BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH

MAI VĂN NHÂN

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỢNG
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TỈNH SÓC TRĂNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2006


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH

MAI VĂN NHÂN

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỢNG
GIÁO VIÊN TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
TỈNH SÓC TRĂNG

Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
Mã số
: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC :

TS. LÊ XUÂN HỒNG

Tác giả luận văn
MAI VĂN NHÂN


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng, sơ đồ
MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI
DƯỢNG GV THPT .................................................................... 5
1.1. Tóm lược về lòch sử nghiên cứu vấn đề......................................... 5
1.2. Một số vấn đề lý luận về giáo dục THPT ................................... 9
1.2.1. Giáo dục THPT.......................................................................... 9
1.2.2. Mục tiêu của giáo dục THPT ................................................ 10
1.2.3. Trường THPT .......................................................................... 10
1.2.4. Đội ngũ giáo viên THPT......................................................... 13
1.3. Một số khái niệm liên quan đến vấn đề nghiên cứu ................... 21
1.3.1. Quản lý và quản lý giáo dục .................................................. 21
1.3.2. Đào tạo và bồi dưỡng.............................................................. 29
1.3.3. Biện pháp ................................................................................ 31
1.4. Quản lý công tác bồi dưỡng GV THPT ......................................... 31
1.4.1. Ý nghóa và sự cần thiết của công tác bồi dưỡng đội ngũ
giáo viên trung học phổ thông .............................................. 31
1.4.2. Mục tiêu, nhiệm vụ của công tác bồi dưỡng đội ngũ GV ..... 34
1.4.3. Đặc trưng và hình thức bồi dưỡng đội ngũ GV ..................... 35



2.5. Đánh giá về thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng GV
THPT ở tỉnh Sóc Trăng................................................................. 62
2.5.1. Mặt làm được ........................................................................... 62
2.5.2. Mặt hạn chế ............................................................................. 63
Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỢNG
GV THPT TỈNH SÓC TRĂNG ................................................ 68
3.1. Những quan điểm về các biện pháp quản lý công tác bồi
dưỡng giáo viên ............................................................................. 68
3.2. Các biện pháp ................................................................................ 69
3.2.1. Nâng cao nhận thức về công tác bồi dưỡng giáo viên
trung học phổ thông.................................................................. 69
3.2.2. Quy hoạch công tác bồi dưỡng GV THPT............................... 74
3.2.3. Đa dạng hoá các hình thức bồi dưỡng trên cơ sở nâng
cao ý thức tự học, tự bồi dưỡng của GV THPT....................... 80
3.2.4. Thực hiện cải tiến, đổi mới chương trình, nội dung và
phương pháp bồi dưỡng ........................................................... 85
3.2.5. Hình thành cơ chế phối hợp quản lý công tác bồi dưỡng
giáo viên .................................................................................. 94
3.2.6. Đầu tư các nguồn lực cho công tác bồi dưỡng Giáo viên
trung học phổ thông ................................................................. 99
3.3. Tổ chức thực hiện các biện pháp ................................................ 105
3.4. Khảo sát thực tế tính khả thi của các biện pháp quản lý
công tác bồi dưỡng GV THPT tỉnh Sóc Trăng ........................... 108
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ............................................................. 113
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Sở GD&ĐT : Sở Giáo dục và Đào tạo
THPT

: Trung hoc phổ thông

THCS

: Trung học cơ sở

UBND

: Ủy ban nhân dân

XHHGD

: Xã hội hoá giáo dục

XMC

: Xoá mù chữ


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 : Phân loại GV THPT theo độ tuổi, giới tính và thâm
niên giảng dạy, đoàn thể ................................................... 44
Bảng 2.2 : Phân lọai GV THPT theo chuyên môn .............................. 47
Bảng 2.3 : Nhu cầu bồi dưỡng giáo viên.............................................. 51
Bảng 2.4 : So sánh ý kiến của Sở và nhu cầu bồi dưỡng của GV ..... 53
Bảng 2.5 : Hình thức bồi dưỡng phù hợp với GV nhất ........................ 54
Bảng 2.6 : Nhận thức của cán bộ GV về công tác bồi dưỡng............. 55

