Phân tích và bình luâ ân về các biêân pháp xử lý văn bản pháp luâ ât
khiếm khuyết
MỞ ĐẦU
Xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu quản lí xã hội bằng pháp luật
ngày càng cao thì yêu cầu với các văn bản pháp luật được ban
hành phải hoàn thiện là điều tất yếu. Hiện nay văn bản pháp luật
khi được áp dụng trên thực tế gặp không ít khó khăn khách quan
và chủ quan dẫn tới những bất hợp pháp và bất hợp lý đã nảy sinh.
Do đó đi cùng việc ban hành các văn bản pháp luật điều chỉnh các
quan hệ xã hội là một hệ thống các biện pháp xử lý văn bản pháp
luật khiếm khuyết. Việc xử lí các văn bản pháp luật khiếm khuyết
càng trở nên quan trọng và cần thiết.
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, trên cơ sở kiến
thức tiếp nhận từ thầy cô, giáo trình và tài liệu tham khảo, với bài
tập học kì môn Xây dựng văn bản pháp luật, em xin chọn đề tài
“Phân tích và bình luận về các biện pháp xử lý văn bản pháp luật
khiếm khuyết” với mong muốn được hiểu và làm rõ hơn về vấn đề
này. Sau đây là toàn bộ nội dung chính trong bài làm của em.
NỘI DUNG CHÍNH
I. Lý luận chung về văn bản pháp luật khiếm khuyết
1. Văn bản pháp luật khiếm khuyết:
VBPL là những văn bản được ban hành bởi các chủ thể có thẩm
quyền do pháp luật quy định, chứa đựng ý chí của nhà nước nhằm
đạt được mục tiêu quản lí và được nhà nước đảm bảo thực hiện.
VBPL khiếm khuyết được hiểu là văn bản pháp luật “còn thiếu sót,
chưa hoàn chỉnh” không đảm bảo về chất lượng mà nhà nước yêu
cầu.
Xử lí VBPL khiếm khuyết là hoạt động của cơ quan nhà nước và cá
nhân có thẩm quyền trong việc ra phán quyết đối với những văn
+ VBPL có nội dung không phù hợp với thực trạng và quy luật vận
động của đời sống xã hội.
+ VBPL có sự khiếm khuyết về kĩ thuật pháp lí.
II. Các biện pháp xử lí văn bản pháp luật khiếm khuyết:
Dựa vào tính chất, mức độ khiếm khuyết của VBPL và bản chất của
mỗi biện pháp xử lí, chủ thể có thẩm quyền lựa chọn một trong các
biện pháp dưới đây để xử lí VBPL khiếm khuyết:
1. Biện pháp hủy bỏ:
Hủy bỏ là ra quyết định làm mất hiệu lực cả về trước của một văn
bản pháp lí kể từ khi văn bản đó được ban hành. Hủy bỏ VBPL là
hình thức xử lí nhằm phủ nhận hoàn toàn hiệu lực pháp lí của VBPL
kể từ thời điểm văn bản đó được ban hành.
Hủy bỏ là biện pháp xử lí được áp dụng với toàn bộ hoặc một phần
VBPL bao gồm cả VBQPPL, VBADPL và VBHC có dấu hiệu vi phạm
pháp luật nghiêm trọng như: một phần hoặc toàn bộ văn bản đó
được ban hành trái thẩm quyền về hình thức, thẩm quyền về nội
dung hoặc không phù hợp với quy định của pháp luật từ thời điểm
văn bản được ban hành.
VBPL bị hủy bỏ sẽ hết hiệu lực pháp luật kể từ khi văn bản đó được
quy định là có hiệu lực pháp lí . Điều đó có nghĩa là nhà nước hoàn
toàn không thừa nhận giá trị pháp lí của văn bản bị hủy bỏ ở mọi
thời điểm, cho dù trên thực tế trước khi bị hủy bỏ nó đã từng được
coi là có hiệu lực và có thể đã được thi hành.
Hủy bỏ VBPL là một biện pháp xử lí VBPL khiếm khuyết đã được
pháp luật quy định tại nhiều văn bản pháp luật khác nhau, nhìn
chung các quy định này khá hoàn chỉnh. Tuy nhiên trong vấn đề
quy định về trách nhiệm của chủ thể ban hành VBPL bị hủy bỏ còn
có một số điểm chưa hợp lí đó là: việc quy định trách nhiệm bồi
Các quy định của pháp luật về bãi bỏ VBPL khiếm khuyết được quy
định trong nhiều văn bản pháp luật tuy nhiên chưa có văn bản
pháp luật nào quy định một cách đầy đủ và rõ ràng và phân biệt
giữa biện pháp hủy bỏ và bãi bỏ VBPL. Chính vì tình trạng pháp
luật quy định chung chung dẫn tới các cơ quan nhà nước khi xử lí
VBPL tùy nghi lựa chọn một trong hai biện pháp này thậm chí còn
sử dụng chưa nhất quán.Mặc dù tại điều 29 nghị dịnh Chính phủ số
40/2010/NĐ-CP đã có sự tách riêng giữa biện pháp bãi bỏ và hủy
bỏ VBPL nhưng mới chỉ nêu được sự khác nhau về trường hợp áp
dụng mà thôi. Chính vì vậy tôi mong rằng sẽ sớm có những quy
định cụ thể và chi tiết hơn về biện pháp bãi bỏ VBPL để phân biệt
với biện pháp hủy bỏ VBPL.
