Trường THCS Phạm Văn Chiêu

Giáo án ngữ văn 9 – GV: Trần Thò Ngân Hà

Tuần 11
Tiết 51+52:

Đoàn thuyền đánh cá
Bếp lửa
Tiết 53: Tổng kết về từ vựng (tiếp – từ tượng
thanh,
tượng hình, biện pháp tu từ,
từ vựng).
Tiết 54: Tập làm thơ tám chữ.
Tiết 55: Trả bài kiểm tra Văn.
Ngày soạn :

Tiế t 51 + 52:

Văn bản

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH
CÁ
(Huy Cận)

I. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh

- Thấy và hiểu được sự thống nhất của cảm hứng về thiên nhiên và vũ trụ và cảm hứng về
lao động của tác giả đã tạo nên những hình ảnh đẹp, tráng lệ, giàu màu sắc lãng mạn trong
bài thơ Đoàn thuyền đánh cá.
- Rèn kỹ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố nghệ thuật (hình ảnh, ngôn ngữ, âm điệu)


* Giới thiệu bài :
Hoạt động của thầy và trò

Nội dung cần đạt

 Hoạt động 1: Tìm hiểu chung về bài thơ.
H: Giới thiệu những hiểu biết về tác giả Huy Cận:
Giới thiệu chân dung Huy Cận và nhấn mạnh điểm thơ ca của
Huy Cận trước và sau cách mạng.
H: Hiểu gì về đất nước năm 1958?
GV nhấn mạnh hoàn cảnh đất nước.
GV hướng dẫn HS đọc văn bản.
H: Bài thơ nên đọc như thế nào? m hưởng chung của bài
thơ?
(Lạc quan, vui tươi, mạnh mẽ).
GV đọc mẫu, gọi HS đọc.
Một số chú thích lưu ý.
H: Bố cục bài thơ theo hành trình chuyến ra khơi như thế
nào? 3 phần:
- 2 khổ thơ đầu: Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi
- 4 khổ thơ tiếp theo : Cảnh hoạt động của đoàn thuyền trên
biển
- Khổ thơ cuối: cảnh đoàn thuyền trở về
-Hãy nêu đại ý của bài thơ?
 Hoạt động 2: Hướng dẫn phân tích đoạn 1
* HS đọc đoạn 1.
H: Cảm nhận về hình ảnh thiên nhiên ở 2 câu đầu? (Phân
tích nghệ thuật nhân hóa, so sánh).
- Thiên nhiên được miêu tả bằng những hình ảnh liên tưởng so

Miền Bắc phấn khởi xây
dựng cuộc sống mới.
- Bố cục: 3 phần
- Đại ý: Bài thơ miêu tả một
chuyến ra khơi đánh cá của
người dân chài vùng biển
Quảng Ninh trong âm hướng
tiếng hát lạc quan của người
lao động.
II. Tìm hiểu văn bản
1. CảnhĐoàn thuyền ra khơi
và tâm trạng con người
- “Mặt trời xuống .......
- Sóng đã cài then..........
 Hình ảnh liên tưởng, nhân
hoá, so sánh  Cảnh hoàng
hôn trên biển đẹp, hùng vó và
tráng lệ.
- “Đoàn thuyền đánh cá
lại .......
Câu hát căng ........
 Câu thơ gợi trí tưởng tượng
bay bổng  Đoàn thuyền ra
khơi đầy khí thế hào hùng,
phấn khởi mang theo tiếng
hát lạc quan phơi phới.
2. Cảnh lao động trên biển
ban đêm



-“ Cá thu biển Đông .........
H: Bức tranh thiên nhiên hiện ra có vẻ đẹp như thế nào ?
- Vẻ đẹp lộng lẫy lung linh, sáng tạo bằng liên tưởng kỳ ảo
làm giàu hơn vẻ đẹp trong thiên nhiên
* HS đọc khổ cuối.
H: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về được miêu tả như thế
nào qua khổ thơ cuối?
H: Nhận xét cách lặp câu thơ ở khổ cuối?
 Hoạt động 4: Hứơng dẫn tổng kết.
GV khái quát nội dung – nghệ thuật của bài thơ.
H: Nhận xét gì về âm hưởng, giọng điệu của bài thơ?
-Âm hưởng khoẻ khoắn, sôi nổi, bay bổng.
- Giọng điệu dõng dạc như khúc hát say mê hào hứng ( Nhiều
lần lặp lại từ “hát”)
- Gieo vần trắc xen lẫn vần bằng , vần liền xen vần cách 
Niềm lạc quan.
 HS đọc ghi nhớ (SGK)

Trang - 105

Nội dung cần đạt
- “Thuyền ta lái gió ..... vây
giăng”
 Hình ảnh lãng mạn bay
bổng  Con thuyền trở lên
kỳ vó hoà nhập cùng không
gian rông lớn của vũ trụ

- “Ta hát bài ca .....
Gõ thuyền ....

