PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT LÂM NGHIỆP ĐÃ GIAO CHO
CÁC TỔ CHỨC VÀ HỘ GIA ĐÌNH TẠI XÃ TÂN HIỆP,
HUYỆN HỚN QUẢN, TỈNH BÌNH PHƯỚC

VƯƠNG VĂN HÀO

Hội đồng chấm luận văn
1. Chủ tịch:

PGS.TS PHẠM VĂN HIỀN
Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh

2. Thư ký:

TS. PHẠM TRỊNH HÙNG
Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh

3. Phản biện 1:

TS. LA VĨNH HẢI HÀ
Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh

4. Phản biện 2:

TS. NGUYỄN NGỌC THÙY
Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh

5. Ủy viên:

TS. BÙI VIỆT HẢI
Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và
chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Ký tên

VƯƠNG VĂN HÀO

iii


LỜI CÁM ƠN
Để hoàn thành công trình nghiên cứu này, tác giả đã nhận được sự hỗ trợ
và giúp đỡ của Ban Chủ nhiệm Khoa Lâm nghiệp, Phòng Đào tạo Sau Đại học,
Ban Giám hiệu Trường Đại học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh và quý Thầy,
Cô đã tận tình giảng dạy trong suốt chương trình đào tạo thạc sỹ.
Đặc biệt tác giả xin tỏ lòng biết ơn chân thành đến TS Bùi Việt Hải đã tận
tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này.
Tác giả xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Bình
Phước, đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện
hoàn thành đề tài tốt nghiệp này.
Tác giả cũng xin cảm ơn sự ủng hộ nhiệt tình của các đồng nghiệp, cảm ơn
sự động viên chia sẻ của gia đình và bạn bè thân hữu gần xa.
Cuối cùng tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến mẹ cha, người đã
có công sinh thành, nuôi dưỡng dạy dỗ tác giả trưởng thành đến hôm nay.

TP. Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2011
Tác giả: Vương Văn Hào

iv


(6) Với việc phủ xanh diện tích đất không có rừng bằng những loài cây lâu
niên đã góp phần tăng độ che phủ, nâng cao khả năng phòng hộ đầu nguồn cho
lòng hồ Dầu Tiếng.
(7) Số loài cây trồng ít và các mô hình cây trồng được áp dụng chủ yếu là
thuần loại một loài cây, điều đó còn hạn chế nếu xét dưới khía cạnh của canh tác
bền vững.

vi


SUMMANY
The thesis “Analysis of forestland using efficiency in the organizations
and households in Tan Hiep Commune, Hon Quan District, Binh Phuoc
Province“ was implemented from March to September, 2011 in Tan Hiep
Commune, Hon Quan District, Binh Phuoc Province. The thesis used some
tools of the Participatory Rural Appraisal Methods (PRA) to collect the
necessary data.
The thesis achieved the following findings:
(1) Describing the situation of forestland allocation in the organizations
and households in Tan Hiep Commune, Hon Quan District, Binh Phuoc
Province. The results were achieved under the forestland allocation process
monitored by Minh Duc Protection Forest Management Board and the land use
after the organizations and households received the land.
(2) Identifying seven plant and animal farming models applied and
presented in the study area, including six monocultural plant farming models
such as Hevea brasilinensis, Mangifera flave, Citrus deliciosa tenore, Euphoria
longanae, Khaya senegalensis, Sus cristatus, and one mixed model of two
species of plants including Hopea odorata, Dipterocarpus alatus.
(3) Analysing the economic efficiency of the plant and animal farming
models after the forestland was allocated to the organizations and households.

Lý lịch cá nhân....................................................................................................

ii

Lời cam kết .........................................................................................................

iii

Lời cám ơn .........................................................................................................

iv

Tóm tắt luận văn .................................................................................................

v

Mục lục ...............................................................................................................

ix

Danh sách các bảng...........................................................................................

xii

Danh sách các hình ............................................................................................

xv

Danh sách chữ viết tắt.......................................................................................


2.1 Các chính sách liên quan đến giao đất và sử dụng đất lâm nghiệp..............

5

2.1.1 Trên thế giới .............................................................................................

5

2.1.2 Ở Việt Nam .............................................................................................

6

2.2 Các nghiên cứu về hiệu quả công tác giao đất, giao rừng, hiệu quả
ix


sử dụng đất..............................................................................................

8

2.2.1 Trên thế giới...............................................................................................

8

2.2.2 Ở Việt Nam ...............................................................................................

9

2.3 Những điểm rút ra phục vụ cho nghiên cứu ................................................


3.3 Phương pháp nghiên cứu...............................................................................

21

3.3.1 Phương pháp luận tổng quát và xác định đối tượng nghiên cứu ..............

21

3.3.2 Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp ..................................................

23

3.3.3 Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp ....................................................

24

3.3.4 Phương pháp xử lý và phân tích số liệu....................................................

26

3.3.5 Xác định các tiêu chí và phân tích hiệu quả..............................................

27

Chương 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ..........................................................

32

4.1 Thực trạng của việc giao và sử dụng đất lâm nghiệp tại xã Tân Hiệp ........



4.2.3 Hiệu quả kinh tế từ các mô hình trồng cây, vật nuôi của các tổ chức ......

61

4.3 Phân tích hiệu quả xã hội và môi trường đối với việc giao khoán
đất lâm nghiệp cho các tổ chức và hộ gia đình ......................................

