PHẦN MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà yêu nước vĩ đại đã sớm kết hợp truyền thống văn hóa
dân tộc Việt Nam với tinh hoa văn hóa nhân loại. Người là linh hồn, là ngọn cờ lãnh
đạo nhân dân Việt Nam đoàn kết một lòng, chiến đấu giành thắng lợi trong cách mạng
Tháng Tám năm 1945, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa; đã tiến hành hai
cuộc kháng chiến cứu nước , hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ
quốc. Ngày nay tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn tỏa sáng trong sự nghiệp đổi mới và phát
triển đất nước Việt Nam vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng văn minh.
Năm 1987, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóc Liên hợp quốc (UNESCO) đã
quyết định công nhận Chủ tịch Hồ Chí Minh – Anh hùng giải phóng dân tộc Việt
Nam, nhà văn hóa kiệt xuất. Nghị quyết nêu rõ: “Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cống hiến
trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, góp phần vào
cuộc đấu tranh chung của nhân dân các dân tộc vì hòa bình, độc lập đân tộc, dân chủ
và tiến bộ xã hội”. Người là “kết tinh của truyền thống văn hóa hàng ngàn năm của
nhân dân Việt Nam và những tư tưởng của Người là hiện thân của những khát vọng
của các dân tộc trong việc khẳng định bản sắc dân tộc của mình và tiêu biểu cho việc
thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau”.
Thể theo nguyện vọng của toàn thể nhân dân Việt Nam và “Để tỏ lòng biết ơn và đời
đời ghi nhớ công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, để ra sức học tập tư tưởng, đạo
đức và tác phong của Người, quyết tâm thực hiện Di chúc của Người, đào tạo con
người mới, bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, kế tục trung thành và xuất sắc sự
nghiệp cách mạng vĩ đại của Người”, Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh đã được khởi công
xây dựng ngày 31 tháng 8 năm 1985 và khánh thành ngày 19 tháng 5 năm 1990, đúng
dịp kỉ niệm 100 năm ngày sinh của Người.
Lý do chọn đề tài: Sau dịp đi tham quan Bảo tàng Hồ Chí Minh, chúng em nhận thấy
Bảo tàng đã giáo dục rất nhiều điều cho những khách tham quan. Để hiểu rõ hơn giá trị
tuyên truyền, giáo dục của Bảo tàng Hồ Chí Minh đến mọi người dân Việt Nam nói
riêng và bạn bè thế giới nói chung, chúng em quyết định chọn Đề tài: “Tìm hiểu về
chức năng tuyên truyền, giáo dục của Bảo tàng Hồ Chí Minh thông qua những hiện
vật, hình ảnh, tài liệu trưng bày tại Bảo tàng”. Qua việc nghiên cứu đề tài, chúng em
đã hiểu rõ hơn về các kiến thức được học trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh. Đồng

NỘI DUNG
Chương I: Khát quát chung về Bảo tàng Hồ Chí Minh:
1.1.

Lịch sử xây dựng và hoạt động:

1.1.1. Lịch sử xây dựng (từ 1970 đến 1990):
Sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời, ngày 25/11/1970 Ban Chấp hành Trung ương
Đảng ra Nghị quyết số 206 - NQ/TW thành lập Ban phụ trách xây dựng Bảo tàng Hồ
Chí Minh, trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Hội đồng Chính phủ. Ban
có nhiệm vụ: “Xây dựng ngay kế hoạch toàn diện về Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh để
Bộ Chính trị và Chính phủ xét duyệt; bảo quản tốt khu lưu niệm, các di tích và hiện vật
lưu niệm của Hồ Chủ tịch tại Phủ Chủ tịch”.
Nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong thời gian đó là giữ gìn và bảo quản Khu di tích
Phủ Chủ tịch, tập trung sưu tầm, kiểm kê, bảo quản những tài liệu, hiện vật gắn bó với
cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Song song với việc quy hoạch, bồi dưỡng và đào
tạo cán bộ có trình độ đại học về lịch sử và nghiệp vụ bảo tồn bảo tàng là việc xây
dựng nội dung trưng bày bảo tàng. Để thực hiện nhiệm vụ này Ban phụ trách đã chủ
động phối hợp với nhiều cơ quan khoa học ở trung ương và địa phương tổ chức các
cuộc hội thảo khoa học về tư tưởng, cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Năm 1975, cùng với việc khánh thành Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương Đảng
cho phép mở cửa Khu di tích Phủ Chủ tịch, nơi có ngôi nhà sàn lịch sử, đón khách
trong và ngoài nước đến tham quan và tưởng niệm về Người.
Ngày 12/9/1977, Bộ Chính trị BCH TW Đảng ra Nghị quyết số 04 - NQ/ TW thành
lập Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh. Năm 1978 nhiệm vụ thiết kế Bảo tàng Hồ Chí Minh
đã được Hội đồng Chính phủ phê chuẩn. Ngày 15/10/1979 Chính phủ đã ban hành
Nghị định số 375/ CP về chức năng, nhiệm vụ và tổ chức của Viện Bảo tàng: “Là
trung tâm nghiên cứu những tư liệu hiện vật và di tích lịch sử có quan hệ đến đời sống
và hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại trong suốt quá trình đấu tranh cách
mạng của Người và tuyên truyền, giáo dục quần chúng về sự nghiệp tư tưởng, đạo đức

