BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI KH&CN CẤP TRƯỜNG

NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM, XÁC ĐỊNH
THÀNH PHẦN VÀ TÍNH CHẤT CỦA HỖN HỢP
ĐÁ MÀI VÀ CHẤT LIÊN KẾT SỬ DỤNG
TRÊN BỀ MẶT CỐI ĐÁ CỦA MÁY XÁT GẠO TRẮNG
S

K

C

0

0

3

9

5

9

MÃ SỐ: T2011 - 50


BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP TRƯỜNG

Nghiên cứu thực nghiệm, xác định thành phần và tính chất
của hỗn hợp đá mài và chất liên kết sử dụng trên bề mặt
cối đá của máy xát trắng gạo.
Giai đoạn 1: Nghiên cứu hỗn hợp đá mài hiện có,
thực hiện các thí nghiệm kiểm tra chất lượng,
xác định các nguyên nhân hư hỏng.
Mã số: T2011 – 50

Chủ nhiệm đề tài: ThS. GVC. TRẦN THẾ SAN
Thành viên đề tài: HOÀNG XUÂN TRƯỜNG – 07104094
NGUYỄN VĂN KHÁNH – 07104022

Tp. HCM, 12/2011


DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI THAM GIA ĐỀ TÀI
STT

Họ và tên

Đơn vò công tác

1
2

HỒNG XN TRƯỜNG

và chất liên kết sử dụng trên bề mặt cối đá của máy xát trắng gạo.
Giai đoạn 1: Nghiên cứu hỗn hợp đá mài hiện có, thực hiện các thí nghiệm
kiểm tra chất lượng, xác định các nguyên nhân hư hỏng.
- Mã số: T2011 – 50
- Chủ nhiệm: Trần Thế San
- Cơ quan chủ trì: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp. HCM
- Thời gian thực hiện: 01/2011 – 12/2011
2. Mục tiêu:
Nghiên cứu hỗn hợp đá mài hiện có, thực hiện các thí nghiệm kiểm tra chất
lượng, xác định các nguyên nhân hư hỏng.
3. Nội dung chính:
- Nghiên cứu, đánh giá chất lượng hỗn hợp chống mài mòn trên cối đá trong các
máy xát trắng gạo đang được sử dụng tại các cơ sở xay xát gạo cỡ nhỏ và vừa ở các
tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.
- Nghiên cứu tài liệu trong và ngoài nước về các hỗn hợp chống mài mòn và
đánh giá khả năng ứng dụng thực tế.
- Thực hiện các thí nghiệm kiểm tra chất lượng, xác định các nguyên nhân hư
hỏng
4. Kết quả nghiên cứu:
- Các nguyên nhân hư hỏng và biện pháp khắc phục cho cối đá của máy xát
trắng gạo.
5. Sản phẩm:
- Các kết quả thí nghiệm kiểm tra chất lượng hỗn hợp đá mài hiện có.
- Thành phần hỗn hợp đá mài và chất liên kết sử dụng trên bề mặt cối đá của
máy xát trắng gạo.


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50
6. Hiệu quả, phương thức chuyển giao kết quả nghiên cứu và khả năng áp dụng:
- Kết quả thí nghiệm là cơ sở để cải tiến các máy xát trắng gạo đang được sử

- To expriment for finding grinding compositions and process aplicating
that composions on grinding wheels.
3. Main Contents:
- Rice – whitening machine made in LAMICO.
- Grinding wheels, prematuring failures and causes.
- Selecting and experimenting with different compositions for grinding
wheels.
4. Results obtained:
- Failures and causes, remedies for grinding wheels on rice – whitenning
machine produced by the LAMICO.
- Grinding compositions and process aplicating on grinding wheels.
5. Products:
- Results of experiments with existent grinding wheels from LAMICO


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50
- Grinding compositions, bonding substances, and aplicating process on
grinding wheel surfaces of rice – whitenning machine.
6. Effect, transfer results, and possible aplications:

- Experiment results are bases to improve rice – whitenning machines
utilized in MeKong Delta.
- Results transferred to LAMICO.