70

4.3.1 Hiệu quả về mặt xã hội của việc giao đất lâm nghiệp...............................

70

4.3.2 Hiệu quả môi trường của việc giao đất lâm nghiệp ..................................

76

Chương 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ......................................................

80

5.1 Kết luận.........................................................................................................

80

5.2 Kiến nghị.......................................................................................................

81


k

xi


DANH SÁCH CÁC BẢNG
BẢNG

TRANG

Bảng 3.1 Các đơn vị hành chính ấp thuộc xã Tân Hiệp ..................................

13

Bảng 3.2 Mối quan hệ giữa đá mẹ, mẫu chất với loại đất và đặc tính của đất. .

14

Bảng 3.3 Một số đặc điểm của hộ và chủ hộ trong 131 hộ điều tra ................

24

Bảng 3.4 Đặc điểm dân tộc và học vấn của các chủ hộ qua điều tra ..............

24

Bảng 3.5 Tỷ lệ lãi suất vay ngân hàng theo thời gian ......................................

29


38

Bảng 4.8. Hiện trạng đất khi giao phân theo hộ giàu, trung bình và nghèo ....

39

Bảng 4.9. Thống kê thời gian bắt đầu sử dụng đất so với thời điểm nhận .......

39

Bảng 4.10 Thống kê tình trạng số hộ trồng xen và số năm có trồng xen .......

40

Bảng 4.11 Tình hình thay đổi cây trồng theo thời gian của các hộ gia đình ....

40

Bảng 4.12a Tình hình thay đổi cây trồng theo thời gian của các hộ giàu ........

41

Bảng 4.12b Tình hình thay đổi cây trồng theo thời gian của hộ trung bình .....

41

Bảng 4.12c Tình hình thay đổi cây trồng theo thời gian của các hộ nghèo ....

42


53

Bảng 4.20 Chi phí, sản lượng và giá bán theo giai đoạn thu hoạch
của mô hình cây cao su của hộ gia đình.................................................

54

Bảng 4.21 Hiệu quả kinh tế từ mô hình cây cao su của hộ gia đình ................

55

Bảng 4.22 Hiệu quả kinh tế theo nhóm hộ giàu, trung bình, nghèo..................

56

Bảng 4.23 So sánh thu nhập bình quân trước và sau khi nhận đất với
thu nhập theo lương tối thiểu ..................................................................

57

Bảng 4.24 Thống kê số hộ theo từng cấp thu nhập trước và sau nhận đất .......

58

Bảng 4.25 Thống kê mức thu nhập theo loại hình trước và sau nhận đất ........

58

Bảng 4.26 Thống kê mức thu nhập của hộ giàu, trung bình, nghèo .................


Bảng 4.33 Chi phí, sản lượng và giá bán theo giai đoạn thu hoạch
mô hình cây điều của tổ chức..................................................................

67

Bảng 4.34 Hiệu quả kinh tế từ mô hình cây điều của tổ chức ..........................

67

Bảng 4,35 Chi phí, sản lượng và giá bán theo giai đoạn thu hoạch
mô hình cây cao su của tổ chức ..............................................................

68

Bảng 4.36 Hiệu quả kinh tế từ mô hình cây cao su của tổ chức ......................

69

Bảng 4.37 Hiệu quả kinh tế từ mô hình nuôi heo của tổ chức ..........................

69

Bảng 4.38 Thống kê hiệu quả kinh tế cho toàn bộ các mô hình của tổ chức ....

70

Bảng 4.39 Thống kê tổng số hộ và số hộ nhận đất, chuyển nhượng đất ..........

71


của tổ chức .............................................................................................

xiv

79


DANH SÁNH CÁC HÌNH
HÌNH

TRANG

Hình 4.1 So sánh diện tích đất nhận giữa hai hình thức nhận đất ....................

35

Hình 4.2 Tỷ lệ diện tích đất giữa các loại hình sử dụng đất khi giao................

38

Hình 4.3 Thay đổi cơ cấu cây trồng thông qua tỷ lệ sử dụng đất ở các hộ ......

42

Hình 4.4 Diện tích sử dụng đất qua các năm của các tổ chức ..........................

47

Hình 4.5 Cơ cấu cây trồng theo diện tích của các tổ chức ................................


Hình 4.12 So sánh chi phí và chi phí bình quân giữa các mô hình trồng ........

63

Hình 4.13 Chi phí và thu nhập của cây xoài trong các năm có thu hoạch ........

64

Hình 4.14 Chi phí và thu nhập của cây nhãn trong các năm có thu hoạch.......

66

Hình 4.15 Chi phí và thu nhập của cây cao su trong các năm có thu hoạch ....

68

Hình 4.16 Tỷ lệ sử dụng đất (%) của các hộ ở các giai đoạn khác nhau ........

77

Hình 4.17 Tỷ lệ sử dụng đất (%) của các tổ chức ở các giai đoạn khác nhau..

78

xv


DANH SÁNH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BCR



HTX

Hợp tác xã

LNXH

Lâm nghiệp xã hội

NPV

Net Present Value - Giá trị hiện tại của thu nhập ròng

NN&PTNT

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

PRA

Participatory Rural Appraisal - Đánh giá nông thôn có sự
tham gia

QHSD

Quy hoạch sử dụng

RRA

Rural Rapid Appraisal - Đánh giá nhanh nông thôn