ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

..............................................................

ĐỖ THỊ HẢO

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC CỦA
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM VÀ SỰ VẬN DỤNG VÀO
CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành: CNXHKH
Mã số: 60220308

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Phạm Ngọc Anh

Hà nội - 2015


MỤC LỤC
A. MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 4
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................. 4
2. Tình hình nghiên cứu ....................................................................................... 5
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn ........................................... 7
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................................................... 7
5. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu ..................................................... 8
6. Đóng góp của luận văn ..................................................................................... 8
7. Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của luận văn ...................................................... 8
8. Kết cấu của luận văn ........................................................................................ 8
B. NỘI DUNG ....................................................................................................... 8
Chương 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ MỤC TIÊU, ĐỘNG LỰC CỦA

2.1.2 Đối với nước ta........................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. Quá trình Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào xác
định mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở nước taError!

Bookmark

not

defined.
2.3 Đánh giá quá trình hiện thực hóa nhận thức lý luận của Đảng ta trong
việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh để xác định mục tiêu, động lực của chủ
nghĩa xã hội. ........................................................ Error! Bookmark not defined.
2.4. Đảng ta vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc xác định mục tiêu
và động lực của chủ nghĩa xã hội hiện nay ...... Error! Bookmark not defined.
C. KẾT LUẬN .................................................... Error! Bookmark not defined.
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 11


A. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hồ Chí Minh không chỉ là một vị anh hùng giải phóng dân tộc mà còn là danh
nhân văn hóa kiệt xuất của nhân loại. Xuất phát từ hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam
và với phương pháp tiếp cận đúng đắn, khoa học, Người đã có nhiều luận điểm sáng tạo
góp phần làm phong phú lý luận của chủ nghĩa Mác – Nin, đặc biệt là trong cách tiếp cận
tư tưởng về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Trong hệ thống quan điểm của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội, đặc biệt phải kể
đến là tư tưởng của Người về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam mà
cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Người xác định: mục tiêu căn bản, bao trùm của cách
mạng Việt Nam là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Việc xác định mục tiêu
bao trùm trên đã được thực tiễn cách mạng Việt nam hơn 70 năm qua chứng minh là

phải biết phát huy nội lực của dân tộc kết hợp với ngoại lực để góp phần đưa đất nước
vượt qua mọi khó khăn thử thách để đi đến mục tiêu của chủ nghĩa xã hội.
Đề tài “Tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam và sự vận dụng vào công cuộc đổi mới ở nước ta hiện nay” đã góp phần làm sáng tỏ
nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam và thấy được sự vận dụng linh hoạt tư tưởng đó của Đảng ta vào công cuộc đổi mới
ở nước ta hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu
Ở nước ta, việc nghiên cứu tư tưởng của Hồ Chí Minh được tiến hành từ rất sớm,
nhưng nghiên cứu tư tưởng của Người một cách toàn diện và có hệ thống thì chủ yếu
mới được đặt ra từ sau Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ VII (1991). Trong đó, tư
tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội, đặc biệt là tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu,
động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một trong những vấn đề được nhiều nhà
nghiên cứu quan tâm. Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề
này:
Các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
như:


1 - Tìm hiểu tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã
hội ở Việt Nam. TS. Vũ Viết Mỹ đã trình bày quá trình hình thành và phát triển tư tưởng
Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội, nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở
Việt Nam. Trong đó, tác giả đã làm nổi bật bản chất, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội.
Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra nội dung tư tưởng của Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực
và các điều kiện để phát huy động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
2 - Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam. GS.TS Mạch Quang Thắng đã đề cập đến một số vấn đề phương pháp luận trong
việc vận dụng sáng tạo và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt
Nam. Trên cơ sở đó, tác giả nêu nên giá trị lí luận và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh
về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và một số vấn đề cần bổ sung, phát triển Cương lĩnh xây

