B QUC PHềNG
HC VIN CHNH TR

TRN TRUNG HI

TáC ĐộNG CủA PHáT TRIểN KINH Tế THị TRƯờNG
ĐịNH HƯớNG Xã HộI CHủ NGHĩA ĐếN BảO Vệ
CHủ QUYềN, AN NINH BIÊN GIớI QUốC GIA
ở CáC TỉNH BIÊN GIớI PHíA BắC

LUN N TIN S KINH T

H NI - 2015


B QUC PHềNG
HC VIN CHNH TR

TRN TRUNG HI

TáC ĐộNG CủA PHáT TRIểN KINH Tế THị TRƯờNG
ĐịNH HƯớNG Xã HộI CHủ NGHĩA ĐếN BảO Vệ
CHủ QUYềN, AN NINH BIÊN GIớI QUốC GIA
ở CáC TỉNH BIÊN GIớI PHíA BắC
Chuyờn ngnh: Kinh t chớnh tr
Mó s
: 62 31 01 02

LUN N TIN S KINH T

NGI HNG DN KHOA HC:

Bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia và tác động của phát triển
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến bảo vệ chủ quyền,
an ninh biên giới quốc gia ở các tỉnh biên giới phía Bắc
1.3.
Nghiên cứu kinh nghiệm Trung Quốc về khai thác động tích cực, hạn
chế tác động tiêu cực của phát triển kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa
và tác động đến bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
Chương 2 THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ
THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA ĐẾN
BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA Ở
CÁC TỈNH BIÊN GIỚI PHÍA BẮC
2.1.

Khảo sát thực trạng tác động của phát triển kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa đến bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc
gia ở các tỉnh biên giới phía Bắc trong thời gian qua
2.2.
Nguyên nhân và những vấn đề đặt ra từ tác động của phát triển kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến bảo vệ chủ quyền, an ninh
biên giới quốc gia ở các tỉnh biên giới phía Bắc
Chương 3 CÁC QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM
PHÁT HUY TÁC ĐỘNG TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ TÁC
ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ
TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA ĐẾN BẢO VỆ
CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA Ở CÁC TỈNH
BIÊN GIỚI PHÍA BẮC TRONG THỜI GIAN TỚI
3.1.
Các quan điểm cơ bản nhằm phát huy tác động tích cực và hạn
chế tác động tiêu cực của phát triển kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa đến bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc

164
165
172


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12

Chữ viết đầy đủ
Bộ đội biên phòng
Các tỉnh biên giới phía Bắc
Chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
Chủ nghĩa tư bản
Chủ nghĩa xã hội
Cộng sản chủ nghĩa
Quốc phòng - an ninh
Kinh tế thị trường
Kinh tế - xã hội

trên kết quả khảo sát thực tiễn hoạt động phát triển KT-XH, công tác bảo vệ
CQANBGQG ở CTBGPB và kế thừa một số đề tài khác của tác giả.
2. Lý do lựa chọn đề tài
Sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước trong gần ba thập kỷ qua, do Đảng
Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo, đã làm thay đổi toàn diện đời sống xã hội, rõ nét và nổi bật nhất là lĩnh vực kinh tế. Điều đó được thể hiện bằng việc,
chúng ta đã chuyển đổi mạnh mẽ và căn bản từ một nền kinh tế kế hoạch hoá tập
trung, bao cấp sang nền KTTT định hướng XHCN; đưa nước ta thoát khỏi tình
trạng khủng hoảng KT-XH; đời sống nhân dân được cải thiện và ngày một nâng
cao; QP-AN được tăng cường; quan hệ giao lưu, hợp tác quốc tế được mở rộng,
góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, trong điều
kiện nền KTTT định hướng XHCN ở nước ta còn ở giai đoạn đầu, chưa thực sự
phát triển một cách đầy đủ. Do vậy, còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập đi ngược lại
với sự định hướng trong chiến lược phát triển KT-XH cũng như xây dựng, củng
cố nền quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân, nhất là công tác bảo vệ
CQANBGQG ở CTBGPB trong giai đoạn hiện nay.
Các tỉnh biên giới phía Bắc bao gồm: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng,
Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu và Điện Biên; là khu vực có vị trí chiến lược quan
trọng cả về kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Tuy nhiên, đây
lại là nơi có điều kiện về phát triển KT-XH thấp hơn so với các khu vực khác của


