phụ.
Đại diện nhóm báo cáo.
Sau đó tôi tổ chức cho học sinh quan sát video thao tác mẫu có sử dụng
kiến thức mới để giải quyết tình huống.
Học sinh các nhóm quan sát mẫu, so sánh và thống nhất lựa chọn phương
án giải quyết tốt nhất.
Từ đó tôi đặt vấn đề vào bài mới
- Bước 3: Thực hành rút ra kiến thức mới
Tôi tổ chức học sinh thực hành giải quyết tình huống theo cách mới và trả
lời

7

7


? Hãy nêu và các bước thực hiện khi sắp xếp dữ liệu
? Trong trường hợp nào em sẽ thực hiện thao tác sắp xếp dữ liệu
Học sinh hoạt động nhóm đôi thực hành trên máy và luyện tập trình bày

vì sao nhóm bạn lại có ý kiến đó? Các nhóm còn lại phải đưa ra được ý kiến
8
8


phản biện. Trong thời gian học sinh thảo luận tôi quan sát bao quanh lớp học,
ghi chép lại thái độ học tập của các học sinh và nhắc nhở kịp thời nếu thấy học
sinh nào có thái độ chưa tích cực trong học tập. Từ đó kịp thời rút kinh nghiệm
cho học sinh trong các hoạt động tiếp theo để mang lại hiệu quả. Còn nếu trong
quá trình thực hiện nhiệm vụ mà có khúc mắc nào học sinh không thể giải quyết
được, học sinh sẽ giơ tấm thẻ mặt mếu để giáo viên biết nhóm cần sự trợ giúp.
Với cách làm này học sinh rất yên tâm khi thực hiện nhiệm vụ do giáo viên giao
cho bởi các em biết giáo viên luôn theo sát hoạt động của mình và hỗ trợ kịp
thời nếu các em gặp khó khăn.
2. Tính mới, tính sáng tạo:
2.1. Tính mới
Thay vì kết hợp phương pháp làm mẫu với phương pháp đàm thoại tôi đã
kết giữa phương pháp dạy học theo tình huống sử dụng các đồ dùng dạy học
hiện đại như video, gắn nhiệm vụ học tập với tình huống trong học tập và cuộc
sống với phương pháp làm mẫu nhằm phát huy tính tích cực học tập của học
sinh trong giờ học lý thuyết chương trình bảng tính điện tử môn Tin học 7.
2.2. Tính sáng tạo
Tạo ra thiết bị dạy học hiện đại là xây dựng đoạn video tình huống và
phim mẫu xử lý tình huống trực quan, sinh động cuốn hút kích thích sự tò mò,
sáng tạo của học sinh trong tiết học.
Đổi mới phương pháp dạy học khi xây dựng quy trình dạy học kết hợp
của hai phương pháp dạy học tình huống và làm mẫu đặt học sinh vào tình
huống có vấn đề qua các hoạt động quan sát, thảo luận giải quyết tình huống và
thực nghiệm, sau đó đối chiếu với thao tác mới của giáo viên làm mẫu, từ đó học
sinh có thể đưa ra quyết định của riêng mình để rồi kiến thức mới được hình

theo dõi thi đua của lớp, tổ, thời khóa biểu giúp các em tiết kiệm thời gian, công
sức trong học tập như tính toán, vẽ các biểu đồ, lập các bảng biểu trên giấy.
b. Hiệu quả về xã hội
- Việc học sinh trong các tiết học được tự giải quyết tình huống, được trao
đổi, thảo luận, làm việc nhóm giúp cho học sinh phát triển năng lực tư duy, hợp
tác, giao tiếp, năng lực giải quyết những vấn đề của thực tiễn, đáp ứng nhu cầu
cuộc sống hiện tại và tương lai một cách linh hoạt.

10

10


- Việc học sinh biết vận dụng các kiến thức đã học vào học tập và cuộc
sống góp nâng cao nhận thức của học sinh và phụ huynh về vai trò của môn học
trong thời đại mới (thời đại của công nghệ thông tin).
- Góp phần đào tạo cho xã hội thế hệ trẻ năng động, sáng tạo có năng lực
công nghệ thông tin biết sử dụng công nghệ thông tin vào học tập và cuộc sống.
c. Giá trị làm lợi khác
- Việc áp dụng đề tài đã thu được hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao chất
lượng đại trà bộ môn trong học kỳ I năm học 2015-2016 là 96,5% . Với kết quả
trên đã góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn Tin học nói riêng và chất
lượng các môn học của nhà trường nói chung.
- Với việc thực hiện thành công đề tài này không chỉ góp phần làm thay
đổi cách học của học sinh, cách dạy của giáo viên trong nội dung bảng tính điện
tử, nội dung được coi là khô khan và trừu tượng. Bên cạnh đó việc thực hiện
thành công đề tài cũng giúp giáo viên có kinh nghiệm hơn trong việc lựa chọn,
vận dụng phương pháp cũng như hình thức tổ chức dạy học hợp lí, hiệu quả, linh
hoạt, phù hợp với đặc trưng của bộ môn.
Hải Phòng , ngày 26 tháng 1 năm


12