1. Lý do chọn đề tài
Ở thế kỷ XXI này trí tuệ con người sẽ phát triển cao, báo hiệu sự
bùng nổ và phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật, công nghệ
thông tin, công nghệ sinh học,… Trí tuệ con người đóng vai trò quyết
đònh đối với sự tiến bộ, cũng như tốc độ phát triển của nền văn minh
nhân loại. Do đó, vấn đề nhân lực và nhân tài là vấn đề sống còn của
mỗi quốc gia. Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát
triển. Nguồn nhân lực con người và tiềm năng con người là nhân tố quyết
đònh. Giáo dục-Đào tạo là con đường quan trọng để tạo ra nguồn lực con
người chất lượng cao và khai thác tiềm năng con người hiệu quả nhất.
Đảng ta khẳng đònh "Phát triển giáo dục là nền tảng, nguồn lực
chất lượng cao là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự
nghiệp công nghiệp hoá-hiện đại hoá, là yếu tố cơ bản để phát triển xã
hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” [7, tr.20].
Trong các Nghò quyết Hội nghò Ban Chấp hành Trung ương Đảng
lần thứ tư khóa VII, lần thứ hai khóa VIII đã khẳng đònh việc đổi mới nội
dung, phương pháp giáo dục -đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ GV,
CBQL và tăng cường cơ sở vật chất các trường học là nhiệm vụ trọng
tâm của giáo dục-đào tạo.
Nghò quyết số 40/2000/QH10, ngày 9 tháng 12 năm 2000 của Quốc
hội khóa X về đổi mới chương trình giáo dục phổ thông đã khẳng đònh
mục tiêu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông lần này là
xây dựng nội dung chương trình, phương pháp giáo dục, sách giáo khoa


2

phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ,
đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực, phục vụ CNH-HĐH đất
nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam, tiếp cận trình độ

phối hợp quản lý còn lỏng lẽo. Tình trạng này nếu không sớm khắc phục
sẽ ảnh hưởng đến quá trình đổi mới chương trình giáo dục phổ thông,
nhất là ở bậc THPT sẽ được triển khai trong những năm học tới.
Để khắc phục tình trạng trên, cần tăng cường quản lý công tác bồi
dưỡng GV THPT.
Vì những lý do trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài “Các biện
pháp quản lý công tác bồi dưỡng đội ngũ GV THPT tỉnh Sóc Trăng”.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng nhằm nâng cao
chất lượng đội ngũ GV THPT đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng
giảng dạy và phát triển giáo dục THPT trên đòa bàn tỉnh Sóc Trăng.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác bồi dưỡng GV THPT tỉnh Sóc Trăng.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng GV THPT nhằm nâng cao
chất lượng giáo dục THPT trên đòa bàn tỉnh Sóc Trăng.


4

4. Giả thuyết khoa học
Nếu nghiên cứu đầy đủ cơ sở lý luận và thực trạng quản lý công
tác bồi dưỡng GV THPT sẽ đề xuất được những biện pháp mang tính khả
thi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo tỉnh Sóc Trăng.
5. Giới hạn của đề tài
Tập trung nghiên cứu việc quản lý công tác bồi dưỡng GV THPT ở
Sóc Trăng.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
6.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý công tác bồi dưỡng nâng

cách học, phải lấy tự học làm cốt”.[12]
Trong sự nghiệp giáo dục, nếu không quan tâm bồi dưỡng GV thì
không thể đáp ứng được yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực phục vụ quá
trình phát triển đất nước. Có thể khẳng đònh tư tưởng Hồ Chí Minh về
“trồng người” là nền tảng lý luận vững chắc cho sự nghiệp phát triển
giáo dục, trong đó có công tác bồi dưỡng GV.
Nghò quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X chỉ rõ: “Đổi mới tư
duy giáo dục một cách nhất quán, từ mục tiêu, chương trình, nội dung,
phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức, cơ chế quản lý để tạo được
chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền giáo dục nước nhà, tiếp cận với
trình độ giáo dục của khu vực và thế giới; khắc phục cách đổi mới chấp
vá, thiếu tầm nhìn tổng thể, thiếu kế hoạch đồng bộ. Phấn đấu xây dựng
nền giáo dục hiện đại, của dân, do dân và vì dân, bảo đảm công bằng về


