A, Mở đầu
Chính trị với kinh tế là mối quan hệ cơ bản nhất, quyết định đến sự phát triển và
tồn tại của mọi xã hội. Theo quan điểm triết học Mác-Lê nin, quan hệ giữa kinh tế
và chính trị được xem là biểu hiện tập trung nhất của quan hệ giữa cơ sở hạ tầng và
kiến trúc thượng tầng. Trong đó, cơ sở hạ tầng – kinh tế giữ vai trò quyết định.
Đồng thời, kiến trúc thượng tầng – chính trị cũng có tính độc lập tương đối, tác
động trở lại cơ sở hạ tầng. Mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị có ảnh hưởng to
lớn đến mọi mặt của hoạt động, đời sống xã hội mọi hoạt động khác có diễn ra
thuận lợi hay không đỏi hỏi phải dựa trên mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị có
diễn ra bình thường hay không. Chính vì tầm quan trọng đặc biệt ấy, em xin chọn
đề tài “Quan hệ giữa kinh tế và chính trị và sự vận dụng mối quan hệ này
trong xã hội Việt Nam hiện nay” làm bài tập học kì của mình.
B, Nội dung.
I. Cơ sở lý luận giữa chính trị và kinh tế.
1. Khái niệm
Chính trị" theo nghĩa chung nhất được hiểu như hoạt động liên quan đến mối quan
hệ giữa các nhóm xã hội lớn, trước hết là giữa các giai cấp, quan hệ giữa các dân
tộc, giữa các quốc gia trên thế giới. Xét về thực chất, chính trị là quan hệ về lợi ích
giữa các giai cấp, các nhóm xã hội, các quốc gia dân tộc, trong đó trước hết và cơ
bản là lợi ích kinh tế trong việc giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước.
Ph.Ăngghen khẳng định, chính trị là sự thống trị của giai cấp này đối với các giai
cấp khác trong xã hội, là việc một giai cấp hay liên minh giai cấp nào đó nắm
quyền lực để cai trị các giai cấp khác, để lãnh đạo các lĩnh vực của đời sống xã hội.
Còn theo Lênin, trong chính trị vấn đề cốt lõi nhất là "thiết chế quyền lực nhà
nước". Phạm vi của chính trị, trước hết bao hàm "sự tham gia vào các công việc


của nhà nước, định hướng hoạt động của nhà nước, xác định hình thức, nhiệm vụ,
nội dung hoạt động của nhà nước". Như vậy, một vấn đề sẽ mang tính chính trị,
nếu việc giải quyết nó động chạm đến lợi ích của giai cấp xã hội, đến quyền lực
nhà nước.

hệ thống tổ chức chính trị. Chính cơ sở kinh tế quy định sự xuất hiện, quyết định
nội dung, tính chất, mục tiêu, các nguyên tắc của chính trị. Còn mạnh mẽ hơn thế
nữa, cơ sở kinh tế còn có vai trò quyết định đến sự thay đổi và phát triển của
đường lối chính trị, hệ tư tưởng chính trị và cơ cấu của hệ thống chính trị... Thực
tiễn của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở các nước
trên thế giới và ngay cả ở nước ta đã chứng minh một cách hùng hồn về vai trò của
kinh tế có ý nghĩa quyết định đối với chính trị.
Thứ hai, do chính trị là biểu hiện tập trung của nền kinh tế, nên mọi chính sách
chính trị đúng đắn đều phải xuất phát từ tình hình hiện thực, phản ánh đúng với
trạng thái hiện thực của nền kinh tế và chính sách đó xét cho cùng cũng do tình
hình kinh tế quyết định. Tình hình kinh tế là cơ sở xuất phát cho việc lựa chọn các
phương tiện, chính sách kích thích nền sản xuất phát triển nhằm hoàn thiện nền sản
xuất xã hội.
Thứ ba, chính trị là biểu hiện tập trung của kinh tế. Song, chính trị không phải là sự
phản ánh giản đơn, trực tiếp quá trình kinh tế, mà là sự phản ánh một cách sáng
tạo, phản ánh tập trung các hiện tượng kinh tế. Chính trị phản ánh về tư tưởng
những nhu cầu của kinh tế trên lập trường lợi ích chung của giai cấp, là tập trung ý
chí, sức lực, hành động của giai cấp để thực hiện một cách thực tế lợi ích chung đó.