6

nước ta. Trên đà hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng và phát triển nền KTTT định
hướng XHCN của đất nước, CTBGPB, nhất là nơi có các cửa khẩu, đã và đang
phát triển khá mạnh mẽ với sự gia tăng về số, chất lượng các doanh nghiệp trong
và ngoài nước; hoạt động trao đổi kinh tế - thương mại, đầu tư thu hút ngày càng
nhiều lực lượng, phương tiện, hàng hóa của nước ta và quốc gia láng giềng; kết
cấu hạ tầng KT-XH, các khu kinh tế cửa khẩu được đầu tư, cải thiện,… Điều đó,
một mặt, tạo điều kiện để CTBGPB tiếp tục phát triển KT-XH và huy động các

cực, hạn chế tác động tiêu cực của phát triển KTTT định hướng XHCN đến bảo
vệ CQANBGQG ở CTBGPB trong giai đoạn hiện nay.
* Nhiệm vụ:
- Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về nội dung và tác động của
phát triển KTTT định hướng XHCN đến bảo vệ CQANBGQG ở CTBGPB.
- Đánh giá đúng thực trạng tác động của phát triển KTTT định hướng
XHCN đến bảo vệ CQANBGQG ở CTBGPB trong thời gian qua.
- Đề xuất những quan điểm cơ bản và giải pháp chủ yếu, nhằm phát huy tác
động tích cực, hạn chế tác động tiêu cực của phát triển KTTT định hướng XHCN
đến bảo vệ CQANBGQG ở CTBGPB nước ta trong giai đoạn hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng:
Nghiên cứu nội dung và tác động của phát triển KTTT định hướng
XHCN đến bảo vệ CQANBGQG ở CTBGPB.
* Phạm vi:
- Về không gian, đề tài nghiên cứu trong phạm vi KVBG ở CTBGPB, bao
gồm: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu và Điện Biên.
- Về thời gian, đề tài chỉ giới hạn thời gian nghiên cứu từ năm 2005 trở lại đây.
5. Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
* Cơ sở lý luận:
Luận án được nghiên cứu dựa trên hệ thống quan điểm lý luận của chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Kinh tế chính trị, Kinh tế quân


8

sự, Học thuyết bảo vệ Tổ quốc, chiến tranh và quân đội; chủ trương, đường
lối, chính sách của Đảng; các chỉ thị, nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy Đảng,
lực lượng vũ trang; các báo cáo tổng kết công tác của các lực lượng, cơ quan,
ban, ngành liên quan ở CTBGPB và một số công trình khoa học nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu của luận án có thể làm tài liệu tham khảo cho việc xây
dựng kế hoạch, quy hoạch phát triển KT-XH và thực hiện công tác quản lý, bảo vệ
CQANBGQG ở CTBGPB nước ta.
8. Kết cấu của luận án
Luận án gồm: mở đầu, tổng quan về vấn đề nghiên cứu, 3 chương (7 tiết),
kết luận, kiến nghị, danh mục các công trình khoa học của tác giả có liên quan đến
đề tài luận án, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục.


10

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
TÁC ĐỘNG CỦA PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA ĐẾN BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI
QUỐC GIA Ở CÁC TỈNH BIÊN GIỚI PHÍA BẮC
1. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
1.1. Các công trình khoa học nghiên cứu về tác động của phát triển
kinh tế thị trường
* Một số công trình khoa học nghiên cứu về sự tác động của kinh tế thị
trường đối với kinh tế - xã hội nói chung
Kể từ khi nước ta tiến hành chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung sang nền
KTTT định hướng XHCN, đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này, đặc
biệt là về sự tác động (cả mặt tích cực và tiêu cực) của KTTT đối với đời sống xã hội nói chung, với lĩnh vực QP-AN nói riêng.
Tiêu biểu là một số công trình sau:
TS. Hà Huy Thành, “Những tác động tiêu cực của cơ chế kinh tế thị
trường ở Việt Nam” [98].
Đây là công trình tập trung những bản tham luận và ý kiến phát biểu về
những vấn đề liên quan đến chủ đề “Những tác động tiêu cực của kinh tế thị
trường” trên nhiều góc độ khác nhau, của những cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản
lý thuộc các bộ chuyên ngành ở Trung ương và các cơ quan chức năng liên

