Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 1
Ngày soạn : 25/2/2008
Tuần 24 – Tiết 120
LUYỆN TẬP LÀM BÀI NGHỊ LUẬN
VỀ TÁC PHẨM TRUYỆN ( hoặc đoạn trích )
I./ MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp HS
- Củng cố tri thức về yêu cầu, về cách làm bài nghò luận về tác phẩm truyện
( đoạn trích) đã học
- Qua hoạt động luyện tập cụ thể mà nắm vững , thành thạo thêm kó năng tìm
ý, lập ý, kó năng viết một bài nghò luận về tác phẩm truyện ( đoạn trích)
II./ CÁC BƯỚC LÊN LỚP .
1./ ỔN ĐỊNH .
2./ BÀI CŨ : Kiểm tra vở bài tập
3./ BÀI MỚI
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
Ghi bảng
HĐ1./ Nêu đề bài và hướng dẫn HS tìm hiểu
đề
1. HS nhắc lại thế nào là bài nghò luận về tác
phẩm truyện ? Yêu cầu về kiểu bài này về
nội dung, hình thức .
2. Đề bài : Cảm nhận của em về đoạn trích
“Chiếc lược ngà” của NQS
-Kiểu bài : Nghò luận về nội dung, nghệ
thuật đoạn trích
- Nội dung nghò luận : Cảm nhận về tình cha
con trong thời chiến tranh, về nét đặc sắc
trong nghệ thuật tạo tình huống hoặc cách
trần thuật, cách lựa chọn chi tiết …
HĐ2/ Hướng dẫn HS tìm ý ( dựa vào các câu
Kiên nhẫn vỗ về để con nhận mình là
cha, hạnh phúc khi bé Thu nhận anh là
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 2
- Bé Thu ương ngạnh, bướng bỉnh nhưng yêu
thương cha mãnh liệt sâu sắc
- Nhận xét về những mất mác, thiệt thòi, sự
chòu đựng, hi sinh, nghò lực, niềm tin … của
con người trong hoàn cảnh đất nước chiến
tranh
- Phân tích những chi tiết đặc sắc về cử chỉ,
hành động, lời nói, diễn biến tâm trạng …
( Việc ông Sáu làm chiếc lược, bé Thu bất
ngờ nhận cha trong phút chia tay … )
b. Nghệ thuật tạo dựng tình huống , cách trần
thuật, cách lựa chọn chi tiết … đặc sắc, gợi
cảm xúc
3. Kết bài : Tổng hợp, nêu cảm nghó chung .
HĐ4/ HS trình bày phần bài làm của mình,
GV nhận xét, sửa chữa .
cha
- Tẩn mẫn làm chiếc lược ngà …
Gởi chiếc lược cho bác ba trao lại cho
con trước khi chết
Nhận xét đánh giá:
Nội dung : tô đạm và ca ngợi tình phụ
tử như 1 lẽ sống nhưng con người có
thể hy sinh cho lý tưởng
Nghệ thuật : cốt truyện chặt chẽ, tình
huống bất ngờ, ngôn ngữ giản dò
Bài làm đủ 3 phần, diễn đạt trôi chảy, lập luận chặt chẽ nêu bật sự
chuyển biến trong tâm trạng của nhân vật toát lên hình ảnh người nông
dân Việt Nam thời kháng chiến: yêu làng, yêu quê hương, yêu đất nước.
Biểu điểm
* Điểm 9,10
- Bố cục đủ ba phần, các ý trình bày rõ ràng, mạch lạc
- Kết hợp tốt các phép lập luận ; phân tích, tổng hợp
- Ý tưởng phong phú, chọn được những chi tiết tiêu biểu.
- Văn viết trong sáng, diễn đạt trôi chảy, cảm xúc chân thành
- Phạm một vài lỗi nhỏ không đáng kể.
* Điểm 7,8 - Đạt những yêu cầu trên ở mức độ khá.
* Điểm 5,6 - Bố cục đủ ba phần, các ý trình bày chưa được mạch lạc
lắm.
- Vận dụng được phương pháp lập luận chưa hiệu quả lắm
- Đủ các ý cơ bản nhưng còn sơ sài.
- Còn phạm một vài lỗi về diễn đạt, dùng từ, câu, chính tả …
* Điểm 3,4 - Đạt các yêu cầu của điểm 5,6 ở mức độ thấp hơn.
