MỤ C LỤ C
XÁC NHẬ N CỦ A CÁN BỘ HƯ Ớ NG DẪ N ....................................................................... i
LÝ LỊCH KHOA HỌ C ........................................................................................................ii
LỜ I CAM Đ OAN ...............................................................................................................iii
LỜ I CẢ M Ơ N ..................................................................................................................... iv
TÓM TẮ T ............................................................................................................................ v
ABSTRACT ........................................................................................................................ vi
DANH MỤ C HÌNH Ả NH ................................................................................................xiii
DANH MỤ C BẢ NG BIỂ U .............................................................................................xvii
DANH MỤ C BIỂ U Đ Ồ .................................................................................................... xix
Chư ơ ng 1 MỞ Đ Ầ U............................................................................................................. 1
1.1 Đ ặ t vấ n đ ề ...................................................................................................................... 1
1.2 Tính cấ p thiế t củ a đ ề tài ................................................................................................. 2
1.3 Ý nghĩa khoa họ c và thự c tiễ n củ a đ ề tài ....................................................................... 2
1.3.1 Ý nghĩa khoa họ c củ a đ ề tài ........................................................................................ 2
1.3.2 Ý nghĩa thự c tiễ n củ a đ ề tài......................................................................................... 3
1.4 Mụ c tiêu nghiên cứ u đ ề tài............................................................................................. 3
1.5 Đ ố i tư ợ ng và phạ m vi nghiên cứ u.................................................................................. 3
1.5.1 Đ ố i tư ợ ng nghiên cứ u.................................................................................................. 3
1.5.2 Phạ m vi nghiên cứ u..................................................................................................... 3
1.6 Phư ơ ng pháp nghiên cứ u................................................................................................ 4
1.6.1 Phư ơ ng pháp phân tích lý thuyế t................................................................................. 4
1.6.2 Phư ơ ng pháp thự c nghiệ m .......................................................................................... 4
1.7 Kế t cấ u củ a luậ n vă n tố t nghiệ p ..................................................................................... 4
Chư ơ ng 2 TỔ NG QUAN ..................................................................................................... 5
2.1 Giớ i thiệ u chung về cây ca cao ...................................................................................... 5
2.1.1 Nguồ n gố c cây Ca cao ................................................................................................ 5
2.1.2 Đ ặ c đ iể m thự c vậ t họ c củ a cây ca cao ........................................................................ 7
2.1.3 Các giố ng ca cao ....................................................................................................... 11

vii

3.3.1 Mụ c đ ích thí nghiệ m ................................................................................................. 52

viii


3.3.2 Mẫ u thí nghiệ m ......................................................................................................... 52
3.3.3 Số lầ n thí nghiệ m ...................................................................................................... 52
3.3.4 Thiế t bị thí nghiệ m .................................................................................................... 52
3.3.5 Tiế n hành thí nghiệ m ................................................................................................ 53
3.4 Thí nghiệ m xác đ ịnh lự c đ ẩ y quả ca cao...................................................................... 54
3.4.1 Mụ c đ ích thí nghiệ m ................................................................................................. 54
3.4.2 Số lầ n thí nghiệ m ...................................................................................................... 54
3.4.3 Thiế t bị thí nghiệ m .................................................................................................... 54
3.4.4 Tiế n hành thí nghiệ m ................................................................................................ 55
3.5 Cơ sở vậ t lý, tính nă ng suấ t và công suấ t máy thái...................................................... 57
3.5.1 Cơ sở vậ t lý củ a quá trình cắ t thái bằ ng lư ỡ i dao...................................................... 57
3.5.2 Nhữ ng yế u tố ả nh hư ở ng đ ế n quá trình cắ t thái........................................................ 58
3.5.2.1 Áp suấ t cắ t thái riêng.............................................................................................. 58
3.5.2.2 Đ ộ bề n và chấ t lư ợ ng vậ t thái ................................................................................ 59
3.5.2.3 Đ ộ sắ c lư ỡ i dao y ................................................................................................... 59
3.5.2.4 Đ ộ bề n củ a vậ t liệ u làm dao................................................................................... 60
3.5.2.5 Vậ n tố c dao thái ..................................................................................................... 60
3.5.2.6 Khe hở giữ a cạ nh sắ c lư ỡ i dao và cạ nh sắ c tấ m kê................................................ 60
3.5.2.7 Đ iề u kiệ n kẹ p vậ t thái giữ a lư ỡ i dao và tấ m kê thái .............................................. 61
3.5.2.8 Góc trư ợ t và đ iề u kiệ n trư ợ t củ a lư ỡ i dao trên vậ t thái.......................................... 62
3.5.3 Xác đ ịnh công suấ t cho máy thái củ ......................................................................... 63
Chư ơ ng 4 Ý TƯ Ở NG VÀ CÁC GIẢ I PHÁP ................................................................... 67
4.1 Các yêu cầ u thiế t kế ..................................................................................................... 67
4.2 Các phư ơ ng án thiế t kế máy tách hạ t ca cao ................................................................ 68
4.2.1 Phư ơ ng án tách hạ t ca cao bằ ng máy đ ậ p búa .......................................................... 68

