MỞ ĐẦU
Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển bởi lẽ, văn hóa do con người sáng
tạo ra, chi phối toàn bộ hoạt động của con người, là hoạt động sản xuất nhằm cung
cấp năng lượng tinh thần cho con người, làm cho con người ngày càng hoàn thiện.
Với tư là chủ thể và đồng thời là vật mang văn hóa, con người hoạt động, tác động
đến môi trường xung quanh dựa trên những chuẩn mực văn hóa được thừa hưởng
từ truyền thống và giáo dục. Bởi vậy để phát huy tiềm năng con người và công
cuộc phát triển xã hội nói chung và vào việc thức đẩy tăng trưởng kinh tế nói riêng,
cần phải tính đến các yếu tốt văn hóa mà mỗi con người đang mang trong bản thân.
Em xin tìm hiểu thêm về vấn đề “ Tại sao nói Văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là
động lực phát triển kinh tế - xã hội? liên hệ thực tiễn ở Việt Nam hiện nay.”

NỘI DUNG
I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VĂN HÓA.
1. Khái niệm văn hóa.
Văn hóa là sản phẩm của loài người, văn hóa được tạo ra và phát triển
trong quan hệ qua lại giữa con người và xã hội. Song, chính văn hóa lại tham gia
vào việc tạo nên con người, và duy trì sự bền vững và trật tự xã hội. Văn hóa được
truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua quá trình xã hội hóa. Văn hóa được
tái tạo và phát triển trong quá trình hành động và tương tác xã hội của con người.
Văn hóa là trình độ phát triển của con người và của xã hội được biểu hiện trong các
kiểu và hình thức tổ chức đời sống và hành động của con người cũng như trong giá
trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra.
Vì thế mà số lượng các định nghĩa về văn hóa rất lớn nhưng nhìn chung
có thể phân các định nghĩa về văn hóa theo những loại chính về văn hóa như sau:
* Các định nghĩa miêu tả: Trọng tâm được đặt vào việc liệt kê tất cả
những gì mà khái niệm văn hóa bao hàm.

1



2. Văn hóa có những đặc trưng.
- Tính hệ thống là đặc trưng đầu tiên của văn hóa, Chính nhờ có tính hệ
thống mà văn hóa, với tư cách là một đối tượng bao trùm mọi hoạt động của xã hội,
thực hiện được một trong ba chức năng cơ bản của mình là chức năng tổ chức xã
hội . Chính văn hóa thường xuyên làm tăng độ ổn định của xã hội, cung cấp cho xã
hội mọi phương tiện cần thiết để ứng phó với môi trường tự nhiên và xã hội của
mình.
- Tính giá trị, văn hóa chỉ chứa cái đẹp, chứa các giá trị. Là thước đo mức
độ nhân bản của xã hội và con người. Các giá trị văn hóa theo chất liệu có thể chia
thành giá trị vật chất và giá trị tinh thần; theo ý nghĩa có thể chia thành giá trị sử
dụng, giá trị đạo đức và giá trị thẩm mĩ ( chân, thiện, mĩ); theo thời gian có thể chia
thành giá trị vĩnh cửu và giá trị nhất thời. Sự phân biệt các loại giá trị theo thời gian
cho phép ta có được cái nhìn biện chứng và khách quan trong việc đánh giá tính giá
trị của sự vật, hiện tượng. Nhờ thường xuyên xem xét, phân loại các giá trị mà văn
hóa thực hiện được chức năng quan trọng thứ hai là chức năng điều chỉnh xã hội,
nó định hướng các giá trị, điều chỉnh các ứng xử, nó là động lực cho sự phát triển
của xã hội, giúp cho xã hội duy trì được trạng thái cân bằng động của mình.
- Tính lịch sử, được thể hiện ở chỗ bao giờ nó cũng hình thành trong một
quá trình và được tích luỹ qua nhiều thế hệ. Tính lịch sử tạo cho văn hóa là một
chiều sâu; và chính nó buộc văn hóa thường xuyên tự điều chỉnh, tiến hành phân
loại và phân bố lại các giá trị. Và được duy trì bằng truyền thống văn hóa. Truyền
thống văn hóa là những giá trị ổn định thể hiện dưới những khuôn mẫu xã hội được
tích lũy và tái tạo trong cộng đồng người qua không gian và thời gian và được cố
định hoá dưới dạng ngôn ngữ, phong tục, tập quán… Truyền thống văn hóa được
3


