BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐHSP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Trần Lê Duy Khiêm

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN VÀO GIẢNG DẠY Ở MỘT SỐ TRƯỜNG THPT
TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ

Chuyên ngành: Quản Lý Giáo dục
Mã số: 60 14 05

Luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục
Người hướng dẫn khoa học:
Ts. Ngô Đình Qua

Thành phố Hồ Chí Minh - 2010


LỜI CẢM ƠN

Luận văn được thực hiện và hoàn thành nhờ sự giúp đỡ của Quý Thầy Cô giáo đồng
nghiệp và bạn bè gần xa. Tác giả xin chân thành cám ơn Lãnh đạo và Quý Thầy Cô trường
Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh; Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Cần Thơ;
Lãnh đạo và Quý Thầy Cô giáo trường THPT Phan Ngọc Hiển thành phố Cần Thơ, đã tạo
điều kiện và giúp đỡ cho tôi hoàn thành luận văn.
Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến Tiến sĩ NGÔ ĐÌNH
QUA - người Thầy tận tụy, đáng kính đã bỏ ra rất nhiều công sức, trực tiếp hướng dẫn, giúp
đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiện để hoàn thành luận văn này.
Xin chân thành cảm ơn tập thể lớp Thạc sĩ Quản lý Giáo dục khóa 17, đã giúp đỡ tác
giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

T
1

1. Lý do chọn đề tài.................................................................................................................................. 8
1T

1T

2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................................................ 9
1T

1T

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ...................................................................................................... 9
1T

1T

3.1. Khách thể ..................................................................................................................................... 9
T
1

1T

3.2. Đối tượng nghiên cứu ................................................................................................................... 9
T
1

1T



1T

6.1.3. Quan điểm thực tiễn ............................................................................................................ 11
T
1

1T

6.2. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................................. 11
T
1

1T

6.2.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết ...................................................................... 11
T
1

T
1

6.2.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn ...................................................................... 11
T
1

T
1

6.2.3. Phương pháp toán thống kê ................................................................................................ 12

1

1T

1.2.3. Quản lý dạy học ...................................................................................................................... 18
T
1

1T

1.3. Một số lý luận liên quan đến công tác quản lý trường THPT của HT ............................................... 20
1T

T
1


1.3.1. Nhà trường trung học phổ thông và nội dung quản lý của Hiệu trưởng ..................................... 20
T
1

T
1

1.3.1.1. Vị trí, mục tiêu đào tạo của trường THPT ......................................................................... 20
T
1

T
1


1T

1.3.2.3. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch ............................................................................................... 26
T
1

1T

1.3.2.4. Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch ...................................................................................... 26
T
1

T
1

1.4. Một số vấn đề lý luận liên quan đến quản lý việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ............................ 27
1T

T
1

1.4.1. Khái niệm CNTT ..................................................................................................................... 27
T
1

1T

1.4.2 Nội dung ứng dụng CNTT vào giảng dạy ................................................................................. 29
T

T
1

Chương 2: THỰC TRẠNG VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN VÀO GIẢNG DẠY Ở MỘT SỐ TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ........................................................................... 42
1T

T
1

2.1. Khái quát địa bàn nghiên cứu .......................................................................................................... 42
1T

1T

2.1.1. Khái quát về vị trí địa lý hành chánh, tình hình dân số thành phố Cần Thơ ............................... 42
T
1

T
1

2.1.2. Khái quát về đội ngũ giáo viên, CBQL, cơ sở vật chất của các trường THPT tại thành phố Cần
Thơ .................................................................................................................................................... 42
T
1

T
1

1T

2.2.2. Cơ sở lý luận dạy học ............................................................................................................... 46
T
1

1T

2.2.3. Cơ sở khoa học quản lý ............................................................................................................ 46
T
1

1T


2.3. Thực trạng quản lý việc ứng dụng CNTT vào công tác giảng dạy ở một số trường Trung học phổ
thông tại thành phố Cần Thơ .................................................................................................................. 49
1T

