Đánh giá cơ cấu tổ chức của ASEAN - Bài tâ âp nhóm - Pháp luâ ât côâng
đồng ASEAN
Chuyên mục Bài tập nhóm, Pháp luật cộng đồng ASEAN

MỞ ĐẦU

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) được thành lập ngày 8 tháng 8 năm 1967 trên cơ
sở Tuyên bố Bangkok, với 5 nước thành viên ban đầu là Indonexia, Malayxia, Philippin, Singapo
và Thái Lan. Sau 40 năm tồn tại và phát triển với nhiều thăng trầm, ASEAN ngày nay đã trở
thành một tổ chức hợp tác khu vực liên Chính phủ bao gồm cả 10 quốc gia Đông Nam Á (thêm 5
nước là Brunei, Campuchia, Lào, Mianma và Việt Nam), là một thực thể chính trị-kinh tế quan
trọng ở Châu Á-Thái Bình Dương và là đối tác không thể thiếu trong chính sách khu vực của các
nước lớn và các trung tâm quan trọng trên thế giới. Hiện nay, ASEAN đang chuyển sang giai
đoạn phát triển mới với mục tiêu bao trùm là hình thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 và
hoạt động dựa trên cơ sở pháp lý là Hiến chương ASEAN.

Để đạt được mục tiêu này, hoạt động, và mối quan hệ giữa các thiết chế pháp lý trong ASEAN là
rất quan trọng, và mang tính quyết định, do đó, cơ cấu tổ chức của ASEAN liên tục được cải tổ.
Cơ cấu tổ chức hiện nay theo Hiến chương ASEAN có nhiều ưu điểm song cũng không tránh
khỏi những nhược điểm cần khắc phục.

I. Cơ cấu tổ chức của ASEAN theo Hiến Chương.

1. Hội nghị cấp cao

Điều 7 Hiến chương ASEAN quy định:“Cấp cao ASEAN gồm những người đứng đầu Nhà nước
hoặc Chính phủ của các Quốc gia thành viên”.

Với vai trò là cơ quan hoạch định chính sách tối cao của ASEAN, Cấp cao ASEAN thực hiện
những chức năng, nhiệm vụ được ghi nhận tại khoản 2 Điều 7 Hiến chương ASEAN, bao gồm:



3. Các Hội đồng Cộng đồng

Các hội đồng Cộng đồng bao gồm Hội đồng Cộng đồng Chính trị - An ninh ASEAN, Hội đồng
Cộng đồng Kinh tế ASEAN và Hội đồng Cộng đồng Văn hoá – Xã hội ASEAN (Khoản 1 Điều 9
Hiến chương ASEAN).

Mỗi Hội đồng Cộng đồng ASEAN sẽ có các cơ quan chuyên ngành cấp Bộ trưởng trực thuộc và
mỗi quốc gia thành viên sẽ chỉ định một đại diện quốc gia tham dự cuộc họp của Hội đồng Cộng
đồng ASEAN (Khoản 2 và 3 Điều 9 Hiến chương ASEAN). Hội đồng Cộng đồng họp ít nhất 2 lần
1 năm và do Bộ trưởng có liên quan của quốc gia thành viên giữ cương vị Chủ tịch ASEAN chủ
trì. Hội đồng cộng đồng có trách nhiệm đảm bảo việc thực hiện các quyết định của ASEAN liên


quan đến cộng đồng mình, điều phối các hoạt động của cộng đồng, đồng thời báo cáo lên Hội
nghị cấp cao ASEAN về những hoạt động thuộc phạm vi của cộng đồng mình phụ trách (Điểm a,
b, c Khoản 4 Điều 9 Hiến chương ASEAN).

4. Các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng

Các cơ quan chuyên ngành cấp bộ trưởng là các thiết chế trực thuộc các Hội đồng Cộng đồng.
Các cơ quan này có chức năng thực hiện các thoả thuận và quyết định của Hội nghị cấp cao
trong lĩnh vực của mình; đồng thời tăng cường hợp tác trong lĩnh vực mà mình phụ trách để hỗ
trợ tiến trình liên kết, xây dựng cộng đồng ASEAN; và đệ trình báo cáo, khuyến nghị lên các Hội
đồng liên quan. Trong phạm vi chức năng của mình, các cơ quan này có thể giao cho các quan
chức cao cấp và các cơ quan trực thuộc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ được nêu trong phụ
lục 1 Hiến Chương.

5. Tổng thư kí và Ban thư kí


kí của ASEAN về tất cả các vấn đề liên quan đến công việc của mình; Hỗ trợ hợp tác giữa
ASEAN với các đối tác bên ngoài; Và thực thi các nhiệm vụ khác do Hội đồng điều phối ASEAN
quyết định.

