ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
-------------------

TRẦN QUỐC VIỆT

NGHIÊN CƢ́U ĐÁNH GIÁ LŨ LỤT, NGẬP ÚNG VÀ
ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP DỰ BÁO LŨ
TRÊN SÔNG MÃ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – năm 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

TRẦN QUỐC VIỆT

NGHIÊN CƢ́U ĐÁNH GIÁ LŨ LỤT, NGẬP ÚNG VÀ
ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP DỰ BÁO LŨ
TRÊN SÔNG MÃ
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Chuyên ngành : Thủy văn học
Mã số

: 60440224

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:

CHƢƠNG II. LŨ LỤT VÀ NGẬP ÚNG TRÊN LƢU VỰC SÔNG MÃ..... Error!
Bookmark not defined.


2.1. Tổng quan tình hình lũ lụt trên lƣu vực sông MãError!

Bookmark

not

defined.
2.2. Các hình thế thời tiết gây mƣa sinh lũ ............... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Đặc điểm mƣa gây lũ trên lƣu vực sông Mã ... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Các loại hình thế thời tiết gây mƣa lũ lớn....... Error! Bookmark not defined.
2.3. Các hình thế thời tiết và tổ hợp gây mƣa lớn .... Error! Bookmark not defined.
2.3.1. RT tầng thấp hoặc XT trên cao kết hợp với gió SE hoạt động mạnh Error!
Bookmark not defined.
2.3.2. Bão hoặc ATNĐ đổ bộ ...................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.3. Hình thế thời tiết KKL và tổ hợp của KKL với bão, ATNĐ và dải HTNĐ
............................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.4. Chế độ, đặc điểm chung của lũ lụt, ngập úng trên lƣu vực sông Mã .... Error!
Bookmark not defined.
2.4.1. Tình hình lũ lụt trên lƣu vực sông Mã ............ Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Tổ hợp lũ ............................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG III: NGHIÊN CỨU DỰ BÁO LŨ SÔNG MÃError! Bookmark not
defined.
3.1. CƠ SỞ KHOA HỌC XÂY DỰNG CÁC PHƢƠNG ÁN DỰ BÁO ....... Error!
Bookmark not defined.
3.1.1. Phƣơng pháp mực nƣớc tƣơng ứng................. Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Phƣơng pháp thống kê mƣa-đỉnh lũ................ Error! Bookmark not defined.

3.3.1.4. Kết nối mô hình NAM với MIKE 11 ............ Error! Bookmark not defined.
3.3.1.5. Xác định bộ thông số MIKE.......................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Mô phỏng trận lũ và đánh giá sai số................ Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Dự báo thử nghiệm............................................ Error! Bookmark not defined.
3.3.3.1. Các bƣớc tiến hành dự báo ........................... Error! Bookmark not defined.
3.3.3.2. Đánh giá phƣơng án dự báo .......................... Error! Bookmark not defined.
3.4. SO SÁNH KẾT QUẢ DỰ BÁO LŨ GIỮA HAI PHƢƠNG PHÁP ...... Error!
Bookmark not defined.
CHƢƠNG IV. CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG TRÁNH VÀ GIẢM NHẸ THIỆT
HẠI DO LŨ LỤT VÀ NGẬP ÚNG GÂY RA .......... Error! Bookmark not defined.
4.1. Chiến lƣợc phòng chống lũ lụt ngập úng lâu dàiError!

Bookmark

not

defined.
4.2. Các biện pháp phòng tránh lũ lụt, ngập úng .... Error! Bookmark not defined.
4.2.1. Các biện pháp công trình ................................. Error! Bookmark not defined.
4.2.2. Các biện pháp phi công trình .......................... Error! Bookmark not defined.
4.2.3. Công tác tuyên truyền....................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .................................... Error! Bookmark not defined.
1. Kết luận .................................................................... Error! Bookmark not defined.


2. Kiến nghị .................................................................. Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................2


DANH MỤC BẢNG BIỂU


not

defined.
Bảng 2.3: Phân bố các hình thế thời tiết và tổ hợp gây lũ trên lƣu vực sông
Mã

............................................................................. Error! Bookmark not defined.

Bảng 2.4: Tổng lƣợng mƣa một số đợt mƣa lớn các hình thế RT tầng thấp
hoặc XT trên cao và đới gió SE .................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.5: Tỷ lệ lƣợng nƣớc (%) các tháng mùa lũ . Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6: Tần suất (%) xuất hiện lũ lớn nhất ......... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.7: Qmax Cửa Đạt – Cẩm Thủy ....................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.8: Hmax Lý Nhân – Xuân Khánh ................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.9: Tổ hợp lũ trên hệ thống sông Mã ............ Error! Bookmark not defined.


Bảng 2.10: Thời gian xuất hiện lũ tại hai trạm Mƣờng Hinh và Cửa Đạt .. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.1: Thời gian truyền lũ từ trạm Hồi Xuân về trạm Lý Nhân ............ Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.2: Kết quả mô phỏng đỉnh lũ trên dòng chính sông Mã tại Lý Nhân
Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.3: Kết quả dự báo thử nghiệm đỉnh lũ Lý NhânError!

