SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI
TRƯỜNG THPT XUÂN THỌ


Mã số:…………………
(Do HĐKH Sở GD - ĐT ghi)

……………………………………..

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“SƠ ĐỒ HOÁ BÀI HỌC LỊCH SỬ NHẰM GÓP PHẦN CỦNG
CỐ, KHẮC SÂU KIẾN THỨC CHO HỌC SINH LỚP 12”

Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung
Tổ chuyên môn: Sử - Địa - GDCD
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lí giáo dục:
- Phương pháp dạy học bộ môn:
- Phương pháp giáo dục:
- Lĩnh vực khác:...............................

Có đính kèm:

Mô hình

Phần mềm

Phim ảnh

Năm học: 2012 - 2013




Trường THPT Xuân Thọ

Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu…

MỤC LỤC
Mục lục ............................................................................................................................ Trang 1
Lời giới thiệu ............................................................................................................................... 2
A. ĐẶT VẤN ĐỀ ........................................................................................................................ 3
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................................... 4
2. Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài ........................................................ 4
2.1 Thuận lợi ...................................................................................................................... 4
2.2 Khó Khăn ..................................................................................................................... 4
3. Mục đích chọn đề tài ......................................................................................................... 5
4. Nhiệm vụ của đề tài ........................................................................................................... 6
5. Phạm vi nghiên cứu đề tài ................................................................................................ 6
6. Phương pháp nghiên cứu đề tài ....................................................................................... 6
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ ......................................................................................................... 7
1. Cơ sở lý luận ...................................................................................................................... 7
2. Cơ sở thực tiễn ................................................................................................................... 7
3. Thực trạng dạy – học bộ môn lịch sử tại trường THPT Xuân Thọ.............................. 8
3.1 Ưu điểm ....................................................................................................................... 8
3.2 Hạn chế ........................................................................................................................ 8
3.3 Điều tra cụ thể ............................................................................................................ 9
4. Giải pháp thực hiện sáng kiến “sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố,
khắc sâu kiến thức cho học sinh lớp 12 ........................................................................ 10
4.1 Những yêu cầu đối với giáo viên và học sinh ......................................................... 10
4.2 Một số giải pháp thực hiện ...................................................................................... 10
5. Những kết quả đạt được sau khi áp dụng đề tài .......................................................... 14

tốt nghiệp THPT. Việc dạy – học lịch sử 12 hiện nay đang phải đứng trước những áp lực từ nhiều
phía: yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học, sự xuống cấp chất lượng bộ môn và cả áp lực từ xã
hội, phụ huynh học sinh cũng như thi cử,…Chính vì thế, việc làm sao để học sinh khối 12 có thể
tiếp thu kiến thức trọng tâm bộ môn lịch sử một cách chủ động và khắc sâu được kiến thức là yêu
cầu đầu tiên đặt ra cho người giáo viên bộ môn. Sau thời gian giảng dạy tại trường THPT Xuân
Thọ, mặc dù chỉ mới được một thời gian ngắn (4 năm) nhưng trong suốt quá trình giảng dạy, tiếp
xúc với nhiều học sinh khác nhau và được sự chỉ bảo, giúp đỡ của các thầy cô đồng nghiệp đi
trước, tôi cũng đúc kết cho mình một vài kinh nghiệm trong việc giảng dạy bộ môn lịch sử trong
trường THPT theo hướng tích cực hơn. Trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu có liên quan và qua
kinh nghiệm thực tế bản thân, tôi mạnh dạn đề xuất một yếu tố có thể góp phần giúp cho học sinh
có thể củng cố, khắc sâu nội dung bài học lịch sử một cách chủ động và nhẹ nhàng hơn, nhất là
đối với học sinh 12, đó là “Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu kiến
thức cho học sinh lớp 12”.
Trong quá trình thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình, tôi không tránh khỏi
những thiếu sót, mong nhận được sự góp ý từ quý thầy cô đồng nghiệp và tập thể sư phạm nhà
trường.
Tôi chân thành cảm ơn!