dựng. Từ đây Bảo tàng Hồ Chí Minh trực thuộc Bộ Văn hóa Thông tin, có thêm điều
kiện để hòa nhập với ngành bảo tồn bảo tàng và văn hóa thông tin toàn quốc. Hai mươi
năm qua Bảo tàng đã đón gần 20 triệu lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan,
tìm hiểu, nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Công tác
giáo dục bảo tàng được thực hiện bằng nhiều hình thức tuyên truyền khác nhau đáp
ứng nhu cầu của khách tham quan: giới thiệu trực tiếp tài liệu, hiện vật trưng bày tại
Bảo tàng; tổ chức triển lãm chuyên đề, nói chuyện; cung cấp tư liệu; phối hợp với các
4


cơ quan thông tin đại chúng xây dựng các chương trình tuyên truyền ... nhân các ngày
lễ lớn của đất nước.
Cùng với hoạt động phát huy tác dụng công trình, Bảo tàng tiếp tục nghiên cứu, xây
dựng cơ sở hạ tầng nhằm đảm bảo cho Bảo tàng Hồ Chí Minh hoạt động liên tục, lâu
dài. Bảo tàng có thư viện chuyên đề sách, báo, tạp chí…về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thư
viện hiện có hơn 6.318 đầu sách với khoảng 20.000 nghìn bản. Kho Tư liệu có hơn
12.000 tài liệu, trong đó có nhiều tư liệu quí. Tư liệu - Thư viện đã áp dụng công nghệ
thông tin để quản lý, phục vụ bạn đọc tra cứu, thực sự trở thành địa chỉ tin cậy cho
nhiều cơ quan, tổ chức và cá nhân có nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu về Chủ tịch Hồ Chí
Minh.
Công tác sưu tầm, tiếp nhận hiện vật tài liệu từ các cơ quan, cá nhân ở trong và ngoài
nước được thường xuyên thực hiện. Hàng nghìn đơn vị tài liệu, hình ảnh, hiện vật
được tiếp tục bổ sung cho Kho cơ sở, giúp cho việc nghiên cứu trưng bày, giới thiệu
về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng đầy đủ, phong phú hơn.

1.2.

Khái quát các gian trưng bày:

Tầng trưng bầy của Bảo tàng Hồ Chí Minh gồm 3 không gian chính: gian long trọng,

Đai tiểu sử:

Phần này trưng bày các tài liệu hiện vật phản ánh cuộc đời và sự nghiệp cách mạng
của Chủ tịch Hồ Chí Minh, gồm 8 chủ đề:
Chủ đề I: Thời thơ ấu và thanh niên của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890-1911):

Chủ đề này giới thiệu nhiều ảnh, tư liệu vầ hoạt động yêu nước của nhứng người thân
trong gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh, về các cuộc đấu tranh chống xâm lược của nhân
dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, và sự tiếp thu truyền
thống yêu nước của dân tộc để lựa chọn con đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí
Minh.

Phần trưng bày về quê hương, gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh

7


Chủ đề II: Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp nhận chủ nghĩa Mác – Lênin và khẳng định
con đường cách mạng Việt Nam (1911-1920):
Tài liệu, hiện vật phần này giới thiệu hành trình tìm đường cứu nước của người thanh
niên Nguyễn Tất Thành. Đó là quá trình hòa mình với cuộc sống của nhân dân lao
động, với thực tiễn đấu tranh cách mạng...
Người nhận thức được nguồn gốc sâu xa của sự áp bức dân tộc và áp bức giai cấp. Kết
hợp giữa lý luận cách mạng và thực tiễn cách mạng, Người tìm thấy con đường cứu
nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam.
Một số hiện vật được trưng bày như: Bản yêu sách của nhân dân Việt Nam do Nguyễn
Ái Quốc gửi đến Hội nghị Vec-xây (Versailles), Thẻ đảng viên Đảng cộng sản Pháp
mang tên Hăng-ri-chen

Phần trưng bày chủ đề 2.

