www.dienbiencflit.edu.vn – [email protected]

TÀI LIỆU
BỒI DƯỠNG CÁN BỘ CNTT TRONG NHÀ TRƯỜNG

Điện Biên, tháng 8 năm 2013


MỤC LỤC
PHẦN 1: CẤU TRÚC TỔNG QUAN CỦA MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ ..................................... 1
1. Cấu trúc chung của máy vi tính ........................................................................................... 1
2. Các thành phần cơ bản của máy tính ................................................................................... 1
PHẦN 2: LẮP ĐẶT BỘ MÁY TÍNH TỪ CÁC LINH KIỆN ................................................ 3
1. Chọn thiết bị theo mục đích sử dụng ................................................................................... 3
2. Tính tương thích khi chọn thiết bị ....................................................................................... 3
3. Chuẩn bị thiết bị cho một bộ máy tính: ............................................................................... 4
4. Các bước tiến hành lắp ráp linh kiện thành bộ máy ............................................................ 6
PHẦN 3: CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH, PHẦN MỀM ỨNG DỤNG...................................... 7
1. Giới thiệu về BIOS và thiết lập cấu hình............................................................................. 7
2. Các bước cài đặt hệ điều hành Windows XP .................................................................... 10
3. Cài đặt Driver .................................................................................................................... 20
4. Giới thiệu 1 số công cụ hỗ trợ cài đặt tự động, dò tìm, nâng cấp và sao lưu driver.......... 27
4.1. Easy DriverPack ........................................................................................................ 27
4.2. Driver Pack Solution .................................................................................................. 28
5. Cài đặt Driver máy in (Print) ............................................................................................. 29
6. Cài đặt một số phần mềm cơ bản ...................................................................................... 33
6.1. Cài đặt phần mềm Microsoft Office (Office 2003)..................................................... 33
6.2. Cài đặt font và bộ gõ tiếng Việt: Vietkey 2000 và Unikey ......................................... 37
6.3. Chụp ảnh, quay video màn hình với phần mềm Techsmith Snagit (Snagit) .............. 41
6.4. Ghi đĩa với phần mềm Ahead Nero Burning Rom (Nero) .......................................... 47
6.5. Cài đặt và sử dụng phần mềm UltraISO .................................................................... 57

1.2. Phần mềm gián điệp ................................................................................................. 104
1.3. Những mẹo khi sử dụng chương trình diệt virút ...................................................... 105
1.4. Phòng nhiễm virút máy tính ..................................................................................... 105
2. Bảo vệ thông tin khỏi những nguy cơ vật lý trực tiếp ..................................................... 106
3. Tạo và duy trì mật khẩu bảo mật với phần mềm KeePass .............................................. 106
4. Bảo vệ các tệp dữ liệu tối mật trên máy tính với phần mềm TrueCrypt ......................... 107
5. Phục hồi dữ liệu bị xóa với phần mềm Nucleus Kernel for FAT and NTFS .................. 108
6. Phá hủy những thông tin nhạy cảm với phần mềm Eraser .............................................. 109
6.1. Hướng dẫn sử dụng Eraser với Windows Explorer ................................................. 109
6.2. Hướng dẫn xóa sạch thùng rác Windows ................................................................ 110
PHẦN 7: MỘT SỐ KINH NGHIỆM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ
DỤNG PHÒNG MÁY............................................................................................................ 112


PHẦN 1: CẤU TRÚC TỔNG QUAN CỦA MÁY TÍNH ĐIỆN TỬ
1. Cấu trúc chung của máy vi tính
Máy tính là một hệ thống được ghép nhiều thành phần tạo nên. Do đo, để mày tính có
thể hoạt động được ta phải lắp ghép các thành phần của nó một cách hợp lý và khai báo với các
thành phần khác. Ngày nay ngành tin học dựa trên các máy tính hiện đang phát triển trên cơ sở
hai phần:
Phần cứng (Hardware): là các bộ phận (vật lý) cụ thể của máy tính hay hệ thống máy
tính như là màn hình, chuột, bàn phím, máy in, máy quét (scanner), vỏ máy tính, bộ nguồn, bộ
vi xử lý CPU, bo mạch chủ, các loại dây nối, loa, ổ đĩa mềm, ổ đĩa cứng, ổ CDROM, ổ
DVD,…
Dựa trên chức năng và cách thức hoạt động người ta còn phân biệt phần cứng ra thành:
- Thiết bị vào (Input): Các bộ phận thu nhập dữ liệu hay mệnh lệnh như là bàn phím,
chuột…
- Thiết bị ra (Output): Các bộ phận trả về thông tin cho người dùng, phát tín hiệu, hay
thực thi lệnh ra bên ngoài như là màn hình, máy in, loa,…
Ngoài các bộ phận nêu trên liên quan tới phần cứng của máy tính còn có các khái niệm

