LỜI CẢM ƠN
Luận văn này được hoàn thành tại Trường Đại học Quốc gia Hà Nội theo
Chương trình đào tạo Thạc sỹ Khoa học, Khóa 19 (2011-2013).
Trước tiên, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS. Huỳnh Thị Lan
Hương là người đã trực tiếp giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện
luận văn này.
Bên cạnh đó, tôi xin chân thành cảm ơn Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh
Quảng Ngãi vì đã cung cấp cho tôi các tài liệu và số liệu trong quá trình thực hiện
luận văn. Ngoài ra, tôi xin cảm ơn các bạn bè đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi
cho tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn.
Tôi vô cùng biết ơn về sự quan tâm của gia đình vì đã động viên, khích lệ tôi
trong suốt quá trình học tập và công tác.
Cuối cùng, tôi xin trân trọng ghi nhận sự giúp đỡ của tất cả những người đã quan
tâm, hỗ trợ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn này.
Hà Nội, tháng 12 năm 2014
Tác giả

Phạm Thị Mai

i


MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN ................................................................................................................. i
DANH MỤC HÌNH ...................................................................................................... iv
DANH MỤC BẢNG .......................................................................................................v
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................... vi
MỞ ĐẦU .........................................................................................................................7
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍCH HỢP BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ........................9

3.2.1. Tác động của gia tăng ngập lụt đến môi trườngError! Bookmark not defined.
3.2.2. Tác động của suy giảm dòng chảy kiệt ............. Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Tác động của gia tăng nhiệt độ ......................... Error! Bookmark not defined.
3.2.4. Tác động đến lâm nghiệp và đa dạng sinh học Error! Bookmark not defined.
3.2.4.1. Tác động đến lâm nghiệp ................................ Error! Bookmark not defined.
3.2.4.2. Tác động đến đa dạng sinh học ...................... Error! Bookmark not defined.
3.3. Thực trạng và đề xuất tích hợp biến đổi khí hậu vào kế hoạch bảo vệ môi
trường tỉnh Quảng Ngãi .............................................. Error! Bookmark not defined.

3.3.1. Tổng quan về các chính sách bảo vệ môi trường tại tỉnh Quảng NgãiError! Bookma
3.3.2. Thực trạng tích hợp biến đổi khí hậu vào các kế hoạch bảo vệ môi
trường ............................................................................ Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Đề xuất tích hợp biến đổi khí hậu vào kế hoạch bảo vệ môi trường tỉnh
Quảng Ngãi ................................................................. Error! Bookmark not defined.5
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .....................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...........................................................................................73

iii


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Tích hợp chính sách theo chiều ngang và chiều dọc ....................................... 4
Hình 1.2. Vị trí địa lý tỉnh Quảng Ngãi ........................................................................ 11
Hình 2.1. Các bước của quy trình tích hợp các vấn đề BĐKH vào Kế hoạch bảo vệ
môi trường tỉnh Quảng Ngãi ......................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3.1. Bão số 9 (KETSANA) đổ bộ trực tiếp vào tỉnh Quảng Ngãi năm 2009 ...... 40
Hình 3.2. Bản đồ ảnh hưởng của ngập lụt tới các khu khai thác khoáng sản ............... 49
Hình 3.3. Dòng chảy mùa cạn tại một số trạm theo các kịch bản ................................. 50

iv

Bảng 3.15. Đề xuất tích hợp BĐKH vào Kế hoạch triển khai thực hiện công tác xã
hội hóa hoạt động bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2010-2015 ............. 70

v


DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT

BĐKH

Biến đổi khí hậu

KCN

Khu công nghiệp

KKT

Khu kinh tế

NBD

Nước biển dâng

KHKTTVBĐKH Khoa học khí tượng thủy văn biến đổi khí hậu
TTDBTT

Trung tâm dự báo thiên tai

ATNĐ


USAID

United States Agency for International Development
Cơ quan Phát triển Quốc tế của Hoa Kỳ