* Điểm 1,2 - Chưa vận dụng được phương pháp lập luận, lạc sang
kiểu bài khác .
- Bài làm chưa đủ ba phần.
- Phạm nhiều lỗi về diễn đạt, dùng từ, câu …
* Điểm 0 - Lạc đề hoặc bỏ giấy trắng.
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 4
Soạn : 25/2/2008
Tuần 25 – Tiết 121 BÀI 24
VĂN BẢN SANG THU (HỮU THỈNH)
A/ ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
I./ MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp HS
- Phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ về sự biến đổi của đất trời
giả về thiên nhiên vào thu ( từng khổ nối tiếp nên không cần
chia đoạn )
HĐ3/ Hướng dẫn tìm hiểu nội dung văn bản
1. Đọc khổ 1 /
a/ “ Mùa thu hình như đã về” được cảm nhận qua những biểu hiện nào của
thiên nhiên ?
b/ Em hiểu “ gió se” là như thế nào ?
c/ Từ “ phả” có thể thay thế bằng từ nào ? Nhưng dùng “ phả” có gì hay
hơn ? Từ “ bỗng ” đặt đầu bài có ý nghóa gì ? Từ “ chùng chình”
có thể thay bằng những từ nào ? Với từ “ chùng chình” hình ảnh
thơ trở nên như thế nào trong việc biểu hiện thiên nhiên ?
GV: Mở đầu bài thơ là từ “bỗng” thể hiện sự đột ngột, bất ngờ. Nhưng cái
bất ngờ mới nên thơ làm sao! Bất ngờ nhận ra những dấu hiệu
thiên nhiên khi mùa thu lại về. Đó là hương ổi thoang thoảng
thơm trong gió thu se se lạnh ( hơi lạnh và hơi khô ) Từ “ phả” có
thể thay bằng các từ thổi, đưa, bay, lan … Nhưng những từ ấy
không có cái nghóa đột ngột, bất ngờ. Mùa quả chín, ổi chín đã
thành mùi hương của mùa thu miền Bắc .
Chùng chình là từ láy gợi hình, có thể thay bằng dềnh
dàng, đủng đỉnh, lững thững … Dùng chùng chình có cái hay
riêng. Tác giả đã nhân hóa làn sương. Nó bay qua ngõ nhà có
vẻ cố ý chậm hơn mọi ngày. Có cái gì duyên dáng, yểu điệu của
một làn sương, một hình bóng … Và tất cả chưa thật rõ ràng,
I/ Tác giả, tác phẩm
( SGK )
II/ Tìm hiểu văn bản
* Cảm nhận “hình
như thu đã về”
- Từ ngữ gợi cảm xúc
tinh tế : bỗng , phả,
? Vì sao?
GV : Nắng mưa lúc sang thu cũng không giống mùa hạ. Nắng nhạt dần
chứ không chói chang, gay gắt. Mưa đã ít đi , nhất là những trận
mưa rào hay giông … Bởi vậy , sấm cũng bớt bất ngờ trên hàng
cây đứng tuổi.
Cũng có thể hiểu hàng cây không còn bò giật mình, bò bất ngờ vì
tiếng sấm nừa vì hàng cây đã đứng tuổi . Khi con người đã từng
trải thì cũng vững vàng, bình tónh hơn trước những tác động bất
thường của ngoại cảnh, của cuộc đời. Hai câu thơ không chỉ tả
cảnh sang thu mà đã chất chứa suy ngẫm về con người và cuộc
sống
HĐ4/ Hướng dẫn tổng kết ( Ghi nhớ )
1. Em suy nghó gì về những cảm nhận tinh tế của tác giả trước những biến
đổi của thiên nhiên ?
2. Em thích câu thơ, hình ảnh thơ nào nhất . Vì sao ? Em nhận xét về nghệ
thuật đặc sắc của bài thơ .
3. Viết bài văn ngắn tả cảnh sang thu ở quê em .
- Hình ảnh nhân hóa
độc đáo gợi nhiều
liên tưởng :
+ Sương … qua ngõ
+ Đám mây … vắt
nửa mình sang thu
+ Sấm bớt bất ngờ
…hàng cây đứng
tuổi
* Không gian
chuyển mùa vừa
nên thơ , vừa phảng
phất ý viï triết lí
HĐ1/ Giới thiệu bài
- Tình yêu thương con cái, mơ ước thế hệ sau nối tiếp xứng đáng,
phát huy truyền thống của tổ tiên, quê hương vốn là tình cảm cao
đẹp. Nói với con là một trong những bài thơ hướng về đề tài ấy
với cách nói riêng, xúc động và chân tình bằng hình thức người
cha nói với con, tâm tình, dặn dò trìu mén, ấm áp và tin cậy.