5.2.2 Tính toán bộ truyề n xích ........................................................................................... 81
5.2.2.1 Chọ n loạ i xích ........................................................................................................ 81
5.2.2.2 Xác đ ịnh các thông số củ a xích và bộ truyề n xích................................................. 81
5.2.2.3 Kiể m nghiệ m xích về đ ộ bề n ................................................................................. 83
5.2.2.4 Xác đ ịnh các thông số củ a đ ĩa xích và lự c tác dụ ng lên trụ c ................................. 84
5.2.3 Tính toán thiế t kế trụ c ............................................................................................... 86
5.2.3.1 Xác đ ịnh sơ bộ đ ư ờ ng kính trụ c............................................................................. 86

x


5.2.3.2 Xác đ ịnh khoả ng cách giữ a các gố i đ ỡ và các đ iể m đ ặ t lự c .................................. 86
5.2.3.3 Xác đ ịnh trị số và chiề u củ a các lự c tác dụ ng lên trụ c........................................... 87
5.2.3.3 Xác đ ịnh đ ư ờ ng kính trụ c....................................................................................... 90
5.3 Tính toán thiế t kế bộ phậ n dao cắ t vỏ quả ca cao ........................................................ 91
5.3.1 Xác đ ịnh công suấ t đ ộ ng cơ ...................................................................................... 92
5.3.2 Tính toán bộ truyề n xích ........................................................................................... 93
5.3.2.1 Chọ n loạ i xích ........................................................................................................ 93
5.3.2.2 Xác đ ịnh các thông số củ a xích và bộ truyề n xích................................................. 93
5.3.2.3 Kiể m nghiệ m xích về đ ộ bề n ................................................................................. 95
5.3.2.4 Xác đ ịnh các thông số củ a đ ĩa xích và lự c tác dụ ng lên trụ c ................................. 96
5.3.3 Tính toán thiế t kế trụ c ............................................................................................... 97
5.3.3.1 Xác đ ịnh sơ bộ đ ư ờ ng kính trụ c............................................................................. 97
5.3.3.2 Xác đ ịnh khoả ng cách giữ a các gố i đ ỡ và các đ iể m đ ặ t lự c .................................. 98
5.3.3.3 Xác đ ịnh trị số và chiề u củ a các lự c tác dụ ng lên trụ c........................................... 98
5.3.3.3 Xác đ ịnh đ ư ờ ng kính trụ c..................................................................................... 101
5.4 Tính toán thiế t kế bộ phậ n sàng ................................................................................. 102
Chư ơ ng 6 CHẾ TẠ O VÀ THỰ C NGHIỆ M MÁY TÁCH HẠ T CA CAO .................... 105
6.1 Chế tạ o các bộ phậ n củ a máy tách hạ t ca cao ............................................................ 105
6.1.1 Chế tạ o bộ phậ n dao cắ t vỏ quả ca cao ................................................................... 105