3. Biện pháp thay thế:
Thay thế VBPL là dùng một văn bản pháp luật mới thay thế cho
một VBPL cũ không còn phù hợp.Biện pháp thay thế được áp dụng
với VBPL có dấu hiệu khiếm khuyết( không có vi phạm pháp luật).
Thay thế được áp dụng trong trường hợp nội dung của VBPL không
còn phù hợp với thực tiễn, không phù hợp với đường lối của Đảng.
VBPL bị thay thế hết hiệu lực pháp luật kể từ thời điểm văn bản
mới được ban hành hết hiệu lực.
Thay thế là biện pháp xử lí VBPL được sử dụng khá phổ biến hiện
nay tuy nhiên pháp luật chưa có một quy định riêng nào về biện
pháp này, mà chỉ được quy định cùng các biện pháp khác tại điều
9 luật ban hành VBQPPL 2008.
4. Biện pháp đình chỉ thi hành
Đình chỉ thi hành VBPL là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra
quyết định dừng thực hiện, làm mất hiệu lực của VBPL một cách
tạm thời.
VBADPL trong một số trường hợp nhất định.
Các trường hợp áp dụng biện pháp tạm đình chỉ bao gồm:
- Trường hợp thứ nhất:Chủ thể không có thẩm quyền xử lí VBADPL
nhưng có cơ sở cho rằng VBPL đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật
nên quyết định tạm dừng thi hành để chờ cấp có thẩm quyền xử
lí.
- Trường hợp thứ hai: khi có cơ sở cho rằng việc thi hành VBPL có
thể gây cản trở hoạt động công quyền thì chủ thể có thẩm quyền
quyết định việc tạm dừng thi hành văn bản trong thời gian nhất
định để hoạt động công quyền được diễn ra thuận lợi.
VBPL bị tạm đình chỉ làm ngưng hiệu lực pháp lý của nó cho đến
khi có quyết định xử lý của cơ quan, người có thẩm quyền.
VBPL bị tạm đình chỉ theo trường hợp thứ nhất hết hiệu lực khi cấp
có thẩm quyền ra quyết định hủy bỏ, bãi bỏ; tiếp thục có hiệu lực
khi cấp trên có thẩm quyền tuyên bố không bãi bỏ, hủy bỏ văn
bản đó.
VBPL bị tạm đình chỉ theo trường hợp hai sẽ tiếp tục có hiệu lực khi
người ra quyết định tạm đình chỉ ra văn bản bãi bỏ việc tạm đình
chỉ.
Nhận thấy biện pháp ‘tạm đình chỉ thi hành’ chỉ là một phần của
biện ‘pháp đình chỉ thi hành’ vì vậy việc tách riêng hai biện pháp
là không hợp lí, nên hợp nhất hai biện pháp để việc áp dụng vào
xử lí VBPL thuận tiện hơn.
6. Biện pháp sửa đổi, bổ sung:
Sửa đổi VBPL là việc ra văn bản để làm thay đổi một phần nội
dung VBPL hiện hành trong khi vẫn giữ nghuyên những nội dung
vào một số quy định cho toàn diện hơn. Chính vì vậy bổ sung
không làm mất hiệu lực của VBPL được bổ sung, nhưng nó làm
phát sinh hiệu lực của phần bổ sung.
Biện pháp sửa đổi, bổ sung VBPL là một hình thức được áp dụng
phổ biến, đây là cách thức được sử dụng chủ yếu cho các VBPL có
chứa các QPPL ở dạng điều khoản và có phạm vi tác động rộng.
Tuy nhiên trong quy định của pháp luật, khái niệm “sửa đổi” và “bổ
sung” thường hay đi liền với nhau, tuy nhiên cần phân biệt khi nào
thì dùng khái niệm nào, khi nào có thể dùng cả 2 khái niệm
(trường hợp chỉ “sửa đổi”, “bổ sung” hoặc vừa “sửa đổi”, vừa “bổ
sung”). Hiện nay pháp luật đã quy định tại luật BHVBQPPL năm
2008 cho phép sử dụng một văn bản để sửa đổi, bổ sung nhiều
VBPL khác nhau. Đây là một điểm mới đáng mừng, giúp cho việc
sửa đổi, bổ sung VBPL đỡ mất thời gian hơn, giảm kinh phí và
những thủ tục không cần thiết.
KẾT LUẬN
Có thể nói, các biện pháp xử lí VBPL khiếm khuyết đã góp phần rất
lớn vào công tác hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam. Tuy
nhiên, các quy định của pháp luật về các biện pháp xử lí văn bản
pháp luật khiếm khuyết đôi khi còn có những hạn chế. Hy vọng
rằng trong thời gian tới pháp luật sẽ quy định cụ thể và chi tiết hơn
nữa, để các biện pháp xử lí VBPL khiếm khuyết có thể phát huy tốt
hơn vai trò và ý nghĩa của mình hướng tới một hệ thống pháp luật
hoàn thiện hơn.