3

Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung


Trường THPT Xuân Thọ

Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu…

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
“SƠ ĐỒ HOÁ BÀI HỌC LỊCH SỬ NHẰM GÓP PHẦN CỦNG
CỐ, KHẮC SÂU KIẾN THỨC CHO HỌC SINH LỚP 12”

viên làm sao có thể giúp các em đỡ được phần nào áp lực từ sự khô khan, dài dòng vốn là đặc
trưng của bộ môn lịch sử, từ đó dẫn đến hứng thú ham học hỏi, tìm tòi, khám phá của học sinh.
Có như vậy sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong việc tiếp thu kiến thức. Tôi nghĩ việc người giáo
4

Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung


Trường THPT Xuân Thọ

Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu…

viên áp dụng thuần thục, hợp lý các phương pháp dạy học và có một cách tóm tắt được nội dung
bài học qua dạng sơ đồ hình học cơ bản thích hợp với nội dung bài học thì hiệu quả của tiết học
sử sẽ tăng lên rất nhiều. Sơ đồ nhằm cụ thể hoá nội dung sự kiện bằng những ký hiệu hình học
đơn giản, diễn tả một tổ chức cơ cấu xã hội, một chế độ chính trị, mối quan hệ giữa các sự kiện
lịch sử.
Trên cơ sở những luận cứ đó, tôi mạnh dạn đề xuất ý kiến của mình về việc “SƠ ĐỒ HOÁ
BÀI HỌC LỊCH SỬ NHẰM GÓP PHẦN CỦNG CỐ, KHẮC SÂU KIẾN THỨC CHO
HỌC SINH LỚP 12”, lấy thực nghiệm trong chương III: VIỆT NAM TỪ NĂM 1945 ĐẾN
NĂM 1954, thuộc phần hai: Lịch sử Việt Nam từ năm 1919 đến năm 2000 của chương trình lịch
sử 12 – cơ bản.
Hy vọng với phần trình bày của tôi cũng góp phần làm phong phú thêm kho tàng kinh
nghiệm trong việc giảng dạy bộ môn lịch sử ở trường THPT, góp phần nâng cao hiệu quả của
việc dạy – học bộ môn.
2. Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề tài
2.1 Thuận lợi
Giáo viên bộ môn chúng tôi luôn cố gắng thay đổi phương pháp giảng dạy của mình theo
hướng phát huy tính tích cực của học sinh thông qua các phương pháp dạy học như: ứng dụng
công nghệ thông tin, sử dụng dồ dùng trực quan, phương pháp giải quyết vấn đề, thuyết trình….

với khả năng và nghề nghiệp tương lai của các em sau này là điều tất yếu và đa số các em đều
không chọn khối học có bộ môn lịch sử nên việc học lệch là khó tránh khỏi.
Bên cạnh đó, giáo viên vẫn chưa phát huy tính tích cực hoạt động của học sinh tạo điều kiện
cho các em suy nghĩ, nắm vững kiến thức, vẫn còn sử dụng phương pháp dạy học một chiều.
Giáo viên chỉ nêu câu hỏi và gọi một số học sinh khá, giỏi hay phát biểu để trả lời, chưa chú ý
nhiều đến đối tượng học sinh yếu, kém, làm cho đối tượng không tham gia hoạt động. Điều này
làm cho các em một phần lơ là việc học tập bộ môn, một phần cảm thấy tự ti về năng lực của
mình, các em càng cảm thấy chán nản và không yêu thích môn lịch sử.
Đa số học sinh chưa có tinh thần học tập, một số em vừa học vừa làm việc riêng, việc tiếp
thu bài chậm nên từ đó học sinh chưa thể xác định nội dung trọng tâm, cơ bản của bài học, tiếp
thu bài một cách máy móc, khó khăn.
3. Mục đích chọn đề tài
Cũng như các môn học khác, môn học lịch sử có nhiệm vụ và khả năng góp phần vào việc
thể hiện mục tiêu đào tạo của trường phổ thông nói chung. Bộ môn lịch sử cung cấp cho học sinh
những kiến thức cơ sở của khoa học lịch sử, nên đòi hỏi học sinh không chỉ nhớ mà còn phải hiểu
và vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống. Cho nên, cùng với các môn học khác, việc học tập
lịch sử cũng đòi hỏi khả năng phát triển tư duy, thông minh và sáng tạo của học sinh.
Việc dùng sơ đồ hoá bài học lịch sử một cách phù hợp với nội dung bài học cùng với việc
giáo viên vận dụng tốt các phương pháp dạy học và các khâu lên lớp hợp lý, giáo viên sẽ dẫn dắt
học sinh học tập một cách tích cực, chủ động, sáng tạo, nắm vững những kiến thức cơ bản, từ đó
có thể góp phần củng cố, khắc sâu kiến thức lịch sử cho học sinh ngay trên lớp, đồng thời xóa dần
cái tâm lí chán nản khi học lịch sử, học sinh không còn cảm thấy lịch sử là một bộ môn học quá
khô khan, “khó nuốt”, không còn mơ hồ về kiến thức lịch sử. Đó là cơ sở giúp người học chủ
động hơn trong việc học tập bộ môn của mình.
Giúp giáo viên có sự nhìn nhận đúng về tầm quan trọng của việc phải cần có một phương
pháp dạy học bộ môn phù hợp đối với từng khối lớp, từng đối tượng học sinh và từng bài học lịch
sử, có như vậy thì mới tạo nên sự hứng thú học tập cho học sinh trong việc học tập lịch sử của
chương trình phổ thông. Nhưng quan trong hơn hết là giúp học sinh dễ hiểu bài, nắm vững kiến
thức trọng tâm, cơ bản ngay trên lớp, từ đó giúp các em ham học và nhất là càng yêu mến bộ môn
lịch sử hơn.