7.2 Kiế n nghị .................................................................................................................... 128
TÀI LIỆ U THAM KHẢ O................................................................................................ 129
PHỤ LỤ C 1...................................................................................................................... 132

xii


DANH MỤ C HÌNH Ả NH
Hình 2.1: Cây ca cao......................................................................................................... 5
Hình 2.2: Thân cây ca cao ................................................................................................ 8
Hình 2.3: Lá ca cao ........................................................................................................... 8
Hình 2.4: Hoa ca cao ........................................................................................................ 9
Hình 2.5: Quả ca cao ...................................................................................................... 10
Hình 2.6: Hạ t ca cao ....................................................................................................... 11
Hình 2.7: Giố ng ca cao TD1........................................................................................... 11
Hình 2.8: Giố ng ca cao TD2........................................................................................... 12
Hình 2.9: Giố ng ca cao TD3........................................................................................... 13
Hình 2.10: Giố ng ca cao TD5......................................................................................... 13
Hình 2.11: Giố ng ca cao TD6......................................................................................... 14
Hình 2.12: Giố ng ca cao TD8......................................................................................... 14
Hình 2.13: Giố ng ca cao TD10....................................................................................... 15
Hình 2.14: Giố ng ca cao TD14....................................................................................... 15
Hình 2.15: Chocolate ...................................................................................................... 16
Hình 2.16: Chocolate nóng ............................................................................................. 17
Hình 2.17: Rư ợ u vang đ ư ợ c làm từ ca cao ..................................................................... 17
Hình 2.18: Quy trình sơ chế ca cao ................................................................................ 28
Hình 2.19: Thao tác cắ t trái khi thu hoạ ch ca cao .......................................................... 29
Hình 2.20: Lư u trữ quả ca cao ........................................................................................ 30
Hình 2.21: Tách hạ t ca cao ............................................................................................. 31
Hình 2.22: Ủ hạ t ca cao .................................................................................................. 32

Hình 3.16: Góc đ ặ t dao, khe hở giữ a cạ nh sắ c lư ỡ i dao và tấ m kê ................................ 60
Hình 3.17: Quan hệ giữ a áp suấ t cắ t riêng q và vậ n tố c cắ t thái .................................... 60
Hình 3.18: Góc kẹ p vậ t thái lư ỡ i dao và tấ m kê ............................................................. 61
Hình 3.19: Góc trư ợ t và xác đ ịnh đ iề u kiệ n trư ợ t........................................................... 63
Hình 3.20: Sơ đ ồ quá trình cắ t thái củ , quả .................................................................... 66
Hình 4.1: Sơ đ ồ nguyên lý máy đ ậ p búa......................................................................... 68
Hình 4.2: Sơ đ ồ tách hạ t Ca cao bằ ng buồ ng đ ậ p và hệ thố ng sàng............................... 68
Hình 4.3: Sơ đ ồ tách hạ t Ca cao bằ ng 2 trụ c nghiề n và hệ thố ng sàng lắ c..................... 69

xiv


Hình 4.4: Sơ đ ồ tách hạ t ca cao bằ ng dao đ ĩa tròn ......................................................... 70
Hình 4.5: Đ ư ờ ng kính dao khi cắ t vỏ quả ca cao ........................................................... 72
Hình 4.6: Các dạ ng mặ t cắ t ngang củ a dao .................................................................... 73
Hình 4.7: Sàng thùng ...................................................................................................... 74
Hình 4.8: Sơ đ ồ nguyên lý củ a sàng lắ c ngang............................................................... 75
Hình 4.9: Sơ đ ồ nguyên lý củ a sàng lắ c vòng ................................................................ 76
Hình 4.10: Sơ đ ồ nguyên lý củ a sàng rung có hư ớ ng..................................................... 77
Hình 5.1: Quy trình tách hạ t ca cao bằ ng tay ................................................................. 78
Hình 5.2: Quy trình tách hạ t ca cao bằ ng máy ............................................................... 79
Hình 5.3: Sơ đ ồ nguyên lý máy tách hạ t ca cao ............................................................. 79
Hình 5.4. Thiế t kế bộ phậ n đ ẩ y quả ca cao..................................................................... 80
Hình 5.5: Gố i đ ỡ và trụ c bánh dẫ n.................................................................................. 86
Hình 5.6: Phân tích các lự c tác dụ ng lên trụ c bánh đ ẩ y ca cao ...................................... 87
Hình 5.7: Sơ đ ồ đ ặ t lự c, biể u đ ồ mô men uố n, mô men xoắ n củ a trụ c bánh đ ẩ y........... 89
Hình 5.8: Cấ u tạ o trụ c bánh đ ẩ y ca cao .......................................................................... 91
Hình 5.9: Thiế t kế bộ phậ n dao cắ t vỏ quả ca cao.......................................................... 91
Hình 5.10: Gố i đ ỡ và dao cắ t vỏ quả ca cao ................................................................... 98
Hình 5.11: Phân tích các lự c tác dụ ng lên trụ c dao cắ t vỏ ca cao .................................. 99