- HS dựa vào chú thích , nêu những nét chính về tác giả. GV giới
thiệu thêm về bài thơ và tập thơ ( SGK )
HĐ2/ Hướng dẫn đọc , tìm hiểu cấu trúc văn bản
1. Đọc : giọng ấm áp, yêu thương, tự hào
2. Giải thích từ khó theo chú thích
3. Thể thơ tự do, câu, nhòp , theo dòng cảm xúc
4. Bố cục : 2 đoạn
- … đẹp nhất trên đờiCon lớn lên trong tình yêu thương, nâng đỡ
của cha mẹ
- Còn lại Lòng tự hào về những truyền thống cao đẹp, mong
muốn con kế tục xứng đáng truyền thống ấy.
• Nhận xét bố cục
Từ tình cảm riêng mở rộng thành tình cảm chung : tình cảm với
con, tình cảm gia đình mở rộng ra tình cảm quê hương; từ kỉ niệm
gần gũi nâng lên thành lẽ sống. Chủ đề bài thơ được khái quát
một cách tự nhiên mà thấm thía.
HĐ3/ Hướng dẫn tìm hiểu nội dung văn bản
Đoạn1/ Con lớn lên trong tình yêu thương của cha mẹ, sự đùm bọc
che chở của người đồng mình -quê hương. * HS đọc diễn
cảm đoạn1
1/ Bốn câu đầu có cách diễn đạt ntn ? Em hiểu ý nghóa 4 câu thơ
đó ra sao ? Những hình ảnh chân phải, chân trái, một bước, hai
bước nói lên điều gì ?
- Cách nói bằng hình ảnh cụ thể, nhiều khi vô lí một cách ngây
* HS trao đổi, phát biểu
- Con dần lớn khôn, trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong
thiên nhiên thơ mộng và nghóa tình sâu nặng của người đồng
mình-quê hương.
- Người đồng mình còn có thể thay bằng người bản, làng, buôn ,
quê mình … Đây là cách nói mộc mạc mang tính đòa phương của
người dân tộc Tày.
- Cuộc sống lao động cần cù, êm đềm và tươi vui của người đồng
mình được gợi lên qua các hình ảnh đẹp : đan lờ cài nan hoa –
vách nhà ken câu hát . Các động từ cài , ken ngoài nghóa miêu tả
còn nói lên tình cảm gắn bó quấn qt trong lao động , làm ăn
của đồng bào quê hương .
- Rừng núi quê hương thơ mộng ,trữ tình ,nghóa tình .Thiên nhiên
che chở nuôi dưỡng con người cả về tâm hồn lối sống : rừng cho
hoa , con đường cho những tấm lòng .
Đoạn 2/ Những đức tính của người đồng mình , mơ ước của người
cha về con. * HS đọc diễn cảm
đoạn còn lại .
1./ Người cha đã nói với con về những đức tính gì của người đồng
mình ? Em thấy người cha muốn truyền cho đứa con tình cảm gì
với quê hương ?
2./ Giải thích các câu thơ “sống trên đá … làm phong tục ?” .
- Người đồng mình sống vất vả cực nhọc nhưng mạnh mẽ khoáng
đạt với chí lớn ,luôn yêu quý tự hào và gắn bó với quê hương
.Người cha muốn giáo dục con sống phải có nghóa tình chung
thủy ; biết chấp nhận và vượt qua thử thách bằng ý chí và niềm
tin .Không chê bai phản bội quê hương dù quê còn nghèo còn vất
vả gian nan .
- Người đồng mình mộc mạc sống khoáng đạt hồn nhiên, manh
mẽ như sông như suối , giàu chí khí và niềm tin : lên thác xuống
. Họ xây dựng quê hương bằng chính sức lực và sự bền bỉ của
mình chống bão lụt ,núi đổ ,rừng động : tự đục đá kê cao quê
hương . Họ sáng tạo và lưu truyền những phong tục tập quán tốt
đẹp riêng cho mình
- Từ đó ,người cha mong muốn con biết tự hào với truyền quê
hương dăïn dò con cần tự tin , vững bước trên đường đời.
