A- ĐặT VấN Đề
I- LờI Mở ĐầU
Từ xa xa thể dục thể thao đã đợc xem nh một bộ phận không thể thiếu
của nền văn hóa nhân loại nhằm hoàn thiện con ngời với quan niệm vận động
là sức khỏe, là sự sống. Thể dục thể thao mang lại sự phát triển hài hòa của
một cá thể: "Trong sạch về mặt đạo đức, phong phú về mặt tinh thần, hoàn
thiện về mặt thể chất". Nhận thức đợc vai trò to lớn của thể dục thể thao, Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã đa thể dục thể thao vào hàng quốc sách trong chiến lợc
phát triển con ngời và coi đó là biện pháp: "Bồi bổ sức khỏe hữu hiệu, ít tốn
kém, làm cho khí huyết lu thông, tinh thần đầy đủ và già trẻ, gái, trai ai cũng
có thể làm đợc", đồng thời Bác cũng kêu gọi toàn dân tập thể dục: " Giữ gìn
dân chủ, xây dựng nớc nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khoẻ
mới làm thành công. Mỗi một ngời dân yếu ớt tức là cả nớc yếu ớt, mỗi một
ngời dân mạnh khoẻ là cả nớc mạnh khoẻ.
Vậy nên luyện tập thể dục, bồi bổ sức khoẻ là bổn phận của mỗi một
ngời yêu nớc. Việc đó không tốn kém, khó khăn gì. Gái trai, già trẻ ai cũng
nên làm và ai cũng làm đợc. Ngày nào cũng tập thì khí huyết lu thông, tinh
thần đầy đủ, nh vậy là sức khoẻ....
Nhận thức đợc điều đó Đảng và nhà nớc ta luôn xác định sức khoẻ của
con ngời là vốn quý của xã hội, là tài sản vô giá của dân tộc. Những năm qua
Đảng chỉ đạo ngành Thể dục thể thao phải thực hiện cuộc vận động Toàn
dân rèn luyện Thể dục thể thao theo gơng Bác Hồ vĩ đại.
Ngày nay trong giai đoạn đất nớc ngày một phát triển, từng bớc tiếp cận nền
văn minh của châu lục và thế giới thì vai trò của thế hệ trẻ ngày càng đợc
khẳng định, họ chính là chủ nhân tơng lai của cả nớc sau này, trong đó lực lợng học sinh, sinh viên là nòng cốt học sinh Tiểu học là nền tảng. Do đó, Giáo
dục thể chất trong trờng học là bộ phận quan trọng của xã hội, giáo dục thể
chất là quá trình s phạm hớng vào việc hoàn thiện cơ thể con ngời về mặt hình
thái và về mặt chức năng, hình thành cá kỹ năng, kỹ xảo vận động cơ bản
quan trọng trong đời sống, phát triển các phẩm chất và các khả năng về thể lực
của con ngời. Giáo dục thể chất là một chức năng vĩnh hằng của xã hội nó
1

Nh vậy công tác giáo dục thể chất là một công tác quan trọng và không
thể thiếu đợc trong các nhà trờng hiện nay. Quan tâm đến sức khoẻ các em
học sinh trong nhà trờng là vấn đề cần thiết và cũng là nhiệm vụ các cơ quan,
các cấp, các ngành.
II- THựC TRạNG CủA VấN Đề NGHIÊN CứU
2