Bookmark

not


defined.
Bảng 3.13: Lƣới trạm thủy văn trên lƣu vực sông Mã. ChuError! Bookmark not
defined.
Bảng 3.14: Vị trí các nút nhập lƣu khu giữa trên mô hìnhError! Bookmark not
defined.


Bảng 3.15: Danh sách các lƣu vực bộ phận trên sông MãError! Bookmark not
defined.
Bảng 3.16: Danh sách các trận lũ của trạm thủy văn dùng để tối ƣu và kiểm
định mô hình ................................................................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.17: Bộ thông số nhám trên lƣu vực sông MãError!

Bookmark

not

defined.
Bảng 3.18: Chỉ tiêu đánh giá mô phỏng tại các trạm 1996Error! Bookmark not
defined.
Bảng 3.19: Chỉ tiêu đánh giá mô phỏng tại các trạm năm 2005Error! Bookmark
not defined.
Bảng 3.20: Chỉ tiêu đánh giá mô phỏng tại các trạm năm 2007Error! Bookmark
not defined.
Bảng 3.21: Chỉ tiêu đánh giá kết quả dự báo tại các trạm năm 2010 ......... Error!
Bookmark not defined.
Bảng 3.22. Bảng kết quả so sánh giữa hai phƣơng pháp dự báoError! Bookmark
not defined.



Hình 3.8: Đƣờng quá trình tính toán và thực đo Cẩm Thủy 2006 ............... Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.9: Đƣờng quá trình tính toán và thực đo năm Cửa Đạt trận lũ từ ngày
12 tháng 8 đến 18 tháng 8 năm 2001 ......................... Error! Bookmark not defined.


Hình 3.10: Đƣờng quá trình tính toán và thực đo trận lũ ngày 3 tháng 6 đến
ngày 6 tháng 6 năm 2002 ............................................ Error! Bookmark not defined.
Hình 3.11: Mô phỏng quá trình trận lũ năm 2007 cho trạm Cửa Đạt trên sông
Chu và Cẩm Thủy trên sông Mã ............................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.12: Sơ đồ sai phân hữu hạn 6 điểm ẩn AbbottError!

Bookmark

not

defined.
Hình 3.13: Nhánh sông với các điểm lƣới xen kẽ .... Error! Bookmark not defined.
Hình 3. 14: (a) Cấu trúc các điểm lƣới xung quanh điểm nhập lƣu............. Error!
Bookmark not defined.
Hình 3.14: (b) Cấu trúc các điểm lƣới trong mạng vòngError!

Bookmark

not

defined.
Hình 3.15: Sơ đồ thủy lực mạng lƣới đoạn trung và hạ lƣu sông Mã trên mô
hình MIKE11 ............................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.16: Mô phỏng quá trình dòng chảy lũ trên sông Mã năm 1996 trận lũ

kéo theo dịch bệnh hoành hành một thời gian dài sau lũ.
Chất lượng đê còn thấp, chưa ổn định và thường xảy ra sự cố khi có lũ. Có rất
nhiều đoạn đê chưa đủ cao trình chống tràn, nhiều ao hồ sát chân đê là nguyên nhân
gây nên đùn sủi mỗi khi có lũ về. Cho nên, định hướng chống lũ triệt để bằng hệ
thống đê là khó thực hiện.
Mực nước lũ trên sông Mã thường biến đổi rất lớn: lên nhanh và xuống cũng rất
nhanh, biên độ mực nước lại cao, cường suất lũ cũng rất lớn (khoảng 15 - 20cm/giờ,
cao nhất có thể đạt tới 80 -100 cm/giờ) tại Xuân Khánh trên sông Chu, Cẩm Thủy


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Nguyễn Hữu Khải, Nguyễn Thanh Sơn (2003), Mô hình toán thủy văn. NXB Đại
học Quốc gia Hà Nội.
2. Đặng Thanh Mai (2014), Bài giảng môn học dự báo lũ.
3. Hoàng Ngọc Quang (2000), Quản lý, khai thác sử dụng bảo vệ tài nguyên mà môi
trường nước lưu vực sông Mã, Luận án Tiến sỹ Khoa học, Trường ĐH Thủy lợi.
4. Hoàng Ngọc Quang (2008), Nghiên cứu quản lý tổng hợp tài nguyên và môi
trường lưu vực sông Mã, Báo cáo tổng kết đề tài cấp bộ.
5. Nguyễn Thanh Sơn (2003), Tính toán thủy văn, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
6. Nguyễn Thanh Sơn (2005), Đánh giá tài nguyên nước Việt Nam, NXB Giáo dục.
7. Nguyễn Văn Tuần. Đoàn Quyết Trung. Bùi Văn Đức (2001), Dự báo thủy
văn. NXB ĐHQGHN.
8. Nguyễn Khánh Vân. Bùi Minh Tăng (2004), Đặc điểm các hình thế gây mưa, lũ,
lụt lớn ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh thời kỳ 1997-2001,NXB Tạp chí
các khoa học về Trái Đất.
9. Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương (2010 - 2014), Đặc điểm khí
tượng thủy văn.
10. Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn, Quy trình dự báo các sông trên lưu vực
sông Mã.