HĐ4/ Tổng kết
1./ Qua bài thơ ,em thấy tình cảm của người cha đối với con mình
như thế nào? Điều lớn nhất người cha muốn truyền cho con ,giáo
dục con là gì ?
Hai điều người cha kì vọng và gởi gắm ở người con là lòng tự
haò và niềm tự tin . Tự hào về gia đình về quê hương . Tự tin ở
bản thân khi bước vào đời .
2./ Đặc sắc về nghệ thuật ?
- Giọng tha thiết ,các câu cảm : người đồng mình yêu lắm , thương
lắm , con ơi ,dẫu làm sao cha vẫn muốn con ơi , nghe con …
- Hình ảnh cụ thể có sức khái quát , mộc mạc giàu chất thơ.
- Bố cục mạch lạc , mạch cảm xúc tự nhiên hợp lí .
quê hương
Bền
bỉ, giàu chí khí ,
niềm tin
- Cha mong con :
Tự hào về gia đình
về quê hương . Tự
tin ở bản thân khi
bước vào đời .
III/ Tổng kết
* Ghi nhớ
- Cách hiểu mang tính phổ biến (ai cũng hiểu) :Chỉ
còn 5 phút là phải chia tay.
- Cách hiểu không mang tính phổ biến ( không phải
ai cũng hiểu )
+ Tiếc quá, không còn đủ thời gian để trò chuyện,
tâm tình.
+ Thế là tôi còn lại một mình.
+ Giá họa só và cô gái còn ở lại thêm một chốc nữa
thì hay biết bao !
+ Tại sao con người cứ phải chia tay nhau nhỉ ? …
* Như vậy : - Nghóa tường minh là phần thông báo
được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
- Hàm ý là phần thông báo tuy không
được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng
có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.
2/ Câu : “ Ô ! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !”
có hàm ý không ?
* BT nhanh : HS đặt câu có nghóa hàm ý và chỉ ra
những hàm ý .
I/ Phân biệt nghóa tường minh
và hàm ý
* Câu văn : Trời ơi chỉ còn có
năm phút !
- Cách hiểu mang tính phổ
biến :Chỉ còn 5 phút là phải
chia tay.
Nghóa tường minh
- Cách hiểu không mang tính
phổ biến
+ Tiếc quá, không còn đủ thời
BT4/ - Câu “ Hà, nắng gớm, về nào…” không có hàm
ý mà chỉ là câu đánh trống lảng .
- Câu “ Tôi thấy người ta đồn…” không có hàm ý mà
chỉ là câu nói bỏ lửng.
II. Luyện tập.
1a, Nhà họa só chưa muốn chia
tay anh thanh niên. Cụm từ “tặc
lưỡi” giúp ta biết điều đó.
- b, “Mặt đỏ ửng”:
ngượng ngùng khó nói
- “Nhận lại chiếc
khăn” hành động thay lời
cảm ơn
- “Vội quay đi”: lúng
túng, ngượng ngùng không
dám kéo dài thời gian.
2.Câu “tuổi già cần…quá sớm”
chưa kòp uống chè đã phải đi
3. “Cơm chín rồi” ->ông vô ăn
cơm đi
4./ CỦNG CỐ : Em hiểu nghóa tường minh, hàm ý như thế nào ?
5./ DẶN DÒ : Xem lại lí thuyết và các bài tập
- Soạn “ Nghò luận về đoạn thơ, bài thơ “
+ Đọc kó các bài tập
+ Nắm khái niệm, các yêu cầu đối với bài “ Nghò luận về đoạn
thơ, bài thơ “
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 13
Soạn : 1/3/2008
các luận điểm, luận cứ.
- KB ( đoạn còn lại ) Tổng kết, khái quát về giá trò và tác dụng
của bài thơ
4/ Nhận xét về cách diễn đạt trong từng đoạn ?
- Cách dẫn dắt vấn đề hợp lí : bắt đầu từ mùa xuân thiên nhiên
như một qui luật tất yếu đến những vần thơ thể hiện cảm xúc rạo
rực, trẻ trung trước mùa xuân nói chung và mùa xuân trong bài
thơ MXNN của TH nói riêng.
