BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP TRƯỜNG

NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG THIẾT BỊ MÔ PHỎNG
ATECH TRONG GIẢNG DẠY THÍ NGHIỆM CHẨN ĐOÁN
HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN PHUN XĂNG ĐIỆN TỬ
(Modul 3630 & 3631)
S

K

C

0

0

3

9

5

9

MÃ SỐ: T37 - 2007

S KC 0 0 1 7 7 9


Mã số: T37 - 2007

DẪN NHẬP

1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay, nền khoa học đang phát triển một cách nhanh chóng và mạnh mẻ,
nó đóng vai trò quan trọng trong tất cả các lónh vực trong đó có ngành công nghệ
ôtô. Trong khoảng 30 thập kỉ qua , từ năm 1784 , chiếc động cơ đầu tiên chạy
bàêng hơi nước do James Watt phát minh ra cho đến nay, nguồn động lực tạo ra từ
động cơ đã được sử dụng rộng rải và ngày càng cải tiến và phát triển. Trên thế giới
hiện nay , nguồn năng lượng sử dung từ động cơ đã trở nên thònh hành và phát
triển vững mạnh, có thể nói nó đã phát triển tới đỉnh cao của nó. Để đáp ứng cho
sự phát triển về ngành động lực, trên thế giới đã có khá nhiều trường, nhiều cơ sở
nhiều trung tâm đào tạo nổi tiếng như : Trường thiết kế hoàng gia Anh, trường đại
học cơ khí ôtô Mat cơ va, đại học cầu đường Mat cơ va…. Đã đào tạo ra nguồn
nhân lực chuyên gia nghiên cứu, những thợ lành nghề để đáp ứng cho nhu cầu thò
trường lao động về ngành này .
Và họ đã đào tạo một cách có hiệu quả nên nền cơ khí của những nước này
luôn đi đầu so với thế giới. Còn ở Việt Nam ta thì sao? Hiện nay, ngành công
nghiệp ôtô còn đang ở mức chưa phát triển cao, còn chậm tiến bộ so với các
nước trong khu vực và trên thế giới, khả năng về công nghệ kỹ thuật chưa cao
nguyên nhân này la do xuất phát từ đâu ? xuất phát từ các cơ sở đào tạo nguồn
nhân lực cho ngành này hay xuất phát từ cơ sở vật chất, trình độ khoa học kỹ thuật
thấp kém. Hiện nay các trường có đào tạo ngành CKĐL đã chú trọng đầu tư về
công nghệ và đưa công nghệ tông tin vào trong quá trình dạy và học, nhờ vậy hiệu
quả đào tạo của ngành đã được nâng cao trong đó có khoa CKĐL của trường đại
học SPKT.
Hiện nay, CNTT phát triển rất mạnh mẽ trên phạm vi toàn thế giới và trên thò
trường CNTT đã xuất hiện nhiều phần mềm về tin học đồ hoạ chuyên nghiệp



Sách, tài liệu liên quan.
Đóa vcd, máy vi tính.
Mạng internet
Thư viện trường ĐH SPKT.
Máy chụp ảnh

Trang 2


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

CHƯƠNG 2:

GIỚI THIỆU THIẾT BỊ MÔ PHỎNG ATECH
VỚI MODUL 3630 - 3631

Chương trình MODUL 3630, 3631 trình bày các vấn đề về phương pháp chẩn
đoán hệ thống điều khiển phun xăng điện tử (Tài liệu máy tính căn bản cho việc
sữa chữa động cơ trên mô hình 3630, 3631), chương trình này bao gồm:
 Giới thiệu
 cấu hình tối thiểu máy tính
 Cách cài đặt
 Cách chạy chương trình
 Nội dung của chương trình
 Trợ giúp
 Các câu hỏi kiểm tra và những câu hỏi kiểm tra cuối tham khảo

