ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-----------------------------

Dƣơng Thị Nhàn

NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT LÀM GIÀU NHẰM XÁC ĐỊNH
SALBUTAMOL TRONG MẪU NƢỚC TIỂU VÀ THỊT LỢN
BẰNG PHƢƠNG PHÁP ĐIỆN DI MAO QUẢN SỬ DỤNG DETECTOR
ĐỘ DẪN KHÔNG TIẾP XÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội - 2016

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
------------------

Dƣơng Thị Nhàn

NGHIÊN CỨU KỸ THUẬT LÀM GIÀU NHẰM XÁC ĐỊNH
SALBUTAMOL TRONG MẪU NƢỚC TIỂU VÀ THỊT LỢN
BẰNG PHƢƠNG PHÁP ĐIỆN DI MAO QUẢN SỬ DỤNG DETECTOR
ĐỘ DẪN KHÔNG TIẾP XÚC
Chuyên ngành : Hóa Phân Tích
Mã số


Dương Thị Nhàn

3


MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN................................... Error! Bookmark not defined.
1.1. Tổng quan về Salbutamol ................................ Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Giới thiệu chung về Salbutamol ..................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Vấn đề sử dụng Salbutamol trên thế giới ........ Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Vấn đề sử dụng Salbutamol ở Việt Nam ........ Error! Bookmark not defined.
1.2. Các phƣơng pháp xác định Salbutamol ......... Error! Bookmark not defined.
1.2.1. Phương pháp điện hóa ....................................................................................... 5
1.2.2. Phương pháp ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) ....................... 6
1.2.3. Các phương pháp sắc ký ................................................................................... 7
1.2.3.1. Các phương pháp sắc ký lỏng ........................................................................ 7
1.2.3.2. Phương pháp sắc ký khí khối phổ (GC-MS) .................................................. 8
1.2.4. Các phương pháp điện di mao quản .................................................................. 8
1.3. Phƣơng pháp xác định Salbutamol bằng CE-C4DError! Bookmark not defined.
1.3.1. Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ CE cơ bảnError! Bookmark not defined.
1.3.2. Giới thiệu về detector đo độ dẫn không tiếp xúc C4DError! Bookmark not defined.
1.3.3. Một số công trình xác định Salbutamol bằng CEError! Bookmark not defined.
1.4. Các phƣơng pháp làm giàu chất phân tích .... Error! Bookmark not defined.
1.4.1. Phương pháp chiết lỏng – lỏng ....................... Error! Bookmark not defined.
1.4.2. Phương pháp chiết pha rắn (SPE) .................. Error! Bookmark not defined.
1.4.2.1. Nguyên tắc của chiết pha rắn ...................... Error! Bookmark not defined.
1.4.2.2. Cơ chế của chiết pha rắn ............................. Error! Bookmark not defined.
1.4.2.3. Các loại cột SPE .......................................... Error! Bookmark not defined.


3.1. Đánh giá phƣơng pháp phân tích CE-C4D .... Error! Bookmark not defined.
3.1.1. Xây dựng đường chuẩn cho Salbutamol ......... Error! Bookmark not defined.

3.1.2. Giới hạn phát hiện (LOD), giới hạn phát hiện (LOQ) của thiết bịError! Bookmark not d
3.1.3. Đánh giá độ lặp lại của thiết bị ....................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Nghiên cứu, tối ƣu các điều kiện chiết pha rắn làm giàu Sabutamol trong
mẫu nƣớc tiểu .......................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Khảo sát lựa chọn cột chiết ............................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Khảo sát đệm chiết .......................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Khảo sát quá trình rửa tạp ............................... Error! Bookmark not defined.
3.2.4. Khảo sát dung môi rửa giải ............................. Error! Bookmark not defined.
3.2.5. Đánh giá phương pháp phân tích Salbutamol trong mẫu nước tiểu bằng kĩ
thuật CE-C4D kết hợp chiết pha rắn .......................... Error! Bookmark not defined.