I/Tìm hiểu bài nghò
luận về một đoạn
thơ, bài thơ
* Văn bản Khát
vọng hòa nhập,
dâng hiến cho đời
1/ Các luận điểm
- Hình ảnh mùa
xuân trong bài thơ
mang nhiều tầng ý
nghóa.
- Hình ảnh mùa
xuân hiện lên trong
cảm xúc thiết tha,
trìu mến của nhà
thơ.
- Hình ảnh mùa
xuân nho nhỏ thể
hiện khát vọng được
hào nhập, được
dâng hiến của nhà
thơ.
- Cách phân tích
hợp lí
- Cách tổng kết,
khái quát có sức
thuyết phục
* Ghi nhớ
II/ Luyện tập
4./ CỦNG CỐ : Nêu những kiến thức cần nhớ khi làm bài nghò luận về đoạn
thơ, bài thơ
5./ DẶN DÒ : Xem lại lí thuyết và các bài tập - Soạn “Cách làm bài nghò
luận về đoạn thơ, bài thơ ”
+ Đọc các yêu cầu của SGK
+ Rút ra cách viết , các bước làm bài.
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 15
Soạn : 2/3/2008
Tuần 25 – Tiết 125
CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ ,
BÀI THƠ
I./ MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp HS
- Biết cách viết bài nghò luận về đoạn thơ, bài thơ cho đúng với các yêu cầu đã
học ở tiết trước.
- Rèn luyện kó năng th hiện các bước khi làm bài ng luận về đoạn thơ, bài thơ ;
cách tổ chức, triển khai các luận điểm
II./ CÁC BƯỚC LÊN LỚP .
1./ ỔN ĐỊNH .
2./ BÀI CŨ : Thế nào là một bài nghò luận về đoạn thơ, bài thơ . Nêu nọi
dung bố cục.
3./ BÀI MỚI
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
- Hình thành mấy luận điểm ?
+ Tình yêu quê hương trong hồi ức về quê hương
+ Tình yêu quê hương qua nỗi nhớ trực tiếp .
c. Lập dàn ý : HS nêu nội dung từng phần ( xem nội dung bài
học ) d. Viết bài : * Đònh hướng về nội dung , hình
thức, liên kết giữ 3 phần , liên kết đoạn, cách dẫn dắt , chuyển
tiếp giữa các luận điểm, luận cứ.
e.Kiểm tra lại và sửa chữa .
2/ Tìm hiểu cách tổ chức và triển khai luận điểm. * BT
( SGK )
- Xác đònh bố cục ba phần
+ MB: Từ đầu … khởi đầu rực rỡ
I. Các dạng đề bài nghò
luận về đoạn thơ, bài thơ
Đề1/ Phân tích tình yêu
quê hương của Tế Hanh
trong bài thơ Quê hương
Đề2/ Phân tích khổ đầu
bài thơ Sang thu của
Hữu Thỉnh
Đề3/ Vẻ đẹp hình tượng
người lính lái xe trong
Bài thơ về tiểu đội …
Đề4/ Suy nghó của em về
bài thơ nh trăng của
Nguyễn Duy
II. Các bước làm bài văn
nghò luận về đoạn thơ,
bài thơ ( Đề1 )
1/ Tìm hiểu đề
Hanh, trong đó Quê hương là thành công khởi đầu rực rỡ .
* GV : MB thường giới thiệu chung.
+ TB: Phân tích dòng cảm xúc nồng nàn, mạnh mẽ, lúc sâu lắng tinh tế
của nhà thơ khi ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống lao động của
dân làng chài và nỗi nhớ quê của tác giả .
trong bài thơ
* GV : TB , người viết nhận xét về các trạng thái cảm xúc
phong phú của TH khi ca ngợi vẻ đẹp quê hương và nõi nhớ của
tác giả.Mỗi luâïn điểm đều được nêu rõ và chứng minh qua việc
phân tích, bình giá các câu thơ cụ thể tương ứng , chứng tỏ
người viết nắm vững đặc trưng của thơ trữ tình
+ KB: Khẳng đònh sức hấp dẫn của bài thơ và ý nghóa bồi đắp tâm hồn
người đọc.
* GV : - Phần TB nối kết với MB, KB chặt chẽ, tự nhiên.