Thông qua đó có thể kiểm soát hoạt động học tập của sinh viên, kết quả các phần
kiểm tra có trong Modul.
Sử dụng chương trình quản lý của giáo viên hướng dẫn, những dữ liệu của
sinh viên có thể được lưu trữ và xem xét ở vò trí trung tâm khi ta vào hệ thống bởi
những máy tính sinh viên hay máy tính của giáo viên hướng dẫn.
3 Trợ giúp:
Để học được sự vận hành căn bản của chương trình, hãy chạy xuyên suốt
mục giúp đỡ của chương trình. Bao gồm các hoạt ảnh và phim diễn tả việc sử dụng
các chức năng cơ bản của chương trình như thế nào. Đối với sinh viên lần đầu tiên
vào chương trình nên đăng nhập vào mục giúp đỡ của chương trình. Lời khuyên,
sinh viên nên chạy xuyên suốt toàn bộ mục giúp đỡ trước khi tiếp tục với chương
trình.
4 Yêu cầu hệ thống
Những yêu cầu của chương trình ở một mức độ tối thiểu, sau đây là những cấu
hình hệ thống:
1. Pentium,100 MHz hay tốt hơn, máy tính cá nhân
2. RAM (16 MB)
3. Hệ thống chạy được Windows 95,98,2000, NT, hay XP
(windows 3.1 và ME thì không chạy được)
4. Ổ đóa cứng phải còn trống 10 MB (ổ C) để chạy từ ổ CD-ROM, ổ đỉa
cứng còn trống 225MB cho việc cài đặc phiên bản.
5. Cạc màn hình VGA 512K , đề nghò dùng cạc 1MB ( phải dùng màn hình
640 x 480 pixel với độ phân giải 256 màu).
6. Ổ đóa mềm, 3.5 hay 5.25
7. 8X hay ổ CD-ROM tốt hơn.
8. Chuột .
9. Sẵn có các cổng truyền dữ liệu( com 1, 2, 3, hay 4)
5 Cài đặt chương trình
Chương trình xẽ chạy từ ổ CD-ROM và không cần phải cài đặt vào ổ cứng của
máy tính. Đề nghò ,nếu có thể, nên cài đặt chương trình vào ổ cứng của máy



Chắc rằng cáp đã được kết nối đến mô hình đào tạo và các cổng truyền
dữ liệu vào máy tính, mô hình phải được cắm vào một nguồn điện xoay
chiều và nguồn hệ thống bậc ON.



Đóa chương trình được đặt vào ổ CD-ROM.



Đưa đóa sinh viên vào ổ đóa mềm.



Nếu chương trình không tự động chạy sau đó thực hiện bước 2, click vào
nút “start”



Click vào “Run” từ menu start.



Chọn D:\AT3630\AT3630<enter> (“D” là ổ CD-ROM)

Trang 5



trên mạch
điện

4/ Các thiết bò điều khiển:

Biểu tượng của
bóng đèn trên
mạch điện

Biểu tượng
của điện trở
trên mạch
điện

Một vài thiết bò điều khiển như là công tắc và relay, cho hay ngắt hoàn toàn
tốc độ của dòng chảy để thực hiện công việc như là mở hay tắc đèn.

Trang 6


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

Để các phụ tải điện làm việc, mạch điện nối với phụ tải phải kín. Thông
thường có các công tắc đóng mở trên mạch. Công tắc trong mạch có nhiều dạng:
thường đóng, thường mở, hoặc phối hợp. Để tăng độ bền và giảm kích thước của
công tắc người ta thường đấu dây qua relay.

Biểu tượng

DVOM(Digital Volt Ohmmeter) được xem như là thước đo đa năng với sự
hiển thò số còn gọi là DMM(digital multi-meter).

Lổ cắm
“mA,A”

Lổ cắm
“A”

Lổ cắm
“COM”

Lổ cắm
“V”

2/ Thông tin an toàn khi sử dụng:
 Sau đây là các thông tin an toàn để chắc chắn an toàn tối đa cho người sử
dụng trong suốt quá trình vận hành thiết bò đo này.
 Không dùng thiết bò đo nếu thiết bò đo hay máy kiểm tra trông có vẻ nguy
hiểm, hay nếu bạn nghi ngờ rằng thiết bò đo này không được vận hành một
cách đúng đắng.
 Giữ cơ thể bạn không tiếp xúc với mặt đất bằng cách mang giày cao su, hay
bất kỳ một vật dụng cách điện nào khi đo các thiết bò điện có điện áp cao.
 Tắc nguồn đến mạch điện trước khi cắt, gở mạch. Một lượng nhỏ dòng điện
có thể nguy hiểm. Khi dùng các que thử, giữ các ngón tay của bạn phía sau
lớp nhựa bảo vệ trên que thử.
 Đo diện thế không vượt quá giới hạn cho phép của thước đo vì có thể gây
nguy hiểm đến thiết bò đo và người điều khiển. Luôn luôn đọc ra giá trò giới
hạn ghi trên thiết bò đo.
3/ Quá trình hoạt động.


Bài 3

NGUYÊN LÝ CỦA MẠCH ĐIỆN -ĐIỆN THẾ
I/ Điện thế của mạch điện.
Như chúng ta đã biết nước trong bồn có một năng lượng tiềm tàng, khi ta tạo ra
một dòng nước chảy thì tiềm năng của nước bò thay đổi ( giảm dần) và đến một lúc
nào đó thì tiềm năng này không còn nữa( nước trong bình chảy hết).

Bình accu là một nguồn tích trữ năng lượng. Điện thế trong bình đại diện cho năng
lượng để làm việc hay tạo ra một dòng điện. Khi bạn đo điện thế, bạn đo sự khác
biệt năng lượng giữa hai điểm.