6. Phương pháp nghiên cứu đề tài
Thao giảng, dự giờ, trao đổi, rút kinh nghiệm giữa các đồng nghiệp với nhau trong quá trình
giảng dạy môn lịch sử.
Tìm hiểu, nghiên cứu các tài liệu về phương pháp dạy học lịch sử nhằm nâng cao khả năng
vận dụng hợp lý đổi mới phương pháp vào quá trình dạy –học bộ môn lịch sử.
Trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên lịch sử lớp 12.
Sử dụng các câu hỏi điều tra có thể đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của việc đánh giá khả
năng lĩnh hội kiến thức của học sinh trong việc giảng dạy môn lịch sử lớp 12, để khắc phục
nhược điểm trong phương pháp kiểm tra đánh giá cần phối hợp các phương pháp hiện đại. Tăng
cường kiểm tra đánh giá kết quả học sinh học để từ đó có điều chỉnh hợp lí hơn.

7

Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung


Trường THPT Xuân Thọ

Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu…

B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Cơ sở lý luận
Môn học nào cũng có đặc điểm riêng của nó. Nói đến học tập lịch sử là cả một quá trình
nhận thức lâu dài từ quá khứ đến hiện tại và chuẩn bị cho tương lai. Vấn đề tồn tại của lịch sử là
sự kiện lịch sử quá nhiều làm cho người học khó nhớ, nhiều khái niệm trừu tượng, khó hiểu, xa lạ
với học sinh và rất dễ dẫn đến tình trạng nhàm chán, từ đó đâm ra lười học sử, nhát học sử, thậm
chí là sợ học sử. Vì vậy, làm thế nào để học sinh cảm thấy rằng học sử không phải là một “sự tra
tấn” mà ngược lại, các em cảm thấy thật thú vị khi được tìm hiểu về những gì thuộc về các em và
xã hội của các em. Đặc biệt, với học sinh 12, việc làm sao để tiếp thu kiến thức lịch sử một cách
dễ hiểu, dễ nhớ, có khả năng khắc sâu kiến thức là rất quan trọng.