- Bài văn có sức thuyết phục, hấp dẫn vì đã nói được cái
hay, cái đẹp của bài thơ, tình yêu quê hương tha thiết của tác
giả . Suy nghó của người viết luôn được chứng minh, phân tích
cụ thể và bộc lộ sự rung cảm thực sự.
3/ Khi làm bài văn nghò luận đoạn thơ, bài thơ ta cần chú ý
những điểm nào ? ( Ghi nhớ )
HĐ3/ Luyện tập
BT1/ Tìm ý cho đề văn : Phân tích khổ đầu bài thơ Sang thu
1/ Vò trí đoạn thơ trong bài thơ ? Khổ đầu, nói lên những cảm
nhận ban đầu của nhà thơ về cảnh sang thu của đất trời.
2/ Sự chuyển mùa của trời đất từ hạ sang thu được tác giả cảm
nhận bắt đầu từ đâu, qua những hình ảnh, hiện tượng gì , được
diễn tả bằng những từ ngữ, hình ảnh nào ?
- Bắt đầu từ hương ổi chín thơm: từ phả gợi hương thơm như
sánh lại, đậm đà vì gió se, vì hương đậm đang lan truyền trong
người rất đẹp ( nghệ
thuật nhân hóa , ẩn
dụ … )
* Tình yêu quê
hương qua nỗi nhớ
trực tiếp
- Thường trực , da
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 18
- Cảm nhận bằng các giác quan cụ thể và tinh tế ( mùi ổi, hơi …
) cảm giác đột ngột và bất ngờ, sững sờ trước cảnh thiên nhiên
( bỗng nhận ra, hình như … )
- Đã nhận ra những dấu hiệu đặc trưng của mùa thu ( hương, gió, sương … )
mà vẫn mơ hồ chưa thể tin ( hình như, đã … ) Đây là ấn tượng tổng hợp từ
những cảm giác rất riêng nhưng vẫn là suy đoán bằng cảm giác và mơ hồ,
hợp với cảnh giao mùa chưa rõ rệt .
- Tâm hồn thi nhân biến chuyển nhòp nhàng với khoảng giao
mùa của thiên nhiên. Từng cảnh sang thu của tạo vật đã thấp
thoáng hồn người sang thu : chùng chình, bòn ròn, lưu luyến,
bâng khuâng, chín chắn, điềm đạm .
* GV : Khi làm bài cần lưu ý thể hiện được cách cảm thụ
riêng, nêu được nhận xét, đánh giá của người viết và trình bày
thuyết phục thông qua phân tích, bình giá dựa trên tác phẩm,
bám vào các điểm sáng nghệ thuật trong đoạn, bài.
diết : luôn tưởng nhớ,
nhớ … quá
- Nhớ những cái rất cụ
thể : màu sắc , hình ảnh,
mùi vò …
- Giọng điệu chân
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học Ghi bảng
HĐ1./ Giới thiệu bài. - HS kể tên những văn bản đã học về tình
mẹ con
- HS nêu những hiểu biết về tác giả : Nhà thơ hiện đại lớn nhất
của n Độ đã từng đến VN ( 1916). ng để lại gia tài văn hóa
nghệ thuật đồ sộ, phong phú đủ cả văn , thơ, nhạc, họa, kòch …
ng cũng là nhà thơ đầu tiên của Châu Á nhận giải Nô-ben văn
học với tập Thơ Dâng ( 1913 ) Thơ Ta-go thể hiện tinh thần dân
tộc và dân chủ sâu sắc, tinh thần nhân văn cao cả và chất trữ tình
thắm thiết, chất triết lí thâm trầm.
- GV : Trong những năm tháng đau thương mất mát ghê gớm của
cuộc đời và gia đình ( 1902-1907) đã viết tập thơ Si-su ( Trẻ thơ )
in vào tập Trăng non (1915) dòch ra tiếng Anh. Mây và sóng cùng
với Trên bờ biển, Thuyền giấy, Buổi sơ khai, Hoa chăm-pa, Cảm
tình … là tiếng hát đau buồn sâu thẳm nhưng vẫn chứa chan tình
yêu thương và niềm tin vào trẻ thơ và thế hệ tương lai.
HĐ2./ Hướng dẫn đọc, tìm hiểu cấu trúc văn bản
1. Đọc diễn cảm :thể hiện đúng nhòp điệu của từng câu , từng
đoạn ( lời kể của em bé, lời đối thoại , 2 câu cuối giọng say sưa
tràn trề hạnh phúc)
2. Thể thơ : tự do , thơ văn xuôi , các câu dài ngắn rất tự do, rất ít
thậm chí không vần; nhòp điệu nhòp nhàng nhưng cũng rất linh
hoạt.