Dòng điện được tạo ra này cũng giống như dòng nước chảy, nó sẽ yếu dần và đến
một lúc nào đó không họat động nữa, ta nói bình hết năng lượng.
Để đo hiệu điện thế trong một mạch điện một chiều ta thực hiện theo các bước
sau.
 Mắc thiế bò đo song song với mạch điện cần đo hiệu điện thế.
 Cho que đen tiếp xúc với thành phần nối trực tiếp xuống mass.
 Cho que đỏ tiếp xúc với thành phần nối với nguồn cung cấp.
 Sau đó đọc giá trò trên điện thế trên thiết bò đo.

Trang 10


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

Giá trò


Mã số: T37 - 2007

Như ta biết có hai kểu sắp xếp công tắc trong mạch điện.
 Công tắc đặt phía trên cao( công tắc loại âm chờ)
 Công tắc đặt phía dưới thấp( công tắc loại dương chờ)
Công tắc loại âm chờ có nguồn cung
cấp đến công tắc, sau đó công tắc sẽ
cung cấp nguồn đến tải điện. Khi
công tắc mở năng lượng sẽ không được
cung cấp đến tải và chúng ta có một
mạch chết.
Công tắc loại dương chờ có nguồn
cung cấp đến tải, sau đó công tắc sẽ
nối mass cho tải. Khi công tắc mở
nguồn vẫn còn cung cấp đến tải điện
nhưng không nối mass được và chúng
ta có một mạch sống.

 Đây là mạch điều khiển relay bơm xăng.
Thực hiện trên mô hình, ta sử dụng mạch
này để tiế
hngkhả
Mạn
ch hà
có ncô
tắt oloạsá
i ât mhai
chờloại công
tắc đặt cao và thấp.

Đối với loại công tắc đặt dưới, khi công
tắc chưa đóng, nguồn cung cấp đến tải
là 12V
 Bước 4: Di chuyển que đỏ đến
phía bên ngoài của relay bơm
nơi mà nối trực tiếp với mass
(giắc cắm màu đen).
Đây là vò trí cắm mới của que đỏ khi di
chuyểân. Bật nguồn cung cấp, quan sát
trên thiết bò đo ta thấy có giá trò 12V

Thiết bò đo
chỉ 12V

 Bước 5: Khởi động xe bằng cách nhấn
nút start trên mô hình, cuộn dây được
nối mát. Quan sát trên thiết bò đo, điện
áp thay đổi từ 12V trở về 0

Trang 13


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

 Bước 6: Tắc động cơ bằng cách bật
công tắc đánh lửa về vò trí “off”.
 Bây giờ chúng ta thay đổi mạch trở
thành mạch có công tắc phía trên(công



Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

Bài 4

ĐẶC ĐIỂM CỦA MẠCH ĐIỆN HỖN HP
 Mạch điện hỗn hợp.
 Trong một mạch có một vài thành
phần mắc nối tiếp và những thành
phần khác mắc song song thì được gọi
là mạch nối tiếp và song song(hay còn
gọi là mạch hổn hợp).
Mô hình A và mô hình D1 trên hình là
các thành phần điện mắc nối tiếp
trong mạch.
Mô hình C và mô hình B2 là các
thành phần điện mắc song song trong
mạch.
 Sẽ không có bất cứ tải điện nào họat
động trong mạch nếu có một sự hở
mạch trong các thành phần nối tiếp
của mạch điện.
 Một sự hở mạch trong một nhánh của
các thành phần mắt song song của
mạch thì sẽ chỉ ảnh hướng đến các tải
điện trong nhánh đó. Các tải điện
trong các nhánh và các thành phần

mạch.
 Trong mạch hổn hợp dòng điện chạy
trong mạch bằng với dòng điện chạy
qua các thành phần nối tiếp và bằng
tồng dòng điện chạy qua các thành
phần mắt song song.
 Nếu có một sự hở mạch trong phần
mắt nối tiếp của mạch thì sẽ không
có bất cứ một tải điện nào trong
mạch có dòng điện chạy qua. Nhưng
nếu chỉ hở mạch trong một nhánh
nào đó của mạch song song thì chỉ
trong nhánh đó không có dòng điện
chạy qua.
Tóm lại: Mạch điện hỗn hợp là một mạch
điện trong đó các thành phần điện trong
mạch vừa có mắc nối tiếp và vừa có mắc
song với nhau, chúng tạo với nhau thành
một mạch kín . Dòng điện trong mạch hỗn
hợp bằng với dòng điện chạy qua các thành
phần điện mắc nối tiếp và bằng tổng dòng
điện chạy qua các thành phần điện mắc
song song. Điện thế trong mạch bằng tổng
điện thế ở hai đầu các thành phần điện
mắc nối tiếp và các thành phần điện mắc
song song.