tồn tại nhờ giáo dục. Văn hóa đóng vai trò quyết định trong việc hình thành nhân
cách ở con người, trồng người, Từ chức năng giáo dục, văn hóa có chức năng phái
sinh là đảm bảo tính kế tục của lịch sử.

như của cả cộng đồng được bồi dưỡng; phát huy trở thành giá trị cao quý và chuẩn
mực tốt đẹp của toàn xã hội. Mục tiêu này phù hợp với khát vọng lâu đời của nhân
loại và là mục đích phát triển bền vững, tiến bộ của các quốc gia, dân tộc. Đây là
một nội dung quan trọng của Chủ nghĩa xã hội mà chúng ta đang xây dựng.
Văn hóa do con người sáng tạo ra, chi phối hoạt động của con người, làm
cho con người ngày càng hoàn thiện, xa rời trạng thái nguyên sơ ban đầu khi từ con
vật phát triển thành con người. Con người tồn tại, không chỉ cần những sản phẩm
vật chất mà còn có nhu cầu hưởng thụ sản phẩm văn hóa tinh thần, con người và xã
hội loài người càng phát triển thì nhu cầu văn hóa tinh thần đòi hỏi ngày càng cao.
Đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần đó chính là đảm bảo sự phát triển ngày càng
nhiều của cải vật chất cho con người và xã hội.
Văn hóa là nền tảng tinh thần, đòi hỏi phải đặt văn hóa vào vị trí quan
trọng. Cũng như kinh tế tạo nên giá trị vật chất, nền tảng vật chất và nền tảng tinh
thần tạo những điều kiện cần và đủ để xã hội tồn tại và phát triển. Thiếu điều kiện
vật chất thì không có sự tồn tại của con người, nhưng thiếu điều kiện tinh thần thì
xã hội không thể phát triển được. Trong quá trình tồn tại và phát triển của lịch sử,
cơ sở vật chất và tinh thần thường xuyên thấm lẫn vào nhau và hỗ trợ lẫn nhau.
Chừng nào nền tảng tinh thần suy yếu, chừng đó xã hội sẽ lâm vào khủng hoảng,
các tệ nạn xã hội xuất hiện và sự phát triển kinh tế sẽ gặp khó khăn.
Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển. mọi sự phát triển đều do con người
quyết định mà văn hóa thể hiện trình độ vun trồng ngày càng cao, làm cho con
người và xã hội ngày càng phát triển, tiến bộ; Trong đó, bản chất nhân văn, nhân
đạo của mỗi cá nhân cũng như của cả cộng đồng được bồi dưỡng; phát huy trở
5


thành giá trị cao quý và chuẩn mực tốt đẹp của toàn xã hội. Mục tiêu này phù hợp
với khát vọng lâu đời của nhân loại và là mục đích phát triển bền vững, tiến bộ của
các quốc gia, dân tộc.


mạnh của các giá trị truyền thống, của đạo lý, dân tộc để hạn chế những mặt tiêu
cực của nền kinh tế thị trường.
văn hóa không chỉ là mục tiêu, động lực phát triển kinh tế- xã hội mà văn
hóa còn là định hướng và là kết quả nhân văn của một nền kinh tế lành mạnh. Bởi
vì văn hóa là yếu tố căn bản nhất để định nghĩa con người: con người là một sinh
vật có văn hóa.
Toàn cầu hóa kinh tế quốc tế là một xu thế, đòi hỏi chúng ta phải chủ
động và tích cực hội nhâp. Đây là cơ hội để chúng ta phát triển nhanh có hiệu quả,
nhưng cũng là thách thức rất lớn với nước ta trên nhiều mặt, trong đó có cả văn
hóa. Lúc này, nền văn hóa dân tộc sẽ đóng vai trò định hướng và điều tiết để hội
nhập và phát triển bền vững, hội nhập để phát triển nhưng vẫn giữ vững được độc
lập, tự chủ. Do đó, chúng ta cần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong
quá trình hội nhập, phát triển.