3. Bố cục : a/ 2 phần
- Câu chuyện với mẹ về những người ở trên mây và trò chơi thứ 1
I. Tác giả ( SGK )
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 20
nhắm nghiền mắt lại … ”
Thiên nhiên rực rỡ , bí ẩn bao điều mới lạ hấp dẫn tuổi thơ.
Dường như khó có thể từ chối lời mời gọi của một thế giới kì
diệu .
2/ Lời từ chối của bé
a. Lí do nào khiến bé từ chối những lời mời gọi ? HS thảo luận
b. Cảm nhận của em khi đọc lời của bé ?
Mẹ mình đang đợi ở nhà … Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở
nhà … Sức níu giữ của tình mẫu tử
Lời từ chối với lí do thật dễ thương khiến những người sống trên
II. Tìm hiểu văn bản
1/ Lời mời gọi hấp
dẫn
- Bình minh vàng,
vầng trăng bạc,
tiếng đàn ca du
dương, bất tận
- Bọn tớ chơi từ …
Bọn tớ ca hát từ …
Thiên nhiên rực
rỡ , bí ẩn với bao
điều mới lạ, hấp
dẫn tuổi thơ
2/ Lời từ chối của
bé
- Mẹ mình đang đợi
ở nhà … Buổi chiều
mẹ luôn muốn mình
ở nhà
Lời từ chối với lí
điệp từ, hàm ý … )
* Thơ Ta-go thường đậm ý nghóa triết lí : hạnh phúc không phải
là điều gì xa xôi, bí ẩn do ai ban cho mà ở ngay trên trần thế, do
chính con người khơi nguồn. Nhà thơ hóa thân vào em bé để ngợi
ca tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt
HĐ4./ Tổng kết ( ghi nhớ )
1/ Nêu những nét đặc sắc của bài thơ ?
- Tứ thơ phát triển theo bố cục đối xứng nhưng không trùng lặp.
- Đối thoại lồng trong lời kể.
- Sự hóa thân của tác giả vào nhân vật trữ tình em bé.
- Những hình ảnh thiên nhiên mang ý nghóa tượng trưng : mây,
sóng, …
- Tưởng tượng bay bổng phóng khoáng.
2/ Phát biểu chủ đề : Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.
3/ Bài thơ gợi cho em suy tưởng đến những vấn đề nào khác ?
- Tình mẫu tử thiêng liêng sâu nặng là tình cảm cao đẹp và gần
gũi nhất trong cuộc sống con người. Nó có thể biến thành sức
mạnh giúp con người vượt qua những cám dỗ, những ham muốn
nhất thời . Nó là điểm tựa vững chắc trong cuộc sonág con người.
- Hạnh phúc không phải là cái gì xa xôi bí ẩn, hạnh phúc ở ngay
trên trần thế, trong mái nhà thân yêu; chính con người tự tìm ra
- Hòa quyện cùng
thiên nhiên , cuộc
vui chơi ấm áp tình
mẹ con
Nhà thơ hóa
thân vào em bé để
ngợi ca tình mẫu tử
thiêng liêng, bất
diệt
1./ ỔN ĐỊNH .
3./ BÀI CŨ : Kiểm tra việc chuẩn bò ở nhà của HS .
- Đọc diễn cảm “Mây và sóng ”, nêu nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật. Bình
một vài câu thơ hay
2./ BÀI MỚI
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 24
Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học Ghi bảng
HĐ1/ Lập bảng thống kê các tác phẩm thơ hiện đại VN đã học
- HS nhắc lại tên các bài thơ đã học , tác giả, năm sáng tác , thể thơ,
nội dung khái quát, nét đặc sắc về nghệ thuật .