Trường THPT Xuân Thọ

Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu…

ra một không khí thật sự thoải mái để học sinh cảm thấy không bị ép buộc mà các em tự ý thức,
chủ động, tích cực lĩnh hội kiến thức. Như vậy, tiết dạy – học sử của cả thầy và trò sẽ trở nên thật
thú vị và dễ dàng hơn. Từ đây, có thể kết luận rằng việc áp dụng thiết kế “sơ đồ hoá bài học lịch
sử” phù hợp với nội dung kiến thức theo hướng tích cực nhằm góp phần củng cố, khắc sâu kiến
thức cho học sinh là yếu tố quan trọng và cần thiết đối với mỗi người giáo viên dạy lịch sử, nhất
là chương trình dành cho học sinh khối 12.
3. Thực trạng dạy – học bộ môn lịch sử trường THPT Xuân Thọ
3.1 Ưu điểm
3.1.1 Về phía giáo viên
Cả 4 giáo viên giảng dạy lịch sử đều còn rất trẻ, nhiệt tình và tâm huyết trong việc truyền
đạt kiến thức lịch sử cho học sinh.
Các giáo viên luôn cố gắng tìm tòi và học hỏi kinh nghiệm trong việc đổi mới phương pháp
dạy học, phát huy tính tích cực của học sinh trong việc học tập lịch sử.
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên cố gắng kết hợp tốt, hợp lý những phương pháp dạy
học mới theo hướng tích cực giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức…
3.1.2 Về phía học sinh
Đa số học sinh chú ý nghe giảng, chịu khó tiếp thu bài mới, cố gắng trả lời những câu hỏi
mà giáo viên đưa ra.
Học sinh tham gia tích cực những tiết thảo luận nhóm, cố gắng nắm vững được những kiến
thức trọng tâm, cơ bản của bài học.
3.2 Hạn chế
3.2.1 Về phía giáo viên
Xét ở một góc độ nào đó, việc thay đổi phương pháp dạy học của giáo viên vẫn chưa hoàn
toàn phát huy được tính tích cực của học sinh.
Giáo viên chịu áp lực về thành tích môn học từ đó luôn suy nghĩ phải bắt buộc học sinh học

chưa nắm rõ các sự kiện lịch sử qua các giai đoạn hay lẫn lộn giữa sự kiện này với sự kiện khác.
Từ đó chất lượng bộ môn lịch sử chưa cao, còn nhiều điểm dưới trung bình.
BẢNG ĐIỀU TRA KẾT QUẢ BÀI KIỂM TRA 15 PHÚT TRƯỚC KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI

Lớp

Giỏi

Sĩ số

Khá

Yếu

Trung bình

Kém

SL

%

SL

%

SL

%


4.5

12C2

44

6

13.6

11

25.0

17

38.6

9

20.5

1

2.3

12C3

44


25.0

20

45.5

4

9.0

0

0.0

12C5

44

6

13.6

14

31.8

16

36.4


các khâu lên lớp, đồng thời phải liên hệ kiến thức cũ.
Không nên đưa ra những câu hỏi quá đơn giản mang tính trắc nghiệm khách quan như: có,
đúng, không, sai. Nếu đặt câu hỏi như vậy phải kèm theo vế sau như vì sao? Tại sao? Để học sinh
giải thích được quan điểm lựa chọn đáp án của mình trên cơ sở hiểu biết kiến thức chứ không
phải lựa chọn mang tính ngẫu nhiên.
Khi đặt câu hỏi phải đi từ dễ đến khó, vì nếu đặt câu hỏi quá khó sẽ làm cho học sinh căng
thẳng. Với câu hỏi khó, giáo viên nên gợi ý cho học sinh trả lời, không nên cho học sinh suy nghĩ
quá lâu làm không khí lớp nặng nề và mất nhiều thời gian.
Trong lúc học sinh suy nghĩ trả lời, giáo viên nên tránh việc hối thúc học sinh, mà cần nêu
gợi ý giúp học sinh trả lời đúng ý được hỏi, tạo cho học sinh không khí thoải mái.
Khi học sinh trả lời giáo viên phải nhận xét câu trả lời của học sinh, nếu thiếu có thể cho
một học sinh khác bổ sung hoặc giáo viên trình bày cụ thể.
Cố gắng truyền tải đến học sinh nội dung bài học thật ngắn gọn, cô động nhưng phải đảm
bảo nội dung cơ bản, cần nhấn mạnh ý chính của bài.
4.1.2 Đối với học sinh:
Học sinh cần phải đọc trước bài mới, chuẩn bị câu hỏi trong sách giáo khoa.
Trong giờ học phải chú ý nghe giảng, tích cực phát biểu ý kiến, xây dựng bài, không tiếp
thu máy móc mà phải có suy nghĩ.
Học sinh tự giác học tập, dựa vào kiến thức giáo viên truyền đạt, học sinh phải biết tự tìm
tòi, sáng tạo, phân tích sự kiện hoặc so sánh sự kiện này với sự kiện khác.
Học sinh biết sử dụng bản đồ, lược đồ, trình bày diễn biến một cuộc khởi nghĩa hoặc một
giai đoạn lịch sử (nếu có) dựa trên bản đồ, lược đồ.
4.2 Một số giải pháp thực hiện việc “sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc
sâu kiến thức cho học sinh lớp 12”
Chương trình lịch sử Việt Nam lớp 12 gồm 5 chương, ứng với 5 giai đoạn: 1919 – 1930,
1930 – 1945, 1945 – 1954, 1954 – 1975, 1975 – 2000. Đây là một tiến trình lịch sử kế tiếp nhau,
nó đòi hỏi học sinh khi học bài mới thì phải nhớ được kiến thức cũ, tìm hiểu để thấy được mối
quan hệ giữa các bài, các chương với nhau, phải biết sử dụng kiến thức đã học để tiếp nhận kiến
thức mới, biết quá khứ để tìm hiểu hiện tại. Chính vì vậy, một yêu cầu cơ bản đặt ra cho học sinh
11