Hình 6.25: Kế t quả thí nghiệ m vớ i góc nghiêng α = 5o, n = 50 vòng/phút .................. 117
Hình 6.26: Kế t quả thí nghiệ m vớ i góc nghiêng α = 5o, n = 20 vòng/phút .................. 118
Hình 6.27: Kế t quả thí nghiệ m vớ i góc nghiêng α = 7,5o, n = 35 vòng/phút ............... 118
Hình 6.28: Kế t quả thí nghiệ m lặ p lạ i vớ i góc nghiêng α = 7,5o, n = 35 vòng/phút .... 119
Hình 6.29: Kế t quả thí nghiệ m lặ p lạ i vớ i góc nghiêng α = 7,5o, n = 35 vòng/phút..... 119
Hình 6.30: Hoàn chỉnh thiế t kế máy tách hạ t ca cao trong không gian 3 chiề u ........... 125
Hình 6.31: Chế tạ o hoàn chỉnh máy tách hạ t ca cao..................................................... 125

xvi


DANH MỤ C BẢ NG BIỂ U
Bả ng 2.1: Đ ặ c tính giố ng ca cao TD2 ................................................................................ 12
Bả ng 2.2: Đ ặ c tính giố ng ca cao TD3 ................................................................................ 12
Bả ng 2.3: Đ ặ c tính giố ng ca cao TD5 ................................................................................ 13
Bả ng 2.4: Đ ặ c tính giố ng ca cao TD8 ................................................................................ 14
Bả ng 2.5: Đ ặ c tính giố ng ca cao TD10 .............................................................................. 14
Bả ng 2.6: Thành phầ n cơ bả n củ a ca cao........................................................................... 16
Bả ng 2.7: Thành phầ n vỏ ca cao ........................................................................................ 18
Bả ng 2.8: Thành phầ n hạ t ca cao ....................................................................................... 18
Bả ng 2.9: Sả n lư ợ ng hạ t ca cao củ a thế giớ i ..................................................................... 20
Bả ng 2.10: Tiêu thụ ca cao trên thế giớ i............................................................................ 21
Bả ng 2.11: Sả n xuấ t, tiêu thụ và giá thành hạ t ca cao trên thế giớ i qua các niên vụ ....... 22
Bả ng 2.12: Giá hạ t ca cao tạ i tỉnh Đ ắ k Lắ k tháng 08 nă m 2014 ....................................... 27
Bả ng 2.13: Giá dự toán củ a máy tách vỏ ca cao theo S.K. Adzimah và E.K. Asiam........ 41
Bả ng 2.14: Thông số kỹ thuậ t củ a máy bóc vỏ ca cao....................................................... 43
Bả ng 2.15: Thông số thự c nghiệ m ..................................................................................... 44
Bả ng 3.1: Phân phố i xác xuấ t chiề u dài L củ a quả ca cao ................................................. 48
Bả ng 3.2: Phân phố i xác xuấ t chiề u rộ ng B củ a quả ca cao .............................................. 50
Bả ng 3.3: Phân phố i xác xuấ t chiề u dày T củ a quả ca cao ................................................ 51