Cac

Các thành phần chính của máy tính để bàn.
1: Màn hình (Monitor)
2: Bo mạch chủ (Main)
3: CPU
4: Chân cắm ATA
5: RAM
6: Các thẻ cắm mở rộng chức năng cho máy
7: Nguồn điện (Power)
8: Ổ đĩa quang (CD, DVD Rom-Write)
9: Ổ đĩa cứng (HDD)
10: Bàn phím (Keyboard)
11: Chuột (Mouse)
Các thành phần này sẽ đề cập, quan sát và thực hành nhiều hơn ở phần tiếp theo.
Tham khảo video minh họa có trong đĩa CD đi kèm.
Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

-2-


PHẦN 2: LẮP ĐẶT BỘ MÁY TÍNH TỪ CÁC LINH KIỆN
Chọn thiết bị
Chọn thiết bị là việc làm cần thiết khi lắp một bộ máy vi tính, nếu thiết bị chọn không
đúng cách có thể làm cho máy chạy không ổn định, không tối ưu về tốc độ hoặc không đáp
ứng được công việc.
Chọn tốc độ cần dựa trên các yếu tố
- Mục đích sử dụng máy tính
- Tính tương thích của thiết bị
1. Chọn thiết bị theo mục đích sử dụng



Tốc độ FSB của CPU

Tốc độ Bus của RAM

Loại Mainboard

667 MHz

DDR 400 MHz

Có hỗ trợ cả hai tốc độ

800 MHz

DDR 400 MHz

-

DDR2 667 MHz

-

DDR2 800 MHz

-

Core I



Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

-4-


Mainboard là thiết bị quan trọng nhất mà bạn cần quan tâm, Mainboard nó quyết định
trực tiếp đến tốc độ và độ bền của máy, nên chọn mainboard của các hãng uy tín như Intel,
Gigaby, Asus, và một số hãng khác và có sử dụng chipset của Intel. Khi chọn Mainboard cần
quan tâm đến Socket và FSB của CPU và Bus của RAM.
3) CPU

Phải chọn CPU thích hợp với Mainboard mà bạn đã chọn và CPU đó phải có tốc độ
đảm bảo với yêu cầu công việc của mình.
Lưu ý: theo mỗi CPU có kèm theo thông số như Tray (là hàng không đi theo quạt), Box
(là hàng đóng hộp có kèm theo quạt).
4) RAM

Chọn RAM có dung lượng đảm bảo cho yêu cầu công việc, còn tốc độ Bus thì phụ
thuộc vào Bus của CPU.
5) HDD (Ổ cứng)

Phổ thông hiện nay là các ổ có dung lượng 320GB, 500GB.
6) Keyboard (bàn phím) và Mouse (chuột)

Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

-5-



-

Nối các dây kết nối với nguồn, dữ liệu, cổng USB,…

-

Đóng vỏ máy của case và gắn các thiết bị ngoại vi (Màn hình, bàn phím, chuột, loa,
máy in, máy scan, dây mạng,…)

Tham khảo video minh họa có trong đĩa CD đi kèm.
Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

-6-


PHẦN 3: CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH, PHẦN MỀM ỨNG DỤNG
1. Giới thiệu về BIOS và thiết lập cấu hình
BIOS (Basic Input/Output System) – hệ thống nhập xuất cơ bản. BIOS nằm bên trong
máy tính, trên bo mạch chính (Mainboard). BIOS được xem như chương trình được chạy đầu
tiên khi máy tính khởi động.