Sự biểu hiện tập trung, khái quát của kinh tế trong chính trị được thể hiện thông
qua lợi ích kinh tế.. Chính trị giữ vai trò lãnh đạo, điều khiển, quản lý, định hướng
phát triển kinh tế. Tất cả sự phát triển kinh tế có sự tác động của chính trị thông
qua quyền lực chính trị và thiếu nó thì sự phát triển kinh tế có thể dẫn đến hỗn
loạn. Do vậy, chính trị phải là sự phản ánh chủ động, tập trung trở thành một hệ
thống điều khiển kinh tế và điều khiển toàn bộ xã hội.
2.2. Chính trị không thể chiếm vị trí hàng đầu
Thứ nhất, thắng lợi của cách mạng chính trị là tiền đề, điều kiện tiên quyết cho
những về chất và phát triển kinh tế diễn ra tiếp theo. Đó là một trong những điều
kiện tất yếu đảm bảo sự thống trị về mặt chính trị của giai cấp công nhân, đảm bảo

trên nền tảng kinh tế, chịu sự quy định của kinh tế, song, nó lại mang tính độc lập
tương đối. Chính trị không phải là sản phẩm thụ động của kinh tế mà nó tác động
trở lại kinh tế rất mạnh mẽ. Hiện nay không có một đất nước nào đặt hoạt động
chính trị tách biệt với hoạt động kinh tế của đất nước mình. Như vậy, nhà nước
không chỉ giữ vai trò giải quyết các vấn đề kinh tế mà còn đặt nền tảng, tạo cơ sở
cho sự phát triển dài lâu, vượt bậc của nền kinh tế.
Sự tác động của chính trị đối với kinh tế diễn ra theo hai chiều. Nếu chính trị tác
động phù hợp tới sự phát triển của nền kinh tế, phù hợp với các quy luật khách
quan thì nó sẽ là động lực để thúc đẩy sự phát triển kinh tế diễn ra một cách đồng
đều, nhanh chóng. Nếu tác động ngược lại thì nó sẽ là rào cản kìm hãm sự phát
triển của kinh tế.


Như vậy, kinh tế và chính trị phải hòa hợp với nhau. Kinh tế không thể phát triển
đông đều và hiệu quả nếu không có nền chính trị ổn định. Chính bởi lẽ đó, chính trị
có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế, đặt cơ sở, tạo tiền đề cho nền
kinh tế phát triển bền vững.
II. Vận dụng mối quan hệ này trong xã hội Việt Nam hiện nay.
1. Khái quát về mối quan hệ giữa kinh tế và chính trị trong xã hội Việt Nam
hiện nay.
Kinh tế và chính trị ở nước ta có mối quan hệ hết sức chặt chẽ, chúng có tác động
qua lại với nhau một cách tích cực, các hoạt động về kinh tế và chính trị đều chung
một mục đích đó là xây dựng thành công xã hội chủ nghĩa. Nhìn lại quá trình Đảng
lãnh đạo đất nước từ trước năm 1986, chúng ta thấy rằng tình hình nước ta nói
riêng và các nước xã hội nói chung đã có thời gian khá dài do tuyệt đối hóa vai trò
của đường lối chính trị, duy trì quá lâu cơ chế tập trung quan liêu bao cấp đã dẫn
đến sự kiềm hãm sự phát triển kinh tế và dẫn đến khủng hoảng trầm trọng. Chúng
ta đã hành động trái quy luật “kinh tế quyết định chính trị”. Từ đó nảy sinh ra mâu
thuẩn chủ yếu giữa quan hệ sản xuất với lực lượng sản xuất , nhiệm vụ công
nghiệp hóa được đẩy lên một cách duy ý chí trong khi chưa có đủ các tiền đề cần