xix


Chư ơ ng 1

MỞ Đ Ầ U
1.1 Đ ặ t vấ n đ ề
Trong nă m 2012 tổ ng kim ngạ ch xuấ t khẩ u các mặ t hàng nông sả n củ a cả
nư ớ c đ ạ t gầ n 30 tỉ USD. Trong đ ó có sự đ óng góp quan trọ ng củ a ngành hàng ca
cao. Tuy đ ây là cây trồ ng mớ i ở nư ớ c ta như ng ca cao đ ang đ ư ợ c đ ánh giá là mộ t
cây nhiề u tiề m nă ng củ a Việ t Nam. [28]
Tháng 06 nă m 2013 mứ c bán ca cao thô trên thị trư ờ ng Luân Đ ôn ư ớ c đ ạ t
gầ n 2.600 USD/tấ n. Ở thờ i đ iể m này thì cây ca cao đ ang đ ư ợ c đ ánh giá là mặ t hàng
nông sả n đ ầ y tiề m nă ng và đ ư ợ c trồ ng ở mư ờ i ba tỉnh ở phía Nam vớ i diệ n tích là
25.000 hecta, chủ yế u là trồ ng đ an xen. Thấ y đ ư ợ c tiề m nă ng và lợ i thế này, chính
phủ cũ ng đ ã xác đ ịnh tă ng diệ n tích từ 35.000 hecta nă m 2015 lên 50.000 hecta nă m
2020. Vớ i nhữ ng mụ c tiêu này thì Việ t Nam đ ang nỗ lự c đ ư a cây ca cao trở thành
mộ t trong nhữ ng mặ t hàng nông sả n chủ lự c trong nhữ ng giai đ oạ n tiế p theo. [28]
Trong vài nă m trở lạ i đ ây, giá ca cao hạ t khô đ ã lên men trên thị trư ờ ng tă ng
từ 45.000 – 60.000 đ /kg nên đ ã bắ t đ ầ u thu hút đ ông đ ả o nông dân đ ầ u tư phát triể n
cây ca cao. Dư ớ i nhữ ng tán dừ a ở xứ cù lao Bế n Tre, ca cao cũ ng đ ã mang lạ i giá trị
kinh tế cho ngư ờ i dân. [28]
Giá hạ t ca cao suố t mư ờ i nă m qua luôn ổ n đ ịnh từ 40.000 – 50.000 đ ồ ng/kg
đ iề u này cho thấ y triể n vọ ng đ ầ u ra củ a cây ca cao ở Việ t Nam rấ t sáng sủ a. Vớ i
nhiề u tiề m nă ng và lợ i thế này Việ t Nam đ ang có cơ hộ i đ ể trở thành nư ớ c xuấ t
khẩ u mạ nh về ca cao. Tuy nhiên trư ớ c nhữ ng thách thứ c mớ i đ ang đ ặ t ra thì đ iề u
kiệ n quan trọ ng đ ể thúc đ ẩ y ngành sả n xuấ t ca cao phát triể n ổ n đ ịnh và bề n vữ ng
vẫ n cầ n có nhữ ng chiế n lư ợ c thích hợ p trong dài hạ n. [28]
Ca cao Việ t Nam đ ư ợ c xuấ t khẩ u dư ớ i hai dạ ng thô và thành phẩ m, trong đ ó

- Xác đ ịnh đ ư ợ c lự c cắ t vỏ quả ca cao, lự c đ ẩ y quả ca cao qua bộ phậ n dao cắ t
đ ể cung cấ p thông số đ ầ u vào cho việ c tính toán, thiế t kế .
- Đ ề xuấ t đ ư ợ c kích thư ớ c và đ ộ lớ n lự c kéo củ a lò xo đ ể quá trình cắ t vỏ quả
ca cao không bị bể .