- GV ghi vào bảng thống kê ( xem trang bên )
HĐ2/ a/ Sắp xếp các bài thơ đã học theo từng giai đoạn lòch sử ( HS làm nhóm )
1/ 1945-1954 : Đồng chí
2/ 1954-1964 : Đoàn thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò
3/ 1964-1975 : Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Khúc hát ru những em
bé …
4/ Sau 1975 : nh trăng, Mùa xuân nho nhỏ, Viếng lăng Bác, Nói với
con , Sang thu
b/ Nội dung : Thể hiện cuộc sống đất nước và tư tưởng , tình cảm
của con người
- Đâùt nước và con người VN từ sau CM 8/1945 đến nay qua các giai đoạn lòch sử :
trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, Mó gian khổ, trường kì và thắng lợi vẻ
vang.Nhân dân đất nước anh hùng .
- Công cuộc lao động xây dựng đất nước và những quan hệ tốt đẹp của
con người
- Tình cảm, tư tưởng , tâm hồn của con người trong 1 thời kì lòch sử có
nhiều biến động thay đổi sâu sắc : + Tình yêu quê hương đất nước
+ Tình đồng chí, đồng đội, lòng kính yêu Bác Hồ
+ Tình cảm mẹ con, cha con, bà cháu gần gũi, thiêng liêng, bền chặt,
Sang thu
2/ Điểm riêng :
a. Khúc hát ru … thể hiện sự thống nhất của tình yêu con với lòng yêu
nước , gắn bó với CM và ý chí chiến đấu của người mẹ Tà ôi trong
hoàn cảnh hết sức gian khổ ở chiến khu miền tây Thừa Thiên , trong
thời kì kháng chiến chống Mó.
b.Con cò khai thác và phát triển tứ thơ từ hình tượng con cò trong ca
dao hát ru , để ngợi ca tình mẹ và ý nghiã của lời ru.
c. Mây và sóng : Tác giả hóa thân vào lời trò chuyện hồn nhiên ngây
thơ của em bé với mẹ để thể hiện tình yêu mẹ thắm thiết của trẻ thơ.
Mẹ đối với em bé là vẻ đẹp, niềm vui, sự hấp dẫn lớn nhất, sâu xa và
III/ những bài
thơ có đề tài
gần nhau
IV/ Bút pháp
sáng tạo hình
ảnh thơ
1/ Đoàn thuyền
đánh cá : Bút
pháp lãng mạn,
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Trường THCS ĐÀO DUY TỪ Trang 25
vô tận, hơn tất cả những điều hấp dẫn khác trong vũ trụ.
* Ba bài : Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội … , nh trăng
1/ Điểm chung : đều viết về người lính CM với vẻ đẹp và tính cách và
tâm hồn họ.
2/ Điểm riêng :
a. Đồng chí viết về người lính ở thời kì đầu cuộc kháng chiến chống Pháp. Những
người trong bài thơ xuất thân từ nông dân nơi những làng quê nghèo khó, tình
nguyện và hăng hái ra đi chiến đấu. Tình đồng chí của những người đồng đội,
đánh cá, trở về .
2/ Đồng chí : Bút pháp hiện thực, hình ảnh chân thực, cụ thể, chọn lọc, cô
đúc. Hình ảnh đặc sắc : Đầu súng trăng treo .
3/ nh trăng : Bút pháp gợi nghó, gợi tả, ý nghóa khái quát. Lời tự tình, độc
thoại, ăn năn, ân hận với chính mình. Hình ảnh đặc sắc : ánh trăng im phăng
phắc.
4/ Con cò : Bút pháp dân tộc-hiện đại, phát triển hình ảnh con cò trong ca
dao và lời hát ru. Hình ảnh đặc sắc : con cò-cánh cò.
5/ Mùa xuân nho nhỏ : Bút pháp hiện thực và lãng mạn, chất Huế đậm đà.
Lời tâm nguyện trước lúc đi xa. Hình ảnh đặc sắc : mùa xuân nho nhỏ
4/ Con cò : Bút
pháp dân tộc-
hiện đại, phát
triển hình ảnh
con cò trong ca
dao và lời hát
ru.
5/ Mùa xuân nho
nhỏ : Bút pháp
hiện thực và
lãng mạn
4./ CỦNG CỐ : Nhắc lại các kiến thức cần nắm.
5./ DẶN DÒ : Xem lại bảng ôn tập . Nắm vững các tác phẩm.BT6
- Soạn “Nghóa tường minh, hàm ý ” tiếp theo.
+ Đọc kó các yêu cầu trong SGK
+ Đưa hàm ý vào câu nói, viết ; năng lực giải đoán hàm ý
Ngữ văn 9 LÊ THỊ CẦN
Copyright: Tài liệu đại học ©