So sánh cơ sở thiết lập hình thức chính thể quân chủ chuyên chế nhà nước
phương Đông và La Mã cổ đại
Chính thể quân chủ chuyên chế là 1 trong những chính thể có sự ra đời cũng như
phát triển lâu đời nhất thế giới, tuy hiện nay nó đã lùi vào quá khứ nhưng những
đóng góp của nhà nước quân chủ chuyên chế cho nền văn minh thế giới thì vẫn
còn đó, được coi như bước quá độ cho nhân loại tiến vào thời kỳ văn minh hiên đại
hơn. Các quốc gia cổ đại phương Đông và phương Tây tiêu biểu là những quốc gia
ra đời sớm nhất, mở ra kỷ nguyên mới cho văn minh loài người. Những quốc gia
có nền văn hóa nổi tiếng là Trung Quốc, Ấn Độ , Lưỡng Hà, Ai Cập ( Phương
Đông cổ đại ) và Hy lạp và La Mã ( Phương Tây cổ đại ), giữa các quốc gia cổ đại
nay có nhiều điểm giống và điểm khác nhau. Nhận thức được vấn đề nay cùng với
sự lòng đam mê lịch sử của mình em xin tìm hiều đề bài số 7: “ So sánh cơ sở thiết
lập hình thức chính thể quân chủ chuyên chế nhà nước phương Đông và La Mã
cổ đại”. Em xin cám ơn!

NỘI DUNG
I Khái quát về hình thức chính thể nhà nước quân chủ chuyên chế.
- Chế độ phong kiến (phong tước, kiến địa) là 1 từ gốc Hán Việt xuất phát từ hệ tư
tưởng chính trị tư tưởng thời Tây Chu, Trung Quốc. Đặc điểm chung của chế độ
phong kiến là giai cấp địa chủ phong kiến nắm quyền sỡ hữu hữu phần lớn ruộng
đất và tiến hành bóc lột địa tô dưới nhiều hình thức khác nhau như tô lao dịch , tô
sản phầm, tô tiền hay những hình thức kết hợp đối với nông dân không có hay có ít
ruộng đất thì những mức độ đó khác nhau
- Xã hội phân hóa thành nhiều giai cấp với đẳng cấp khác nhau. Hệ thống chính trị
có thể là hệ thống phân quyền cát cứ có thể là tập trung theo chính thể quân chủ. Cơ
sở kinh tế chủ yếu là nông nghiệp dựa trên sản xuất nhỏ của nông dân, những giai


đoạn cuối kinh tế hàng hóa phát triển mạnh dẫn đến sự ra đời của kết cấu kinh tế xã
hội chủ nghĩa.
II. So sánh cơ sở thiết lập giữa Nhà nước phương Đông và La Mã cổ đại.

+ Về xã hội, xã hội nhà nước phương Đông và La Mã cổ đại hình thành 2 giai cấp
cơ bản là nông dân( La mã gọi là nông nô ) và địa chủ phong kiến ( La mã gọi là
lãnh chúa hoặc chúa đất ). Cả 2 nhà nước này đều sử dụng hình thức bóc lột địa tô
đặc trưng và rất phổ biến, sự phân chia đẳng cấp làm cho mâu thuân giai cấp trở nên
sâu sắc giữa các tầng lớp người cũng là cơ sở quan trọng của xã hội cho sự hình
thành Nhà nước phong kiến sau này .
2. Sự khác nhau
2.1 Điều kiện tự nhiên.
Tuy có những điểm giống nhau cho sự hình thành giữa 2 Nhà nước phong kiến
phương Đông và La Mã cổ đại nhưng nhìn 1 cách khách quan 2 nhà nước lại có
những điểm khác nhau rất rõ:
- Nhà nước Phương Đông có nhiều thuận lợi hơn như vị trí địa lý nằm trên các con
sông lớn khí hậu nhiệt đới, đất đại màu mỡ có nhiều đồng bằng rộng lớn thuận lợi
cho phát triển nông nghiệp. Cùng với đó, sự phụ thuốc khí hậu là nguyên nhân dẫn
đến nhưng thay đổi sau đó.


- Nhà nước La Mã thì tuy đất đai không màu mỡ bằng nhưng bù lại có nhiều
khoáng sản, cảng biển tạo thuận lợi cho thương nghiệp phát triển. Chính điều nay
đã tạo điều kiên cho hoạt động buôn bán thương nghiệp phát triển thúc đẩy kinh tế
phát triển kéo theo hệ quả sau đó.
2.2 Về điều kiện kinh tế - xã hội
- Kinh tế:
+ Ở nhà nước phương Đông, vào khoảng tiên nhiên kỷ thứ IV TCN, công cụ lao
động bằng đồng xuất hiện. Hoạt động sản xuất với công cụ lao động bằng đồng đã
sớm giúp cư dân phương Đông có cuộc sống định canh định cư trên các đồng bằng
phì nhiêu, màu mỡ. từ đó, xã hội phương đông có sự phân công lao động. tuy nhiên,
nó làm cho năng suất lao động tăng và sản phẩm dự thừa bắt đầu xuất hiện. tư liệu
sản xuất chủ yếu là ruộng đất ở phương Đông tồn tại dưới chế độ công hữu hoàn
toàn phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên. Vì thế, chế độ tư hữu xuất hiện nhưng chậm

cuộc nổi dậy đó.
+ Như vậy, ở phương Đông cơ sở bắt nguồn chính là sự thay đổi quan hệ sở hữu
kéo theo sự phân hóa xã hội, do nhu cầu trị thủy sự tư lợi cho cá nhân xảy ra chế độ
tư hữu về tư liệu sản xuất thay cho ché độ công hữu tồn tại trước đó, sự phân hóa
giàu nghèo bắt đầu. Phương Tây (La Mã) thì quá trình kinh tế phát triển, sự phân
hóa giàu nghèo ngày càng lớn kéo theo sự phân hóa giai cấp mẫu thuãn giữa chủ nô
và nô lệ diễn ra cực kỳ gay gắt đòi hỏi phải có nhà nước để giải quyết vấn đề đó.
KẾT BÀI
Nhà nước quân chủ chuyên chế phương Đông và phương Tây ( La Mã) cổ đại là
những quốc gia tiêu biểu cho chế độ phong kiến của thế giới. Không chỉ mang đặc


trưng nhất của chính thể quân chủ chuyên chế mà còn chứa đựng cho mâu thuẫn
giai cấp của thời đại. Cả nhà nước quân chủ chuyên chế phương Đông và phương
Tây ( La mã) cổ đại có nhiều điểm khác nhau nhưng cơ sở hình thành là 1 trong
những nét khác biệt nhất.