- Nội phản
- Chính trị:
+ Chính quyền CM non trẻ
+ Lực lượng vũ trang yếu

- Văn hoá – xã hội:
+ Di sản văn hoá lạc hậu
của chế độ cũ để lại
+ Hơn 90% dân số mù chữ

NGÀN
CÂN
TREO
SỢI TÓC

- Tài chính:
+ Ngân sách trống rỗng
+ Chính quyền chưa quản lý
ngân hàng Đông Dương

- Kinh tế:
+ Nạn đói 1944 – 1945 chưa khắc phục
+ Thiên tai, mất mùa, đói kém…
+ Đời sống nhân dân khó khăn
SƠ ĐỒ “TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945”
4.2.2 Sơ đồ hoá nhằm hệ thống kiến thức đối với dạng bài diễn biến lịch sử
12

Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung


- Cơ quan đầu não được bảo vệ
- Bộ đội chủ lực trưởng thành
- Kháng chiến chuyển sang giai đoạn mới
- Buộc Pháp chuyển từ đánh nhanh – thắng nhanh sang đánh lâu dài

Ví dụ 2: Trong bài 20 – chương III: CUỘC KHÁNG CHIẾN TOÀN QUỐC CHỐNG THỰC
DÂN PHÁP KẾT THÚC (1953 – 1954), khi trình bày về mục II.1 – Cuộc tiến công chiến lược
đông – xuân 1953 – 1954, ngoài việc giáo viên hướng dẫn học sinh trình bày theo lược đồ thì
giáo viên có thể sử dụng sơ đồ hệ thống hoá kiến thức dưới dạng bảng thống kê sau:
Thời gian
12.1953

12.1953

13

Cuộc tiến công của ta
Kết quả
Tiến công thị xã Lai Giải phóng Lai Châu
Châu
Uy hiếp Điện Biên Phủ
Tiến công Trung Lào
Giải phóng Thà Khẹt
Uy hiếp Xênô và
Xavanakhét

Hành động của Pháp
Điều quân cho ĐBP – nơi
tập trung binh lực thứ 2
Điều quân cho Xênô – nơi

Đây là một dạng bài lịch sử có yếu tố lặp lại những vấn đề cơ bản nên học sinh rất dễ nhầm
lẫn từ nội dung của sự kiện này sang nội dung của sự kiện khác, vì vậy việc khắc sâu nội dung
từng sự kiện lịch sử cho học sinh để tránh sự nhầm lẫn trong quá trình học của các em là rất cần
thiết. Đặc biệt với chương trình lịch sử lớp 12, học sinh được học rất nhiều bài học lịch sử ở dạng
này như trình bày nội dung của các đại hội toàn quốc, hội nghị ban chấp hành Trung ương
đảng… Do đó việc giáo viên dùng sơ đồ để hệ thống kiến thức từng sự kiện sẽ góp phần giúp học
sinh ít nhầm lẫn nội dung của các sự kiện lịch sử khác nhau.
Ví dụ 1: Trong bài 19 – chương III: BƯỚC PHÁT TRIỂN CỦA CUỘC KHÁNG CHIÊN TOÀN
QUỐC CHỐNG THỰC DÂN PHÁP, khi trình bày về mục II – Đại hội đại biểu lần thứ II của
Đảng (2.1951), giáo viên có thể sử dụng sơ đồ sau:
Thời gian: 11 – 19.2.1951
Hoàn cảnh

Địa điểm: Xã Vinh Quang (Chiêm Hoá – Tuyên Quang)
Thông qua báo cáo chính trị - Hồ Chí Minh
Thông qua báo cáo bàn về cách mạng Việt Nam – Trường Chinh

