ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------

NGUYỄN PHƢƠNG THẢO

KĨ NĂNG GIAO TIẾP CỦA TRẺ TỰ KỶ

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------

NGUYỄN PHƢƠNG THẢO

KĨ NĂNG GIAO TIẾP CỦA TRẺ TỰ KỶ

Chuyên ngành: Tâm lý học
Mã số: 60 31 04 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Mai Lan

Hà Nội – 2015




STT

Chữ viết tắt

Đọc là

1

ĐTB

Điểm trung bình

2

KNGT

Kĩ năng giao tiếp

3

GV

Giáo viên

4

ĐLC

Độ lệch chuẩn



2.2.5. Phương pháp thống kê toán học ........... Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 2 .......................................... Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KĨ NĂNG GIAO TIẾP CỦA TRẺ
TỰ KỶ ............................................................ Error! Bookmark not defined.
3.1. Thực trạng kĩ năng giao tiếp của trẻ tự kỷError!

Bookmark

not

defined.
3.1.1. Đánh giá chung về kĩ năng giao tiếp của trẻ tự kỷError!

Bookmark

not defined.
3.1.2. Kĩ năng giao tiếp của trẻ tự kỷ so sánh theo các biến số ..................... 57
3.2. Các yếu tố ảnh hƣởng đến kĩ năng giao tiếp của trẻ tự kỷ ......... Error!
Bookmark not defined.
3.3. Đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển kĩ năng giao tiếp cho trẻ
tự kỷ ................................................................ Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chƣơng 3 .......................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ...................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 11
PHỤ LỤC ....................................................... Error! Bookmark not defined.


DANH MỤC BẢNG


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Rối loạn tự kỷ (Autism Spectrum Disorders – ASD) ở trẻ em thể hiện bằng
sự sút kém nghiêm trọng và lan tỏa các chức năng tâm thần trên các phương diện:
tương tác xã hội kém phát triển nghiêm trọng, ngôn ngữ phát triển chậm và lệch lạc
bất thường, hành vi và ứng xử nghèo nàn, định hình, lặp đi lặp lại. Những rối loạn
này làm cho trẻ không có khả năng hòa nhập cộng đồng. Điều đó cho thấy mức độ
ảnh hưởng của hội chứng này tới trẻ về mặt thể chất và tinh thần là rất đáng ngại.
Trong đó, khó khăn trong giao tiếp là vấn đề đầu tiên chúng ta cần quan tâm tới.
Giao tiếp là một trong những yếu tố giúp con người tham gia các mối quan
hệ xã hội và tạo nên bản chất của con người. Giao tiếp là một trong những phương
thức tồn tại và phát triển cá nhân và xã hội, con người còn sống thì còn hoạt động
và giao tiếp. Giao tiếp là cơ sở đầu tiên, là viên gạch nền tảng của mọi nhận thức
và định hướng cho việc hình thành nhân cách của trẻ em. Các em giao tiếp để tìm
hiểu về thế giới xung quanh, thể hiện yêu cầu, đòi hỏi, tham gia vào các hoạt động
học tập, vui chơi…
Những trẻ mắc hội chứng tự kỷ khó khăn cả về giao tiếp ngôn ngữ và phi
ngôn ngữ. Kĩ năng giao tiếp của các em cũng bị hạn chế. Các em khó khăn trong
việc hiểu lời nói của người khác, trong việc diễn đạt các câu nói một cách mạch
lạc, đôi khi chưa rõ ý, nếu có diễn đạt được thì giọng nói của các em không có âm
điệu, không nhấn giọng. Đặc biệt các em khó khăn trong việc giao tiếp bằng mắt,
cử chỉ, điệu bộ hay kém khả năng biểu cảm ngôn ngữ cơ thể làm cho những trẻ này
không cảm nhận được người khác đang nghĩ gì về mình, hài lòng hay không hài
lòng và người khác cũng cảm thấy khó hiểu với chúng. Những khó khăn đó đã gây
trở ngại rất lớn trong việc kết bạn, tham gia vào các hoạt động vui chơi, các quan
hệ xã hội. Thêm vào đó, những người xung quanh không hiểu những khó khăn đó,
không cảm thông với trẻ, kì thị, xa lánh,… khiến cho trẻ ngày càng mặc cảm, tự ti,



Nguyễn Nữ Tâm An (2007), Sử dụng phương pháp TEACCH trong giáo dục
trẻ Tự kỷ tại Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ.

2.

Hoàng Anh (2004), Giáo trình Tâm lý học giao tiếp, Nxb Đại học Sư phạm
Hà Nội.

3.