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 1
1. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài ở trong và ngoài nước ...... 1
2. Tính cấp thiết....................................................................................................... 1

- Các kết quả nghiên cứu sử dụng Al2O3 và SiC trong thành phần bột mài và đá mài
2. Tính cấp thiết
- Nhu cầu thực tế: Hiện nay các máy xát trắng gạo kiểu cối đá được sử dụng rất
rộng rãi ở đồng bằng sông Cửu Long. Nhưng, loại máy này có một nhược điểm
lớn là lớp chống mài mòn bề mặt thường bò bong tróc dưới dạng các rỗ nhỏ dọc
theo chu vi của cối xát trắng. Điều này làm giảm chất lượng xát trắng gạo và
tuổi thọ của máy.
- Vấn đề cấp bách hiện nay là cải thiện chất lượng và tăng tuổi thọ của các loại
cối đá hiện có.
3. Mục tiêu
- Nghiên cứu hỗn hợp đá mài hiện có, thực hiện các thí nghiệm kiểm tra chất lượng,
xác định các ngun nhân hư hỏng.
4. Cách tiếp cận
- Tiếp cận thực tế
5. Phương pháp nghiên cứu
- Tài liệu
- Thực nghiệm
6. Đối tượng nghiên cứu
- Thiết bị cơng nghiệp, máy xát trắng gạo
7. Phạm vi nghiên cứu
- Thực hiện các thí nghiệm kiểm tra chất lượng, xác định các ngun nhân hư hỏng
8. Nội dung nghiên cứu

Trang 1


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50

sau thu hoạch như: máy làm sạch, máy bóc vỏ lúa, máy tách trấu, máy tách thóc, sàng
đảo, máy chọn hạt, máy xát trắng, máy đánh bóng gạo...Thiết kế, chế tạo và cung cấp
trọn gói nhà máy chế biến lúa gạo công suất từ 2 đến 50 tấn/giờ.
Ngày nay, nhu cầu người dân đối với các mặt hàng nông sản nói chung và gạo
nói riêng không chỉ cần nhiều và ngon mà còn phải sạch và bổ nữa. Hiểu được nhu cầu
đó, LAMICO đã đáp ứng các loại máy móc, thiết bị, phụ tùng phục vụ sấy nông sản
quy mô công nghiệp công suất lên tới 400 tấn/ngày như: hệ thống sấy lúa, sấy bắp, sấy
cám gạo. Bên cạnh đó là hệ thống thiết bị băng tải xuất nhập khẩu và hệ thống bảo
Trang 3


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50
quản tối ưu, mô hình Silo kiểu mới có thể tồn trữ đến 400 tấn nông sản mà vẫn đảm
bảo chất lượng.
Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều của Việt Nam, bằng phương
pháp thủ công, nhà nông chỉ có thể tích trữ được lượng thóc của họ trong thời gian
ngắn, ngay ở các nhà kho lớn khâu bảo quản này cũng không khá hơn. Nhưng với việc
ứng dụng Silo kiểu mới của LAMICO, mẫu Silo được thiết kế ngay trong nước, người
nông dân có thể cơ giới hoá trong sản xuất lương thực, hạn chế được sự tích tụ vi
khuẩn và tạp chất, tiết kiệm chi phí và thuận tiện hơn rất nhiều.
Với phương châm: “Lợi ích của khách hàng gắn liền với lợi ích của Công Ty”,
LAMICO luôn đưa ra các tiêu chí và quy định rất nghiêm ngặt về chất lượng:
- Công ty LAMICO luôn cung cấp cho khách hàng những sản phẩm chất
lượng với giá cả hợp lý và hoạt động hiệu quả.
- Chế độ bảo hành và hậu mãi được áp dụng cho mọi sản phẩm đối với mọi
khách hàng trong cả nước.
- Trong khu vực các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam Bộ, nhân viên kỹ thuật


Vị trí máy xát trắng gạo
Hình 1.3. Sơ đồ tổng thê về quy trình xát trắng gạo

Trang 5


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50

Vị trí máy xát trắng gạo
Hình 1.4. Sơ đồ tổng thê về quy trình xát trắng gạo
1.2.2.

Sơ đồ nguyên lý máy xát trắng gạo

Hình 1.5. Máy xát trắng gạo

Trang 6


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50

1. Nguyên liệu vào
2. Cối đá xát trắng

hưởng đến phần trăm gạo thu được (tính kể các hạt gãy) sau quá trình xát trắng, và
cũng ảnh hưởng thị hiếu của thị trường. Ngoài ra, tỷ lệ xay còn ảnh hưởng đến màu
sắc và đặc điểm nấu chín của gạo. Gạo lứt khó hấp thụ nước và không nấu nhanh bằng
gạo trắng đã qua chế biến. Tỷ lệ hấp thụ nước tăng nhanh khi tỷ lệ xay đạt 25% nhưng
cao hơn nữa thì tỷ lệ hấp thụ nước chỉ tăng chút ít.