Đại hội
đại biểu
lần II của
Đảng
(2.1951)

Tách Đảng Cộng sản Đông Dương
Nội dung

Ở Việt Nam - Đảng Lao động Việt Nam
Thông qua tuyên ngôn, chính cương, điều lệ Đảng
Xuất bản báo Nhân Dân
Bầu BCH: HCM – chủ tịch Đảng, Trường Chinh – Tổng bí thư

Xây dựng lực lượng cơ động chiến lược mạnh

Nội dung

Chuyển lực lượng ra Bắc bộ
Tiến công chiến lược  giành thắng lợi quyết định
Buộc ta đàm phán có lợi cho Pháp
Thu – đông 1953, Pháp tập trung 44 tiểu đoàn ở Bắc bộ

Tác động

Tiến công Ninh Bình, Thanh Hoá…

5. Những kết quả đạt được sau khi áp dụng đề tài (sáng kiến kinh nghiệm)
Mặc dù thời gian cho một tiết học lịch sử trên lớp là rất hạn chế nhưng sau khi áp dụng đề
tài này vào thực tiễn giảng dạy của mình, tôi cũng đã đạt được một kết quả khả quan. Trước hết
bản thân tôi nhận thấy rằng đây là những kinh nghiệm rất phù hợp với việc dạy – học sử đối với
đối tượng là học sinh THPT, nhất là học sinh lớp 12, nó góp phần giúp các em vừa hệ thống lại
được kiến thức trọng tâm vừa củng cố cũng như nhớ được những nội dung cơ bản nhất của bài
học ngay tại lớp, chính vì vậy đây cũng có thể xem là một biện pháp góp phần phát huy tính tích
cực, chủ động học tập bộ môn của học sinh.
Từ đây cũng nhận thấy được rằng kết quả học tập của học sinh khối 12 đã có những dấu
hiệu chuyển biến theo hướng khả quan, khả năng ghi nhớ bài học của các em nhanh hơn, dễ hơn,
nhờ đó điểm số của các em trong bài kiểm tra cũng được cải thiện đáng kể.
BẢNG ĐIỀU TRA KẾT QUẢ BÀI KIỂM TRA 15 PHÚT SAU KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI

Lớp

15


%

12C1

45

13

28.9

21

46.7

8

17.8

3

6.6

0

0.0

12C2

44


43.2

6

13.6

4

9.1

0

0.0

12C4

44

13

29.5

20

45.5

8

18.2


0.0

Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung


Trường THPT Xuân Thọ

Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu…

6. Bài học kinh nghiệm
Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm này vào bài dạy lịch sử, bản thân tôi đã rút được
một số bài học:
- Thứ nhất, với mỗi tiết dạy, giáo viên cần nêu rõ yêu cầu mục tiêu của bài học lịch sử, từ
đó biết được đâu là kiến thức trọng tâm để đưa ra những hướng nhằm hệ thống hoá kiến thức một
cách hợp lý, góp phần củng cố và khắc sâu kiến thức cho học sinh ngay trên lớp.
- Thứ hai, tiết học sử có thời lượng rất ngắn (45’) nhưng lượng kiến thức thì tương đối
nhiều, vì vậy khi dạy – học bài mới, giáo viên phải cố gắng làm sao luôn giành ít nhất 5 – 7 phút
cuối giờ để hệ thống lại những kiến thức trọng tâm cho học sinh.
- Thứ ba, giáo viên cần nghiên cứu kỹ sách giáo khoa, tìm hiểu thêm các thông tin bên
ngoài nhất là về phim, ảnh để tạo không khí sinh động cho một tiết học lịch sử.
- Thứ tư, giáo viên luôn có được những cái mới, những cái hay trong việc dùng sơ đồ để hệ
thống lại kiến thức bài học lịch sử, tránh sự lập đi lập lại của một kiểu sơ đồ như thế rất dễ dẫn
đến tình trạng học sinh bị nhầm lẫn kiến thức từ phần này sang phần khác, hay của bài này sang
bài khác.
- Thứ năm, bên cạnh việc sử dụng sơ đồ hoá bài học lịch sử thì trong quá trình dạy – học
lịch sử, giáo viên cần phải biết áp dụng hợp lý đổi mới phương pháp dạy học lịch sử, có nhiều nội
dung bài học không phù hợp dùng sơ đồ để hệ thống kiến thức thì giáo viên tuyệt đối không áp
dụng mà phải tìm ra phương pháp nào phù hợp hơn, có như thế mới phát huy được tính tích cực,
chủ động của học sinh trong học tập lịch sử, đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục
hiện nay.