4. Củng cố (5’) :
- Phân tích ý nghóa lời bài hát ở khổ 2.
- Viết lời bình về lời bài hát ấy.

5. Hướng dẫn học ở nhà(4’)
- Học thuộc bài thơ.
- Chuẩn bò: Bếp lửa.
* Rút kinh nghiệm :
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

Trang - 106


Trường THCS Phạm Văn Chiêu

Giáo án ngữ văn 9 – GV: Trần Thò Ngân Hà

Văn bản:

BẾP LỬA
I. Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

(Bằng Việt)

- Cảm nhận được những tình cảm, cảm xúc chân thành của nhân vật trữ tình – người cháu và
hình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hy sinh trong bài thơ.
- Thấy được nghệ thuật diễn tả cảm xúc thông qua hồi tưởng kết hợp với miêu tả, tự sự, bình
luận của tác giả trong bài thơ.
- Luyện tập rèn luyện kỹ năng phân tích thơ trữ tình.

H: Dựa vào mạch cảm xúc của nhà em hãy tìm
bố cục? 3phần :
- 3 câu thơ đầu: hình ảnh bếp lửa và bà
- 3 khổ kế tiếp: Hồi ức về tuổi thơ với bà.
- Khổ thơ cuối: Suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp
lửa
 HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn phân tích đoạn 1.

I. Đọc – Tìm hiểu chú thích:
1. Tác giả: Quê Hà Tây.
Nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến
chống Mỹ.
2. Tác phẩm: 1963, in trong tập tho cùng
tên khi nhà thơ ở Liên Xô.

Trang - 107

* Đại ý:

II . Tìm hiểu văn bản
1. Những kỷ niệm về bà và tình bà cháu:
+ Kỷ niệm tuổi thơ bên bà:
-Bếp lửa chờn vờn sương sớm
 ấp iu nồng đượm
+ Hình ảnh gợi nhớ đến bà:
- “ Đói mòn đói mỏi.....
“ Giặc đốt làng cháy....
 Thiếu thốn gian khổ (đất nước khó
khăn chiến tranh).
+ Bà sớm hôm chăm chút.

H: Có 1 tình thương xuất hiện đan xen trong
hoài niệm đó là âm thanh nào? Ý nghóa của âm
thanh đó?
 HOẠT ĐỘNG 3: Tổ chức tìm hiểu đoạn
tiếp theo.
H: Hãy tìm những hình ảnh thơ thể hiện sự hồi
tưởng về tuổi thơ và về bà, về bếp lửa?
Cảm nhận về hình ảnh người và qua những sự
việc bà đã làm và hình ảnh “Nhóm bếp lửa”.
H: Hình ảnh bếp lửa được nhắc đến bao nhiêu
lần? Tại sao khi nhắc đến bếp lửa là người cháu
nhớ đến bà và ngược lại, khi nhớ về bà là nhớ
ngay đến hình ảnh bếp lửa?
H: Vì sao tác giả viết “ôi kì lạ… bếp lửa!”
GV có thể bình ý này.
H: Vì sao tác giả viết “ngọn lửa” mà không nói
“bếp lửa”?
H: Em cảm nhận như thế nào về tình bà cháu.
 Hoạt động 4: Hướng dẫn tổng kết
 Gọi HS đọc phần ghi nhớ