1. Thực trạng chung:
Trên thực tế, GDTC và YTHĐ cha đợc quan tâm đầu t đúng mức. Các
nhà trờng cha thực sự quan tâm, môn Thể dục vẫn đợc xem là môn học phụ ở
các trờng phổ thông bởi nó không thuộc các môn văn hoá nó không có tính
chất quyết định việc lên lớp, thi cử...nên học sinh coi nhẹ không ham học.
Môn Thể dục đã đợc đa vào giờ chính khóa, tuy nhiên thời lợng còn rất hạn
chế, bậc trung học phổ thông chỉ có 2 tiết/tuần, không đủ thời gian để học sinh
đợc rèn luyện kỹ năng, kỹ thuật. Đội ngũ giáo viên nơi thừa, nơi thiếu, tuy đã
đợc đào tạo nhng năng lực chuyên môn cũng nh năng khiếu còn nhiều hạn
chế. Cơ sở vật chất phục vụ việc dạy thể dục rất khó khăn, nhiều trờng không
có sân chơi bãi tập cho HS, chỉ cần 2 tiết thể dục trùng nhau thì không có bãi
tập cho học sinh; trang thiết bị, dụng cụ dạy và học còn thiếu nhiều. Vì vậy,
việc giảng dạy môn Thể dục còn mang tính hình thức, cha có chất lợng, còn
hời hợt, cha có sự đổi mới dẫn đến chất lợng dạy học ngày càng đi xuống.
Công tác y tế học đờng cũng cha đợc đầu t đúng mức, phần lớn các trờng không có phòng y tế, không có nhân viên y tế. Hội nghị Đánh giá tình
hình thực hiện công tác y tế trờng học ngày 3.12.2010, tại Cần Thơ do Bộ
Giáo dục & Đào tạo kết hợp Bộ Y tế tổ chức đã nhận định: Hiện nay mạng lới
y tế trờng học trong cả nớc thiếu và yếu cả về số lợng lẫn chất lợng, vẫn còn
30% số trờng cha có cán bộ y tế trờng học chuyên trách, gần 35% số trờng
không có phòng chăm sóc y tế, thuốc, trang thiết bị y tế chăm sóc sức khoẻ
cho học sinh, thiếu công trình vệ sinh nớc sạch Nguyên nhân dẫn đến tình
trạng yếu kém trong công tác y tế trờng học là do thiếu kinh phí, thiếu cán bộ

chăm sóc sức khỏe cho học sinh trong năm học hoặc khóa học thì ngoài khả
năng của họ.
3. Thực trạng công tác giáo dục thể chất và y tế học đờng tại trờng THCS
Xi Măng.
a. Về thái độ, ý thức, tinh thần học tập bộ môn và sức khỏe của học sinh:
Quan niệm của học sinh về bộ môn: học sinh coi đây là môn phụ,
không

4


mang lại thành tích học tập và không ảnh hởng nhiều đến kết quả của mình.
Nhận thức của học sinh về bộ môn còn cha sâu sắc, học sinh cha thấy đợc vai
trò, tầm quan trọng của môn học đối với bản thân.
Thực tế hiện nay, tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan khiến cho HS
không còn thời gian vui chơi, do áp lực học tập nhiều học sinh phải thay đổi
nếp sinh hoạt gây ảnh hởng đến sức khoẻ của các em. Để không bị trễ giờ học,
nhiều em đã phải thờng xuyên nhịn ăn sáng, hoặc chỉ ăn qua quýt, vội vã,
miễn có gì lấp vào chỗ trống trong bao tử là đợc. Ngoài buổi học chính khoá ở
trờng, các em còn phải đi học thêm, có khi tan giờ học buổi tra hoặc chiều là
các em lao ngay đến nhà thầy để học thêm. Đến 9, 10 giờ tối mới về đến nhà,
chỉ kịp tắm rửa, ăn qua loa mấy miếng lại phải chuẩn bị bài cho ngày hôm
sau. Với lịch trình trong một ngày nh thế, các em không có thời gian dành cho
việc rèn luyện sức khoẻ, vui chơi giải trí, việc học đã gần nh vắt cạn sức các
em.
Mặt khác, nhiều phụ huynh quan niệm môn Thể dục là môn phụ vài ba
động tác thể dục không mang lại lợi ích gì cho HS, chỉ làm các em mệt mỏi,
uể oải không muốn học văn hóa. Nhiều phụ huynh chạy theo tâm lý thành
tích, muốn con học hành đỗ đạt cao mà không quan tâm đến thể lực của các
em, không nhiệt tình động viên các em tham gia học tập môn học này. Điều