phòng máy chiếu phục vụ cho việc dạy – học nhiều bộ môn, nếu áp dụng đề tài trên cùng với việc
phối hợp sử dụng công nghệ thông tin thì tiết học sẽ đem lại hiệu quả cao hơn. Và cũng chính vì
vậy nên việc áp dụng đề tài vào dạy học lịch sử vẫn còn rất hạn chế.
Thứ hai, vì kiến thức lịch sử tương đối dài, đa số giáo viên đều sợ “cháy giáo án” nên
thường không có nhiều thời gian để củng cố lại kiến thức bài học cho học sinh ngay trên lớp, điều
này làm cho việc nắm được phần nào kiến thức trọng tâm của học sinh ngay trên lớp là rất khó
khăn. Cho nên, tôi nhận thấy rằng với một bài học lịch sử, người giáo viên cần đặt ra được đâu là
kiến thức trọng tâm, cơ bản buộc phải giảng dạy cho học sinh hiểu, đâu là kiến thức bổ trợ học
sinh có thể tự tìm hiểu, từ đó phân bổ thời gian thật hợp lý cho một tiết dạy – học lịch sử, không
quá nặng nề về việc phải làm sao dạy cho đủ, cho đúng chương trình, vì như thế cả giáo viên và
học sinh đều cảm thấy căng thẳng, nó làm cho tiết dạy – học sử trở nên nặng nề và nhàm chán.
Thứ ba, giáo viên khi lên lớp luôn phải chuẩn bị thật tốt bài giảng của mình, nắm vững kiến
thức, luôn biết tìm tòi những thông tin mới, chính xác liên quan đến bài học để truyền đạt thêm
cho học sinh, tạo không khí thoải mái cho các em trong tiết học sử.
Thứ tư, người giáo viên luôn biết vận dụng tốt các phương pháp dạy học lịch sử, có những
tình huống ứng xử sư phạm phù hợp, và nhất là luôn có sự đổi mới trong từng tiết học để không
gây tâm lý nhàm chán ở học sinh.

17

Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung


Trường THPT Xuân Thọ

Sơ đồ hoá bài học lịch sử nhằm góp phần củng cố, khắc sâu…

Thứ năm, Sở cũng nên tổ chức nhiều chuyên đề cấp tỉnh về việc nâng cao chất lượng giảng
dạy bộ môn lịch sử để giáo viên trong tỉnh có dịp giao lưu, trao đổi và học hỏi kinh nghiệm lẫn
nhau.


PHIẾU NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Năm học: 2012 – 2013
Tên sáng kiến kinh nghiệm:
"SƠ ĐỒ HOÁ BÀI HỌC LỊCH SỬ NHẰM GÓP PHẦN CỦNG CỐ,
KHẮC SÂU KIẾN THỨC CHO HỌC SINH LỚP 12”
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thành Trung.
Chức vụ:
Giáo viên Lịch sử
Đơn vị:
Trường THPT Xuân Thọ
Lĩnh vực nghiên cứu:
-Quản lí giáo dục:
- Phương pháp dạy học bộ môn:
- Phương pháp giáo dục:
- Lĩnh vực khác:................................
Sáng kiến kinh nghiệm đã được triển khai: - Tại đơn vị
- Trong ngành
1.Tính mới:
- Có giải pháp hoàn toàn mới.
- Có giải pháp cải tiến, đổi mới từ giải pháp đã có.
2. Hiệu quả:
- Hoàn toàn mới và triển khai áp dụng trong toàn ngành có hiệu quả cao.
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng trong toàn ngành có
hiệu quả cao.
- Hoàn toàn mới và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu quả cao.
- Có tính cải tiến hoặc đổi mới từ giải pháp đã có và đã triển khai áp dụng tại đơn vị có hiệu
quả.
3. Khả năng áp dụng:
- Cung cấp được các luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách:

………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………


Người thực hiện: Nguyễn Thành Trung