1T

2.3.1.CBQL và GV đánh giá tầm quan trọng của việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở một số trường
THPT tại thành phố Cần Thơ ............................................................................................................. 49
T
1

1T

2.3.2. Thực trạng việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở một số trường THPT thành phố Cần Thơ .... 51
T

1

1T

2.3.3.3. Công tác kiểm tra, đánh giá việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở một số trường THPT tại
thành phố Cần Thơ ........................................................................................................................ 57
T
1

1T

2.3.4. Hiệu quả của việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy theo sự đánh giá của HS ............................. 59
T
1

T
1

2.3.5. Nhận xét chung về thực trạng .................................................................................................. 62
T
1

1T

2.4. Một số biện pháp quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy ở các trường THPT
thành phố Cần Thơ ................................................................................................................................. 66
1T

1T


1T

2.4.2.1. Nhóm biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch quản lý việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy....... 68
T
1

T
1

2.4.2.2. Nhóm biện pháp 2: Tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch ứng dụng CNTT vào giảng dạy . 70
T
1

T
1

2.4.2.3. Nhóm biện pháp 3: Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch quản lý việc ứng dụng
CNTT vào giảng dạy ..................................................................................................................... 70
T
1

1T

2.4.2.4. Nhóm biện pháp 4: Tăng cường quản lý công tác bồi dưỡng nâng cao năng lực ứng dụng
CNTT cho đội ngũ GV .................................................................................................................. 73
T
1

1T


1

2.1. Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo. ................................................................................................ 79
T
1

1T

2.2. Đối với Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ. ............................................................................. 79
T
1

T
1

2.3. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo. ................................................................................................. 79
T
1

1T

2.4. Đối với CBQL ............................................................................................................................ 80
T
1

1T

PHỤ LỤC ........................................................................................................................... 86
1T



T
1

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO......................................................................... 112
1T

T
1


DANH DỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CHỮ VIẾT TẮT

STT

CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ

1

CBQL

: Cán bộ quản lý

2

CNTT

: Công nghệ thông tin


8

NXB

: Nhà xuất bản

9

PHT

: Phó hiệu trưởng

10

PPDH

: Phương pháp dạy học

11

TBDH

: Thiết bị dạy học

12

THPT

: Trung học phổ thông

làm hết sức cần thiết ở Việt Nam nhưng chưa có nhiều công trình nghiên cứu tổng thể về ứng
dụng CNTT và truyền thông trong dạy học. Hiện nay có nhiều trường phổ thông ở Việt Nam
đã được trang bị phòng máy nhưng mới sử dụng để dạy tin học như một môn học, còn việc
sử dụng phòng máy cùng các phần mềm dạy học như một công cụ dạy học còn là vấn đề cần
giải quyết. Các trường chưa có cơ sở khoa học lựa chọn phần mềm dạy học để dùng cho
mình, ngay cả số lượng phần mềm dạy học cũng rất ít, không đáp ứng nhu cầu sử dụng.
Thực tiễn này đòi hỏi cần nghiên cứu một cách hệ thống về cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý
việc ứng dụng CNTT và truyền thông trong dạy học” [53].
Như vậy, việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở trường trung học phổ thông (THPT)
có tác dụng nâng cao chất lượng giảng dạy, góp phần cải tiến phương pháp giảng dạy theo


kịp xu thế của thời đại. Hiểu được vấn đề này, một số trường THPT tại thành phố Cần Thơ
đã mạnh dạn ứng dụng CNTT vào giảng dạy trong những năm qua. Tuy nhiên, đến nay công
tác quản lý việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy vẫn chưa đạt được hiệu quả cao ở hầu hết
các trường THPT tại thành phố Cần Thơ. Chính vì thế, tôi chọn nghiên cứu đề tài “Thực
trạng quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy ở một số trường trung học
phổ thông tại thành phố Cần Thơ” với mong muốn góp một phần nhỏ trong việc nâng cao
hiệu quả công tác quản lý.
2. Mục đích nghiên cứu