- Kỷ niệm về và + tuổi thơ + bếp lửa.
“Khói hun nhèm – nghó mũi còn cay –
bếp lửa bà nhen”
→ bếp lửa hiện diện như tình cảm ấm áp
của bà, sự cưu mang đùm bọc đầy chăm
chút của bà.
(Bà “bảo cháu nghe…”)
+ Tiếng chim tu hú: giục giã, khắc khoải,
da diết:

bà và tình bà cháu.
2. Nghệ thuật: Kết hợp miêu tả, biểu
cảm, tự sự và bình luận.
* Ghi nhớ: SGK/

 hoạt động 5: Hướng dẫn luyện tập.
HS làm việc theo nhóm.
Trang - 108


Trường THCS Phạm Văn Chiêu

Giáo án ngữ văn 9 – GV: Trần Thò Ngân Hà

4. Củng cố (5’)
- Đọc diễn cảm bài thơ
- Hãy cho biết yếu tố lập luận sử dụng trong bài thơ.
5. Hướng dẫn học ở nhà(4’)
- Học thuộc lòng bài thơ.
- Bài tập: kể lại câu chuyện về người bà bên bếp lửa.
- Chuẩn bò bài: Tổng kết từ vựng.
* Rút kinh nghiệm :
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................

Trang - 109


Trường THCS Phạm Văn Chiêu

- Đọc 1 đoạn thơ bài “ Khúc hát ru…” Thể thơ (8 chữ)
- Xem HS còn biết bài thơ 8 chữ nào đã học? (GV vào bài)
3. Bài mới
Hoạt động của Thầy và Trò

Ghi bảng

 HOẠT ĐỘNG 1: Hướng dẫn nhận diện
thể thơ 8 chữ.
HS đọc 3 ví dụ SGK trang 144.
Hỏi: Điểm giống nhau của 3 ví dụ trên về
hình thức thơ như thế nào?
Hỏi: Số chữ trong mỗi dòng thơ?
Cách gieo vần của mỗi ví dụ: tìm và gạch
dưới những chữ gieo vần?
Khổ thơ gồm mấy dòng thơ?
⇒ Nêu đặc điểm của thể thơ 8 chữ?
HS nêu khái quát lại → HS đọc ghi nhớ.
 HOẠT ĐỘNG 2: Hướng dẫn luyện tập.
Bài 1: Yêu cầu: điền từ vào chỗ trống với
những từ đã cho.
Yêu cầu: Phải phù hợp nghóa.
Bài 2: Tương tự như bài 1.
GV chia 2 nhóm, mỗi nhóm làm bài 1 – 2.

I. Nhận diện thể thơ 8 chữ
1. Ví dụ
- Mỗi ví dụ mỗi dòng thơ đều có 8 chữ.
- Gieo vần khác nhau.
Ví dụ a: gieo vần an, ưng, liền nhau.

- Hoàn thành bài tập.
- Chuẩn bò bài: Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ.
* Rút kinh nghiệm :
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................

Trang - 111


Trường THCS Phạm Văn Chiêu

Tiế t 55:

Giáo án ngữ văn 9 – GV: Trần Thò Ngân Hà

TRẢ BÀI KIỂM TRA VĂN TRUNG

ĐẠI
I. Mục tiêu bài học: Giúp học sinh

– Thấy được những diểm thiếu sót sai lầm của các em trong việc hiểu biết về các truyện
Trung đại, về tác giả, tác phẩm, nội dung, và nghệ thuật qua việc kiểm tra trắc nghiệm ở
các bài : Chuyện người con gái Nam Xương, Chuyện cũ trong phủ chúa Tròn, Hoàng Lê
nhất thống chí hồi thứ 14, Nguyễn Du và Truyện Kiều và các đoạn trích có liên quan ,
Truyện Luc Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu.
- Củng cố những hiểu biết về mặt này của các truyện Trung đạicho các em để việc học
tập được hoàn chỉnh hơn


- Có thể cho học sinh đọc thuộc lòng các đoạn trích về Truyện kiều , nhất là các đoạn trích
dễ thuộc (nếu còn thời gian)

Trang - 112


Trường THCS Phạm Văn Chiêu

Giáo án ngữ văn 9 – GV: Trần Thò Ngân Hà

4. Củng cố (2’) : - Khắc sâu kiến thức về truyện Trung đại.
5. Hướng dẫn về nhà (4’) :
- Học ôn lại bài ôn tập các truyện Trung đại.
- Chuẩn bò bài “nh Trăng” của Nguyễn Duy.
* Rút Kinh nghiệm :
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
................................................................................................................................................................
DUYỆT TUẦN 11
NHÓM TRƯỞNG

Lê Thò Hiệp

Trang - 113