Trường THCS Phú Yên

Giáo án Giáo dục công dân 9

Ngày soạn:16/12/2014
Chuyên đề :
GIÁO DỤC HÔN NHÂN VÀ “ BÀI TOÁN DÂN SỐ”
CHO HỌC SINH LỚP 9
A.Mục tiêu bài học
1. Kiến thức: HS hiểu:
- Khái niệm về hôn nhân, các biểu hiện đúng đắn và lệch lạc trong tình yêu và
hôn nhân.
- Nắm được một số qui định của pháp luật về nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn
nhân, nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân, trách nhiệm của vợ và chồng trong
gia đình.
2. Kĩ năng:
- Phân biệt được hôn nhân hợp pháp và hôn nhân không hợp pháp.
- Biết ứng xử trong những trường hợp liên quan đến quyền và nghĩa vụ hôn nhân
của bản thân.
3. Thái độ:
- Tôn trọng qui định của pháp luật về hôn nhân.
- Ủng hộ những việc làm đúng, phản đối những việc làm trái pháp luật về hôn
nhân và kế hoạch hóa gia đình.
B. Phương pháp
- Đàm thoại.
- Thảo luận nhóm.
- Phân tích tình huống.
- Làm việc cá nhân.
- Liên hệ thực tế.
C. Tài liệu phương tiện
- Sách Giáo khoa, sách giáo viên Giáo dục công dân 9

Nơi em ở có những trường hợp vi phạm
quy định của pháp luật về hôn nhân
không? Vi phạm điều gì? Hậu quả của
việc vi phạm ấy?
Cho học sinh quan sát một số hình ảnh
những trường hợp vi phạm quy định của
pháp luật về hôn nhân.
Em có suy nghĩ gì về tình yêu và hôn
nhân trong những trường hợp trên ?
Em hãy nêu nguyên nhân của những
trường hợp vi phạm qui định của pháp
luật về hôn nhân trên và thử đưa ra biện
pháp giải quyết.

Em cần rút ra bài học gì cho bản thân ?
- HS thảo luận và trình bày
Bài tập :
Em đồng ý với những ý kiến nào sau đây?
Giải thích vì sao em đồng ý hoặc không
đồng ý?
a. Kết hôn khi nam nữ đủ 18 tuổi trở lên.
b. Cha mẹ có quyền quyết định hôn nhân
của con cái.
c. Kết hôn do nam nữ tự nguyện quyết
định dựa trên cơ sở tình yêu chân chính.
đ. Không nên yêu sớm vì có thể dẫn đến

Hoạt động của học sinh
I. Đặt vấn đề
Dẫn chứng : Những trường hợp vi

e. Lấy vợ, lấy chồng con nhà giàu mới có
h¹nh phóc.
f. Trong gia đình người chồng là người
quyết định mọi việc.
- GV nhận xét và bổ sung.
II. Nội dung chuyên đề :
Hoạt động 3
1. Khái niệm hôn nhân:
Tìm hiểu nội dung chuyên đề
- Hôn nhân là sự liên kết đặc biệt
- GV nêu câu hỏi:
giữa một nam và một nữ trên
Hôn nhân là gì?
nguyên tắc tự nguyện bình đẳng,
được Nhà nước thừa nhận nhằm
chung sống lâu dài và xây dựng một
gia đình hòa thuận hạnh phúc.
Ý nghĩa của tình yêu chân chính :
- Tình yêu chân chính là cơ sở quan
Tình yêu chân chính có ý nghĩa như thế trọng nhất của hôn nhân và gia dình
nào?
hạnh phúc.
- HS trả lời.
Tìm những câu ca dao, dân ca nói về 2.Những quy định của pháp luật
tình yêu đôi lứa.
nước ta về hôn nhân :
- GV nhận xét bổ sung rút ra nội dung bài a. Những nguyên tắc cơ bản của
học.
chế độ hôn nhân ở Việt Nam :
GV nêu câu hỏi:

Cho học sinh theo dõi :
Cho học sinh xem thông tin :
BẢNG THỐNG KÊ VÀ DỰ BÁO SỰ PHÁT
TRIỂN CỦA DÂN SỐ THẾ GiỚI
TỪ NĂM 1950 ĐẾN 2050
Năm
Tổng dân số Tỉ lệ
Dân số
Tăng
thay đổi/năm
/năm
1950
2.555.078.074 1,47
37.783.610
1960