vi


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Biến đổi khí hậu trên phạm vi toàn cầu đã và đang làm cho thiên tai ở Việt
Nam trở nên trầm trọng hơn do sự gia tăng về tần suất xuất hiện, cường độ và mức
độ ảnh hưởng của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Quảng Ngãi là một trong
những tỉnh nằm trọn trong khu vực hứng chịu nhiều thiên tai nhất của Việt Nam,
nơi được nhận định là một trong những ổ bão lớn của khu vực Châu Á - Thái Bình
Dương. Hàng năm Quảng Ngãi phải đón nhận nhiều cơn bão đổ bộ và đối mặt với
nhiều loại hình thiên tai và những diễn biến bất thường khác của thời tiết. Các loại
hình thiên tai ở Quảng Ngãi chủ yếu bao gồm bão, lũ, tố, lốc, dông hạn hán và ngập
úng.
Sự thay đổi của các yếu tố khí hậu và sự gia tăng của thiên tai đã gây ra
nhiều tác động đến các loại tài nguyên thiên nhiên (tài nguyên nước, đất, không khí,
khoáng sản…), lâm nghiệp và đa dạng sinh học. Tích hợp vấn đề biến đổi khí hậu
vào các kế hoạch bảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm
ứng phó với biến đổi khí hậu và đảm bảo công tác bảo vệ môi trường. Để chủ động
nâng cao khả năng thích ứng, cần lồng ghép BĐKH vào các nhiệm vụ bảo vệ môi
trường liên quan đến các loại tài nguyên, lâm nghiệp và đa dạng sinh học. Bên cạnh
đó, cũng cần lồng ghép các hoạt động giảm nhẹ vào các lĩnh vực như quản lý, xử lý
chất thải. Thực trạng rà soát nội dung các kế hoạch, đề án bảo vệ môi trường tỉnh
Quảng Ngãi cho thấy hầu như các kế hoạch, đề án đều tích hợp BĐKH còn sơ lược.

4. Câu hỏi nghiên cứu
- Tích hợp BĐKH là gì? Quy trình tích hợp BĐKH vào các chiến lược, quy hoạch,
kế hoạch bảo vệ môi trường như thế nào?
- Tác động của BĐKH đến môi trường thành phố Quảng Ngãi và tỉnh Quảng Ngãi
và đề xuất các biện pháp thích ứng?
- Thực trạng tích hợp BĐKH vào các kế hoạch bảo vệ môi trường thành phố Quảng
Ngãi và tỉnh Quảng Ngãi như thế nào?
- Cần tăng cường tính hiệu quả của việc tích hợp các giải pháp thích ứng và giảm
nhẹ vào các kế hoạch bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ngãi như thế nào?
5. Bố cục Luận văn
Chương 1: Tổng quan về tích hợp biến đổi khí hậu
Chương 2: Quy trình tích hợp BĐKH vào kế hoạch bảo vệ môi trường tỉnh
Quảng Ngãi
Chương 3: Biến đổi khí hậu và tích hợp biến đổi khí hậu vào kế hoạch bảo vệ
môi trường tỉnh Quảng Ngãi

8


CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍCH HỢP BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
1.1. Khái niệm tích hợp vấn đề biến đổi khí hậu
Định nghĩa „tích hợp các vấn đề BĐKH‟ được rút ra từ định nghĩa về “tích
hợp chính sách” (policy integration) của Underdal (1980) và định nghĩa về “tích
hợp chính sách môi trường” (environmental policy integration) của Laffty và
Hovden (2003) bằng cách thay từ ‘môi trường’ bằng từ ‘khí hậu’. Theo cách này,
định nghĩa của „tích hợp các vấn đề BĐKH‟ có thể diễn giải như sau [6]:
 Đưa các mục tiêu thích ứng và giảm nhẹ BĐKH vào tất cả các bước của quá
trình hoạch định chính sách của tất cả các ngành;
 Tổng hợp các tác động đến các hoạt động thích ứng và giảm nhẹ BĐKH trong
khi tiến hành đánh giá và xây dựng chính sách tổng thể, do đó, sẽ làm giảm mâu