- Mục đích: Làm rõ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng vào việc
xác định mục tiêu, động lực xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay.
- Nhiệm vụ:
+ Trình bày cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của
chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam;
+ Phân tích được nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ
nghĩa xã hội ở Việt Nam;
+ Đánh giá quá trình vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng vào việc xác
định mục tiêu, động lực xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng:Tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội
ở Việt Nam và sự vận dụng tư tưởng đó của Đảng vào việc xác định mục tiêu, động lực
xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay.
- Phạm vi: Trên sơ sở lý luận của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin về mục tiêu,
động lực của chủ nghĩa xã hội, luận văn tập trung nghiên cứu nội dung tư tưởng Hồ Chí
Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, đồng thời làm sáng tỏ sự


vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng vào việc xác định mục tiêu, động lực xây dựng
chủ nghĩa xã hội ở nước ta từ 1986 đến nay.
5. Cơ sở lí luận và phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lí luận: Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm,
đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về chủ nghĩa xã hội.
- Phương pháp nghiên cứu: Trên sơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác –
Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu như:
Phương pháp hệ thống, phương pháp logic - lịch sử, phương pháp phân tích và tổng hợp,
phương pháp so sánh, gắn lí luận với thực tiễn…….
6. Đóng góp của luận văn
+ Luận văn trình bày một cách có hệ thống quan điểm của chủ nghĩa Mác –

xu hướng phát triển tất yếu của lịch sử xã hội loài người và đi đến kết luận rằng chủ
nghĩa tư bản tất yếu sẽ bị thay thế bằng một xã hội khác tiến bộ hơn, đó là xã hội xã hội
chủ nghĩa.
C.Mác, Ph.Ăngghen đã phân tích mâu thuẫn cơ bản của chủ nghĩa tư bản đó là:
mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất mang tính chất xã hội hóa cao với quan hệ sản xuất
dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, luận chứng tất
yếu xã hội phải trực tiếp chiếm hữu tư liệu sản xuất. Vì vậy, việc xóa bỏ chế độ tư hữu và
xây dựng chế độ công hữu là tiêu chí đầu tiên của chủ nghĩa xã hội. Vì theo các ông, đấy
là nguồn gốc đẻ ra mọi áp bức, bóc lột, bất công trong xã hội.
Kế thừa tư tưởng trên, V.I.Lênin nhận thấy rõ được tầm quan trọng của việc xóa
bỏ chế độ tư nhân tư bản chủ nghĩa. Ông cho rằng: chế độ sở hữu tư bản chủ nghĩa là
nguồn gốc gây ra mọi đau khổ của quần chúng nhân dân lao động. Vì vậy, để giải phóng
người lao động cần phải xóa bỏ chế độ sở hữu tư bản chủ nghĩa và thiết lập chế độ công
hữu về tư liệu sản xuất. Các nhà kinh điển coi đó là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội. Vì
thế, không phải ngẫu nhiên mà V.I.Lênin giải thích: chủ nghĩa xã hội là chế độ công hữu


về tư liệu sản xuất từ chủ nghĩa tư bản, nhân loại chỉ có thể tiến thẳng lên chủ nghĩa xã
hội nghĩa là chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất và chế độ phân phối sản phẩm theo
lao động của mỗi người. Đồng thời, đó cũng là cơ sở để phát triển một nền sản xuất có kế
hoạch. Việc điều tiết nền sản xuất theo một kế hoạch là một trong những đặc trưng cơ
bản, là mục tiêu và thực chất của chủ nghĩa xã hội.
C.Mác coi chủ nghĩa xã hội là giai đoạn quá độ tất yếu để đi đến xóa bỏ sự khác
biệt giai cấp nói chung, đây là mục tiêu cần đạt tới của chủ nghĩa xã hội. Đồng thời, khi
đã xóa bỏ được sự phân chia xã hội thành giai cấp thì sẽ xóa bỏ được mọi sự bất bình
đẳng xã hội và chỉ có chủ nghĩa xã hội mới giải quyết được vấn đề đó. Tuy nhiên, dưới
chủ nghĩa xã hội, bình đẳng không có nghĩa là ngang nhau về mọi phương diện mà phải
luôn hiểu rằng đó là sự bình đẳng xã hội, bình đẳng về địa vị xã hội của con người.
Đặc biệt, trong quá trình nghiên cứu sự vận động của phương thức sản xuất tư bản
chủ nghĩa, C.Mác và Ph.Ăngghen đã dự báo cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa sẽ nổ ra ở