hội, phân hoá giàu nghèo và cách giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng
kinh tế với công bằng xã hội.
Cùng nghiên cứu về sự tác động của KTTT còn có các công trình, luận
án và bài viết khác như: Vũ Văn Phúc, “Tính đặc thù theo định hướng xã hội
chủ nghĩa của nền kinh tế thị trường nước ta” [89]; Phạm Viết Đào, “Mặt trái
của cơ chế thị trường” [35]; Nguyễn Thị Luyến, “Kinh nghiệm phát triển kinh
tế thị trường ở các nước ASEAN và khả năng vận dụng vào Việt Nam” [79];
Trương Mạnh Tiến“Sự phát triển của thương mại tự do trong điều kiện kinh tế
thị trường ở Việt Nam hiện nay với vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái” [110];
Đào Thị Phương Liên, “Sự phát triển của kinh tế tư nhân trong quá trình
chuyển nền kinh tế Việt Nam sang kinh tế thị trường” [72]; Nguyễn Bích,


12

“Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam”
[26]; Nguyễn Văn Long, “Vai trò của thương mại trong quá trình phát triển
nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” [68]; Lê
Xuân Đình, “Đưa kinh tế thị trường đến vùng cao, vùng dân tộc thiểu số - giải
pháp quan trọng để xoá đói giảm nghèo” [49]; Bùi Minh Thanh, “Những mặt
trái của kinh tế thị trường và ảnh hưởng của chúng đến vi phạm pháp luật
trong lĩnh vực kinh tế” [97]....
* Các công trình khoa học nghiên cứu về sự tác động của phát triển
kinh tế thị trường đối với lĩnh vực quốc phòng - an ninh
TS. Nguyễn Văn Ngừng ,“Tác động của kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế
quốc tế đối với quốc phòng, an ninh ở Viêt Nam” [83].
Trong công trình này tác giả đã trình bày tính tất yếu của phát triển
KTTT và hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta; tác động của KTTT và hội
nhập kinh tế quốc tế đối với quốc QP-AN; những quan điểm và giải pháp đẩy
mạnh phát triển kinh tế kết hợp với tăng cường tiềm lực QP-AN ở nước ta.

nội dung: Đẩy nhanh phát triển KVBG, thu hẹp sự cách biệt giữa các khu vực,
thực hiện phát triển và phồn vinh cộng đồng; Thúc đẩy đoàn kết dân tộc, bảo
đảm giữ gìn cơ bản ổn định xã hội, củng cố biên phòng và bảo vệ đất nước;
Thực hiện chiến lược mở cửa đối ngoại, để cho toàn tuyến biên giới trở thành
những đường giao thông quốc tế lớn ở tuyến đầu, là bảo đảm quan trọng cho
cải cách và mở cửa; Thúc đẩy xã hội phát triển và phát triển kinh tế KVBG,
với mục đích là “hưng biên, phú dân, cường quốc, mục lân”.
Chiến lược cũng đặt ra những nhiệm vụ chủ yếu sau:
Tăng cường xây dựng cơ sở vật chất và môi trường sinh thái, cải thiện sinh
hoạt và sản xuất; Giải quyết có hiệu quả việc xóa nghèo của người dân vùng biên,
đa dạng con đường làm giàu; Phát triển thương mại vùng biên giới, thúc đẩy hợp
tác kinh tế khu vực; Đẩy mạnh sự nghiệp phát triển xã hội, nâng cao chất lượng
con người; Tăng cường đoàn kết dân tộc, bảo vệ bình yên cho biên cương.
Trên cơ sở các nhiệm vụ chủ yếu, chiến lược này còn nêu bật những
chính sách, giải pháp để tổ chức thực hiện như: Tăng đầu tư cho KVBG; Thi