b. Tỷ lệ hạt nguyên:
Hạt gạo nguyên là hạt gạo xát có chiều dài lớn hơn hoặc bằng ¾ chiều
dài trung bình của loại gạo đó. Tỷ lệ hạt nguyên là phần trăm gạo nguyên trong một
đơn vị khối lượng. Tỷ lệ hạt nguyên là một tiêu chuẩn rất quan trọng để đánh giá quá
trình chế biến gạo. Bởi vì hạt gãy(tấm) thường chỉ bằng nữa chiều dài hạt. Tỷ lệ hạt
nguyên của một mẫu gạo phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố : giống gạo tốt( giống có tỷ lệ
hạt nguyên cao), yếu tố sản xuất, quá trình thu hoạch, phơi khô , chế biến gạo. Tóm
lại, các quá trình chế biến gạo từ thu hoạch đến thành phẩm đều tác động đến lượng
gạo tổn thất và chất lượng gạo.

c. Độ trắng:
Kết hợp từ yếu tố giống gạo tốt với tỷ lệ xay. Trong chế biến gạo, thì xát
gạo gạo ảnh hưởng rất lớn đến độ trắng của gạo. Nhiệm vụ chính của xát gạo chính là
làm bóc hết lớp vỏ cám, rồi tiếp theo là qua công đoạn đánh bóng làm cho bề mặt hạt
Trang 8


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50
gạo trở nên trơn bóng, trong lúc đánh bóng thì lượng cám nhỏ còn xót lại được tách ra
và bề mặt nhám của gạo do xát đã được làm trơn bóng.



Trang 9


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50

Chương 2
NGHIÊN CỨU, ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG HỖN HỢP
CHỐNG MÀI MÒN TRÊN CỐI ĐÁ TRONG CÁC
MÁY XÁT TRẮNG GẠO HIỆN CÓ
Nhóm tác giả tiến hành khảo sát thực tế tại Công ty LAMICO. Nhìn chung, cối
đá xát trắng gạo còn xảy ra các dạng hư hỏng, cụ thể như sau:
2.1. Cối đá bị lột
 Nguyên nhân:
 Không làm sạch nòng, độ bám dính giữa hỗn hợp mài và nền
thép không đạt yêu cầu, thiếu thành phần kết dính…
 Chất lượng phấn (MgO) không tốt do trong quá trình bảo
quản: phấn bị hút ẩm, biến chất, lẫn tạp chất, ...

Hình 2.1. Cối đá bị lột

Trang 10


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.




Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50
2.4. Cối đá bị cứng, chai
 Nguyên nhân:
 Chất lượng phấn (MgO) chất lượng không tốt do trong quá
trình bảo quản: phấn bị hút ẩm, biến chất, lẫn tạp chất.
 Thành phần hỗn hợp không ổn định, dư hạt mài.
 Độ bền nén quá cao.
 Chất kết dính bị ẩm

Hình 2.6. Cối đá bị chai, cứng

Hình 2.7. Cối đá bị chai, cứng
Trang 13


Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50
2.5. Cối đá bị tróc rỗ
 Nguyên nhân:
 Chất lượng phấn (MgO) không tốt do trong quá trình bảo
quản: phấn bị hút ẩm, biến chất, lẫn tạp chất...
 Hỗn hợp được phối trộn không đều, thiếu chất kết dính cục
bộ.


Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường T2011 – 50

Chương 3
TIẾN HÀNH PHƯƠNG ÁN THÍ NGHIỆM LỰA CHỌN
Trên cơ sở các dạng hư hỏng nêu trong Chương 2, nhóm tác giả đề xuất các
phương án thí nghiệm nhằm xác định thành phần hỗn hợp tối ưu và qui trình công
nghệ đắp hỗn hợp lên cối đá, và tính chất cơ học, chủ yếu là độ bền nén tương ứng.
3.1. Thành phần hóa học hỗn hợp
3.1.1. Hạt mài Corindon


Là thành phần quan trọng để tách bỏ lớp vỏ sừng (lớp cám)



Hạt mài có xuất xứ từ công ty đá mài Hải Dương (HD), Trung Quốc

(TQ), và Đài Loan (DL), do giá thành chấp nhận được và nguồn cung cấp tương đối ổn
định

3.1.2.

Hạt mài có kích thước: 18#,20#,22#,24#.
MgO

Thành phần chủ yếu để liên kết các hạt mài.
3.1.3.

Dung dịch MgCl2