Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
bồi dỡng học sinh giỏi
.......................................................
1
1.Phân bit sc thái ngha ca nhng t ng ngha (in m) trong các tp
hp t sau :
nhng khuôn mt trng bch, nhng bc chân nng nh eo
á.
(Nguyn Khi)
a)Bông hoa hu trng mut.
b)Ht go trng ngn.
c) n cò trng phau.
d)Hoa ban n trng xóa núi rng.
2. Tìm nhng t ng ngha vi t in m trong tng câu di ây:
a)Bóng tre trùm lên âu ym l ng tôi.
b)a bé rt chóng ln, ngi tiu phu chm nom nh con ca
mình.
(V Ngc phan )
c)Ngôi nh nh trên tho nguyên.
3.Trong b i Mùa thu mi, nh th T Hu vit:
Yêu bit my,nhng dòng sông bát ngát
Gia ôi b dào dạt lúa ngô non
Yêu bit my,nhng con ng ca hát
Qua công trng mi dng mái nh son !
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
1
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
Theo em,kh th trên ó bc l cm xúc ca tác gi trc nhng v
p gì trên t nc chúng ta ?
4.Hãy t li mt cnh vt thiên nhiên m em yêu thích ( ng n núi,cánh

sông, cánh rừng, bãi biển, hồ nớc, dòng thác, mà em thích, .
-Tìm ý lập dàn bài :
a) Mở bài :( Giới thiệu bao quát về cảnh sẽ tả )
- Đó là cảnh gì ở đâu (vị trí cụ thể ) ? cảnh hiện ra trớc mắt em vào lúc nào
( thời điểm miêu tả )
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
2
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
- hoặc lí do thích và chọn cảnh đó là gì ?
Ví dụ : Cảnh đó gần với kỉ niệm thời thơ ấu ; vì là cảnh thiên nhiên có vẽ đẹp
độc đáo , vì cảnh đó mang những vẽ đẹp đặc trng của quê em, là niềm tự hào
của ngời dân quê hơng ,
b) Thân bài : ( tả từng phần của cảnh hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời gian
)
căn cứ vào cảnh vật em miêu tả lựa chọn trình tự cụ thể Ví dụ tả cảnh dòng
sông em cần làm nổi rõ các ý chính dới đây :Đặc điểm nổi bật của dòng sông :
Sông chảy thẳng hay quanh co uốn lợn ? dòng sông quanh co uốn lợn?Lòng
sông rộng hay hẹp?Nớc sông nhiêu hay ít?màu sắc của nớc sông nhiều thế
nào?Sông chảy chậm(lững lờ)hay nhanh( băng băng)?...
-cảnh vật bên sông và hai bên bờ sông:Trên mạt sông có những hình ảnh gì
nổi bật(Nếu có)?cảnh hai bên bờ sông có những nét gì làm em thích
thú(VD:cây cối,đồng bãi,con đê,điếm canh đê,ngôi nhà ,con đò,cây đa,bến n-
ớc,ngời hoạt động ở hai bên bờ sông ,)?
-em thích ngắm sông vào thời điểm nào (hoặc :dòng sông gắn với kỉ niệm nào
làm em thích thú và có ấn tợng sâu sắc)?
c)Kết bài(nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ)
Cảnh vật thiên nhiên gợi cho em những suy nghĩ và cảm xúc gì(hoặc để lại
trong em ấn tợng gì khó phai,lam em thích thú)?
3.tham khảo(một số đoạn văn tả cảnh thiên nhiên ):