14

hành chính sách hỗ trợ cho những người dân vùng đặc biệt khó khăn; Hỗ trợ
hợp tác kinh tế khu vực nhằm phát triển thương mại vùng biên; Thực hiện
toàn diện các chính sách ưu đãi cho sự nghiệp phát triển xã hội; Đẩy mạnh
công tác xây dựng đội ngũ nhân tài vùng biên; Động viên các thành phần xã hội
hỗ trợ để xây dựng và phát triển vùng biên giới...
* Các công trình khác trong nước
TS. Lê Du Phong và TS. Hoàng Văn Hoa (Đồng chủ biên), “Kinh tế thị
trường và sự phân hóa giàu - nghèo ở vùng dân tộc và miền núi phía Bắc
nước ta hiện nay” [87].
Cuốn sách là kết quả của công trình nghiên cứu Về tăng trưởng kinh tế
và sự phân hóa giàu - nghèo ở vùng dân tộc và miền núi phía Bắc nước ta của

của khu kinh tế cửa khẩu trong quá trình phát triển kinh tế hàng hóa, hội nhập và
mở cửa kinh tế; thực trạng quá trình hình thành, phát triển và tác động của 4 khu
kinh tế cửa khẩu biên giới Việt - Trung đã được cấp phép thành lập (Lạng Sơn,
Quảng Ninh, Cao Bằng và Lào Cai). Trên cơ sở đó đề xuất các quan điểm và
giải pháp chủ yếu nhằm phát huy tác dụng tích cực của mô hình kinh tế mới này.
Hoàng Văn Hoan, Nguyễn Chí Thành, “Cơ chế chính sách đặc thù
phát triển các tỉnh thuộc vùng Tây Bắc” [54].
Các tác giả đã phân tích thực trạng cơ chế chính sách KT-XH ảnh
hưởng đến sự phát triển các tỉnh thuộc vùng Tây Bắc Việt Nam thời gian qua.
Từ đó đề xuất quan điểm, giải pháp đổi mới cơ chế chính sách KT-XH các
tỉnh thuộc vùng Tây Bắc trong thời gian tới.
Đặng Xuân Phong, “Phát triển khu kinh tế cửa khẩu biên giới phía
Bắc Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” [88].
Trong công trình này, tác giả đã trình bày cơ sở lý luận và kinh
nghiệm thực tiễn về phát triển khu kinh tế cửa khẩu biên giới trong điều kiện
hội nhập kinh tế quốc tế. Khảo sát thực trạng, trình bày định hướng và giải
pháp phát triển khu kinh tế cửa khẩu biên giới phía Bắc Việt Nam trong điều
kiện hội nhập kinh tế quốc tế.


16

Đinh Trọng Ngọc, “Phát triển kinh tế - xã hội miền núi biên giới phía
Bắc và tác động của nó tới tăng cường sức mạnh bảo vệ chủ quyền an ninh biên
giới ở vùng này” [82].
Trong công trình, tác giả đã trình bày có hệ thống về phát triển KT-XH
miền núi biên giới phía Bắc trong mối quan hệ tới việc tăng cường sức mạnh bảo
vệ an ninh vùng này. Đồng thời, chỉ ra vai trò của BĐBP như nhân tố quan trọng
đối với sự nghiệp phát triển KT-XH miền núi biên giới hiện nay.
Ngoài ra còn các công trình nghiên cứu, hội thảo và bài viết khác đề