2


1.3.2 Ý nghĩa thự c tiễ n củ a đ ề tài
- Đ ề tài đ ề xuấ t thông số thiế t kế , thông số hoạ t đ ộ ng củ a máy cũ ng như nă ng
suấ t, chấ t lư ợ ng tách hạ t làm cơ sở đ ể phụ c vụ các công trình nghiên cứ u tiế p theo
trong quá trình chế biế n ca cao.
- Xác đ ịnh đ ư ợ c đ ư ờ ng kính dao phù hợ p đ ể cắ t vỏ ca cao đ ạ t hiệ u quả .
- Đ ề tài đ áp ứ ng nhu cầ u củ a các cơ sở sả n xuấ t vừ a và nhỏ . Các cơ sở này
không cầ n phả i thuê nhiề u lao đ ộ ng trong việ c tách hạ t ca cao bằ ng tay. Thay vào
đ ó, họ có thể đ ầ u tư máy tách hạ t ca cao đ ể phụ c vụ quá trình chế biế n.
1.4 Mụ c tiêu nghiên cứ u đ ề tài
Đ ề tài khi thự c hiệ n cho phép giả i quyế t:
- Đ ề xuấ t nguyên lý tách hạ t ca cao bằ ng dao đ ĩa tròn.
- Cơ khí hóa khâu phân loạ i vỏ và hạ t ca cao.
- Thiế t kế , chế tạ o hoàn chỉnh máy tách hạ t ca cao công suấ t vừ a và nhỏ mang
lạ i hiệ u quả kinh tế , rút ngắ n thờ i gian tách hạ t.
1.5 Đ ố i tư ợ ng và phạ m vi nghiên cứ u
1.5.1 Đ ố i tư ợ ng nghiên cứ u
- Các giố ng ca cao cầ n đ ư ợ c tách hạ t.
- Quy trình tách hạ t ca cao.
- Cách thứ c cắ t vỏ quả ca cao.
- Cách thứ c phân loạ i vỏ và hạ t ca cao.
- Các loạ i máy tách hạ t ca cao.
1.5.2 Phạ m vi nghiên cứ u

Đ ề tài “Tính toán, thiế t kế , chế tạ o máy tách hạ t ca cao”gồ m có 7 chư ơ ng:
- Chư ơ ng 1: Mở đ ầ u.
- Chư ơ ng 2: Tổ ng quan.
- Chư ơ ng 3: Cơ sở lý thuyế t
- Chư ơ ng 4: Ý tư ở ng và các giả i pháp
- Chư ơ ng 5: Tính toán, thiế t kế máy tách hạ t ca cao
- Chư ơ ng 6: Chế tạ o và thự c nghiệ m máy tách hạ t ca cao
- Chư ơ ng 7: Kế t luậ n và kiế n nghị.

4


Chư ơ ng 2

TỔ NG QUAN
2.1 Giớ i thiệ u chung về cây ca cao
2.1.1 Nguồ n gố c cây Ca cao
Cây ca cao (Theobroma Ca cao) thuộ c về thứ (genus) Theobroma ca cao L.,
và họ (family) sterculiaceae. Thứ theobroma bao gồ m hơ n 20 loài (species), trong
đ ó chỉ có loài Theobroma ca cao đ ư ợ c trồ ng rộ ng rãi còn các loài khác hoặ c hoang
dạ i, hoặ c rấ t ít đ ư ợ c trồ ng. [1]

Hình 2.1: Cây ca cao [15]
Theobroma ca cao là loài duy nhấ t có giá trị thư ơ ng phẩ m và nó đ ư ợ c chia ra
hai loài phụ là Criollo và Forastero, ngoài ra còn có mộ t loài nữ a là Trinitario là kế t
quả củ a sự tạ p giao giữ a hai loài Criollo và Forastero. Tên Criollo (bả n xứ ) do
ngư ờ i Tây Ban Nha đ ặ t cho cây Ca cao trồ ng đ ầ u tiên ở Venezuela. Nhóm
Forastero là các giố ng ca cao thư ờ ng củ a Brazil và Tây Phi, chúng phân tán tự nhiên
trong thung lũ ng sông Amazon. Nhóm Trinitario là giố ng lai củ a hai giố ng trên xuấ t
hiệ n đ ầ u tiên ở hòn đ ả o Trinidad, thuộ c đ ịa Tây Ban Nha trong thế kỷ 18. [1]

Tư ơ ng lai củ a cây ca cao ở đ ồ ng bằ ng Sông Cử u Long, Đ ông Nam Bộ , Tây
Nguyên sẽ có nhiề u tiề m nă ng đ ể từ mộ t quố c gia không có tiế ng tă m về sả n xuấ t
hạ t ca cao, Việ t Nam có thể bư ớ c lên thành mộ t cư ờ ng quố c xuấ t khẩ u hạ t ca cao
trên thế giớ i như đ ã thành công vớ i cây cà phê. [1]