mạnh vào sờn núi Ch Pa bắt núi phải cắt đôi . Nớc ào ạt phóng qua núi rồi
đổ xuống , tạo nên thác Y- a - li . Thác nớc thẳng đứng chảy xuống mòn đá ,
thành mời hai bậc từ trên đỉnh núi xuống mặt nớc . Nớc trút từ trên trời
xuống , trông nh mmột biển mù sơng , đẹp tuyệt vời . Nhất là lúc hoàng hôn ,
mặt trời xói thẳng xuống vào dòng nớc lấp lánh nh ngời ta dát một mẻ vàng
vừa luyện xong .
2
1.Chn t thớch hp trong cỏc t sau in v o ch trng : cho, biu,
tng, truy tng, cp, phát, ban, dâng, hin.
a) Bác gi các cháu nhi u cái hôn thân ái.
(H Chí Minh)
b) ch Võ Th Sáu danh hiu anh hùng.
c) n thì no, thì ti c. (Tc ng)
d) Lúc b v , m li m t gói tr m n p nh sen thm phng phc.
(Ting vit 3, tp hai, 1983)
e) c cha ngm ngùi a tay ph c.
(Chu Vn)
g) Nh tr ng h c bng cho sinh viên xut sc.
h) Ng y mai, tr ng b ng tt nghip cho sinh viên.
i) Thi ua lp côngng.
k) Sau ng y ho bình, ông ình Thin ã to n b n in n y
cho Nh n c.
(Ting vit 5, tp hai, 2006)
2.Tìm thêm các t ng ngha v o mỗi nhóm t di ây v ch ra ngha
chung ca tng nhóm:
a)chọn, la,
b)din t, biu t,
c)ông úc, tp np,
3.Trong b i Vit Nam thân yêu (Ting vit 5, tp mt), nh th Nguyn
ình Thi có vit :

niền tự hào về sự giàu đẹp , trù phú của quê hơng , hình ảnh cánh cò bay lả
dập dờn gợi vẽ nên thơ , xao xuyến mọi tấm lòng . Đất nớc mang niềm tự hào
với vẽ đẹp hùng vĩ của đỉnh Trờng Sơn cao vcời vợi sớm chiều mây phủ ,.
Đoạn thơ đã giúp ta cảm nhận đợc tình cảm thiết tha yêu quí và tự hào về đất
nớc của tác giả Nguyễn Đình Thi .
4. 1. Xác định yêu cầu : Tả một cảnh đẹp trên quê hơng em hoặc nơi em đã
từng đến.
Chú ý:cần chọn đúng cảnh đẹp do con ngời tạo ra.VD:Ngôi chùa,ngọn tháp,
khu đền(lăng,tợng đài)tởng niệm,cây cây cầu,công trình văn hóa hoặc thể
thao,Cảnh đẹp đó có thể có ngay nơi em ở hoặc nơi em đả từng đến và quan
sát đợc .
2.Tìm ý lập dàn bài.
3.VD:Tả cảnh Chùa Một Cột (Hà Nội)
Chùa nằm trên một khu vờn rộng rãi,tốt tơi,chan hòa ánh nắng và ríu rít tiếng
chim.Khu đó nằm sát công viên Bách Thảo thân thuộc và quảng trờng Ba
Đình lịch sử.Giữa hồ là một hồ sen vuông vắn,bốn bề có hành lang và có tờng
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
5
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
thấp bao quanh.Màu sen trắng, sen hồng nổi bật trên nễn xanh đạm của lá xòe
rộngLá nào lá nấy tròn vành vạnh nh mặt trăng rằm.Mùa hoa nở hơng bay
ngào ngạt thơm nứccả một vùng trời đất cỏ cây.Nớc hồ hồ trong vắt mát r-
ợi,sóng gợn lăn tăn ,mổi khi gió lớt qua nh muốn mời em vốc nơc lên tay.Giữa
hồ là một trụ đá tròn với những cánh tay đòn bằng gổ giơ chéo lên,đỡ lấy nếp
chùa xinh gọn nh một bông hoa.Chùa làm bằng gổ quý màu nâu đậm,bốn mặt
đều có các cửa nhỏ chạm trổ công phu.mái chùa lợn cong nh đuôi rồmg uốn
khúc in trên nền trời nhửng đờng cong mềm mại.Lối lên chùa xây gạch nhiều
bậc,dẩn đến cửa chính ở giữa.Bên trong,trên bệ thờ,tợng Phật Bà ngồi lặng lẽ
trớc l hơng,màn khói hơng trầm phảng phất nh h nh thực.Cả ngôi chùa với cột