9


Các tư liệu, hình ảnh và hiện vật trưng bày ở chủ đề này phản ánh hoạt động của
Nguyễn Ái Quốc trong những thời gian và địa điểm khác nhau như ở Quảng Châu Trung Quốc (từ tháng 11/1924 đến tháng 5/1927); ở Liên Xô, Đức (từ tháng 5/1927
đến tháng 6/1928); ở Xiêm (từ tháng 7/1928 đến tháng 11/1929); ở Hồng Kông (từ
tháng 12/1929 đến tháng 2/1930) với Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt
Nam.

Phần trưng bày chủ đề 4

Kết hợp giữa nội dung với giải pháp mỹ thuật và phương tiện kỹ thuật, trưng bày làm
nổi bật ý nghĩa của sự kiện ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam là một sự kiện trọng
đại trong cuộc đời của Nguyễn Ái Quốc và là bước ngoặt trong lịch sử cách mạng Việt
Nam.

Bức phù điêu thể hiện Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
10


Chủ đề V: Chủ tịch Hồ Chí Minh – Người tổ chức và lãnh đạo cách mạng tháng
Tám thắng lợi và sáng lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1930-1945):
Phản ánh sự quan tâm chỉ đạo của Nguyễn Ái Quốc đối với Cao trào Xô viết - Nghệ
Tĩnh, cao trào cách mạng đầu tiên của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Từ nước ngoài Người kêu gọi nhân dân thế giới ủng hộ phong trào, phản đối sự khủng
bố của đế quốc với phong trào các mạng Việt Nam. Chủ đề này cũng trưng bày nhiều
tài liệu và hình ảnh Nguyễn Ái Quốc bị bắt tại Hồng Kông và cuộc đấu tranh của
Người để được trả tự do trong những năm 1931-1933; tư liệu về hoạt động của
Nguyễn Ái Quốc nhằm kiên trì thực hiện quan điểm của mình về cách mạng thuộc địa
và sự chiến thắng quan điểm của Người được khẳng định tại Đại hội VII Quốc tế Cộng

Chí Minh đấu tranh xây dựng, giữ vững và củng cố chính quyền cách mạng sau ngày
tuyên bố độc lập.
Đó là việc giải quyết những yêu cầu cấp bách: chống giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại
xâm. Xây dựng Nhà nước dân chủ nhân dân với hệ thống chính quyền từ Trung ương
đến địa phương…

12


Phần trưng bày chủ đề 6.

Nội dung trưng bày về Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực
dân Pháp xâm lược tập trung thể hiện ý tưởng: Hồ Chí Minh là linh hồn của ý chí độc
lập, tự lập tự cường, huy động sức mạnh toàn dân và kháng chiến toàn diện, vừa kháng
chiến vừa kiến quốc. Từ việc xây dựng các điều kiện để đảm bảo kháng chiến thắng
lợi như: tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát triển phong trào thi đua yêu nước mở
rộng khối đoàn kết toàn dân, thành lập khối đoàn kết của nhân dân Đông Dương chống
xâm lược, tăng cường đoàn kết quốc tế… Những nội dung này được thể hiện bằng một
giải pháp riêng nhằm làm rõ vai trò của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với cuộc kháng
chiến và chiến thắng vĩ đại của nhân dân Việt Nam ở Điện Biên Phủ năm 1954.

Trọng tâm 1954: Chiến thắng Điện Biên Phủ.

13


Chủ đề VII: Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền
Bắc và đấu tranh chống Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc
(1954-1969):
Giới thiệu đường lối đúng đắn, sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên phần trưng bày Tiểu sử và sự nghiệp.

Chủ đề VIII: Mãi mãi đi theo con đường của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
Đảng Cộng sản Việt Nam kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng vĩ đại
của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh đạo nhân dân Việt Nam biến những tư tưởng của
Người thành hiện thực:

15


Hoàn thành sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc và đang lãnh đạo
nhân dân Việt Nam thực hiện mong muốn cuối cùng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là xây
dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, góp
phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới.

Hình ảnh Hà Nội - Huế - Sài Gòn sum họp.

Những tranh ảnh, tài liệu bút tích và hiện vật trên đai tiểu sử được gắn bó chặt chẽ với
giải pháp mỹ thuật đa dạng nhằm tǎng sức hấp dẫn và sự chú ý của người xem.
Theo vành đai tiểu sử, mọi người còn được xem 8 phim tư liệu lịch sử giới thiệu
những hình ảnh sống động trên những chặng đường hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí
Minh.