III. Liên hệ thực tiễn ở Việt Nam hiện nay.
1. Thực tiễn ở Việt Nam.
* Mặt tích cực.
Trong bối cảnh hiện nay vai trò của văn hoá đã và đang tham gia vào quá
trình phát triển kinh tế. Lịch sử phát triển của loài người cho thấy, ở bất kỳ thời kỳ
nào, con người cũng đều đóng vai trò quyết định với quá trình sản xuất, mà trước
hết, họ là một thực thể văn hoá. Tố chất con người có ý nghĩa quyết định làm nên
sức mạnh của văn hoá ở mỗi quốc gia - dân tộc. Hiện nay nói đến tiềm năng phát
7


triển của mỗi quốc gia, người ta không chỉ nói tới tiềm lực về kinh tế, tài nguyên
thiên nhiên, mà phải nói tới yếu tố quyết định là văn hoá, được thể hiện qua năng
lực, trí tuệ, tài năng, đạo đức của con người ở quốc gia đó...
Chúng ta xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội theo hướng xã hội chủ
nghĩa, và điều Đảng ta khẳng định: Văn hoá vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc

Kết luận Hội nghị lần thứ 10 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá IX đã nêu lên:
Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy
công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Đó là
nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc mang nội dung cốt lõi là độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội, kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu những
tinh hoa văn hoá của nhân loại. Điều đó đòi hỏi chúng ta cần tiếp tục củng cố, phát
triển một nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong
đa dạng; và văn hoá đó phải là tổng hoà các tinh hoa văn hoá của các dân tộc anh
em cùng chung sống trên đất nước Việt Nam. Văn hoá đó phải giữ vị trí là bộ phận
cấu thành bản chất của xã hội, là bộ phận cấu thành phẩm chất của mỗi người trong
xã hội.
Hơn nữa, trong những năm qua thì Nhà nước ta không ngừng cải cách và nâng
cao chất lượng của bộ máy giáo dục nhằm phát triển văn hóa tri thức của con người
một cách toàn diện. Mở rộng giao lưu văn hóa với các quôc gia trong khu vực và
trên thế giới nhằm trau rồi và tiếp thu nhưng tinh hoa văn hóa của các nước…
* Mặt tiêu cực.
Nước ta đang trên đà hội nhập thế giới, su thế toàn cầu hóa là cơ hội để
văn hoá nước ta học hỏi và phát huy hơn nữa các giá trị văn hóa của mình. Kèm
theo đó thì chúng ta phải đối mặt với các thách thức của quá trình toàn cầu hoá khi
nó trực tiếp tác động tới bản sắc dân tộc, làm tha hoá nhân cách, rối loạn một số giá
trị xã hội, đặt không ít hoạt động văn hoá và nhiều quan hệ xã hội trước nguy cơ bị
thương mại hoá... vậy văn hoá phải góp phần bảo vệ và phát huy các giá trị văn hoá
9


đích thực, vì sự phát triển của xã hội và con người, để thúc đẩy, hướng dẫn sự phát
triển trước những thách thức của toàn cầu hoá và mặt trái của kinh tế thị trường.
Toàn cầu hóa quốc tế là một xu thế, đòi hỏi chúng ta phải chủ động và
tích cực hội nhâp. Đây là cơ hội để chúng ta phát triển nhanh có hiệu quả, nhưng
cũng là thách thức lớn với nước ta trên nhiều mặt, trong đó có cả văn hóa. Sự thâm