5


3.2.5.1. Giới hạn phát hiện, giới hạn định lượng của phương phápError! Bookmark not defin
3.2.5.2. Đánh giá độ lặp lại của phương pháp ......... Error! Bookmark not defined.
3.2.5.3. Đánh giá độ đúng của phương pháp ............ Error! Bookmark not defined.
3.2.6. Phân tích mẫu thực tế ...................................... Error! Bookmark not defined.
3.3. Nghiên cứu, tối ƣu các điều kiện trong quá trình chiết pha rắn làm giàu
Sabutamol trong mẫu thịt lợn ................................ Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Chuẩn bị mẫu .................................................. Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Khảo sát lựa chọn cột chiết ............................. Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Khảo sát lựa chọn quy trình rửa tạp ................ Error! Bookmark not defined.
3.4. Đánh giá phƣơng pháp phân tích Salbutamol trong mẫu thịt bằng kĩ thuật
CE-C4D ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
3.4.1. Đánh giá hiệu suất thu hồi ............................... Error! Bookmark not defined.


Bookmark

not defined.
Bảng 3.10. Khảo sát đánh giá độ thu hồi .................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.11. Kết quả khảo sát độ lặp lại của phương pháp dựa trên thêm chuẩn
Salbutamol ................................................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.12. Kết quả phân tích đối chứng với phương pháp LC/MS/MS........... Error!
Bookmark not defined.

7


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Sơ đồ cấu tạo của một hệ thiết bị phân tích điện di mao quản .......... Error!
Bookmark not defined.
Hình 2.1. Các bước chiết pha rắn .............................. Error! Bookmark not defined.
Hình 2.2. Ảnh chụp hệ thiết bị CE-C4D triển khai tại Việt NamError!

Bookmark

not defined.
Hình 3.1. Đường chuẩn của Salbutamol ................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.2. Điện di đồ so sánh kết quả phân tích khi sử dụng (1) cột C18,(2) cột SCX
3ml và (3) cột SCX 6ml ............................. Error! Bookmark not defined.
Hình 3.3. Điện di đồ so sánh kết quả phân tích khảo sát đệm chiết (1) đệm photphat
pH = 6, (2) đệm axetat pH=5,2. ................. Error! Bookmark not defined.
Hình 3.4. Điện di đồ kết quả khảo sát với các quy trình rửa tạp khác nhau (1; 2; 3; 4
tương ứng với quy trình 1; 2; 3; 4) ............ Error! Bookmark not defined.
Hình 3.5. Điện di đồ kết quả khảo sát với các quy trình rửa giải (1; 2; 3 tương ứng
với quy trình 1; 2; 3) .................................. Error! Bookmark not defined.


L- arginin

C4D

Detector đo độ dẫn kết nối kiểu tụ điện

CE

Phương pháp điện di mao quản

EOF

Dòng điện di thẩm thấu

GC

Sắc ký khí

GC-MS

Sắc ký khí khối phổ

HPLC

Sắc ký lỏng hiệu năng cao

HPLC-MS

Sắc ký lỏng hiệu năng cao – khối phổ…


Salbutamol

SD

Độ lệch chuẩn

UPLC

Sắc ký lỏng siêu hiệu năng

9


LỜI MỞ ĐẦU
Sử dụng chất tạo nạc mà phổ biến là Salbutamol trong chăn nuôi hiện nay
đang là vấn đề nóng của nước ta. Lợn ăn thức ăn có chứa Salbutamol sẽ tăng trọng
nhanh, tỉ lệ nạc cao, thịt có màu đỏ tươi. Tuy nhiên thịt lợn chứa dư lượng
Salbutamol gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe người tiêu dùng như làm tăng huyết áp,
tim đập nhanh, nhức đầu, tay chân run, buồn nôn, rối loạn tiêu hóa... Mặc dù vậy,
một số người chăn nuôi và các thương lái vì lợi nhuận đã bất chấp sức khỏe của
người tiêu dùng, sử dụng Salbutamol trong chăn nuôi gây hoang mang trong dư
luận,. Để đảm bảo sức khỏe cho người dân, lấy lại niềm tin của người tiêu dùng vào
ngành chăn nuôi lợn cũng như đảm bảo tính công bằng cho những người chăn nuôi
chân chính, việc nghiên cứu phát triển quy trình phân tích, kiểm tra hàm lượng
Salbutamol có trong thức ăn chăn nuôi và các đối tượng chăn nuôi, thực phẩm... là
cần thiết. Việc xác định Salbutamol ở nước ta chủ yếu được thực hiện tại các phòng
thí nghiệm bằng phương pháp HPLC với quy trình phân tích phức tạp, giá thành
phân tích cao. Phương pháp điện di mao quản sử dụng detector đo độ dẫn không
tiếp xúc (CE-C4D) gần đây được biết đến là một phương pháp phân tích mới với