16


Kết thúc của mỗi chủ đề là những biểu tượng mỹ thuật gợi người xem suy tư về ý
nghĩa của từng giai đoạn lịch sử, đó cũng là những điểm ghi dấu những mốc quan
trọng cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh và của cách mạng Việt Nam: tìm ra đường
lối cứu nước nǎm 1920, Đảng Cộng sản ra đời nǎm 1930, đất nước độc lập nǎm 1945,

Một phần trưng bày tổ hợp không gian hình tượng:
Xô viết Nghệ Tĩnh

Tổ hợp 3: Pác Bó cách mạng:
Tổ hợp miêu tả hình ảnh hang Cốc Bó (Cao Bằng), nơi đồng chí Nguyễn Ái Quốc đã
sống và chỉ đạo phong trào cách mạng Việt Nam những năm 1941-1945. Các phù điêu
xung quanh tổ hợp khắc họa lại những điểm di tích lịch sử của mảnh đất cách mạng từ
Pác Bó đến Tân Trào.

Trưng bày tổ hợp không gian hình tượng: Pác Bó cách mạng
18


Tổ hợp 4: Việt Nam chiến đấu và chiến thắng 1945 – 1954:
Tổ hợp miêu tả cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ, dựa vào sức mình là
chính của nhân dân Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam
lãnh đạo; đường lối vừa kháng chiến vừa kiến quốc; xây dựng, củng cố chính quyền
của dân, do dân, vì dân trong những ngày đầu lập nước; phát huy sức mạnh của toàn
dân làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.

Trưng bày tổ hợp không gian hình tượng:
Việt Nam chiến đấu và chiến thắng (1945-1954)

Tổ hợp 5: Gian tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh:
Gian này được thể hiện hình ảnh một đền thờ. Những hiện vật giới thiệu ở đây nói lên
tuy trái tim của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ngừng đập nhưng hình ảnh, sự nghiệp và tư
tưởng của Người sống mãi.

Gian tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh
19

tỉnh hàng triệu, hàng triệu người bị áp bức, bóc lột trên trái đất”

Gian trưng bày đề mục mở rộng:
Ảnh hưởng của Cách mạng Tháng Mười Nga đối với cách mạng Việt Nam

21


Gian III: Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít:
Gian này giới thiệu sự đối lập giữa tiến bộ, sáng tạo của loài người và sự phản động,
hủy diệt của chủ nghĩa phát xít đối với nhân loại.
Cuộc đấu tranh của nhân dân thế giới chống chủ nghĩa phát xít đã ảnh hưởng tới tiến
trình cách mạng của nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Gian trưng bày đề mục mở rộng:
Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phát xít

Gian IV: Thế giới sau chiến tranh thế giới lần thứ II:
Gian này giới thiệu tình hình thế giới sau đại chiến II. Đó là thắng lợi của nhân dân thế
giới chống chủ nghĩa phát xít dẫn đến sự phân chia thế giới thành hai hệ thống xã hội
chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa.
Đó là cuộc chiến tranh không tiếng súng - “chiến tranh lạnh” và những cuộc chiến
tranh khu vực.

Gian trưng bày đề mục mở rộng:
Hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới (1945 – 1960)
22


Những chuyên đề trên giúp người xem hiểu biết thêm những phong trào và sự kiện lớn

“Ngựa Gióng và Rùa vàng dâng gươm” - biểu tượng truyền thống đấu tranh giữ nước
của dân tộc Việt Nam. Đây chính là biểu hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh phải
tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước bất khuất của tổ tiên:
“Các vua Hùng đã có công dựng nước
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”
Qua tổ hợp không gian hình tượng 1 và chủ đề 1: hình ảnh làng sen, ngôi nhà với chiếc
khung cửi, thuyền giã thuốc, bàn làm việc,… - nơi sinh thời của Chủ tịch Hồ Chí Minh
hiện lên cùng với hình ảnh của những người thân trong gia đình cho ta cảm thấy truyền
thống yêu nước, thương dân của từng thành viên trong gia đình. Lòng yêu nước,
thương dân nồng nàn đó đã ngấm trong dòng máu Bác từ lúc thiếu thời.
24


Ông Nguyễn Sinh Sắc
Thân phụ Chủ tịch Hồ Chí Minh

Bà Hoàng Thị Loan
Thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh

Bà Nguyễn Thị Thanh
Chị gái Chủ tịch Hồ Chí Minh

Ông Nguyễn Sinh Khiêm
Anh trai Chủ tịch Hồ Chí Minh

Thân phụ Chủ tịch Hồ Chí Minh là ông Nguyễn Sinh Sắc. Ông thi đậu Phó bảng năm
1901. Tuy đỗ cao nhưng ông vẫn sống thanh bạch, khiêm tốn, ghét thói xu nịnh, cam
phận của các quan lại trong triều đình Huế. Ông chỉ làm quan một thời gian ngắn và
sau đó sống bằng nghề dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân. Ông đã đi nhiều
nơi, liên lạc với những người yêu nước, tuyên truyền đoàn kết, kêu gọi nhân dân sống