t. Nhng con búi cỏ m d i, lông nhiu m u s c. Nhng con cuc en
tri, chen lách v o gia các bi b
1.Chn t ng thớch hp nht (trong cỏc t ng ngha cho sn di)
in v o t ng v trí trong on vn miêu t sau ây :
Đêm trăng trên hồ tây
H v thu, nc (1), (2). Trng to sáng ri v o cỏc g n sóng (3). Bây gi,
sen trên h ã gn t n nh ng vn còn (4) my oá hoa n mun. Mùi
hng ó a theo chiu gió (5). Thuyn theo gió c t t m i ra gia
khong (6). êm thanh, cnh vng, bn b (7).
(Theo Phan K Bính)
(1): trong veo, trong l nh, trong tr o, trong vt, trong sáng.
(2): bao la, bát ngát, thênh thang, mênh mông, rng rãi.
(3): nhp nhô, lan to, lan rng, ln tn, li ti.
(4); tha tht , la tha , lác ác , l th, loáng thoáng .
(5): thoang thong, ngt ng o, th m phc, thm ngát, ngan ngát.
(6): trng tri, bao la, mênh mông, mênh mang .
(7): yên tnh, yên lng, im lìm, vng lng, lng ngt nh t.
3. Trong cun hi kí Bác H , hai nh v n Ho i Thanh v Thanh T nh ã t
phong cnh quê hng Bác nh sau:
Trc mt chúng tôi, gia hai dãy núi l nh Bác v i cánh ng quê Bác.
Nhìn xung cánh ng vi các m u xanh, xanh pha v ng c a rung mía,
xanh rt mt ca lúa chiêm ng thời con gái, xanh m ca nhng
rng tre; ây ó mt v i cây phi lao xanh bi c v nhi u m u xanh khác
na.
c on vn trên , em có nhn xét v cách dùng nhng t ng ch m u
xanh ? Cách dùng t ng nh vy ã góp phn gi t iu gì v cnh vt
trên quê Bác ?
4. T cnh ni em (hoc ni em dó tng n) v o m t bui sáng p
tri .
Bài làm

Chú ý : Nếu cảnh đợc tả có phạm vi xa rộng , em cần chọn tả một vài bộ
phận nổi bật của cảnh đã đợc em quan sát kĩ và cảm thấy yêu thích hơn cả ;
Có thể tả vẽ đẹp của cảnh ở từng thời điểm cụ thể vào buổi sáng đẹp trời ( VD:
lúc mờ sáng, lúc sáng rõ , lúc ánh nắng bình minh đang lên )
2) Tìm ý lập dàn bài
3) Tham khảo ( một số đoạn văn tả cảnh vật vào buổi sáng đẹp trời)
* Buổi sáng ở thành phố Hồ Chí Minh
Một ngày mới bắt đầu .
Mảng thành phố hiện ra trớc mắt tôi đang biến màu trong bớc chuển
huyền ảo của rạng đông . Mặt trời cha xuất hiện nhng tầng tầng lớp bụi hồng
ánh sáng đã tràn lan khắp không gian nh thoa phấn len trên các tòa nhà cao
tầng của thành phố, khiến chúng trở nên nguy nga, đậm nét . Màn đêm m,ờ ảo
đang lắng dần rồi chìm vaò đất . Thành phố nh bồng bềnh nỗi giữa một biển
hơi sơng . Trời sángcó thể nhận rõ từng phút một, những vùng cây xanh bỗng
òa tơi trong nắng sớm . ánh đèn từ muôn vàn ô vuông cửa sổ loãng đi rất
nhanhvà tha thớt tắt . Ba ngọn đèn trên tháp phát sóng truyền hình thành phố
có vẻ nh bị hạ thấp và kéo gần lại.Mặt trời dânt chầm chậm,lơ lửng nh một
quả bngs bay mềm mại
Thành phố mình đẹp quá,đẹp quá đi!
(Theo Nguyễn Mạnh Tuấn)
*Buổi sáng mùa hè ở miền núi
Tảng sáng,vòm trời cao xanh mênh mông.Gío từ trên đỉnh núi tràn
xuống thung lũng mát rợi.khoảng trời sau dãy núi phía đông ửng đỏ.Những tia
nắng đàu tiên hắt chéo qua thung lũng,trãi trên đỉnh núi phía tâynhững vệt
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
8
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
sáng màu lá mạ tơi tắnVen rừng,rải rác những cây lim đã trỗ hoa
vàng,những cây vải thiều đỏ ối những quả