Về chuyên môn, giáo viên phụ trách công tác này mới chỉ đợc tập huấn
lớp chuyên trách nghiệp vụ trong thời gian 20 ngày, vì vậy kỹ năng nghiệp vụ
còn non kém chỉ có thể làm đợc những việc nh: rửa vết thơng, băng bó vết thơng cho học sinh, quản lý hồ sơ sổ sách
c. Về cơ sở vật chất của nhà trờng:
Nhìn chung cở sở vật chất của nhà trờng hiện nay tơng đối đầy đủ, nhà
trờng đã có hệ thống nớc sạch cho học sinh sử dụng, có máy lọc nớc đảm bảo
vệ sinh. Có đầy đủ các phòng học, bàn ghế đảm bảo quy cách, ánh sáng,
khuôn viên nhà trờng thoáng mát, vệ sinh sạch sẽ. Có đủ các phòng học chức
năng, phòng hiệu bộ, phòng y tế học đờng đợc trang bị tủ thuốc, các dụng cụ y
tế
Tuy nhiên, do cở sở vật chất xuống cấp nên sự sắp xếp cha đợc khoa
học, đẹp mắt. Do địa hình trờng quanh co phức tạp mà kinh phí hạn hẹp cha

6


thể cải tạo để san lấp mặt bằng vì vậy sân chơi bãi tập của nhà trờng cha đảm
bảo yêu cầu.
d.Về công tác quản lý nhà trờng:
Đối với công tác quản lý, từ năm 2003 2004 sau khi đợc công nhận
trờng chuẩn Quốc gia, Ban giám hiệu rất chú trọng đến công tác giáo dục thể
chất y tế học đờng, đầu t kinh phí mua sắm thiết bị dạy học, trang bị tủ thuốc,
các dụng cụ y tế, tổ chức khám sức khỏe cho học sinh Tuy nhiên, công tác
giáo dục thể chất và y tế trong trờng học cha đợc quan tâm đúng mức, thậm
chí có lúc còn bị coi nhẹ, thiếu bình đẳng so với các môn học khác. Nguyên
nhân là do cở sở vật chất của nhà trờng tuy đủ về số lợng nhng cha đợc đảm
bảo về chất lợng. Nhiều trang thiết bị dạy học còn trong tình trạng thiếu thốn,
lạc hậu, kém chất lợng, sân chơi bãi tập nhỏ hẹp, cha đáp ứng yêu cầu dạy và
học vì vậy trong quá trình chỉ đạo vẫn còn nhiều hạn chế, chất lợng giảng dạy
cha cao.

Khối 6

8 cận,

Khối 7

tiền cận
4 cận

Khối 8

Khối 9

Tai mũi họng

Cột

Bệnh khác

cổ
0

19 Viêm A

sống
0

4 Huyết áp

23 loại I

4 Huyết áp
4 Huyết áp 50 loại I

13 cao răng

thấp

55 loại II

19

157 loại I

6 (cận)

6

3

40 loại II

48 loại II

1 sâu răng
Cộng

24

13


hoạt động của nhà s phạm phù hợp với học sinh với nguyên tắc s phạm. Giáo
dục thể chất chia thành hai mặt tơng đối độc lập: Dạy học động tác (giáo dỡng
thể chất) và giáo dục tố chất thể lực. Trong hệ thống giáo dục nội dung đặc trng của giáo dục thể chất đợc gắn liền với giáo dục trí dục, đức dục, mỹ dục và
giáo dục lao động.
Về đức, việc tập luyện thể dục thể thao cũng có nhiều ảnh hởng đến
đạo đức của con ngời, thông qua quá trình luyện tập nó rèn luyện cho học sinh
lòng kiên trì, biết vợt khó, có bản lĩnh, có cách c xử giao tiếp, văn minh, lịch
sự, hoà đồng với bạn bè, tăng cờng tình đoàn kết và tinh thần tập thể.
Về trí, thể dục thể thao giúp tăng cờng trí thông minh. Theo các nhà
khoa học hoạt động thể chất giúp tạo ra các tế bào não mới trong khu vực liên
quan tới trí nhớ, khi luyện tập thể dục thể thao học sinh sẽ cảm thấy đầu óc th
thái hơn, tâm lý thoải mái và có những giây phút thực sự sảng khoái, giảm bớt
stress từ đó tăng khả năng tiếp thu kiến thức trên lớp.
Về thể, đây chính là mục tiêu cơ bản của môn giáo dục thể chất.
tập thể thao là để nâng cao sức khỏe và có sức đề kháng với bệnh tật (bệnh
9