Xác định được thực trạng quản lý việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở một số trường
THPT tại thành phố Cần Thơ, trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu
quả hoạt động quản lý.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể

Công tác quản lý trường THPT tại thành phố Cần Thơ.
3.2. Đối tượng nghiên cứu


- Khảo sát thực trạng hoạt động quản lý việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở một số
trường THPT tại thành phố Cần Thơ và lý giải nguyên nhân của thực trạng.
- Đề xuất một số biện pháp quản lý việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy, nhằm nâng
cao hiệu quả công tác quản lý trường học ở các trường THPT tại thành phố Cần Thơ.
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Cơ sở phương pháp luận

Các quan điểm phương pháp luận được vận dụng ở đề tài này gồm:
6.1.1. Quan điểm hệ thống - cấu trúc

Quan điểm này được vận dụng trong nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết và nhóm
phương pháp nghiên cứu thực tiễn của đề tài. Tiếp cận quan điểm hệ thống - cấu trúc, giúp
người nghiên cứu tìm hiểu được mối liên hệ chặt chẽ giữa quản lý việc ứng dụng CNTT với
quản lý các hoạt động khác ở một số trường THPT tại thành phố Cần Thơ, cũng như xem xét
công tác quản lý nhà trường là một hệ thống, trong đó công tác quản lý việc ứng dụng CNTT
vào giảng dạy là một hệ thống con với các yếu tố hợp thành. Từ đó giúp tìm hiểu chính xác
thực trạng quản lý việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy ở trường THPT.


6.1.2. Quan điểm lịch sử - logic

Quan điểm này giúp người nghiên cứu xác định phạm vi không gian, thời gian và điều
kiện hoàn cảnh cụ thể, để điều tra thu thập số liệu chính xác, đúng với mục đích nghiên cứu
đề tài, trình bày công trình nghiên cứu theo trình tự hợp logic.
6.1.3. Quan điểm thực tiễn

Quan điểm này đòi hỏi người nghiên cứu xác định rõ thực trạng công tác quản lý việc
ứng dụng CNTT vào vào giảng dạy ở một số trường THPT tại thành phố Cần Thơ, nhằm tìm
kiếm những biện pháp góp phần nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà trường THPT.
6.2. Phương pháp nghiên cứu

+ Đối tượng phỏng vấn là hiệu trưởng (HT), phó hiệu trưởng (PHT), tổ trưởng (TT) và

các GV có kinh nghiệm.
+ Nội dung phỏng vấn là thực trạng và các biện pháp quản lý hoạt động giảng dạy tại
trường THPT ở Cần Thơ.
6.2.3. Phương pháp toán thống kê

Phương pháp này được sử dụng để xử lý các số liệu điều tra. Các phép toán thống kê
được sử dụng trong đề tài là trung bình, tỉ lệ phần trăm và một số phép kiểm nghiệm thống
kê thông dụng của phần mềm SPSS.


Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ VIỆC ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN VÀO GIẢNG DẠY Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Trong xã hội hiện nay, với sự bùng nổ thông tin, con người càng phải học tập nhiều
môn khoa học hơn. Vai trò của người thầy chỉ là làm nhiệm vụ hướng dẫn người học tự đi
tìm và lĩnh hội tri thức. Vấn đề này lại gây khó khăn cho người dạy và học. Bởi vì quỹ thời
gian của họ không nhiều. Điều đó tạo nên một mâu thuẫn mà chúng ta cần phải giải quyết để
đảm bảo quá trình dạy - học có hiệu quả. Như vậy đòi hỏi người dạy và người học phải sử
dụng một số phương tiện khác để hỗ trợ.
Từ thập niên 90 của thế kỷ trước, vấn đề ứng dụng CNTT vào dạy học là một chủ đề
lớn được UNESCO chính thức đưa ra thành chương trình hành động trước ngưỡng cửa của
thế kỷ XXI. Ngoài ra, UNESCO còn dự báo: CNTT sẽ làm thay đổi nền giáo dục một cách
cơ bản vào đầu thế kỷ XXI.
Trước tình hình CNTT với giáo dục trên thế giới như vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam
trong Nghị quyết Trung Ương 2, khóa VIII đã nhấn mạnh: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp
giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo

tục đổi mới, tạo chuyển biến cơ bản, toàn diện về phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học và
công nghệ; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực với cơ cấu hợp lý; triển khai thực hiện
chương trình phổ cập trung học cơ sở; ứng dụng nhanh các công nghệ tiên tiến, hiện đại”
[17].
Các nhà sư phạm nước ta như Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Thanh Phong, Đặng Vũ Hoạt,
Hà Thế Ngữ, Trần Kiều, Trần Kiểm, Nguyễn Phúc Châu, Phan Thế Sủng, Nguyễn Quốc Chí
đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục. Trong đó, các tác giả đã đề cập đến
các vấn đề như: vai trò của người HT trong công tác quản lý trường học; bản chất và mối
quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học; vai trò của người dạy và người học; biện pháp
nâng cao hiệu quả công tác quản lý của HT.
Trong giai đoạn đổi mới giáo dục và đào tạo hiện nay, yêu cầu đổi mới nội dung,
phương pháp dạy học là việc làm cần thiết và cấp bách. Các nhà nghiên cứu về giáo dục
cũng cho ra đời nhiều công trình trong lĩnh vực này như: vấn đề “Dạy học lấy học sinh làm
trung tâm” của tác giả Trần Viết Vượng; vấn đề “Đổi mới phương pháp dạy học ở trường
trung học cơ sở” và “Đề xuất việc đổi mới công tác quản lý giáo dục” của tác giả Trần
Kiểm; “Một số vấn đề đổi mới trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo” của tác giả Trần Hồng
Quân.


Vấn đề quản lý hoạt động dạy học luôn được đông đảo các nhà nghiên cứu giáo dục,
các nhà quản lý giáo dục quan tâm. Ngoài ra, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường
CBQL Giáo dục và Đào tạo cũng đã có nhiều giáo trình giảng dạy liên quan tới quản lý hoạt
động dạy học như: Tập đề cương bài giảng “Quản lý nhà trường” của Nguyễn Phúc Châu;
“Quản lý quá trình giáo dục trong trường phổ thông” của tác giả Phan Thế Sủng. Bên cạnh
đó còn có các luận văn thạc sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục đề cập tới vấn đề này, như đề
tài: “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học của trường THCS ở huyện Hóc Môn Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Tấn Khiêm; đề tài: “Thực trạng quản lý hoạt
động giảng dạy của HT các trường THPT huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu” của
tác giả Võ Thanh Minh; đề tài: “Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của HT các trường
THPT tỉnh Đắc Lắc” của tác giả Phạm Đăng Khoa; đề tài “Một số biện pháp tăng cường
quản lý hoạt động dạy học ở trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Hưng Yên” của tác giả Hoàng

người, nó được bắt nguồn và gắn chặt với sự phân công và hợp tác lao động, nó là một thuộc
tính bất biến, nội tại của mọi quá trình lao động xã hội. Sự cần thiết của hoạt động quản lý đã
được Mác khẳng định bằng ý tưởng độc đáo và đầy sức thuyết phục: “Một người độc tấu vĩ
cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [29,
tr.480].
Trong quá trình hình thành và phát triển của lý luận quản lý, tùy theo cách tiếp cận mà
khái niệm quản lý đã được các nhà nghiên cứu định nghĩa theo nhiều cách khác nhau.
- Theo Từ điển Tiếng Việt: “Quản lý là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo
những yêu cầu nhất định” [40, tr.800].
- H.Knoontz định nghĩa: “Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó
con người cùng làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các mục tiêu” [22,
tr.29].
- Tác giả Trần Kiểm định nghĩa: “Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể người
để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong suốt quá trình lao động" [33].
- Theo hai tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn thì “Quản lý là quá trình tác động có định
hướng, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thông tin về tình
trạng của đối tượng và môi trường, nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng được ổn định và
làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [27, tr.34].
- Tác giả Nguyễn Minh Đạo cho rằng: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có
định hướng của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng
quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế... bằng một hệ thống các luật lệ, các
chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường
và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [21, tr.7].