4.T mt cnh p m em t ng quan sát k v c m thy yêu thích v o bu i
chiu trong ng y.
Bài làm
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
9
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
1.-Nh đã hớng dẫn ở trên,dựa vào nội dung của câu ,nội dung của các từ ngữ
đứng trớc và đứng sau vị trí trống,em lựa chọn từ ngữ hợp nhất trong các từ
đồng nghĩa cho sãn ( ở trong ngoặc đơn )
-Các lựa chọn:
a) Thành quả b)Hậu quả c)Nội qui
2.Các loại bài tập này khá thú vị.Các từ đồng nghĩa cùng xuất hiện trong một
câu.Điều này đòi hỏi ngời làm bài phải phân biệt đợc các sắc thái nghĩa tinh
tế của từng từ trong nhóm từ đồng nghĩa,để lựa chọn đợc từ thích hợp điuền
vào chỗ trống.
-Các câu đã điền từ hoàn chỉnh nh sau:
a)Loại xe ấy tiêu hao nhiều xăng quá,không hợp ý muốn của ngời tiên dùng
nên rất khó tiêu thụ.
b)Các nhà thơ là những ngời rất có tâm hồn thi sĩ.
3.
Tham khảo:
Bài thơ cho ta thấy quê hơng của Trần Đăng Khoa rất đẹp.Mọt bên có ngọn
núi uy nghiêm đứng đó từ bao đời nay .Một bên là cánh đồng rộng mênh
mông,trải xa tít tắp nh đến tận chân trời.Ơ giữa là xóm làng thân yêu đợc che
chở bởi bóng cây xanh mát.Xa xa hình ảnh những dòng sông hiện trắng những
cánh buồm,trong nh đàn chim sải cánh bay lên trời cao.Vẻ đẹp của quê hơng
nhà thơ làm ta thêm tự hào về đất nớc Việt Nam.
4.
1.Xác định yêu cầu:tả mọt cảnh đẹp vào buổi chiều trong ngày.

đặc một màu trắng,lăn tăn nh bột phấn trên da quả nhót.
Chiều nắng tàn,mát dịu.Biển xanh veo màu mảnh chai.Núi xa tím pha
hồng.Những con sóng nhè nhẹ lieứm trên bãi cát,bọt sóng màu bởi đào.
(vũ Tú nam)
5
Tim các cp t trỏi ngha trong nhng cõu th sau :
a) Trong nh ting bay xa
c nh nc sui mi xa na ng y
Ting khoan nh gió thonh ngo i
Ting mau sm sp nh tri ma
(Nguyn Du)
b) Sao ang vui v ra bun bã
Va mi quen nhau ã l lùng
(Trn T Xng)
c) ng cay mi bit ngt bùi
ng i muôn dm ó ngi mai sau.
(T Hu)
2. Tìm t ng thích hp in v o ch trng ho n ch nh các câu tc ng
du ây:
a) Cht ng còn hn sng
b) Chtng còn hn sng c.
c) Cht vinh còn hn sng
d) Cht mt ng còn hn sng
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
11
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
3. Trong b i Ti ng n ba-la-lai-ca trên sông , nh th Quang Huy ó
miêu t mt êm trng va tnh mch va sinh ng trên công trng sông
nh sau :