3.039.332.401 1,33

40.781.960

1970

3.707.610.112 2,07

77.580.647

1980

4.456.705.217 1,70


57.189.977

2040

8.668.391.454 0,55

47.462.555

2050

9.104.205.830(9 tỉ,104 triệu,
205 ngàn, 830 người)

Cho học sinh xem tư liệu : Ý nghĩa của
con số 11 tỷ dân đối với chúng ta
b. Quyền và nghĩa vụ của công
Cho học sinh nhận xét về tình hình dân số dân trong hôn nhân :
hiện nay ở nước ta và trên thế giới.
*. Được kết hôn :
- Điều kiện để được kết hôn: Nam
Để được kết hôn cần có những điều kiện đủ 20, nữ đủ 18 tuổi trở lên. Việc
gì ?
kết hôn do nam, nữ tự nguyện và
phải được đăng kí tại cơ quan nhà
nước có thẩm quyền.
Pháp luật cấm kết hôn trong những điều * Cấm kết hôn:
kiện nào ?
- Người đang có vợ, có chồng,
người mất năng lực hành vi dân sự,
giữa những người có cùng dòng

khi một bên hoặc cả hai bên chưa đủ
tuổi kết hôn theo quy định của pháp
luật.
Cưỡng ép kết hôn là hành vi buộc
người khác kết hôn trái với nguyện
vọng của họ
- Các biện pháp khắc phục: Tuyên
truyền pháp luật về hôn nhân cho
mọi người hiểu, xử lí nghiêm những
trường hợp vi phạm pháp luật về
hôn nhân…
Theo Khampha.vn nữ tuổi từ 15
đến 19 đã từng kết hôn. Như vậy cả
nước có khoảng 7.5% số phụ nữ bắt
đầu mang thai trong độ tuổi từ 15
đến 19 và 17% số thanh niên nam
nữ cả nước đã lập gia đình vi phạm
về điều kiện độ tuổi kết hôn. Năm
2011, cứ 1000 thanh niên nam nữ từ
độ tuổi 15 đến 19 kết hôn thì có 46
trường hợp là nữ chưa đến tuổi vị
thành niên sinh con. Tỷ lệ này cao
hơn các nhóm dân số có trình độ
học vấn thấp, các nhóm dân tộc
thiểu số, các nhóm dân cư sinh sống
tại các khu vực trung du và miền núi
các dân tộc phía bắc và các khu vực
nông thôn. Tỷ lệ kết hôn và sinh con
ở tuổi 15 đến 19 (VTN) của nước ta
cao hơn nhiều so với các nước khác

2,7%, Sơn La 2,6%, Quảng Trị
2,4% và Bạc Liêu 2,1%. Những địa
phương trên có đến 22% tỷ lệ kết
hôn không đăng ký vi phạm Luật
Hôn nhân và Gia đình, phần lớn các
cặp vợ chồng kết hôn trước tuổi luật
định. Theo kết quả điều tra có
30,7% đối tượng kết hôn ở độ tuổi
dưới 19, có 0,2% đối tượng kết hôn
khi mới 9 tuổi, 0,3% đối tượng kết
hôn khi 14 tuổi, 1,0% kết hôn khi 15
tuổi, 3,3% kết hôn khi16 tuổi, 5,8%
kết hôn khi 17 tuổi và 15,6% kết
hôn khi 18 tuổi.
Ở các tỉnh miền núi phía Bắc nơi tập
trung đông đồng bào dân tộc
thiểusố, có tỷ lệ tảo hôn khá cao so
với cả nước. Điển hình là ở huyện
Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái có tốc
độ tăng dân số hàng năm trên 2%
đây cũng là huyện có số vụ tảo hôn
cao nhất của tỉnh Yên Bái. Trong
bản danh sách các trườnghợp tảo
hôn ở xã Khau Mang, huyện Mù
Cang Chải, tỉnh Yên Bái, năm 2006
xã Khau Mang đã có 28 trường hợp
tảo hôn, 6 tháng đầu năm 2007 đã
có 6 trường hợp tiếp tục vi phạm.