Việt Nam là phát huy truyền thống yêu nước và cách mạng, truyền thống đại đoàn
kết dân tộc, tinh thần độc lập, tự chủ, tự cường trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
xã hội chủ nghĩa, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Để thực
hiện được điều này cần bám sát và thực hiện theo đúng đương lối, chủ trương và
chính sách của Đảng,của Nhà nước.
Thứ năm, tiếp tục đầu tư cho việc bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa
vật thể và phi vật thể của đất nước ở các vùng, các miền, các dân tộc thiểu số, kết
hợp hài hòa việc bảo vệ và phát huy di sản với các hoạt động phát triển kinh tế, du
lịch, chú trọng việc giáo dục truyền thống lịch sử và truyền thống cách mạng cho
các thế hệ công dân.
Thứ sáu mỗi chúng ta hãy tích cực giữ gìn và phát huy những giá trị
truyền thống tốt đẹp của dân tộc, học tập, tiếp thu khoa học – kĩ thuật tiên tiến, tinh
hoa văn hóa của các quốc gia tiên tiến trên thế giới. Từ đó, đưa Việt Nam lên một
bậc mới, lên một tầm cao mới, sánh vai với các cường quốc năm châu.

11


KẾT LUẬN
Với mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc
dân tộc, Bản sắc văn hóa mỗi dân tộc đã đóng góp chung cho nền văn minh nhân
loại, làm cho nó đa dạng, phong phú, kết tinh những tinh hoa văn hóa của các dân
tộc ở khắp các châu lục. Văn hóa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển kinh tế
- xã hội. Văn hóa với tư cách là sức mạnh mềm, sức mạnh nội sinh, nền tảng tinh
thần của một dân tộc, đóng vai trò to lớn thúc đẩy sự phát triển của cả dân tộc nói
chung và của nền kinh tế nói riêng. Việc giao lưu văn hóa giữa các nước trên thế
giới là rất cần thiết, nó là nguồn bổ sung, làm ữ được nền văn hóa dân tộc, không
đánh mất bản sắc của chính mình. giàu có thêm cho nền văn hóa mỗi dân tộc. Một
nền văn hóa đóng cửa khép kín sẽ khô héo, thiếu sức sống và kém phát triển. Vấn
đề đặt ra là khi giao lưu, hội nhập quốc tế là không chỉ tiếp thụ những tinh hoa văn

Từ năm 1999 nhìn sang thế kỷ XXI. Trần Trọng Đăng Đàn, Tạp chí cộng
sản, số 4 – tháng 2, 1999.
4. http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/tu-lieu-ve-dang/lich-su-dang/doc493020159591346.html
5. http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/tu-lieu-ve-dang/lich-su-dang/doc393020152074356.html
6. http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/Quan-triet-thuc-hien-nghi-quyetdai-hoi-dang-XI/Noi-dung-co-ban-van-kien/2012/14518/Van-hoa-la-muctieu-cua-su-phat-trien-kinh-texa-hoi.aspx
7. http://www.nxbctqg.org.vn/index.php?
option=com_content&view=article&id=5105:vn-hoa-vi-tinh-cach-la-nglc-phat-trin-ca-xa-hi&catid=112:tin-van-hoa-tu-tuong&Itemid=488

15


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU……………………………………………………………………....1
NỘI DUNG………………………………………………………………...….1
I. Khái quát chung của văn hóa ……………………………………………….1
1. Khái niệm văn hóa…………………………………………………...….1
2. Văn hóa có những đặc trưng………………………………………...…..3
II. Văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội…...…4
1.Văn hóa là mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội…………………………..4
2. Văn hóa là động lực để phát triển linh tế - xã hội……………………….6
III. Liên hệ thực tiễn ở Việt Nam hiện nay……………………………………7
1. Thực tiễn ở Việt Nam hiện nay…………………………………....…….7
2. Giải pháp nhằm nâng cao văn hóa nước ta……………………………..10
KẾT LUẬN…………………………………………………………………...12
PHỤ LỤC……………………………………………………………………..13
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………..15

16