lấp loáng ánh trăng đẹp .
4. Xác định yêu cầu : Tả cảnh một đêm trăng đẹp ( trên quê hơng em hoặc nơi
khác ) từng để lại những ấn tợng khó phai .
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
12
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
Chú ý : Nên tả rõ vẽ đẹp của trăng và những nét nổi bật của cảnh vật hiện ra d-
ới ánh trăng . Cảnh đêm trăng có thể xuất hiện hình ảnh con ngời và hoạt động
nhng chỉ là những nét phụ ( không tả kĩ ) : trọng tâm miêu tả phải là những nét
đẹp của cảnh vật trong đêm trăng đẹp .
- Tham khảo :
* Trăng lên
Ngày cha tắt hẳn , trăng đã lên rồi .
Mạt trăng tròn , to và đỏ, từ từ lên ở chân trời , sau rặng tre đen của làng xa.
Mấy sợi mây con vắt ngang qua , mỗi lúc một mảnh dần rồi đứt hẳn , trên
cánh đồng rộng , cơn gió hiu hiu đa lại, thoang thoảng mùi hơng thơn mát
.Sau tiếng chuông của ngôi chùa một lúc lâu, trăng đã nhô lên khỏi rặng tre .
Trồi bây giờ trong vắt , thăm thẳm và cao . Mặt trăng tròn và nhỏ lại, sáng
vằng vặc ở trên không và du du nh sáo diều . ánh trăng trong chảy khắp cành
cây và kẽ lá , tràn ngập con đờng trắng xóa
Bức tờng hoa giữa vờn sáng trắng lên, lá lựu dày và nhỏ nhấp nhánh nh thủy
tinh . Một cành cây cong xuống rồi vụt lên , lá rung động lấp lánh ánh trăng
nh ánh nớc .
( Thạch Lam )
Trăng trên biển
Trăng trên sông, trên đồng, trên làng quê, tôi đã thấy nhiều . Duy trăng trên
biển lúc mới mọc thì đây là lần đầu tiên tôi thấy đẹp . Đệp quá sức tởng tợng !
Màu lòng đỏ trứng mỗi lúc một sáng hồng lên , rất trong . Càng lên cao trăng
càng nhỏ dần càng vàng dần, càng nhẹ dần.Bầu trời cũng sáng xanh lên. Mặt

on th trên giúp em cm nhn c nhng iu gì v trái t thân yêu ?
4. T ngôi nh em ang cùng vi nhng ngi thân.
Bài làm :
1.ở từng trờng hợp . Dựa vaồ nội dung cụm từ , dựa vào nghĩa của từ in đậm ,
em tìm từ trái nghĩa thích hợp . Cụ thể:
a) Cứng : Thép cứng / mềm
học lực loại cứng/ yếu kém
động tác còn cứng/ mềm mại
b) non : con chim non/ già
cân này hơi non/ già , đủ.
Tay nghề non/ vững, vững vàng
c) nhạt : muối nhạt/ mặn
đờng nhạt/ ngọt
Màu áo nhạt/ đậm
Tình cảm nhạt / đằm thắm
2.a)Trớc hết đối với mổi từ cho sẳn,em tìm một từ trái nghĩa.
Cụ thể:
-Thật thà/dối trá.
-hiền lành/độc ác
-siêng năng/lời biếng
b)Sau đó tìm các từ đồng nghĩa cho từng từ trong mổi cặp từ trái nghĩa nói
trên .Cụ thể:
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
14
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
-thật thà,chân thật,thành thật,chân thực,thành thực//dối trá,giả dối,gian
dối,gian xảo,xảo trá,
-hiền lành,hiền,hiền hặu,hiền hòa,lành,lành hiền//ác,độc ác, tàn ác,tàn ác,hung
ác,ác nghiệt,dữ,hung dữ,dữ tợn,