Cặp vợ chồng "nhí" Lê Văn Chùn (13

phụ nữ chịu những hậu quả nghiêm
trọng về tinh thần sau khi nạo phá
thai.
Đẻ khó do khung chậu chưa phát
triển đầy đủ, dễ phải can thiệp bằng
các thủ thuật và phẫu thuật (Foocxep, giác hút).
Tỷ lệ mắc bệnh tật và tử vong của
trẻ sơ sinh cao hơn nhiều so với các
bà mẹ ở tuổi trưởng thành.
Dễ mắc các bệnh lây truyền qua
đường tình dục. Trong đó có cả
ùng A Mua Mới 14 tuổi đã phải vất vả HIV/AIDS.
với nỗi lo toan chăm sóc vợ con (Ảnh: Có thai ở tuổi vị thành niên dẫn đến
bỏ học dở chừng, ảnh hưởng tới
HQ).
tương lai sau này. Việc bỏ học dở
chừng sẽ dẫn tới việc mất các cơ hội
có tương lai nghề nghiệp tốt đẹp.
Làm mẹ sớm dễ bị căng thẳng,
khủng hoảng tâm lý, tổn thương tình
cảm và thiếu điều kiện tốt trong
cuộc sống. Một số bạn gái có thể rất
chán nản và cảm thấy bị cách biệt
với gia đình và bạn bè.
Những chỉ trích của xã hội không
tốt và xấu hổ cho cả hai bạn, nhưng
chủ yếu là đối với bạn nữ.
Bị người kia bỏ rơi hoặc cưới gấp
với một người mà bạn có thể không
muốn có cam kết cuộc sống của bạn

phát triển xã hội.
Tử vong ở mẹ để lại cho con thiếu
sự chăm sóc của mẹ và làm tăng
thêm gánh nặng cho gia đình và xã
hội.
Biện pháp
Biện pháp kích cầu học tập, nâng
cao trình độ dân trí
Cần có chính sách kích cầu học tập
đối với việc học tập của con em
đồng bào dân tộc thiểu số và con em
ở nông thôn. Nhà nước cần có nhiều
chính sách nhằm thu hút, khuyến
khích sự học tập của các em .
Về lĩnh vực y tế, cần có sự quan tâm
đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ đủ
điều kiện chăm sóc sức khỏe cho
đồng bào...
Tuyên truyền để thay đổi hành vi
của cộng đồng, của các bậc cha
mẹ trong việc giáo dục giới tính, sức
khỏe sinh sản cho thế hệ trẻ
Học sinh là người phải được giáo
dục giới tính, tình dục một cách
khoa và đầy đủ. Song song đó phải
giáo dục cho người chưa thành niên
về giới tính, tâm lý, sức khỏe sinh
sản để họ biết cách xử lý khi bản
thân mình gặp phảinhững tình
huống có liên quan đặc biệt là trẻ

không yêu sớm để ra sức học tập,
không vi phạm những qui định của
pháp luật về hôn nhân.
- Biết đánh giá đúng bản thân, hiểu
được nội dung cơ bản, ý nghĩa của
luật hôn nhân và gia đình.

Cho học sinh xem tư liệu : Tiếng thét
kinh hoàng mùa "cướp" vợ

Thanh niên- học sinh cần phải có trách
nhiệm như thế nào trong tình yêu và hôn
nhân?
- HS thảo luận- Phát biểu
- GV chốt:
Năm học 2014-2015

9


Trường THCS Phú Yên

Giáo án Giáo dục công dân 9

Cho học sinh xem tư liệu :
Ngày Lương thực Thế giới: Nhìn để
thấy sự khủng khiếp của đói nghèo.
Nhận xét về hậu quả của sự gia tăng dân
số trên thế giới.
Hoạt động 5: Luyện tập - Củng cố:

đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, thì bị
phạt tù từ một năm đến năm năm.

“ Ba ngọn nến lung linh” Tác giả
Ngọc Lễ - Phương Thảo.

Bài tập 2: Anh D 21 tuổi và chị M 15 tuổi
tự nguyện yêu nhau và quyết định lấy
nhau. Một tuần sau khi tổ chức đám cưới,
anh D bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền
bắt và truy tố với tội giao cấu với trẻ em.
Anh D, chị M và hai bên gia đình đã phản
đối việc bắt giữ và cho rằng việc anh D và
chị M cưới nhau và chung sống với nhau
là hoàn toàn tự nguyện, đã được sự đồng
ý, nhất trí cả hai bên gia đình.
- Theo em, quyết định của cơ quan Nhà
nước có thẩm quyền bắt giam và truy tố
anh D về tội giao cấu với trẻ em là đúng
hay sai? Tại sao?
Em có biết bài hát nào hát về gia đình
Năm học 2014-2015

10


Trường THCS Phú Yên

Giáo án Giáo dục công dân 9