- Tác giả Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lý là dựa vào các quy luật khách quan vốn có
của hệ thống để tác động đến hệ thống nhằm chuyển hệ thống đó sang một trạng thái mới”
[39, tr.363].
Những định nghĩa trên tuy có khác nhau về cách diễn đạt, về góc độ tiếp cận, nhưng
đều thống nhất ở điểm chung: Quản lý là quá trình tác động có tổ chức, có hướng đích của

người dạy và người học). Cụ thể:


- Chủ thể quản lý hoạt động dạy học tác động đến người dạy và người học thông qua
việc thực hiện các chức năng quản lý: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra nhằm tạo ra
môi trường thuận lợi cho dạy học.
- Người dạy cùng một lúc thực hiện kế hoạch hoá hoạt động dạy học, tự tổ chức, chỉ
đạo hoạt động dạy của mình và tổ chức, chỉ đạo hoạt động học của người học, đồng thời tự
kiểm tra; đánh giá kết quả dạy của mình và kết quả học của người học dưới sự quản lý của
chủ thể quản lý.
- Người học tự xây dựng kế hoạch, tự tổ chức, tự chỉ đạo và tự kiểm tra hoạt động học
của mình theo kế hoạch, theo sự chỉ đạo và phương thức kiểm tra đánh giá của chủ thể quản
lý và của người dạy trực tiếp.
Như vậy, trong quản lý hoạt động dạy học đã xuất hiện hoạt động tự quản lý của người
dạy và người học.
Hơn nữa, dạy học là một trong những hoạt động xã hội cho nên nó có các thành tố cấu
trúc hoạt động như: chủ thể, khách thể, mục đích, phương tiện, kiểm tra, kết quả. Các
phương tiện - điều kiện xã hội là những yếu tố khách quan của chủ thể hoạt động. Đó là:
- Các quy chế giáo dục và đào tạo đối với dạy học.
- Bộ máy tổ chức nhân lực: cách thức sắp xếp cơ cấu và cơ chế hoạt động của mỗi bộ
phận, mỗi thành viên trong tổ chức do chủ thể quản lý ấn định.
- Nguồn tài lực - vật lực: là tài chính, cơ sở vật chất và thiết bị… được sử dụng cho
hoạt động dạy học.
- Hệ thống thông tin cung cấp những hiểu biết cần thiết cho chủ thể quản lý và chủ thể
dạy học về mục đích, nội dung, chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức, thành tựu
khoa học, công nghệ, những yếu tố kinh tế - xã hội, kể cả những phản ánh của người học,
người dạy, cộng đồng, xã hội về kết quả dạy học để quản lý dạy học; để dạy và để học.
- Môi trường dạy học: là môi trường tự nhiên, môi trường xã hội và cả môi trường sư
phạm tác động tới hoạt động dạy học.
Như vậy, quản lý dạy học về mặt tổng thể là quá trình quản lý gồm năm lĩnh vực chủ

nguồn cho đội ngũ cán bộ, công nhân kỹ thuật lành nghề và trí thức xã hội chủ nghĩa.
- Tiếp tục phát hiện bồi dưỡng học sinh có năng khiếu nhằm góp phần đào tạo nhân tài
cho đất nước.
- Bảo đảm số lượng, chất lượng và hiệu quả đào tạo học sinh THPT phù hợp với nhu
cầu và khả năng phát triển kinh tế xã hội của địa phương.
- Phát huy tác dụng về mặt văn hóa, tư tưởng , khoa học kỹ thuật ở địa phương.
Vào những năm đầu của quá trình đổi mới đất nước, với sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa, việc xây dựng cơ sở vật chất ở nước ta được tiến hành trong điều kiện tồn tại
nhiều hình thức sở hữu, thành phần kinh tế, vận hành theo cơ chế thị trường có sự định