+ Em và ngời thân sinh hoạt trong ngôi nhà ra sao? Tả qua nét nổi bật, đáng
nhớ nhất .)
d) Kết bài : Nêu nhận xét (hoặc cảm nghĩ )
+ Em nghĩ gì về nôi nhà (căn hộ) của gia đình em ?
- Hoặc tình cảm thái độ của em đối với ngôi nhà (căn hộ) em ở với ngôi nhà
(căn hộ) đó ra sao ? giá trị , ý nghĩa của ngôi nhà ( căn hộ) đó đối với em và
gia đình thế nào ?
3. Tham khảo :
Ngôi nhà ở thành phố
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
15
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
Ngôi nhà rất rộng đủ chổ cho hàng chục ngời ở . Năem phòng đợc bố trí thuận
tiện . Đầu tiên là phòng khách đợc trang trí đơn sơ mà trang nhả . Bộ sa lông
màu mận chín kê quanh chiếc bàn tròn bằng gỗ cẩm lai , trên mặt kê miếng
kính trong suốt . Chiếc tủ buíp phê đặt ở giữa phòng , bên trong là bộ đồ trà
,chén đĩa cổ và các bình hoa các kiểu . Chú gấu nhồi bông, cô búp bê tóc vàng
của em cũng đợc bày trong đó . Trên tờng hai bức tranh phong cảnh quê hơng
treo đối diện . Chiếc đồng hồ sau mỗi giờ lại điểm những tiếng chuông ngân
nga, thánh thót ., Tại phòng khách này, gia đình em đã bao lần sum họp , chia
sẽ buồn vui , bao lần tiển đa năn cũ và đón mừng năm mới .
Ngôi nhà ở nông thôn
Đó là căn nhà lợp lá kè , ẩm dới những lùm cây xanh um ở đầu làng . Từ xa
cha nhìn thấy đợc đâu . Mờy ngọn kè cao vợt lên mấy rặng tre xanh kia là nhà
em đó . Vào nhà phải qua một cái cổng tre , có thể chống lên sập xuống đợc .
Haim hàng râm bụt đợc xén ngang bằng vai ngời , thẳng tắp men theo hai bên
lối đi vào nhà . Cái sân tráng tro lò nhẵn bóng . Mùa hè phơi nắng , phơi
khoai khoảng ba nắng là khô giòn . Chiều chiều cả nhà thờng dọn cơm ăn ở
giữa sân ăn cho mát .Thềm nhà đợc xây bao bằng gạch xỉ . Nhà em cha xây t-

M em xung cy
Em hiu on th trên nh th n o ? Hình nh i lp trong on th gi
cho em nhng suy ngh gì ?
4. T con ng ( hoc mt on ng) quen thuc ni em (hoc con
ng ni khác m em yêu thích).
Bài làm
1.a)Tìm từ trái nghĩa.VD:
Nhỏ bé/to lớn;sáng sủa/tối tăm;vui vẻ/buồn bã;cao thợng/ thấp hèn;cẩn thận/
cẩu thả;đoàn kết/chia rẻ.
b)Đạt câu.VD:
-Đoàn kết là sống,chia rẻ là chết.
-Cô bé đang vui vẻ bỗnhc trở nên buồn bã.
2.Các từ trái nghĩa với từ in đậm:
-hoa tơi/héo.
-rau tơi/úa.
-cá tơi/ơn.
-trứng tuơi/ung.
-cau tơi/khô.
-củi tơi/khô.
--nét mặt tơi/ủi xìu.
-màu sắc toi/ xỉn.
3.
Tham khảo:
Hạt gạo của làng quê ta đã từng trải qua biết bao khó khăn thử thách to lớn
của thiên nhiên;naòp là bão tháng bảy(thờng là bão to),nào là ma tháng ba9th-
ờng là ma lớn).Hạt gạo còn đợc làm ra từ những giọt mồ hôi của nhời mẹ hiền
trên cánh đồng nắng lửa:
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
17

Mt tri ca m, em nm trên lng .
( Nguyn Khoa im )
b) Tôi i lính lâu không v quê ngoi
dòng sông xa vn bờn l bên bi
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
18
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
khi tôi bit thng b thì ã mun
b ch còn l m t nm c thôi .
( Nguyn Duy )
c) Ch bun nh nhng ng y qua
Em vui ngh nhng ng y xa ang gn .
( Trn ng Khoa )
d) Giã t năm cũ bãng khuâng
ã nghe xuân ti lâng lâng l thng .
(T Hu )
3. T v p ca rng m Hng Sn ( H Tây ), trong b i r ng m ca
nh th Trn Lê Vn có on vit :
Rng m ôm ly núi
Mây trng ng th nh hoa
Gió chiu ông gn gn
Hng bay gn bay xa
Hãy ghi li v i dòng c m nhn ca em khi c on th
trên .
4. T mt vn rau ( hoc mt vn hoa )gn ni em ( hoc ni em
có dp n thm ).
Bài làm
1. Muốn tìm đợc các cạp từ trái nghĩa , em đọc kĩ từng thành ngữ , tục
ngữ , chú ý các từ có nghĩa trái ngựoc nhau. Các cặp từ tìm đợc là:

