Sách Giải – Người Thầy của bạn

/>
SOẠN BÀI: ÔN TẬP PHẦN VĂN HỌC
I/ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM (tiếp lớp 10)
1. Tác giả lớn cần chú ý: Nguyễn Đình Chiểu
Nhà thơ của đạo lí Việt Nam, mang tính nhân dân sâu sắc (Truyện Lục Vân Tiên).
- Lá cờ đầu của văn thơ yêu nước chống Pháp, mang tính chiến đấu mạnh mẽ (Văn
tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, Chạy Tây, Ngư Tiều y thuật vấn đáp,..).
- Cuộc đời và văn thơ gắn bó máu thịt với nhau để phụng sự cho dân, cho nước,
nêu một tấm gương sáng cho đời.
2. Các thể loại văn học
a) Kí: Thượng kinh kí sự của Lê Hữu Trác (trích: Vào Phủ chúa Trịnh).
b) Thơ Nôm luật Đường: Tự tình II (Hồ Xuân Hương), Thu điếu (Nguyễn Khuyến),
Thương vợ, Vịnh khoa thi Hương (Trần Tế Xương), Chạy Tây (Nguyễn Đình
Chiểu).
c) Thơ chữ Hán: Sa hành đoản ca (Cao Bá Quát).
d) Thơ dân tộc (song thất lục bát): Khóc Dương Khuê (Nguyễn Khuyên).
e) Hát nói: Bài ca ngất ngưởng (Nguyễn Công Trứ).
Hương Sơn phong cảnh ca (Chu Mạnh Trinh).
g) Văn tế: Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc (Nguyễn Đình Chiểu).
h) Truyện thơ Nôm: Truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu (trích: Lẽ ghét
thương).
i) Nghị luận: cầu hiền chiếu (Ngô Thì Nhậm).
Tế cấp bát điều (trích: Xin lập khoa luật) (Nguyễn Trường Tộ).
3. Nội dung
a) Giá trị hiện thực:
- Bức tranh phủ chúa xa hoa cực độ với quyền uy tôi thượng của nhà chúa.
- Bức tranh thi cử nhốn nháo, ô hợp trong xã hội dở ta, dở Tây buổi đầu.
- Cảnh “Chạy Tây” tan tác khi tiếng súng xâm lăng đã nổ trên đất nước, quê
hương.

II/ VĂN HỌC HIỆN ĐẠI VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN CÁCH
MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
1. Tác giả lớn cần chú ý: Nam Cao
- Nhà văn hiện thực xuất sắc giai đoạn 1930 - 1945.
- Hai đề tài lớn đều đạt được thành tựu: Đề tài người nông dân nghèo và đề tài
người trí thức nghèo trong xã hội cũ trước Cách mạng tháng Tám.
- Là nhà văn có ý thức trách nhiệm về ngòi bút của mình, luôn trăn trở để tìm ra cái
mới cho tác phẩm, cả về nội dung và cách viết.
- Có những tác phẩm đạt đỉnh cao như Chí Phèo, Lão Hạc, Đời thừa, Đôi mắt.
- Đóng góp về tác phẩm cũng như về quan điểm nghệ thuật cho văn học nước nhà.
2. Các tác phẩm truyện
a) Hai đứa trẻ (Thạch Lam)
- Tiêu biểu cho loại truyện tâm tình của Thạch Lam: không có cốt truyện, xung
đột, mâu thuẫn nhưng lại chú ý khai thác cái tình của con người trong cuộc sống.
Giọng điệu nhỏ nhẹ, điềm tĩnh, để lại nhiều dư vị, dư vang.
- Hai hình tượng đối lập là bóng tối (hiện thực) và ánh sáng (ước mơ) làm nên giá
trị hiện thực và giá trị nhân văn của tác phẩm.
b) Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân)
- Ca ngợi con người lí tưởng: con người tài hoa - khí phách, ca ngợi thiên lương
con người với quan niệm thẩm mĩ: Cái Đẹp bao giờ cũng gắn với cái thiện, cái Đẹp
không thể ở chung với cái Xấu, cái Ác.
2


Sách Giải – Người Thầy của bạn

/>
- Truyện viết tài hoa, chững chạc, mang không khí cổ kính, trang trọng phù hợp
với cuộc sống lúc bấy giờ, kết cấu chặt chẽ, dựng cảnh tài tình, xây dựng thành
công nhân vật Huấn Cao đạt đến mức điển hình trọn vẹn.

3