Hoàng Anh (chủ biên), Nguyễn Thạc, Đỗ Thị Châu, (2007), Hoạt động – Giao
tiếp – Nhân cách, Nxb Đại học Sư phạm.

4.

Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Bài 6: Một số kĩ năng dạy trẻ có hành vi tự kỷ
trong lớp học hòa nhập, Dự án giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó
khăn.

5.

Christine Jean-Noel (2014), Giải thích chứng tự kỉ cho cha mẹ (Dịch giả:
Thân Thị Mận), Nxb Tri thức, Hà Nội.

6.

Trương Văn Đích (2005), Giáo dục hòa nhập trẻ chậm phát triển trí tuệ cấp
tiểu học, Nxb Lao động xã hội, Hà Nội, tr.48-62.

7.

quản lý hành chính nhà nước, Nxb Khoa học và Kỹ thuật.
17. Ngô Công Hoàn (2011), Giao tiếp và ứng xử của cô giáo với trẻ em, Nxb Đại
học quốc gia Hà Nội.
18. Clannahan L.E và Krantz P.J (1998), Lịch biểu dùng cho trẻ tự toả (Lưu Huy
Khánh dịch) - Bản viết tay, lưu hành nội bộ - Trung tâm nghiên cứu tâm lý trẻ
em N – T, Hà Nội.
19. Wing.L (1998), The Autistic spectrum (Lưu Huy Khánh dịch) - Bản viết tay,
lưu hành nội bộ - Trung tâm nghiên cứu tâm lý trẻ em NT, Hà Nội.
20. Nguyễn Công Khanh (2000), Tâm lý trị liệu, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội.
21. Lê Khanh (2004), Trẻ tự kỷ - Những thiên thần bất hạnh, Nxb Phụ nữ.
22. Kak – Hai – Nodich (1990), Dạy trẻ học nói như thế nào (Đỗ Thanh dịch),
Nxb Giáo dục Hà Nội.
23. Nguyễn Thị Mai Lan (2013), Trẻ tự kỷ ở nước ta hiện nay – Một vài khía cạnh
lý luận và thực tiễn, Nxb Từ điển Bách khoa.
24. Đặng Bá Lãm, Weiss Bahr (chủ biên) (2007), Giáo dục, tâm lý và sức khoẻ
tâm thần trẻ em Việt Nam, Nxb Đại học Quốc Gia Hà Nội.
25. L.X. Vưgôtxki (1997), Tuyển tập tâm lý học, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
26. Linda Maget (2009), Nâng cao khả năng giao tiếp cho trẻ, Nxb Hồng Đức.
27. Jonathan Levy (2010), Những việc bạn có thể thực hành ngay để giúp con, Tài
liệu thực hành tham khảo.
28. Jenny McCarthy (2009), Mạnh hơn cả lời nói, Nxb Lao động - Xã hội.


29. Trần Thị Mai (2014), Đặc điểm giao tiếp của trẻ tự kỷ lứa tuổi tiểu học ở Hà
Nội, Luận văn thạc sĩ, Học viện Khoa học xã hội.
30. Quách Thuý Minh ( 2009), Hỏi đáp về bệnh tự kỷ , Nxb Y Học.
31. Moira Pietese (1989), Từng bước nhỏ một, Tập 3 và Tập 8, Đại học
Macquarie, Sydney.
32. Phan Trọng Ngọ (2003) (chủ biên), Các lý thuyết phát triển tâm lý người, Nxb
Đại học Sư phạm Hà Nội.

47. Nguyễn Khắc Viện (1999), Tâm lý lâm sàng trẻ em Việt Nam, Nxb Y học.
48. Nguyễn Việt (1984), Tâm thần học, Nxb Y Học Hà Nội.
49. Nguyễn Thị Hoàng Yến (2012), Giáo dục đặc biệt và những thuật ngữ cơ bản,
Nxb Đại học Sư phạm, tr.173-174.
Tài liệu Tiếng Anh
50. I Sabelle Rapin (1996), Preschool Children with Inadequate Communication,
Developmental Language Disorder, Autism, Mental Deficiency, Cambridge
Uni.
51. Moira Pieterse and Robin Treloar with Sue Cairns, Diana Uther and Erica
Brar (1989), Small Step (an early intervention program for children with
development delays) Macquarie university, Sydney.
52. Sundberg M.L. and Michael J. (2001), The Benefits of Skinner’s Analysis of
Verbal Behavior for Children with Autism, Behavior Modification.
53. Sundberg M.L. Patington J.W. (2010), Teaching Language to Children with
Autism or Other Developmental Disabilities.