hoá, xã hội, quốc phòng - an ninh… và cả phương thức tổ chức, hoạt động lãnh đạo
của Đảng, quản lý của Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Nhờ
vào đường lối đúng đắn của Đảng, nền kinh tế của nước ta không những phát triển
mà còn có sự hội nhập sâu rộng giữa các quốc gia trên khu vực và trên thế giới.
Điều này nhờ vào công lao không nhỏ của Đảng và nhà nước ta trong đường lối
đổi mới nền chính trị, đổi mới tổ chức, nội dung và phương thức hoạt động của hệ


thống chính trị, mà thực chất là xây dựng và phát triển nền dân chủ xã hội chủ
nghĩa. Chính đường lối đổi mới nền chính trị của Đảng đã thúc đẩy nền kinh tế
phát triển, có sự hội nhập, giao lưu để tạo điều kiện tiếp thu, học hỏi và phát triển
để xây dựng nền chính trị vững chắc, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân, với
yêu cầu phát triển của đất nước.
Tuy nhiên, mối quan hệ về kinh tế và chính trị của nước ta hiện nay còn có một số
hạn chế. Thứ nhất, việc đổi mới kinh tế làm nảy sinh những mâu thuẫn nội bộ nhân
dân mà ở các thời kỳ trước không có. Cơ chế thị trường, bên cạnh những mặt tích
cực, cũng phát sinh những mặt khác, như: những nhóm lợi ích khác nhau, những
va chạm, xung đột nhau... Mặt khác, nền kinh tế thị trường tất yếu có cạnh tranh,
có phân hoá giàu - nghèo, khoảng cách chênh lệch về thu nhập ngày càng dãn ra
giữa các tầng lớp xã hội, cho nên cũng phát sinh mâu thuẫn nội bộ nhân dân. Và
như thế, lãnh đạo chính trị đối với đổi mới kinh tế trở nên bức thiết, đổi mới hệ
thống chính trị để vận động nhân dân có hiệu quả trở nên quan trọng.
Thứ hai, đổi mới chính trị là vấn đề vô cùng nhạy cảm, liên quan đến sự tồn vong
của chế độ và của công cuộc đổi mới. Vì vậy, Đảng, nhà nước có vai trò hết sức
quan trọng trong việc điều tiết, cân nhắc nên đổi mới ra sao cho phù hợp với tình
hình phát triển của đất nước. Đây là một vấn đề hết sức quan trọng, quyết định đến
cả vấn đề tồn vong của dân tộc cũng như của nền kinh tế nước ta.
3. Những phương hướng nhằm phát huy phù hợp mối quan hệ giữa kinh tế và
chính trị trong xã hội Việt Nam hiện nay.
Thứ nhất, cần phải tiếp tục hoàn thiện pháp luật về kinh tế nhằm tạo ra khuôn khổ



của kinh tế đối với chính trị. Mỗi hình thái kinh tế sẽ tạo nên một thể chế chính trị
tương ứng. Ngược lại, chính trị cũng có tác động trở lại đối với kinh tế. Ngày nay
tất cả các nước đều gắn liền hoạt động chính trị với hoạt động kinh tế, bởi lẽ, sự ổn
định về chính trị là điều kiện cần thiết nhất để phát triển nền kinh tế của đất nước.
Và ở nước ta hiện nay, tình hình chính trị ổn định đã góp phần không nhỏ vào việc
thu hút vốn đầu tư và phát triển kinh tế. Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại như sự
can thiệp quá sâu của Nhà nước vào hoạt động kinh tế, pháp luật quy định về kinh
tế còn nhiều bất cập,... Bởi vậy, cần phải kết hợp hài hòa giữa kinh tế với chính trị
nhằm thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế, đổi mới chính trị của đất nước.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin, Bộ Giáo dục và
Đào tạo, Nxb chính trị Quốc gia.
2. />3. />4. Giáo trình triết học Mác- Lênin
5. />6. />7. />