khô, mùa ma); làm nổi bật hình ảnh cây rau ( hoặc hoa) nhng không quá
thiên về tả cây cối ( chú trọng về cảnh vật nhiều hơn).
2. Tìm ý, lập dàn bài:
a) Mở bài ( giới thiệu khu vờn)
- Vờn rau (hoa) của ai? ở vị trí nào? Tên gọi của vờn (Nếu có) là gì?...
- Hoặc: Em có dịp nhìn thấy (hoặc quan sát kĩ) vờn rau (hoa) ấy vào dịp
nào?Vì sao em muốn tả cảnh đó?...
b) Thân bài (tả từng phần)
- Đặc điểm bên ngoài: Vờn rộng hay hẹp? Xung quanh vờn có gì nổi bật?
Cổng (lối đi) vào ra sao?...
- Cảnh nổi bật trong vờn:
+ Các luống rau (hoa) đợc bố trí ra sao? Lối đi lại thế nào? Có luống
rau (hoa) nào làm em chú ý?...
+ Các cây rau (hoa) đợc trồng ra sao? Màu sắc, hình dáng, hơng vị nổi
bật mà em cảm nhận đợc là gì? Cây rau (hoa) nào gây chú ý nhiều nhất
đối với em? Vì sao?...
Chú ý: Nếu vờn rau (hoa) có cảnh ngời đi lại, hoạt động, em nên tả
sơ qua vài nét (không tả kĩ).
a) Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ về vờn rau (hoa) đã tả.
3. Tham khảo (một số đoạn văn tả vờn rau, vờn hoa):
Tả vờn rau xanh:
Vờn đợc chia làm nhiều luống, giữa các luống là đờng đi nhỏ để hằng
ngày bà em tới rau. Đây rồi, những bé xà lách xanh non khum sát vào
nhau, phiến lá có nhiều nếp nhăn nh những gợn sóng lăn tăn ở mặt hồ.
Những bé xà lách yếu ớt nép cạnh các anh su hào nh muốn nhờ che chở
những cơn gió bấc. Các chị cải bắp nh chiếc rổ con úp ngợc. Trời rét,
các chị đứng im, cố kéo chiếc áo lông ấm áp vào ng ời. Các anh su hào
bánh xe còn nhỏ, để lộ một lớp phấn trắng mịn. Những chiếc lá màu
xanh mỡ màng có đờng viền răng ca xòe ra từ thân củ mới chỉ bằng nắm
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng

c các cm t sau , chú ý các t in m :
a) Sao trên tri có khi m khi t
b) Sao lá n n y th nh ba b n .
c) Sao tm chè .
d) Sao ngi lâu th .
e) ng lúa mt m sao .
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
21
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
Ngha ca t sao c núi ti di ây phù hp vi t sao trong cm t
n o, câu n o trên?
- Chép li hoc to ra bn khác theo úng bn chính
- Tm mt cht n o ó ri sy khô.
- Nêu thc mc , không bit rừ nguyên nhân .l
- Nhn mnh mc l m ng c nhiên, thán phc .
- Các thiên th trong v tr .
3 . Trong b i Ho ng hôn trên Sông H ng ( Ting Vit 5 tp mt) cú on
t cnh sau :
Phía bên sông , xóm Cn Hn nu cm chiu th khói nghi ngút c mt
vùng tre trúc . âu ó , t sau khúc quanh vng lng ca dòng sông , ting
lanh canh ca nhng thuyn ch i g nhng m cá cui cùng truyn i trên
mt nc , khin mt sông nh rng hn
( Theo Ho ng Ph Ngc Tng )
Em hãy cho bit : on vn trên có nhng hình nh v nh ng âm thanh
n o. có s c gi t sinh ng ? gi t c iu gì ?
4. T ngôi trng có nhng cnh vt ó tng gn bó vi em trong nhng
ng y th u .
10 :
Tìm li gii ngha ( ct B) tng ng vi t in m ct A