Hoàng Chí Bảo (1999), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”,

Tạp chí Xây dựng Đảng, số 7.
4.

GS.TS Hoàng Chí Bảo (2012),“Từ thực tiễn đổi mới đến nhận thức lí luận mới về

chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (1986 - 2011)”, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
5.

GS.TS Hoàng Chí Bảo (2012), “Giá trị bền vững và sức sống của chủ nghĩa Mác

- Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học”, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
6.

Nguyễn Đức Bình (chủ biên) – (2003), Về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên

chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
7.

PGS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn (1997), “Những quan điểm cơ bản của C.Mác –

Ăngghen – Lênin về chủ nghĩa xã hội và thời kì quá độ”, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
8.

Thành Duy (1990), “Chủ tịch Hồ Chí Minh và việc lựa chọn mục tiêu xây dựng

chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”, Tạp chí Cộng sản, số 2.
9.

Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
15.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
16.

Đảng Cộng sản Việt Nam ( 2001), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX,

Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
17.

Đảng Cộng sản Việt Nam ( 2006), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,

Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
18.

Đảng Cộng sản Việt Nam ( 2011), Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,

Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội
19.

Hồ Chí Minh ( 2011), Toàn tập, Tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

20.

Hồ Chí Minh ( 2011), Toàn tập,Tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

21.


29.

Hồ Chí Minh ( 2011), Toàn tập, Tập 11, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

30.

Hồ Chí Minh ( 2011), Toàn tập,Tập12, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

31.

Hồ Chí Minh ( 2011), Toàn tập, Tập 13, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

32.

Hồ Chí Minh ( 2011),Toàn tập, Tập 14, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

33.

Hồ Chí Minh ( 2011), Toàn tập, Tập 15, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

34.

“Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt

Nam” (1998), Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
35.

Vũ Đình Hòe và Bùi Đình Phong (chủ biên) – (2010), “Hồ Chí Minh với sự nghiệp


V.I.Lênin (2005) Toàn tập, Tập 39, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

42.

V.I.Lênin ( 2005) Toàn tập, Tập 43, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

43.

V.I.Lênin ( 2005) Toàn tập, Tập 44, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

44.

V.I.Lênin ( 2005) Toàn tập, Tập 45, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.

45.

Các Mác và Ph.Ăngghen ( 1995), Toàn tập, Tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà

Nội.
46.

Các Mác và Ph.Ăngghen ( 1995), Toàn tập, Tập 4, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà

Nội.
47.

Các Mác và Ph.Ăngghen ( 1995), Toàn tập, Tập 7, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà

Nội.
48.

Nguyễn Quốc Phẩm – Đỗ Thị Thạch (2012), “Những nhận thức mới về chủ nghĩa

xã hội và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
54.

Phạm Ngọc Quang (1995), “Tìm hiểu quan điểm của Hồ Chí Minh về mục tiêu

của chủ nghĩa xã hội”, Tạp chí Thông tin lý luận, số 1.
55.

Nguyễn Duy Quý (chủ biên) – (1998), “Những vấn đề lý luận về chủ nghĩa xã hội

và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
56.

Nguyễn Duy Quý (2000), “Tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội và con

đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam” Tạp chí Triết học, Số 3.
57.

Nguyễn Duy Quý (2003), “Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”, Nxb. Chính trị

quốc gia, Hà Nội.
58.

Lê Hữu Tầng (1991), “Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam vấn đề nguồn gốc

và động lực”, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội.
59.