cảm, bệnh giảm trí nhớ, bệnh tim mạch, bệnh thoái hóa cột sống...),sức khỏe
và tuổi thọ đợc tăng lên.
Về mĩ, thể dục thể thao giúp học sinh có một phần phẩm chất nghệ sĩ,
một tình yêu đối với cái đẹp, tình yêu con ngời và cuộc sống, giàu khả năng
cảm xúc, lĩnh hội thế giới thông qua cảm xúc, giúp học sinh phát triển hài hoà
trên tất cả các mặt t duy logic, tạo điều kiện để các em phát triển toàn diện.
Gắn giáo dục thể chất, y tế trờng học có vai trò cực kỳ quan trọng, y tế
học đờng đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong trờng học. Y tế học
đờng không gói gọn trong việc thuốc men, giờng bệnh. ý nghĩa sâu sắc của y
tế học đờng là bảo đảm đợc các tiêu chí về bảo vệ sức khỏe học sinh với mục
tiêu bảo vệ, chăm sóc, theo dõi và tổng hợp tình hình sức khỏe cho học sinh,
xây dựng môi trờng vệ sinh xanh sạch đẹp. Phòng chống dịch bệnh, phòng

giúp CBQL hiểu và nhận thức đúng đắn vai trò tầm quan trọng việc giáo dục
thể chất và y tế trờng học để cần tập trung chú ý đến rèn luyện sức khỏe của
học sinh, nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện.
II- GIảI PHáP THựC HIệN
Công tác GDTC và YTHĐ có vai trò quan trọng trong việc nâng cao
chất lợng giáo dục toàn diện, vì vậy ngời Hiệu trởng có vai trò quan trọng
trong việc đẩy mạnh chất lợng GDTC và tăng cờng công tác y tế học đờng. Để
đạt hiệu quả cao, hiệu trởng phải tập trung lãnh đạo, chỉ đạo công tác này
bằng các biện pháp sau:
1. Xây dựng kế hoạch Công tác GDTC & YTHĐ trong năm học.
Việc xây dựng kế hoạch GDTC&YTHĐ phải căn cứ vào tinh thần chỉ
đạo chung của các ngành, các cấp, dựa trên đặc điểm tình hình của nhà trờng
để xây dựng kế hoạch theo yêu cầu của nhiệm vụ năm học. Ngời hiệu trởng
phải xác định đợc mục tiêu giáo dục, nhận thức đúng đắn vai trò của GDTC và
YTHĐ trong nhà trờng để xây dựng kế hoạch. Kế hoạch phải rõ ràng cụ thể
nội dung, biện pháp từng tháng, từng tuần, cách tổ chức thực hiện và các điều
kiện đảm bảo để tổ chức hoạt động.
Sau khi xây dựng kế hoạch, hiệu trởng tổ chức triển khai thực hiện kế
hoạch theo nội dung và đúng tiến độ thời gian đã xác định trong kế hoạch.
Xác định rõ trách nhiệm của mỗi cá nhân và bộ phận trong việc thực hiện kế
11


hoạch. Và có các biện pháp động viên khuyến khích, hỗ trợ khi cần thiết để
việc thực hiện kế hoạch có chất lợng và đạt hiệu quả. Tổ chức kiểm tra đánh
giá việc thực hiện kế hoạch để có những điều chỉnh nếu cần, định kỳ có báo
cáo sơ kết, tổng kết và rút kinh nghiệm về những công việc đã triển khai.
2. Thành lập Ban chỉ đạo
Hàng năm hiệu trởng phải ra đợc Quyết định thành lập Ban chỉ đạo
công tác GDTC và YTHĐ. Ban chỉ đạo bao gồm: Đại diện Ban giám hiệu