Tạp chí Quan hệ Quốc phòng, “Bảo vệ biên giới trong học thuyết biên
phòng của Trung Quốc” [95]
Trên cơ sở nghiên cứu, khái quát chiến lược quốc phòng nói chung, về
biên phòng nói riêng của Trung Quốc, tác giả đã chỉ rõ mục tiêu chủ yếu về
biên phòng là: “bảo vệ biên phòng chống lại hành động từ bên ngoài (phòng
thủ đối ngoại) và bảo đảm sự ổn định chính trị bên trong”. Từ đó, nêu lên
nhiệm vụ cụ thể của biên phòng là: Bảo vệ sự toàn vẹn và an ninh về chủ
quyền lãnh thổ; Chống hành động xâm lược từ bên ngoài; Duy trì trật tự biên
giới, tăng cường quan hệ láng giềng tốt và bảo đảm sự ổn định chính trị và
phát triển kinh tế của các vùng biên giới. Theo đó, kết luận: Sự ổn định của
biên giới liên quan trực tiếp đến sự ổn định của quốc gia.
- Tài liệu trong nước:
Nguyễn Đức Châu, Nguyễn Tuấn Chung, “Ông cha ta bảo vệ biên
giới: Từ thời Hùng Vương đến nhà Nguyễn” [30]. Cuốn sách đã trình bày lịch
sử hình thành nền móng biên phòng Việt Nam và tình hình bảo vệ biên giới
qua các thời đại Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê Sơ, thế kỷ 16-18 và thời nhà
Nguyễn.
Vũ Dương Ninh, “Biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc” [84].
Công trình của các tác giả đã giới thiệu khái quát vùng biên giới trên đất
liền Việt Nam - Trung Quốc qua các triều đại cho đến khi Việt Nam bị thực dân


18

Pháp xâm lược. Tiến trình đàm phán để tiến tới bản Hiệp ước biên giới trên đất
liền ký cuối năm 1999 và quá trình phân giới căm mốc trên toàn tuyến biên giới.
* Một số công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến bảo vệ chủ
quyền, an ninh biên giới quốc gia ở các tỉnh biên giới phía Bắc
Các tỉnh biên giới phía Bắc đã nhận được sự quan tâm nghiên cứu cả
về mặt lý luận, cũng như khảo sát thực tiễn, nhất là những vấn đề liên quan

vệ CQANBGQG; đề xuất những định hướng và giải pháp cơ bản nhằm
phát huy nhân tố con người cán bộ BĐBP.
Đặng Vũ Liêm, “Nhân dân các dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ chủ
quyền, an ninh biên giới phía Bắc nước ta hiện nay” [74].
Luận án đã trình bày nội dung của công cuộc bảo vệ Tổ quốc XHCN;
Vai trò của nhân dân các dân tộc trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới
phía Bắc nước ta hiện nay; Những giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò
của nhân dân các dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới
phía Bắc nước ta.
Vũ Đình Liêm, “Bộ đội biên phòng tham gia xây dựng, củng cố hệ thống
chính trị ở cơ sở khu vực biên giới phía Bắc” [75].
Luận án đã nghiên cứu lý luận về BĐBP tham gia xây dựng, củng cố hệ
thống chính trị ở KVBG phía Bắc. Đánh giá đúng thực trạng, đề xuất giải
pháp để BĐBP nâng cao hiệu quả tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính
trị ở cơ sở KVBG phía Bắc.
Lê Đình Quang, “Hoạt động phát hiện và điều tra tội phạm tàng trữ,
vận chuyển tiền giả của Bộ đội Biên phòng ở khu vực biên giới đất liền Việt
Nam - Trung Quốc” [91].
Tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn hoạt động phát hiện,
điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển tiền giả của BĐBP ở KVBG đất liền Việt
Nam - Trung Quốc. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt
động phát hiện và điều tra tội phạm tàng trữ, vận chuyển tiền giả của BĐBP ở
KVBG đất liền Việt Nam - Trung Quốc trong giai đoạn hiện nay.


20

Phạm Đình Triệu, “Kết hợp kinh tế với quốc phòng trong bảo vệ chủ
quyền, an ninh biên giới quốc gia trên tuyến biên giới đất liền của Bộ đội Biên
phòng Việt Nam hiện nay” [121].