Vì sao phải thiết lập cấu hình cho máy?
- Khi ta bật máy tính, đầu tiên BIOS sẽ cung cấp chương trình để khởi động máy, tiếp
sau đó là quá trình kiểm tra thiết bị còn gọi là POST (Power On Seft Test - Bật nguồn và kiểm
tra), quá trình POST được thực thi theo nội dung nạp trong RAM CMOS.
- Cấu hình mặc định (Default) của máy được nhà sản xuất nạp trong BIOS, khi ta kích
hoạt chương trình CMOS SETUP thì phiên bản mặc định được nạp lên bộ nhớ và hiển thị lên
màn hình cho phép ta có thể thay đổi các lựa chọn.
- Sau khi thay đổi xong, nếu ta bấm SAVE thì bản CMOS ta vừa thay đổi đó được nhớ
vào bộ nhớ RAM CMOS, nếu RAM CMOS đã có nội dung thì mỗi lần khởi động CMOS

Có nhiều tùy chọn, các mục khác nhau. Trong tài liệu và nội dung tập huấn này chỉ đề
cập đến 1 số tùy chọn cơ bản có liên quan đến các phần trong tài liệu này (theo tôi, các tùy
chọn khác chúng ta nên tạm để mặc định như hiện có).
- Để mở một mục, bạn di vệt sáng đỏ vào mục đó và Enter
- Để di chuyển vệt sáng ta dùng các phím mũi tên
- Để thay đổi lựa chọn ta sử dụng phím PageUp, PageDow hoặc phím F5, F6 hoặc có
thể là phím +, - (tùy loại mainboard khác nhau)
- Các lựa chọn: Enabled là cho phép, Disabled là không cho phép
- Sau khi thiết lập xong thì nhấn phím F10 để lưu lại và thoát

Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

-8-


- Thiết lập CMOS về chế độ mặc định là trả về trạng thái ban đầu của máy, thông
thường trạng thái ban đầu là trạng thái chuẩn:
Di vệt sáng xuống dòng
LOAD BIOS DEFAULTS

(Enter)

Xuất hiện hộp thoại Load Option Settings (Y/N)? N.
Bạn chọn phím Y và nhấn Enter
Di tiếp vệt sáng xuống dòng LOAD SETUP DEFAULTS
Và cũng làm tương tự như trên.
Kênh IDE/SATA
- Có thể bạn sẽ thấy menu chỉ ra ổ đĩa IDE hay SATA đang kết nối với hệ thống máy
tính của mình và số kênh mà chúng đang sử dụng. Điều này đặc biệt quan trọng nếu như bạn
vừa mới cài đặt một ổ đĩa và muốn chắc chắn rằng hệ thống đã nhận ra thiết bị mới. Nếu không

Chuẩn bị:
- Một máy tính đã lắp ráp hoàn chỉnh. Đã được chia ổ đĩa, nếu chưa nên tiến hành chia ổ
đĩa trước (tham khảo chương trình chia ổ đĩa bằng chương trình Partition Magic của hãng
Symantec hoặc Acronis Disk Director Suite của hãng Acronis. Cả 2 chương trình này đều đã
được tích hợp trong đĩa Hirrent Boot có trong chương trình tập huấn này).
- Một đĩa cài đặt Windows XP: SP2 hoặc SP3
Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

- 10 -


- Vào CMOS Setup thiết lập cấu hình cho máy và thiết lập cho ổ CD ROM khởi động
trước (Xem lại ở mục trước)
Bắt đầu:
1) Cho đĩa cài đặt Windows vào ổ CDROM và khởi động lại máy.
2) Khi hiện lên màn hình chọn khởi động từ CD, hãy nhấn một phím bất kỳ trên bàn
phím để chấp nhận. Lưu ý màn hình chỉ hiện lên vài giây, nếu không kịp bạn hãy cho máy
khởi động lại và làm lại.

3) Windows bắt đầu được cài đặt, lúc này bạn không thể sử dụng chuột được cho nên
hãy sử dụng bàn phím. Khi hiện ra màn hình Welcome to Setup, hãy nhấn phím Enter.