Trang 16



có giá trò bằng giá trò điện áp của
nguồn.
 Ta dùng đồng hồ DMM để kiểm tra sự liên tục của dòng điện trong mạch,
đảm bảo rằng nó không bò cản trở bỡi sự hở mạch, kiểm tra rằng điện trở
của 2 đầu dây dẫn là rất nhỏ, kiểm tra rằng giá trò điện trở của tải nằm trong
giá trò cho phép.
 Một mạch điện sẽ có giá trò điện trở vô cùng (0.L) nếu ta đo giá trò điện trở
giữa 2 đầu của vò trí hở mạch.
 Để kiểm tra một mạch điện có bò hở mạch hay không ta thực hiện việc kiểm
tra liên tuc trong mạch bằng đồng hồ DMM:
1. Khi thực hiện việc kiểm tra liên tục, thì mạch điện phải không kết nối với
nguồn.

Trang 17


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

2. Bật đồng hồ DMM sang vò trí đo điện trở.

Thang đo
cần bật sang
vò trí đo Ohm

3. Đặt một que đo của đồng hồ tại vò trí bên cạnh của cầu chì, que còn lại đặt
tại vò trí bên cạnh của công tắc.

4. Nếu giá trò chỉ trên đồng hồ rất nhỏ hoặc bằng 0, điều này chứng tỏ sự liên

 Để kiểm tra việc hở mạch này, trước
tiên chúng ta cần phải xác đònh xem
sự hở mạch này nằm trên dây tín
hiệu đến hay dây tín hiệu hồi về
trong mạch.
 Kế đến chúng ta kiểm tra sự thông
mạch giữa giắc A và giắc C bằng
cách đo giá trò điện trở giữa chúng.
Ta đo giá trò điện trở giữa cực thứ
nhất của giắc A đến cực thứ nhất
của giắc C thì thấy giá trò trên đồng
hồ chỉ vô cùng, chứng tỏ đoạn dây này đã bò hở mạch.
Tương tự như vậy, ta đo từ cực 2 của A đến cực 2 của C thì thấy chúng thông
mạch, đo từ cực 1 của B đến cực 1 của C cũng thông mạch, nhưng khi ta đo từ cực

Trang 19


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

1 của A đến cực 1 của B thì lại thấy chúng hở mạch, điều này chứng tỏ sự hở
mạch xảy ra ở đây.

Chứng tỏ có
sự hở mạch

Trên đây, chúng ta đã biết cách kiểm tra lỗi hở mạch bằng cách dùng đồng hồ
DMM đo thông mạch.

cầu và chúng ta phải làm đúng
theo yêu cầu đó.
3. Sau đó ta muốn tiếp tục thì click vào
chữ Continue.
4. Ta tiến hành đo các giá trò điện trở của
các thành phần và của các đoạn dây
nối, các thành phần này phải được
tách ra khỏi mạch.
5. Trên màn hình máy tính bây giờ đang
yêu cầu công tắc HARNESS trên mô
hình phải bật sang vò trí không kết nối
DISCONNECT, hiện giờ công tắc đang
ở vò trí CONNECT.
Khi ta làm đúng theo yêu cầu thì màn hình máy tính mới tiếp tục chạy tiếp và
khi đó màn hình mới xuất hiện chữ
Continue, các bước làm của ta phải
theo sự hướng dẫn thể hiện bằng chữ
màu vàng ở cạnh dưới màn hình máy
tính.
6. Đồng hồ DMM đang ở vò trí OFF cần
chuyển sang vò trí đo điện trở bằng
cách vặn núm xoay trên đồng hồ sang
vò trí đo Ohm.
Trên đồng hồ DMM chỉ giá trò 0.L, bỡi
vì các thành phần điện trong mạch
không được kết nối với nhau.
7. Que đỏ thì không kết nối, cần cắm que
đỏ vào chân pin 16 của PCM trên mô
hình.


CTS với giá trò cho phép của nhà chế
tạo để biết cảm biến có còn tốt hay
không.
11. Tiếp tục, ta di chuyển que đen của
đồng hồ xuống và cắm vào cực đen
của CTS ở gần vò trí điểm kết nối nằm
trên đường dây tín hiệu về.
Vò trí của các que đo

Trang 22


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường

Mã số: T37 - 2007

Giá trò điện thế ta đo được là 0.L, bỡi
vì tại 2 điểm trên vò trí này không được
kết nối với nhau.
12. Di chuyển que đen của đồng hồ đo
đến chân pin 1 của PCM ( chân tín
hiệu hồi về PCM) và cắm vào giắc kết
nối.
Vò trí các que đo
Ta nhìn trên đồng hồ nếu giá trò điện
trở của đoạn dây tín hiệu hồi này chỉ
0Ω thì chứng tỏ đoạn dây không bi hở
mạch.
 Như vậy chúng ta đã biết cách kiểm tra
điện trở của mạch điện cảm biến CTS