nội dung và đặc điểm của KTTT định hướng XHCN ở CTBGPB.
* Các công trình khoa học nghiên cứu liên quan đến nhiệm vụ bảo vệ
CQANBGQG
Trong các công trình này, các nghiên cứu bao gồm cả trong và ngoài
nước, chủ yếu tập trung nghiên cứu về công tác quản lý, bảo vệ CQANBGQG
nói chung, ở CTBGPB nói riêng dưới góc độ chuyên ngành như: quân sự, an
ninh, pháp luật, trinh sát,... Các công trình, bằng phương pháp tiếp cận đặc trưng
đều đã thống nhất về khái niệm, nội dung, hình thức và phương pháp bảo vệ
CQANBGQG; khẳng định vai trò, tầm quan trọng của việc giữ gìn và bảo vệ sự
toàn vẹn chủ quyền lãnh thổ quốc gia; chỉ ra vai trò, tác dụng của mỗi hoạt động
trong nhiệm vụ bảo vệ CQANBGQG.
2.2. Những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết
Qua tổng quan các những công trình khoa học nghiên cứu về phát triển KTTT
và tác động của nó đến nhiều mặt của đời sống chính trị, KT-XH, QP-AN, đối ngoại,
văn hóa, tư tưởng,... nhất là những tác động đến bảo vệ CQANBGQG, chưa có một
đề tài nào đi sâu nghiên cứu vấn đề “Tác động của phát triển KTTT định hướng
XHCN đến bảo vệ CQANBGQG ở CTBGPB” dưới góc độ Kinh tế Chính trị học.
Cụ thể, tác giả nhận thấy một số vấn đề cần giải quyết như sau:
Một là, phát triển KTTT định hướng XHCN nói chung, ở CTBGPB nói
riêng là một đòi hỏi khách quan trong chiến lược phát triển KT-XH của đất
nước. Vấn đề này luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cấp,
các ngành, các lực lượng cũng như nghiên cứu của nhiều nhà khoa học. Tác
giả luận án đã kế thừa một số nội dung, khái niệm, đặc trưng và cách tiếp cận
về KTTT định hướng XHCN của các nghiên cứu để có được cái nhìn tổng


22

quát. Tuy nhiên, chưa có công trình nào đi sâu nghiên cứu về nội dung, đặc
điểm và nguyên nhân tác động của phát triển KTTT định hướng XHCN đến

24

Chương 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN
KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI
QUỐC GIA Ở CÁC TỈNH BIÊN GIỚI PHÍA BẮC
1.1. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và phát triển kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở các tỉnh biên giới phía Bắc
1.1.1. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
1.1.1.1. Quan niệm chung về KTTT định hướng XHCN
Cho đến nay, đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu, bài viết về
KTTT định hướng XHCN. Tựu chung, các nghiên cứu đều khẳng định: Xuất
phát từ vai trò và tính phổ biến của KTTT, đồng thời là một kiểu tổ chức
KT-XH, nên KTTT có thể tồn tại và phát triển trong nhiều hình thái KT-XH
khác nhau. Điều này có nghĩa là, KTTT tồn tại dưới CNTB và cũng tồn tại
dưới CNXH. Trước đổi mới, trong quan điểm về CNXH nhiều ý kiến còn
cho rằng, KTTT chỉ là đặc trưng riêng có của CNTB, CNXH không có
KTTT. Thực tế, KTTT đã đạt tới đỉnh cao dưới CNTB nhưng không vì thế
mà đồng nhất KTTT là kinh tế tư bản chủ nghĩa. Mặt khác, xét về bản chất,
KTTT không hoàn toàn là tiêu cực như một số quan niệm, mà còn chứa
đựng nhiều yếu tố tiến bộ và tích cực không thể phủ nhận. Điều cần lưu ý là,
giữa KTTT dưới CNTB và KTTT định hướng XHCN có sự khác nhau cơ
bản về mục đích, chế độ sở hữu, tính chất phân phối và tính chất của Nhà
nước trong quản lí. Nếu giai cấp tư sản có thể lợi dụng được KTTT để phát
triển CNTB, thì không thể cho rằng giai cấp công nhân - mà đội tiên phong
là Đảng Cộng sản, không thể vận dụng được KTTT để xây dựng CNXH.
Hơn nữa, “kinh tế thị trường khắc phục được kinh tế tự nhiên tự cấp tự túc,
đẩy mạnh phân công lao động xã hội, phát triển ngành nghề, tạo việc làm