7. Ủy ban ASEAN ở nước thứ ba và các tổ chức quốc tế

Nhằm mục đích tăng cường trao đổi và thúc đẩy mối quan hệ giữa ASEAN với các bên đối thoại
và các tổ chức quốc tế, ASEAN thành lập các uỷ ban tại các bên đối thoại. Uỷ ban này gồm
những người đứng đầu các cơ quan ngoại giao của các nước ASEAN tại nước sở tại. Hiện có
10 Uỷ ban ASEAN tại Bon (Đức), Brussel (Bỉ), Canberra (Úc), Geneva (Thụy Sỹ), London (Anh),
Ottawa (Canada), Paris (Pháp), Seoul (Hàn Quốc), Washington (Hoa Kỳ), Wellington
(NewZealand). Các ủy ban ASEAN này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy lợi ích và
bản sắc ASEAN tại nước chủ nhà và các tổ chức quốc tế.

II. Bình luận về cơ cấu tổ chức của ASEAN.

1. So sánh cơ cấu tổ chức của cộng đồng ASEAN (AC) với các thiết chế pháp lý của Liên
minh châu Âu (EU)

a. Giống nhau :

ASEAN và Liên minh châu Âu đều tổ chức theo cấu trúc hình chóp quyền lực, đều có cơ quan
hoạch định chính sách và các cơ quan chấp hành. Giống như tổ chức quốc tế truyền thống khác
như ASEAN, EU cũng có những thiết chế có sự tham gia của mỗi nước thành viên đại diện cho
quyền lợi của nước mình như Hội đồng châu Âu có nhiệm vụ xác định mục tiêu phát triển, hoạch
định đường lối chính trị chung và những ưu tiên trong hoạt động của EU.


b. Khác nhau :


cao, Tổng thư kí và Ban thư kí).

- Cơ cấu tổ chức của AC theo mô hình "chóp quyền lực", vừa đảm bảo sự tập trung (bên cạnh
Hội nghị cấp cao là cơ quan quyền lực cao nhất, còn có các cơ quan điều phối như: Hội đồng


điều phối để phối hợp với các hôôi đồng Côông đồng ASEAN nhằm tăng cường tính đồng bôô về
chính sách, hiêôu quả và hợp tác giữa các cơ quan này; 3 Hội đồng cộng đồng có trách nhiêôm
đảm bảo viêôc thực hiêôn các quyết định của ASEAN liên quan đến côông đồng mình, điều phối các
hoạt đôông của côông đồng, đồng thời báo cáo lên Hôôi nghị cấp cao ASEAN về những hoạt đôông
thuôôc phạm vi của côông đồng mình phụ trách...), vừa đảm bảo sự chuyên sâu, chuyên trách
(như trong mỗi hội đồng cộng đồng lại có các cơ quan chuyên ngành cấp Bộ trưởng trực thuộc,
mỗi cơ quan chuyên ngành này lại có các cơ quan chuyên trách cấp dưới giúp việc...).

- Sự phân công, phân nhiệm và mối quan hệ giữa các cơ quan trong ASEAN được xác định rõ
ràng, chặt chẽ; đặc biệt là mối quan hệ giữa cơ quan hoạch định chính sách với các cơ quan
chấp hành, giữa cơ quan điều phối với cơ quan thực hiện, giữa cơ quan trụ cột với cơ quan
chuyên ngành và giữa cơ quan cấp trên với cơ quan trực thuộc... Trong tất cả các cơ quan của
ASEAN chỉ duy nhất Hội nghị cấp cao là cơ quan hoạch định chính sách, các cơ quan còn lại
đều là các cơ quan điều phối, điều hành và chấp hành. Điều này chắc chắn sẽ làm tăng hiệu
quả, hiệu lực trong thực tế triển khai các quyết định, chính sách của ASEAN.

- Khoảng cách giữa các kì họp của các hội đồng đã được rút ngắn hơn rất nhiều so với trước.
Hội nghị cấp cao, Hội đồng điều phối, 3 Hội đồng cộng đồng đều họp ít nhất 2 lần trong 1 năm
so với trước đây là 3 năm một lần của hội nghị cấp cao và mỗi năm một lần của các Hội nghị bộ
trưởng. Và vì vậy, sẽ giúp cho các cơ quan này (nhất là hội nghị cấp cao với tư cách là cơ quan
hoạch định chính sách cao nhất) có khả năng phản ứng nhanh nhạy, kịp thời và thường xuyên
hơn đối với các vấn đề đặt ra.

- Vị trí của Tổng thư kí, các phó Tổng thư kí và Ban thư kí - cơ quan hành chính thường trực đã