Giáo trình giảng dạy dành cho sinh viên chuyên ngành Hóa Phân tích, Trường
ĐH Khoa học Tự Nhiên Hà Nội.
5. Phạm Luận, Xử lý mẫu phân tích, Giáo trình giảng dạy dành cho sinh viên
chuyên ngành Hóa Phân tích, Trường ĐH Khoa học Tự Nhiên Hà Nội.
6. Nguyễn Văn Ri (2011), Các kỹ thuật phân tích Điện di, Sách chuyên đề cao
học, Đại học khoa học Tự nhiên - ĐHQG Hà Nội.
7. Nguyễn Văn Ri (2011), Các phương pháp tách sắc ký, Sách chuyên đề cao
học, Đại học khoa học Tự nhiên-ĐHQG Hà Nội.
8. Tạ Thị Thảo (2010), Bài giảng chuyên đề thống kê trong hóa phân tích, ĐH
Quốc gia Hà Nội.
9. Đoàn Thị Tươi, Nguyễn Thị Hằng, Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, Phạm Thị Ngọc
Mai, Nguyễn Thị Ánh Hường, Mai Thanh Đức (2015), “Xác Định salbutamol và
ractapamine bằng phương pháp điện di mao quản sử dụng derector độ dẫn không
tiếp xúc (CE-C4D)”, Tạp chí phân tích Hóa, Lý và Sinh học, Tập 20, Số 2.
Tiếng Anh
10. Andy Zhai Agilent Technologies Co.Ltd, “Determination of β2-Agonists in
Pork with SPE Cleanup and LC-MS/MS Detertion”, Food Safety.

11


11. AOAC International (2007), How to meet ISO 17025 requiremments for
method varification, USA
12. ChangYing Guo, Hong Zheng, Li-Gang Deng, Xiao Lu, Shan-Cang Zhao,
Jiang-Sheng Mao, Yu-Tao Wang, Guo-Sheng Yang, Hassan Y.Aboul-Enein
(2010), “UPLS-ESI-MS-MS Determination of three β2-Agonists in Pork”
Chromatography, 72, pp.79-84.
13. Chen Huijing, Fan Sai, Miao Hong, Zhao Yunfeng, Wu Yongning (2012),
“Simultaneous Detection of Residues of 25β-Agonists and 23β2-Blockers in
Animal Foods by High Performance Liquid Chromatography Coupled with

Duc Mai (2014) “Simple semi-automated portable capillary electrophoresis
instrumentwith contactless conductivity detection for the determination of βagonists

in

pharmaceutical

and

pig-feed

samples.” Journal

of

Chromatography A, 1360 (2014) 305–311).
21. Tianshu Zhou, Qin Hu, Hui Yu, Yuzhi Fang (2001), “Separation and
determination of β -agonists in serum by capillary zone electrophoresis with
amperometric detection”, Analytica Chimica Acta , 441, pp. 23–28)
22. Tomasz „Sniegocki, Andrzej Posyniak and Jan Zmudzki (2005), “Improved gas
chromatography – mass spectrometry method for the determination of
clenbuterol and salbutamol in animal urine”, Bull vet Inst Pulawy 49,443-447.
23. Weiyu Wang, Yulian Zhang, Jinyan Wang, Xue Shi, Jiannong Ye (2010),
“Determination of β-agonists in pig feed, pig urine and pig liver using capillary
electrophoresis with electrochemical detection”, Meat Science, 85, pp. 302–305.)
24. Wu bugang and Melinda meador (2011), List of veterinary drugs banned for
use foof animals, global agricultural information network, Beijing.
25. Yung Yang, Noella Rosales-Cỏnrado, Vanesa Gullé-Casla, María Eugenla
León-González, Luls Vlcente Pérez-Arrlbas, Luls Marfa Plo-Dfez(2012),
“Chiral Determination of Salbutamol, Salmeterol and Atenololby TwoDimensional LC–LC: Application to Urine Samples”, Chromatographia 75,