bài tập thể dục giữa giờ, theo dõi học sinh luyện tập, có biện pháp nâng cao
chất lợng giờ tập hàng ngày.
- Giáo viên chủ nhiệm: Có trách nhiệm quản lý học sinh, theo dõi nhắc
nhở, giáo dục học sinh thái độ ý thức học tập tốt.
- Tổng phụ trách và Ban chỉ huy Liên đội: Có trách nhiệm theo dõi chất
lợng tập của các lớp, quản lý sĩ số học sinh và nền nếp thể dục giữa giờ.
- Phân công Ban giám hiệu theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, nhắc nhở các bộ
phận đợc phân công thực hiện nhiệm vụ.
b,Đối với hoạt động bồi dỡng học sinh giỏi, Hội khỏe Phù Đổng và tổ chức
các hoạt động nhân các ngày lễ.
Đây là hoạt động thờng xuyên trong năm học, để học sinh tham gia kỳ
thi HSG các cấp đạt kết quả tốt, hiệu trởng phải xây dựng kế hoạch bồi dỡng
ngay từ đầu năm học. Phân công giáo viên giảng dạy bồi dỡng, tuyển và lựa
chọn học sinh có năng khiếu tổ chức luyện tập, bồi dỡng theo môn.
Để hoạt động này sôi nổi và thu hút nhiều học sinh tham gia, cần chỉ
đạo giáo viên bộ môn phối hợp với Ban chỉ huy Liên đội tổ chức các sân chơi,
các câu lạc bộ, Hội khỏe Phù Đổng, các hoạt động TDTT trong các dịp kỷ
niệm những ngày lễ lớn trong năm học 20-11; 22-12; 26-3 nh tổ chức các kỳ
thi: cầu lông, bóng bàn, bóng đá, đá cầu, các môn điền kinh phát hiện
những học sinh có năng khiếu có kế hoạch bồi dỡng.
Tham gia tích cực các hoạt động thể thao, các câu lạc bộ do địa phơng,
ngành tổ chức.
3.1.3. Quản lý cơ sở vật chất.
Đây là những điều kiện để phục vụ công tác giảng dạy bộ môn, ngời
hiệu trởng phải đặc biệt quan tâm đến công tác này tạo mọi điều kiện để giáo
viên hoàn tốt nhiệm vụ cụ thể là: Quy hoạch sân chơi bãi tập cho hợp lý, thuận
13


lợi, phù hợp đảm bảo vệ sinh sạch an toàn với học sinh. Trang bị dụng cụ học

các nhà trờng trong năm học, nhằm sơ cứu kịp thời các trờng hợp ốm đau, tai
14


nạn rủi ro, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh, tổng hợp theo dõi trình
trạng sức khỏe học sinh. Vì vậy, hiệu trởng phải phối hợp với Trung tâm y tế
dự phòng tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ cho học sinh vào đầu năm học
nhằm phát hiện kịp thời những học sinh có bệnh tật, đặc biệt là những bệnh
học đờng: vẹo cột sống, cận thị, bớu cổđể có biện pháp phòng chống.
Sau khi kiểm tra sức khỏe cho học sinh nhà trờng cần thông báo kết quả
kiểm tra sức khỏe cho phụ huynh để phụ huynh theo dõi và có biện pháp điều
trị bệnh cho con em mình.
3.2.2.Tổ chức thực hiện các quy định về vệ sinh trờng học, vệ sinh cá nhân, vệ
sinh môi trờng, vệ sinh an toàn thực phẩm; xây dựng môi trờng trờng học xanh,
sạch, đẹp. Phòng chống các dịch, bệnh, tật trong trờng học (cúm A H1N1, cúm
A H5N1, nha học đờng, cong vẹo cột sống, cận thị, mắt hột, lao, sởi, sốt rét, sốt
xuất huyết, giun sán, ...), tai nạn thơng tích, suy dinh dỡng, tác hại của thuốc lá,
rợu bia, phòng tránh giảm nhẹ thảm họa thiên tai, biến đổi khí hậu.
3.2.3. Tăng cờng tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các hoạt động GDNGLL
và giáo dục truyền thông dân số, giáo dục giới tính, sức khỏe vị thành niên,
kỹ
năng sống cho học sinh.
Đây là một họat động cần thiết và hữu ích giúp các em kỹ năng sống, có
ý thức tự chăm sóc sức khỏe cho bản thân. Hiệu trởng cần chỉ đạo các tổ
chuyên môn, phối hợp với các tổ chức trong nhà trờng ( Đội TN, Công đoàn)
tổ chức các hoạt động ngoại khóa nh: Hoạt động chào mừng 8/3 tổ ngoại khóa
về chuyên đề vệ sinh bạn gái, 1/12 ngoại khóa về các bệnh HIV, AIDS, tìm
hiểu về kỹ năng sống tránh các bệnh trầm cảm, tự kỷ...
Tích cực đẩy mạnh phong trào xây dựng trờng học thân thiện, học sinh
tích cực, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ mình, tự phòng chống các

