LÝ LUÂN VỀ NHÀ NƯỚC
Câu hỏi: Phân biệt NN và các tổ chức khác trong XH
* Khái niệm Nhà nước:
Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên
làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý đặc biệt nhằm duy trì
trật tự xã hội với mục đích bảo về địa vị của giai cấp thống trị trong xã hội.
* Đặc điểm của nhà nước và sự khác biệt với các tổ chức khác: 5 đặc điểm
Các nhà nước trong ls có sự khác nhau về bản chất, nhưng đều có đặc điểm
chung . Những đặc điểm của nhà nước cho phép phân biệt nhà nước với các tổ chức
chính trị - xã hội do giai cấp thống trị tổ chức ra. Các đặc điểm đó là:
- Nhà nước là 1 tổ chức quyền lực chính trị công cộng đặc biệt, thiết lập 1 quyền
lực công cộng đặc biệt tách ra khỏi xã hội (ko hòa nhập vào dân cư như xã hội
nguyên thủy) đó là quyền lực nhà nước. Để thực hiện quyền lực này và quản lý xã
hội, nhà nước tạo ra lớp người chuyên làm nhiệm vụ quản lý, họ được tổ chức thành
các cơ quan và hình thành nên bộ máy cưỡng chế để duy trì địa vị và bảo vệ lợi ích
của giai cấp thống trị, buộc các giai cấp và tầng lớp dân cư trong xã hội phải phục
tùng ý chí giai cấp thống trị.
- Nhà nước quản lý dân cư theo lãnh thổ, phân chia lãnh thổ thành các đơn vị
hành chính. Việc phân chia này không phụ thuộc huyết thống, chính kiến, nghề
nghiệp, giới tính... Đây là điểm khác biệt cơ bản giữa nhà nước với các tổ chức chính
trị xã hội khác. Trong thiết chế chính trị xã hội thì chỉ nhà nước mới xác lập lãnh thổ
của mình và chia lãnh thổ đó thành các bộ phận cấu thành nhỏ hơn: thành phố, tỉnh,
huyện, xã...
- Nhà nước có chủ quyền quốc gia thể hiện ở quyền tự quyết của Nhà nước về
tất cả các vấn đề của chính sách đối nội và chính sách đối ngoai, không phụ thuộc
quyền lực bên ngoài. Trong thiết chế chính trị-xã hội, nhà nước là tổ chức duy nhất
có chủ quyền quốc gia. Đây là thuộc tính ko thể tách rời của nhà nước.
- Nhà nước ban hành pháp luật và thực hiện quản lý bắt buộc với mọi công
dân. Nhà nước là tổ chức duy nhất có quyền ban hành pháp luật, nhà nước và pháp
luật là hai hiện tượng gắn bó hữu cơ với nhau không thể tách rời. Nhà nước có bộ
máy cưỡng chế để đảm bảo cho pháp luật được thực hiện và thực hiện sự quản lý bắt

như: tổ chức nền SX XH, phát triển g/dục, giải quyết việc làm, chống thất nghiệp, ….
NN phải đảm bảo cho người dân được sống trong đ/kiện yên lành, đảmbảo trật
tự ATXH và công bằng XH.
Từ đó, thấy rằng bản chất của NN là sự tồn tại song song và thống nhất của tính
g/cấp và tính XH. Dù trong XH nào, NN cũng 1 mặt b/vệ lợi ích của g/cấp cầm
quyền, nhưng đồng thời cũng phải chú ý đến lợi ích chung của toàn XH.
Bên cạnh sự thống nhất thì giữa tính g/cấp và tính XH vẫn có sự mâu thuẫn, thể
hiện qua việc nếu G/cấp nổi hơn XH thì sẽ xuất phát sự bóc lột; và ngược lại nếu tính
XH nổi hơn tính g/cấp thì sẽ hình thành kiểu NN XHCN.
Và nếu 1 trong 2 tính trên mất đi thì NN cũng sẽ không tồn tại.
Câu hỏi: Đặc trưng của NN pháp quyền XHCN Việt Nam
1/ Khái niệm
NN pháp quyền XHCN VN là NN thực sự của dân, do dân, vì dân, all quyền lực
NN thuộc về nhân dân, đ/bảo tình tối cao của H/pháp, q/lý XH theo p/luật, phục vụ
lợi ích, hạnh phúc của nhân dân, do Đảng CSVN lãnh đạo.
2/ Những đặc trựng cơ bản của NN pháp quyền XHCN VN
- NN pháp quyền XHCN VN là NN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân
dân,thể hiện quyền làm chủ của n/dân
Toàn bộ quyền lực NN đều bắt nguồn từ n/dân, do n/dân ủy quyền cho BMNN
thực hiện, nhằm phụng sự lợi ích của n/dân. BMNN được thiết lập là bộ máy thừa
hành ý chí, nguyện vọng của n/dân, đội ngũ CBCC nhà nước là công bộc của n/dân.
Là NN của dân, do chính n/dân lập ra thông qua ch/độ bầu cử dân chủ. Bầu cử dân
chủ là ph/thức thành lập BMNN đã được xác lập trong nền chính trị hiện đại, đ/bảo
tính chính đáng của ch/quyền khi tiếp nhận sự ủy quyền quyền lực từ nh/dân.
- NN pháp quyền XHCN VN tổ chức và h/động trên cơ sở Hiếp pháp, tôn trọng
và b/vệ Hiếp pháp
Trong NN pháp quyền, ý chí của nh/dân & sự lựa chọn chính trị được xác lập 1
cách tập trung nhất, đầy đủ nhất và cao nhất bằng Hiến pháp. Chính lẽ đó, HP được
coi là đạo luật cơ bản của NN, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Sự hiện diện của HP là
đ/kiện q/trọng nhất b/đảm sự ổn định XH & sự an toàn của người dân.