2. Bộ Tài nguyên và Môi trường (MONRE) (2009), Kịch bản Biến đổi Khí hậu,
nước biển dâng cho Việt Nam, Hà Nội.
3. Bộ Tài nguyên và Môi trường (MONRE) (2012), Kịch bản Biến đổi Khí hậu,
nước biển dâng cho Việt Nam, Hà Nội.
4. Nghị định của Chính phủ số 04/2008/NĐ-CP ngày 11/01/2008 sửa đổi, bổ sung
một số điều của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07/09/2006 của Chính phủ
về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội.
5. Nghị định của Chính phủ số 92/2006/NĐ-CP ngày 07/09/2006 về lập, phê duyệt
và quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội
6. Trần Thục (2009), Tích hợp vấn đề biến đổi khí hậu trong các kế hoạch phát
triển kinh tế - xã hội của Việt Nam,
7. Trần Thục (2010), Tích hợp vấn đề biến đổi khí hậu vào các kế hoạch phát triển
kinh tế-xã hội, Bài giảng cho Chương trình sau đại học của Đại học Liên hợp
quốc, Tokyo.
8. UBND tỉnh Quảng Ngãi (2011), Kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu
cho tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2020.
9. UBND tỉnh Quảng Ngãi (2013), Quyết định số 1473/QĐ-UBND ban hành Kế
hoạch triển khai thực hiện công tác xã hội hóa hoạt động bảo vệ môi trường tỉnh
Quảng Ngãi từ nay đến năm 2015,
10. UBND tỉnh Quảng Ngãi (2013), Quyết định số 2707/KH-UBND ngày 19/7/2013
về phê duyệt Kế hoạch bảo vệ môi trường năm 2014
11. UBND tỉnh Quảng Ngãi (2013), Quyết định số 303/QĐ-UBND về phê duyệt Đề
án Bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2013 - 2015 và định hướng
đến năm 2020

10


12.Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Môi trường (IMHEN) (2010), Tác động
của biến đổi khí hậu lên tài nguyên nước và các biện pháp thích ứng, Báo cáo



22. Klein, R.J.T, Schipper, E.L.F., Dessai, S., (2005), Section 2: Synergies between
mitigation and adaptation. In Integrating mitigation and adaptation into climate
and development policy: three research questions
23. Klein, R.J.T., Eriksen, S.E.H., Næss, L.O., Hammill, A., Tanner, T.M.,
Robledo, C., O’Brien, K.L. (2007), Portfolio screening to support the
mainstreaming of adaptation to climate change into development assistance,
Climatic Change, 84: 23 – 44.
24. Klein, R.J.T., S. Huq, F. Denton, T.E. Downing, R.G. Richels, J.B. Robinson,
F.L. Toth (2007): Inter-relationships between adaptation and mitigation.
Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of
Working Group II to the Fourth Assessment. Report of the Intergovernmental
Panel on Climate Change, M.L. Parry, O.F. Canziani, J.P. Palutikof, P.J. van der
Linden and C.E. Hanson, Eds., Cambridge University Press, Cambridge, UK,
745-777). (Page 749 to 758).
25 .Klein, R.J.T., Schipper, E.L.F., Dessai, S. (2005), Integrating mitigation and
adaptation into climate and development policy: three research questions,
Environmental Science & Policy, 8: 579 – 588.
26. Lafferty, William M. and Hovden, Eivind (2003), Environmental policy
integration: towards an analytical framework, Environmental Politics, 12:3, 1
27. OECD (2002), Improving policy coherence and integration for SD: a checklist,
Organisation for Economic Cooperation and Development, Paris.
28.OECD (2009), Integrating Climate Change Adaptation into Development Cooperation: Policy Guidance.
29.Sathaye, J., Najam, A., Cocklin, A., Heller, T., Lecocq, F., Regueiro, J.L., Pan,
J., Petschel-Held, G., Rayner, S., Robinson, J., Schaeffer, R., Sokona, Y., Swart,
R., Winkler, H. (2007), Sustainable Development and Mitigation, In: Climate
Change 2007: Working Group III: Mitigation of Climate Change (Eds by Metz,
B., Bosch, P., Dave, R., Meyer, L.), Cambridge University Press, Cambridge.
30. Urwin, K., Jordan, A. (2008), Does public policy support or undermine climate