6


2.1.2 Đ ặ c đ iể m thự c vậ t họ c củ a cây ca cao
Ca cao là loạ i cây thân gỗ nhỏ , tán lá thuộ c tầ ng trung bình, cây ca cao có thể
cao 10 – 20 m nế u mọ c tự nhiên. Trong sả n xuấ t, khố ng chế ở chiề u cao trung bình
khoả ng 3 – 5 m, đ ư ờ ng kính thân 10 – 18 cm.
Thờ i kỳ kinh doanh hiệ u quả có thể kéo dài 25 – 40 nă m, sau 3 nă m cây bắ t
đ ầ u ra hoa, kế t quả và cho quả quanh nă m. [1]
- Rễ
Bộ rễ ca cao gồ m mộ t rễ trụ chính dài 1,5 – 2,0 m, hệ thố ng rễ chủ yế u nằ m ở
tầ ng đ ấ t mặ t 20 – 25 cm. Trên suố t chiề u dài củ a rễ trụ có rấ t nhiề u rễ ngang và 10
phân nhánh vớ i nhiề u rễ con. Các rễ con tậ p trung chủ yế u ở vùng phía dư ớ i cổ rễ
khoả ng 20 cm, chiế m 80% khố i lư ợ ng rễ . [1]
- Thân
Cây ca cao có hai loạ i thân:
+ Thân ca cao phát triể n từ hạ t có thể chia thành 3 giai đ oạ n sau:
Giai đ oạ n 1: Hạ t nả y mầ m vư ơ n lên mặ t đ ấ t, đ oạ n thân dư ớ i tử diệ p không
có mầ m bấ t đ ịnh là nơ i đ ể ghép khi nhân giố ng vô tính.
Giai đ oạ n 2: Cây sinh trư ở ng về chiề u cao, tử diệ p mở 4 lá đ ầ u, mỗ i đ ợ t sinh
trư ở ng thư ờ ng kéo dài 6 tuầ n, đ ố t thư ờ ng mọ c dài trong giai đ oạ n này. Tuỳ theo
đ iề u kiệ n môi trư ờ ng, trong giai đ oạ n này thân có thể cao 0,5 – 2,0 m.
Giai đ oạ n 3: Cây tạ m ngừ ng sinh trư ở ng về chiề u cao. Cành ngang trên đ ỉnh
ngọ n phát triể n tạ o tầ ng cành đ ầ u tiên, cành ngang phát triể n theo hư ớ ng nằ m ngang
hoặ c nghiêng và lá đ ính trên cành ngang theo vị trí đ ố i cách trong khi thân chính

Hoa ca cao thuộ c hoa lư ỡ ng tính, xuấ t hiệ n trên sẹ o lá ở thân hoặ c cành. Hoa
ca cao thư ờ ng nở tậ p trung vào mùa mư a, nhữ ng nơ i có đ ủ nư ớ c hoa thư ờ ng ra
quanh nă m như ng vẫ n có đ ỉnh ra hoa rộ , hoa dài từ 1 – 3 cm, có 5 cánh đ ề u đ ặ n.
Hằ ng nă m hoa xuấ t hiệ n cùng mộ t chỗ nên lâu ngày phình to ra đ ư ợ c gọ i là đ ệ m
hoa. Mỗ i đ ệ m hoa mang rấ t nhiề u hoa và nế u bị tổ n thư ơ ng số lư ợ ng hoa sẽ giả m
hoặ c không ra hoa nữ a.
Hoa bắ t đ ầ u nở từ khoả ng 3 giờ chiề u hôm trư ớ c đ ế n 9 giờ sáng hôm sau.
Hoa ca cao ra nhiề u như ng chỉ thụ phấ n và đ ậ u khoả ng 1 – 5%, phầ n lớ n hoa không
đ ư ợ c thụ phấ n sẽ rụ ng sau 48 giờ . [8]

