Ứng dụng của hệ bất phương trình trong các bài toán thực tiễn

Cao Văn Tuấn – 0975306275

ỨNG DỤNG CỦA HỆ BẤT PHƢƠNG TRÌNH
TRONG CÁC BÀI TOÁN THỰC TIỄN
Biên soạn: Cao Văn Tuấn - 0975306275
Trong bộ ba câu hỏi khó của đề thi THPT Quốc Gia trong những năm gần đây luôn xuất hiện câu hỏi về
Phƣơng trình - Hệ phƣơng trình - Bất phƣơng trình đại số.
 Xu hướng đề thi về phần này sẽ phân bố đều cho cả 3 mảng phương trình, Bất phương trình, Hệ
phương trình chứ không tập trung vào Hệ phương trình như đề các năm trước (và theo một số
nguồn tin thì năm nay sẽ không thi hệ, tuy nhiên chúng ta vẫn cứ ôn tập qua cho chắc).
 Đề thi sẽ vẫn xoay quanh các phương pháp hàm số, liên hợp, đánh giá, ...
 Ứng dụng của hệ bất phương trình trong các bài toán thực tiễn (đã xuất hiện trong đề dự bị năm
2015).
Về phần phương pháp giải PT, BPT vô tỉ và HPT thầy sẽ trình bày trong tài liệu khác. Trong tài liệu này
thầy chỉ tập trung nói về: “Ứng dụng của hệ bất phƣơng trình trong các bài toán thực tiễn”.
Để giải được bài toán thực tiễn, các em cần nắm vững được phương pháp giải bài toán: “Tìm giá trị lớn
nhất, nhỏ nhất của biểu thức bậc nhất hai ẩn”.
Bài toán: Tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của biểu thức T  x, y   ax  by với  x; y  nghiệm đúng một hệ
bất phương trình bậc nhất 2 ẩn cho trước.
Giải:
 Bước 1: Xác định miền nghiệm của hệ bất phương trình đã cho. Kết quả thường được miền
nghiệm S là một đa giác.
 Bước 2: Tình giá trị của F ứng với  x; y  là tọa độ của các đỉnh của đa giác.
 Bước 3: Kết luận:
+ Giá trị lớn nhất của F là số lớn nhất trong các giá trị tìm được.
+ Giá trị nhỏ nhất của F là số nhỏ nhất trong các giá trị tìm được.
BÀI TẬP VÍ DỤ
Ví dụ 1: Trong một cuộc thi pha chế, mỗi đội chơi được sử dụng tối đa 24g hương liệu, 9 lít nước và
210g đường để pha chế nước cam và nước táo. Để pha chế 1 lít nước cam cần 30g đường, 1 lít nước và



Ứng dụng của hệ bất phương trình trong các bài toán thực tiễn

Cao Văn Tuấn – 0975306275

Để đạt được số điểm thưởng cao nhất thì biểu thức T  x, y   60 x  80 y phải đạt giá trị lớn nhất.
Ta có: T  0;0   0 , T  0;6   480 , T  4;5  640 ; T  6;3  600 ; T  7;0   420 .

x  4
Do đó, T  x, y  đạt giá lớn nhất là 640 khi 
.
y  5
Vậy cần phải pha chế 4 lít nước cam và 5 lít nước táo để đạt được số điểm thưởng cao nhất.
Ví dụ 2 (NTT): Trong một cuộc thi về “Bữa ăn dinh dƣỡng” cho các gia đình. Ban tổ chức yêu cầu để
đảm bảo chất lượng dinh dưỡng thì mỗi gia đình cần ít nhất 900 đơn vị Protein và 400 đơn vị Lipit trong
thức ăn hàng ngày. Biết 1 kg thịt bò chứa 800 đơn vị Protein và 200 đơn vị Lipit, còn 1 kg thịt lợn chứa
600 đơn vị Protein và 400 đơn vị Lipit. Mỗi gia đình chỉ được mua tối đa 1,6 kg thịt bò và 1,1 kg thịt lợn.
Giá 1 kg thịt bò là 100 000 VNĐ và giá 1 kg thịt lợn là 70 000 VNĐ. Kết thúc cuộc thi đã có một gia
đình giành giải nhất khi khẩu phần ăn cho một ngày đảm bảo chất dinh dưỡng và chi phí bỏ ra là ít nhất
có thể. Hỏi gia đình đó đã mua bao nhiêu kg thịt bò và bao nhiêu kg thịt lợn?
Giải:
 0  x  1, 6 
Gọi x, y  
 lần lượt là số kg thịt bò và thịt lợn mà gia đình tham dự cuộc thi giành giải nhất
 0  y  1,1 
đã mua.
Khi đó:
+ Số đơn vị Protein đã dùng là:
800 x  600 y (đơn vị).


 x  0,3
Do đó, T  x, y  đạt giá nhỏ nhất nhất là 107000 khi 
.
 y  1,1
Vậy gia đình giành giải nhất đã mua 0,3 kg thịt bò và 1,1 kg thịt lợn.
Ví dụ 3: Có ba nhóm máy A, B, C dùng để sản xuất ra hai loại sản phẩm I và II. Để sản xuất một đơn vị
sản phẩm mỗi loại phải lần lượt dùng các máy thuộc các nhóm khác nhau. Số máy trong một nhóm và số
máy của từng nhóm cần thiết để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm thuộc mỗi loại được cho trong bảng
sau:
Số máy trong từng nhóm để sản xuất ra một
Số máy trong
Nhóm
đơn vị sản phẩm
mỗi nhóm
Loại I
Loại II
A
10
2
2
B
4
0
2
C
12
2
4
Một đơn vị sản phẩm I lãi ba nghìn đồng, một đơn vị sản phẩm II lãi năm nghìn đồng.Hãy lập phương án


/>
Trang 3


Ứng dụng của hệ bất phương trình trong các bài toán thực tiễn

Cao Văn Tuấn – 0975306275

DỰA TRÊN PHƢƠNG PHÁP VÀ 3 VÍ DỤ MINH HỌA THẦY ĐÃ TRÌNH BÀY TRÊN, CÁC EM HÃY GIẢI QUYẾT NHANH CHO
THẦY.

/>
Trang 4