ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------

PHẠM VĂN HUY

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY TRÌNH PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ
MỨC ĐỘ Ô NHIỄM CÁC HỢP CHẤT CƠ CLO MẠCH NGẮN TRONG
NƯỚC MẶT TRÊN ĐỊA BÀN MỘT SỐ QUẬN THUỘC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

Hà Nội – Năm 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
---------------------

PHẠM VĂN HUY

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG QUY TRÌNH PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ
MỨC ĐỘ Ô NHIỄM CÁC HỢP CHẤT CƠ CLO MẠCH NGẮN TRONG
NƯỚC MẶT TRÊN ĐỊA BÀN MỘT SỐ QUẬN THUỘC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Khoa học Môi trƣờng
Mã số: 60440301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. ĐỖ QUANG HUY



Bộ Y tế.

CTPT

Công thức phân tử.

ECD

Detectơ cộng kết điện tử (Electron capture detector).

EPA

Cơ quan bảo vệ môi trƣờng Hoa Kỳ

FPD

Detectơ quang hóa ngọn lửa (Flame photometric detector).

FID

Detectơ ion hóa ngọn lửa (Flame ionization detector).

GC

Sắc ký khí (Gas chromatography).

HPLC

Sắc

Environmental Health Harzar Assessment).

QCVN

Quy chuẩn Việt Nam.

TCVN

Tiêu chuẩn Việt Nam.

VOCs

Các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (Volatile organic compounds).

WHO

Tổ chức Y tế Thế giới (World Health Organization).

DANH MỤC HÌNH


Hình 1.1. Sơ đồ lƣu chuyển các hợp chất cơ clo mạch ngắn trong môi trƣờngError! Bookmark
Hình 1.2. Cấu tạo dụng cụ kỹ thuật SMPE ............... Error! Bookmark not defined.
Hình 1.3. Thiết bị sắc ký khí ..................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 2.1. Quá trình lấy mẫu trong kỹ thuật không gian hơiError! Bookmark not defined.

Hình P1. Các vị trí lấy mẫu tại Hồ Khƣơng Đình, quận Thanh XuânError! Bookmark not defi
Hình P2. Các vị trí lấy mẫu tại Hồ Triều Khúc, quận Thanh XuânError! Bookmark not define
Hình P3. Các vị trí lấy mẫu tại quận Đống Đa ......... Error! Bookmark not defined.
Hình P4. Các vị trí lấy mẫu tại sông Tô Lịch đoạn từ điểm giao cắt với Sông

cứu trong mẫu nƣớc mặt tại một số hồ thuộc quận Thanh XuânError! Bookmark not defi
Bảng 3.5. Kết quả phân tích các chất Diclometan, Triclometan, 1,2-Dicloetan
trong mẫu nƣớc mặt tại một số hồ thuộc quận Đống ĐaError! Bookmark not defined.

Bảng 3.6. Kết quả phân tích chất Diclometan trong mẫu nƣớc lấy tạiError! Bookmark not def
sông Tô Lịch ............................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.7. Kết quả phân tích chất Triclometan trong mẫu nƣớc lấy tạiError! Bookmark not de
sông Tô Lịch ............................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.8. Kết quả phân tích 1,2-Dicloetan trong các mẫu nƣớc lấy tạiError! Bookmark not de
sông Tô Lịch ............................................................. Error! Bookmark not defined.
Bảng 3.9. Hệ số tiềm năng ung thƣ của một số chất qua đƣờng hô hấpError! Bookmark not de

Bảng 3.10. Rủi ro ung thƣ trong thời gian sống (10-6) gây ra bởi Diclometan,
Triclometan và 1,2-Dicloetan trong nƣớc mặt khu vực quận Thanh XuânError! Bookmark
Bảng 3.11. Rủi ro ung thƣ trong thời gian sống (10-6) gây ra bởi Diclometan,
Triclometan và 1,2-Dicloetan trong nƣớc mặt khu vực quận Đống ĐaError! Bookmark n
Bảng 3.12. Rủi ro ung thƣ trong thời gian sống (10-6) gây ra bởi Diclometan,
Triclometan và 1,2-Dicloetan trong nƣớc mặt sông Tô LịchError! Bookmark not defined


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................10
CHƢƠNG 1 .............................................................. Error! Bookmark not defined.
TỔNG QUAN ........................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1. Nguồn phát sinh của các hợp chất cơ clo mạch ngắnError! Bookmark not defined.
1.2. Ảnh hƣởng của các hợp chất cơ clo mạch ngắn đến sức khỏe con
ngƣời ..................................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3. Tiêu chuẩn, giới hạn cho phép của một số hợp chất cơ clo mạch ngắn
trong môi trƣờng nƣớc .......................................... Error! Bookmark not defined.
1.4. Tổng quan về hiện trạng ô nhiễm nƣớc mặt do VOCs trên thế giới và ở

KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .................................. Error! Bookmark not defined.
3.1. Xác định điều kiện phân tích các chất nghiên cứu bằng phƣơng pháp
sắc ký khí ............................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Kết quả xác định nồng độ các cơ clo mạch ngắn trong các mẫu nƣớc
mặt trên địa bàn khu vực nghiên cứu. ................... Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Xây dựng đƣờng ngoại chuẩn ................. Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Xác định nồng độ các cơ clo mạch ngắn trong các mẫu nƣớc mặt tại
quận Thanh Xuân .............................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Xác định nồng độ các cơ clo mạch ngắn trong các mẫu nƣớc mặt tại
quận Đống Đa ................................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.4. Xác định nồng độ các cơ clo mạch ngắn trong các mẫu nƣớc sông
Tô Lịch .............................................................. Error! Bookmark not defined.
3.3. Kết quả tính toán và cảnh báo rủi ro gây ung thƣ gây ra bởi Diclometan,
Triclometan và 1,2-Dicloetan................................ Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ........................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .........................................................................................11
PHỤ LỤC 1 ............................................................... Error! Bookmark not defined.
PHỤ LỤC 2 ............................................................... Error! Bookmark not defined.



MỞ ĐẦU
Nhƣ chúng ta đã biết, ở Việt Nam hiện nay nƣớc thải đô thị, bao gồm nƣớc thải từ
các khu vực dân cƣ đô thị, từ các nhà máy, xí nghiệp sản xuất công, nông nghiệp và dịch
vụ, từ các bệnh viện, trƣờng học, các khu vui chơi giải trí,... đƣợc thải ra và đổ vào các
ao, hồ, sông ngòi,... Các thành phần chủ yếu trong trong nƣớc thải đô thị là các chất hữu
cơ dễ phân hủy, các chất hữu cơ bền vững, các chất rắn, các kim loại nặng, các chất vô
cơ, dầu mỡ, các vi sinh vật,...
Hà Nội, một thành phố có rất nhiều sông, hồ. Việc sử dụng các con sông chảy
trong thành phố để chứa và dẫn nƣớc thải đã làm mất cảnh quan môi trƣờng và làm ô

Hoàn thiện phƣơng pháp tách chiết một số hợp chất cơ clo mạch ngắn dễ bay hơi
trong nƣớc mặt bằng kỹ thuật không gian hơi phù hợp để phân tích trên hệ thống
sắc ký khí detectơ cộng kết điện tử.

-

Áp dụng quy trình xây dựng trên để xác định nồng độ diclometan, triclometan,
1,2-Dicloetan có trong các mẫu nƣớc mặt lấy tại các sông, hồ ở một số quận nội
thành Hà Nội.

-

Từ kết quả phân tích xác định mức độ ô nhiễm và tính toán đánh giá rủi ro ung
thƣ gây ra bởi các hợp chất cơ clo mạch ngắn đối với con ngƣời trong vùng nghiên
cứu.
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài này gồm:

-

Đƣa ra đƣợc quy trình phân tích các hợp chất cơ clo mạch ngắn trong nƣớc mặt

-

Xác định đƣợc nồng độ các chất nghiên cứu trong nƣớc mặt tại các sông hồ trên
địa bàn một số quận thuộc thành phố Hà nội.

-

Tính toán đƣợc rủi ro ung thƣ gây ra bởi các chất nghiên cứu từ kết quả phân tích
các mẫu nƣớc mặt đã lấy đƣợc.

lượng nước ăn uống.
10. Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5945 : 1995, Nước thải công nghiệp – Tiêu chuẩn thải.
11. Phạm Hùng Việt (2005), Sắc ký khí cơ sở lý thuyết và khả năng ứng dụng, NXB Đại
học Quốc gia Hà Nội.
Tiếng Anh


12. Hiromi Mori (2003), Oversea Environmental Cooperation Center, Japan, Technology
Transfer manual of industrial wastewater treatment, pp.35-42.
13. K. Sakai, D. Norback, Y. Mi, E. Shibata, M. Kamijima, T. Yamada, Y. Takeuchi
(2004), A comparison of indoor air pollutants in Japan and Sweden: Fomaldehyde,
Nitrogen dioxide, and chlorinated volatile organic compounds, Environment
research, 94, pp.75 - 85.
14. Office of Environmental Health Hazard Assessment, California Environmental
Protection Agency (2009), OEHHA Cancer Potency Values, The Air Toxics Hot
Spots Program Risk Assessment Guidelines.
15. Paul Buijs, Carmen Toader (2007), Proposed system of surface water quality
standards water quality standards for Moldova, Technical Report, pp.36-44.
16. Public health service agency for toxic substances and disease registry (2011),
Toxicological profile for 1, 2-dichloroethane, U.S. department of health and human
services.
17. Taiwan Association for Aerosol Research (2011), Estimating Cancer Risk Increment
from Air Pollutant Exposure for Sewer Workers Working in an Industrial City.
18. The United State Environmental Protection Agency (2002), Ground water and
drinking water.
19. United State Environmental Protection Agency (1991), Guidelines for Developmental
Toxicity Risk Assessment.