Chú ý: Cần tả rỏ những nét nổi bật của cảnh vật trong( hoặc sau) cơn ma gắn
với đặc điểm mùa xuân ( hoặc ma rào mùa hạ) ở địa phơng em hoặc nơi em đã
đến.
2. Tìm ý, lập dàn bài ( Tơng tự cách làm đã gợi ý ở đề 1)
3. Tham khảo ( Một số đoạn văn tả cảnh vật trong và sau cơn ma)
* Ma xuân
Ma mùa xuân xôn xao phơi phớinhững hạt ma bé nhỏ, mềm mại, rơi mà nh
nhảy nhót. Hạt nọ tiếp hạt kia đậu xuống lá cây ổi cồng mộc lả xuống mặt ao.
Mùa đông xám xỉnh và khô héo đã qua. Mặt đất đã kiệt sức bừng thức dậy, âu
yếm đón lấy những giọt ma ấm áp, trong lành. Đất trở lại dịu mềm, lại cần
mẫn tiếp nhựa cho cây cỏ.1
* Núi rừng Trờng Sơn sau cơn ma
Ma ngớt hạt rồi dần dần tạnh hẳn. Màn mây xám đục trên cao đã rách mớp,
trôi dạt cả về một phơng, để lộ dần một vài mảng trời thấp thoáng xanh. Một
vài tia nắng hiếm hoi bắt đầu mừng rỡ rọi xuống dới mặt đất, nớc ma vẫn còn
róc rách, lăn tăn, luồn lỏi chảy thành hàng ngàn vạn dòng mỏng manh, buốt
lạnh. Từ trong các bụi rậm xa gần, những chú chồn, những con dũi với bộ
GV: Dơng Văn Hùng Trờng tiểu học số 1 Gia Ninh Quảng
Ninh Quảng Bình
23
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
lông ớt mềm vừa mừng rỡ, vừa lo lắng, nối tiếp nhau nhảy ra rồi biến mất.
Trên các vòm lá cây dày ớt đẫm, nhữn con chim klang mạnh mẽ, dữ tợn, bắt
đầu dang những đôi cánh lớn giũ nớc phành phạch xa xa, những chỏm núi
màu tím biếc cắt chéo nền trời. Một dải mây mỏng, mềm mại nh một dải lụa
trắng dài vô tận ôm ấp, quấn ngang các chỏm núi nh quyến luyến, bịnh rịnh
11
tng ch trng di ây, có th in ch ( ting) gỡ bt u bng :
a) ch / tr
- M ti n mua cân cá .

Ninh Quảng Bình
24
Bồi dỡng học sinh giỏi lớp 5
b) d / gi
Nó giấu rất kĩ, không để lại dấu vết gì .
- Đồng hồ đã đợc lên giây mà kim giây vẫn không hoạt động.
- Ông tớ mua một đôi giày da và một ít đồ gia dụng .
2. a) từng câu này có thể đợc viết lại cho rõ nh sau :
- Vôi của tôi thì tôi tự tôi lấy .
- trứng của bác thì bác tự bác ( chế biến) lấy .
b) tơng ứng với mỗi từ trong các từ đồng âm ta có thể có một cách hiểu . Cụ
thể:
Câu 1 : có 2 cách hiểu :
+ Mời các anh các chị ngồi vào bàn để ăn cơm.
+ Mời các anh các chị ngồi vào bàn để tiếp việc ấy .
Câu 2 : có 2 cách hiểu :
+Đem cá về cất trong nhà kho.
+Đem cá về kho lên làm thức ăn .
3. Tham khảo : Đoạn thơ cho thấy những hình ảnh đã để lại những ấn tợng sâu
sắc trong tâm trí tác giả : Tiếng đập cánh của con chim sẽ nhỏ nh cầu mong sự
giúp đỡ trong đêm cơn bão về gần sáng ; những quả trứng trong tổ chim
không có chim mẹ ấp ủ sẽ mãi mãi không nở thành chim non đợc . Những
hình ảnh đó đã làm nên tiếng vọng khủng khiếp trong giấc ngủ và trở thành
nỗi băn khoăn, day dứt khôn nguôi trong tâm trí của giả .
4
1) Xác định yêu cầu:Tả cảnh nơi em ở ( hoặc nơi em đã đến ) gắn với một
mùa trong năm ( xuân, hạ, thu, đông, hặoc mùa khô, mùa ma )
2) Tìm ý lập dàn bài
Tham khảo:
Mùa thu ở đồng quê