4) Tại màn hình Windows XP Licensing Agreement, nhấn phím F8.

Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

- 11 -


5) Màn hình kế tiếp sẽ cho bạn lựa chọn cài đặt Windows XP lên ổ đĩa nào (nếu có

trống. Mỗi khi cài Windows XP bạn đều cần đến các mã số này, nhấn Next để tiếp tục.

Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

- 14 -


12) Tại bảng Computer Name and Administrator Password, trong ô Computer
name hãy điền tên của máy vi tính, tên này dùng để nhận dạng máy của bạn khi dùng trong hệ
thống mạng. Hãy chọn một cái tên tùy ý nhưng đừng trùng với tên của bạn đặt tại bước 10 và
không có khoảng trống. Điền mật khẩu để ngăn không cho người khác sử dụng máy của bạn
vào ô Administrator password, và lập lại một lần nữa tại ô Confirm password. Tuy nhiên
nếu không cần thiết bạn nên để trống 2 ô này, sau này có thể làm khi cần. Nhấn Next để tiếp
tục.

13) Tại bảng Date and Time Settings, bạn sẽ chỉnh ngày giờ hiện tại. Ở phần Time
Zone, hãy chọn nơi ở (vùng) của bạn, nếu bạn ở việt Nam thì hãy chọn như trong hình. Nhấn
Next để tiếp tục.

14) Khi hiện ra bảng Networking Settings, nhấn Next để tiếp tục.

Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

- 15 -


15) Tại bảng Workgroup or Computer Domain, nhấn Next để tiếp tục.

16) Windows XP sẽ cài đặt cấu hình trong khoảng từ 20 đến 30 phút và sẽ tự khởi động
lại khi hoàn tất. Khi hiện ra bảng Display Settings, nhấn OK.

sẽ nhắc bạn sau, nhấn Next bạn sẽ bỏ qua các bước kế tiếp và chuyển đến bước 24.

Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

- 18 -


22) Tại bảng Ready to register with Microsoft? (đăng ký thông tin về bạn với
Microsoft) chọn Yes và nhấn Next (có thể nhấn No để bỏ qua nếu bạn chưa muốn đăng ký).

23) Nhập các thông tin cần thiết tại bảng Collecting Registration Information, nhấn
Next (có thể nhấn Skip để bỏ qua nếu bạn chưa muốn đăng ký).

24) Tại bảng Who will use this computer? bạn sẽ tạo tài khoản cho người sử
dụng máy vi tính này, có thể tạo được nhiều tài khoản nếu muốn. Hãy điền tên của bạn vào ô
Your name (có thể lấy tên giống như ở bước 10), nhấn Next.
Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

- 19 -


25) Màn hình Thank you! hiện ra, vậy là xong, bạn đã hoàn tất việc cài đặt Windows
XP. Nhấn Finish.

Nếu bạn chỉ tạo 1 tài khoản người sử dụng ở bước 24 thì bạn sẽ được tự động đăng nhập
vào Windows Xp, còn nếu bạn tạo nhiều tài khoản thì bạn sẽ được chọn tại màn hình Logon
của Windows XP.
3. Cài đặt Driver
Cách cài Driver cho các thiết bị của máy vi tính:
- Nếu máy vi tính có các thiết bị chưa được hệ điều hành Windows hỗ trợ Driver thì cần

Restart để đồng ý. Sau khi khởi động chương trình sẽ tiếp tục cài đặt Driver cho các thiết bị
còn lại khác. Nếu chương trình không tự hoạt động lại thì phải truy cập vào ổ đĩa CDROM như
cách trên cho đến khi cài đặt hết toàn bộ các Driver cần thiết.
Cài đặt có lựa chọn:
Đối với các thiết bị không có chương trình cài đặt tự động hoặc khi cần nâng cấp Driver
mới cho thiết bị thì có thể sử dụng cách cài đặt như sau:
- Nhấn nút phải chuột vào biểu tượng My Computer và chọn Manage trong Menu.

- Trong cửa sổ hiện ra chọn Device Manager.

Tài liệu tập huấn ƯD CNTT trong nhà trường – www.dienbiencflit.edu.vn

- 22 -