quyết định.
- Trong NN pháp quyền XHCN VN quyền lực NN là thống nhất, có sự phân
công & phối hợp kiểm soát giữa các CQNN trong việc th/hiện các quyền lập pháp,
hành pháp, tư pháp, có sự k/tra, g/sát chặt chẽ việc th/hiện quyền lực NN
Nguyên tắc quyền lực NN là thống nhất, có sự phân công & phối hợp kiểm soát
giữa các CQNN trong việc th/hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp đã được
hoàn thiện từng bước qua các kỳ ĐH VII, XI. Quan điểm về sự thống nhất q/lực NN
có sự phân công, phối hợp,kiểm soát chặt chẽ giữa 3 quyền và q/lực NN là 1 quan
điểm có tính ng/tắc chỉ đạo trong thiết kế mô hình tổ chức NN pháp quyền XHCN
VN trong bối cảnh hiện nay.
- NN pháp quyền XHCN VN là NN do Đảng CSVN lãnh đạo
Sự l/đạo của Đảng CSVN đối với sự nghiệp x/dựng NN pháp quyền XHCN của
dân,do dân, vì dân là 1 tất yếu lịch sử và tất yếu khách quan.
Đ/với NN, sự l/đạo của Đảng là l/đạo ch/trị, quyết định phương hướng ch/trị của
NN, b/đảm NN ta thực sự là tổ chức th/hiện quyền lực của nh/dân, thực sự của dân,
do dân & vì dân, để th/hiện thành công công cuộc đổi mới đ/nước theo định hướng
XHCN.
Câu hỏi: Hình thức của NN Cộng hòa XHCN Việt Nam
H/thức NN CHXHCN VN là cách tổ chức q/lực NN & những p/pháp để th/hiện
q/lực NN, q/lực của nh/dân.
H/thức NN ta vừa có những đ/điểm chung vừa có những đ/điểm riêng như sau:
- Về hình thức chính thể:
Chính thể cộng hòa dân chủ nh/dân,toàn bộ q/lực NN thuộc về nh/dân mà được
biểu hiện tập trung ở Quốc hội. QH là cơ quan q/lực cao nhất của NN, được nh/dân


trực tiếp bầu ra &h/động theo nhiệm kỳ. Các CQNN khác như Chủ tịch nước, Chính
phủ, Chánh án TAND tối cao, Viện trưởng VKSND tối cao đều do QH quyết định,
các cơ quan này định kỳ b/cáo trước QH & trước cử tri.
- Về hình thức cấu trúc NN:

định cao trong xác lập địa giới hành chính lãnh thổ và vận hành q/lực NN so với các
dạng h/thức cấu trúc khác.
1/ Về điểm giống nhau
- Cấu trúc đơn nhất và cấu trúc liên bang đều xác lập ở NN có chủ quyền quốc
gia, tức quyền tối cao của quốc gia trong phạm vi lãnh thổ của mình và quyền độc lập
của quốc gia trong quan hệ quốc tế.
2/ Khác nhau
Tiêu chí so sánh
NN đơn nhất
NN liên bang
Nhà nước
1 NN duy nhất
sự liên hợp của hai or
nhiều NN thành viên lại
với nhau.
Hệ thống CQ quyền lực
01
Từ 2 trở lên
Hệ thống pháp luật
01
Từ 2 trở lên
Hệ thống chính quyền
02
03


Đơn vị hành chính

Quốc tịch