để mọi ngời hiểu và thực hiện nghiêm túc.
Làm tốt công tác tuyền truyền đến nhân dân, phụ huynh học sinh về
GDTC và YTHĐ để phụ huynh nhằm nâng cao nhận thức đúng đắn về bộ môn
GDTC. Công tác tuyên truyền đợc tổ chức dới nhiều hình thức, nội dung
16


phong phú: triển khai luật bảo hiểm y tế, công tác bảo hiểm y tế trong trờng
học, truyên truyền, động viên phụ huynh học sinh tham gia đóng bảo hiểm y
tế nhằm thực hiện tốt tinh thần tơng thân tơng ái và có kinh phí để phục vụ
công tác chăm sóc sức khỏe cho học sinh; tuyền truyền phong trào xây dựng
trờng học thân thiện học sinh tích cực để mỗi ngời đều hiểu và có ý thức thực
hiện tốt. Góp phần vào việc nâng cao hiệu quả công tác giáo dục thể chất và
YTHĐ, xây dựng nếp sống lành mạnh, đẩy lùi tệ nạn, giáo dục nhân cách lối
sồng,giảm thiểu các bệnh học đờng cho HS và phòng chống các dịch bệnh,
thực hiện tốt mục tiêu giáo dục toàn diên cho học sinh.
4. Tăng cờng công tác kiểm tra, đánh giá khen thởng.
Hiệu trởng cần chú ý đến công tác kiểm tra đánh giá công tác GDTC
và YTHĐ, từng tháng, từng học kỳ phải kiểm tra việc thực hiện chơng trình
chính khóa thông qua phân phối chơng trình, kiểm tra việc đánh giá quả kết
quả học tập của học sinh. Kiểm tra theo dõi các hoạt động giảng dạy của giáo
viên, nhân viên y tế. Kiểm tra hồ sơ sổ sách của y tế học đờng, việc theo sức
khỏe của học sinh; kiểm tra vệ sinh học đờng...Kiểm tra, đánh giá các hoạt
động GDNGLL, các hoạt động ngoài giờ chính khóa, đánh giá công tác tổ
chức các hoạt động NGLL, công tác bồi dỡng học sinh giỏi...
Sau khi có kết quả cần tuyên dơng khen thởng kịp thời những thành
tích của giáo viên và học sinh, phê bình kiểm điểm đúng lúc, đúng cách để
mỗi cá nhận rút kinh nghiệm và làm tốt hơn nữa.

17

nhập học đờng
KếT QUả NGHIÊN CứU:
Thực hiện những giả pháp về nâng cao công tác GDTC và YTHĐ tôi đã
thu đợc kết quả sau:
- Kết quả về chất lợng giảng dạy chính khóa:
Số HS

Xếp loại học lực
Giỏi
Khá
SL

346

%

SL

TB
%

SL

111 32,1 218 63,0 17
- Kết quả bồi dỡng học sinh giỏi:

Yếu

Kém


- Đối với Phòng giáo dục: Tăng cờng công tác kiểm tra và chỉ đạo có
chất lợng sinh hoạt nhóm chuyên môn các môn đặc thù trong toàn thị xã để
nâng cao chất lợng giảng dạy môn GDTC.
- Đối với Sở giáo dục: Tham mu với UBND Tỉnh về việc thông t
35/2006/TTLT-BGD-ĐT- BNV để các nhà trờng có nhân viên y tế đúng
chuyên môn nghiệp vụ, tạo điều kiện cho các nhà trờng chăm sóc sức khỏe học
sinh có hiệu quả hơn.
Trên đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng trong năm học 20102011 của đơn vị trờng THCS Xi Măng. Rất mong đợc sự đóng góp của đồng

19


nghiệp, các cấp lãnh đạođể tôi có đợc những giải pháp hữu hiệu hơn trong
việc bồi dỡng nâng cao chất lợng quản lí ngày một toàn diện hơn. Xin chân
thành cảm ơn!
Ngời thực hiện

20


21