Hình 2.4: Hoa ca cao
- Quả
Sự phát triể n củ a quả ca cao: Sau khi thụ phấ n, quả tă ng trư ở ng chậ m trong
khoả ng 40 ngày đ ầ u và đ ạ t tố i đ a sau 75 ngày. Sau khi quả đ ư ợ c 85 ngày, sự tă ng
trư ở ng củ a quả chậ m lạ i, hạ t bên trong bắ t đ ầ u tă ng trư ở ng nhanh, đ ây là thờ i kỳ hạ t
tích luỹ chấ t béo. Lớ p cơ m nhầ y hình thành khi quả đ ư ợ c 140 ngày, khi hạ t tă ng
trư ở ng tố i đ a thì quả bắ t đ ầ u vào giai đ oạ n chín. Quả chín không nở bung ra và rấ t ít
khi rụ ng khỏ i cây nên cuố ng hóa gỗ rấ t dai. Từ khi thụ phấ n đ ế n khi quả ca cao chín
kéo dài 5 – 6 tháng tùy theo giố ng. [8]

9


Hình dạ ng: Quả ca cao có hình dạ ng thay đ ổ i theo giố ng, có thể là dạ ng hình
cầ u, hình trứ ng… Số lư ợ ng rãnh và đ ộ sâu củ a rãnh trên quả cũ ng thay đ ổ i, thư ờ ng
từ 5 – 10 rãnh, rãnh có thể nông, sâu hoặ c trơ n nhẵ n.
Màu sắ c: Quả ca cao có màu sắ c khá đ a dạ ng. Quả chư a chín có màu xanh,
đ ỏ , xanh đ iể m đ ỏ tím… đ ế n khi chín quả màu xanh chuyể n sang màu vàng, đ ỏ tím
chuyể n sang màu da cam.
Vỏ quả có thể dày từ 1 – 3 cm, trọ ng lư ợ ng quả nặ ng từ 0,2 – 1 kg. Cây cho

suấ t từ 2 – 5 tấ n/ha. [8]
+ Giố ng ca cao TD1: Nhân giố ng từ hai dòng ca cao PA 35 x NA 32. Vỏ
trái xanh, khi chín màu hơ i vàng, bề mặ t vỏ sầ n sùi, chiề u sâu rãnh hơ i cạ n, dạ ng
trái nhọ n, nă ng suấ t 2,4 tấ n hạ t/ha. Loạ i giố ng này thư ờ ng nhiễ m bệ nh thố i lá do
phytopthora và bệ nh nấ m hồ ng.

a) Trái xanh

Hình 2.7: Giố ng ca cao TD1

11

b) Trái chín


+ Giố ng ca cao TD2: Do trư ờ ng Đ ạ i họ c Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh nhậ p
nộ i và tuyể n chọ n từ Malaysia.
Bả ng 2.1: Đ ặ c tính giố ng ca cao TD2 [21]
Quả non
Xanh nhạ t
Đ ầ u nhọ n, phầ n
trên có chỗ thắ t
Sâu
Bình thư ờ ng
Sầ n sùi

Màu sắ c:
Hình dạ ng:
Rãnh:
Đ ộ bóng:

Dữ liệ u về hạ t:
Kích cỡ cây:
Chú giả i:

Quả non
Quả già
Đ ỏ , xanh nhạ t
Xanh tái hơ i đ ỏ
Đ ầ u bằ ng, hơ i nhọ n Đ ầ u bằ ng, hơ i nhọ n

Quả chín
Vàng
Tròn, không
nhọ n
Có rãnh nhẹ
Thư ờ ng
Phẳ ng

Có rãnh nhẹ
Có rãnh nhẹ
Thư ờ ng
Bóng
Phẳ ng
Phẳ ng
1,27 g/hạ t, 38 hạ t/trái, 57% thành phầ n bơ
Cây nhỏ , thích hợ p trồ ng mậ t đ ộ cao, sinh trư ở ng trung bình
Tiề m nă ng về sả n lư ợ ng rấ t cao. Quả hơ i tròn, thon. Tư ơ ng
đ ố i kháng VSD, có khả nă ng tự thụ phấ n.

12