6

cơ hội học tập cho mọi người, tạo điều kiện để toàn xã hội học tập và
học tập suốt đời, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH đất nước.
Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi
mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, nâng cao chất
lượng đội ngũ GV và tăng cường CSVC của nhà trường, phát huy khả
năng sáng tạo và độc lập suy nghó của HS, sinh viên. Coi trọng bồi dưỡng
cho HS, sinh viên khát vọng mãnh liệt xây dựng đất nước giàu mạnh, gắn
liền lập nghiệp bản thân với tương lai của cộng đồng, của dân tộc trau
dồi cho HS, sinh viên bản lónh, phẩm chất và lối sống của thế hệ trẻ Việt
Nam hiện đại. Triển khai thực hiện hệ thống kiểm đònh khách quan,
trung thực chất lượng giáo dục, đào tạo”.
Nghò quyết Đại hội Tỉnh Đảng bộ Sóc Trăng lần thứ XI xác đònh
rõ: “Giáo dục phải nhằm đào tạo những con người Việt Nam có lý tưởng

vấn đề lý luận về bồi dưỡng GV chưa được nghiên cứu sâu và có hệ
thống. Trong giai đoạn này có một số tác giả đề cập đến như:
Phạm Minh Hạc (1986), Một số vấn đề về giáo dục và khoa học
giáo dục, NXB Giáo dục.
Nguyễn Kỳ (1987), Mấy vấn đề về quản lý giáo dục, Tạp chí
Nghiên cứu Giáo dục, số 34.
Năm 1996, đề tài khoa học cấp Nhà nước có mã số KX 07- 04:
“Bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới” đã bàn


8

sâu về vấn đề bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ nhân lực, trong đó có đề
cập đến vấn đề bồi dưỡng và đào tạo lại đội ngũ GV.
Năm 1997, ấn phẩm “Tự học, tự đào tạo-tư tưởng chiến lược của
phát triển giáo dục Việt Nam” ra đời, có nhiều bài viết khá sâu sắc của
các tác giả tên tuổi như: cố Thủ tướng Phạn Văn Đồng, Nguyễn Cảnh
Toàn, Nguyễn Kỳ, Trần Bá Hoành, Vũ Văn Tảo... nhưng số lượng các
bài viết có đề cập tới lónh vực bồi dưỡng GV vẫn còn ít, các bài viết của
Nguyễn Trí, Vụ GV-Bộ GD&ĐT; Vũ Quốc Chung, ĐHSP-Đại học Quốc
gia Hà Nội đã đề cập đến vấn đề tự học trong đào tạo và bồi dưỡng GV,
nhưng chưa bàn sâu vấn đề bồi dưỡng GV THPT.
Năm 1999, trong tạp chí Phát triển Giáo dục, số 1, Phạm Quang
Huân có bài “Nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động tự học, tự bồi
dưỡng của GV trường phổ thông”.
Năm 2001, Nguyễn Thò Tươi, trường ĐHSP Qui Nhơn có bài “Về
công tác bồi dưỡng thường xuyên cho GV THPT” đăng trên tạp chí
Nghiên cứu Giáo dục số 55/2001.
Năm 2002, Trần Bá Hoành có bài “bồi dưỡng tại chỗ và bồi
dưỡng từ xa”, Tạp chí Giáo dục, tháng 11/2002, đã đề cập đến vấn đề bồi

nhân để lực chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung
cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”[20, tr.20]


10

1.2.2. Mục tiêu của giáo dục phổ thông
“Là giúp HS phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,
thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng
động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ
nghóa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bò cho HS tiếp
tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc”.[20, tr.19]
1.2.3. Trường THPT
1.2.3.1. Khái niệm về trường THPT
Trường THPT là cơ sở giáo dục của bậc trung học là cấp học cuối
của bậc trung học. Tính chất chung của giáo dục THPT là: hoàn thiện
học vấn phổ thông, cơ bản, toàn diện, kỹ thuật và hướng nghiệp.Tính
chất đó thể hiện trong cơ cấu tổ chức và toàn bộ hoạt động giảng dạy
giáo dục của nhà trường.[9, tr.147]
1.2.3.2. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT [2]
- Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo
chương trình giáo dục trung học do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành;
- Tiếp nhận HS, vận động HS bỏ học đến trường, thực hiện kế
hoạch phổ cập giáo dục THCS trong phạm vi cộng đồng theo quy đònh
của Nhà nước;
- Quản lý GV, nhân viên và HS;
- Quản lý sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bò và tài chính theo
quy đònh của pháp luật;