TỪ LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA TỔ CHỨC SUY NGHĨ VỀ VIỆC
XÂY DỰNG VĂN HÓA TRƯỜNG HỌC
Phạm Phúc Tuy
Khoa CBQL & Nghiệp vụ
Trường CĐSP Bình Dương
Trong đời sống xã hội, con người bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa trong đó
họ sống, nó bao gồm những giá trị, niềm tin,và những hành vi mong đợi.Cũng
như xã hội, một tổ chức cũng có một nền văn hóa riêng gọi là văn hóa tổ chức,
đó là một yếu tố rất quan trọng mà nhà quản lý cần xây dựng và duy trì để đưa
đơn vị của họ phát triển nhanh và bền vững.Các nhà nghiên cứu đều cho rằng
văn hóa tổ chức càng cao thì việc thực hiện chức năng của bộ máy quản lý càng
đầy đủ và rõ ràng hơn, uy tín của bộ máy quản lý do đó cũng được nâng lên. Vì
thế ngày nay việc xây dựng và duy trì văn hóa tổ chức là vấn đề được quan tâm
hàng đầu ở các tổ chức.
1-Khái niệm Văn hóa tổ chức và những biểu hiện của nó:
Tùy theo đối tượng tiếp cận, văn hóa tổ chức được gọi bằng một số tên
khác nhau như văn hóa quản lý, văn hóa tổ chức, văn hóa doanh nghiệp, văn
hóa chính trị - quản lý.Trong đó thuật ngữ văn hóa tổ chức được sử dụng một
cách phổ biến.Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về văn hóa tổ chức, có thể
kể một vài quan niệm tiêu biểu:
+ Theo William Ouchi, văn hóa doanh nghiệp bao gồm một tập hợp biểu
tượng, nghi lễ và huyền thoại cho phép truyền đạt đến mọi người làm việc các
giá trị và niềm tin nội thân của xí nghiệp.Những nghi thức ấy cho phép cụ thể
hóa những cái vốn chỉ là những ý niệm trừu tượng;nền văn hóa của xí nghiệp
làm cho những ý niệm ấy sống động trong lúc có một ảnh hưởng rõ rệt đối với
những nhân viên mới.
+ Joanne Martin thì cho rằng:” Khi một cá nhân liên hệ với một tổ chức, họ
liên hệ với những chuẩn mực, những câu chuyện mà mọi người kể về những
điều đang diễn ra, những thủ tục và nguyên tắc chính thức của tổ chức, những
dạng hành vi chính thức của tổ chức, những nghi lễ, nhiệm vụ, hệ thống trả công
lao động, những biệt ngữ mà chỉ những người bên trong mới hiểu. Những yếu tố

nghi lễ.Các tổ chức thành công là các tổ chức nuôi dưỡng, khuyến khích sự
thích ứng, năng động và sáng tạo.
Qua những định nghĩa trên, chúng ta thấy rằng dù phát biểu theo những
cách khác nhau về văn hóa tổ chức nhưng nói chung các tác giả đều nhấn mạnh
những chuẩn mực và giá trị chung được biểu hiện thành những nguyên
tắc sống, những nguyên tắc ứng xử có tác dụng chỉ dẫn hành vi của cá
nhân trong tổ chức. Trong thực tế, những giá trị và chuẩn mực này thường
không được truyền đạt chính thức cho những người mới tới với tư cách là một
thành viên mới của tổ chức, tuy nhiên những người này cũng cố gắng và muốn
học về văn hóa của tổ chức mà họ mới gia nhập ( nhập gia tùy tục ).Nói cách
khác,văn hóa tổ chức gắn liền với những giá trị tư duy của con người, thể hiện
trình độ ứng xử của con người trong các hoạt động quản lý.
Trong quyển sách “ Quản lý các quá trình xã hội trong xã hội xã hội chủ
nghĩa “, mặc dù không chính thức diễn đạt về những biểu hiện của văn hóa tổ
chức nhưng các tác giả đã trình bày một số biểu hiện cụ thể của văn hóa quản lý
trong nhiều mặt của hoạt động quản lý như : văn hóa quan hệ giữa người quản
lý với người bị quản lý,văn hóa tiến hành hội nghị,văn hóa tiếp khách,văn hóa xử
lý thư từ công văn, văn hóa pháp luật của người lãnh đạo, văn hóa cá nhân của
người lãnh đạo trong việc kế hoạch hóa và tổ chức việc làm…Về vấn đề này,
các tác giả của quyển sách Quản lý hành chính – Lý thuyết và thực hành viết :
” Bước vào một cơ quan, người ta thường cảm nhận được bầu không khí đặc
trưng của cơ quan đó thông qua những dấu hiệu như hành vi, ngôn ngữ, cách
bố trí nơi làm việc.Cũng như vậy, mọi cơ quan hành chính nhà nuớc đều biểu lộ
ra bên ngoài một hình ảnh tốt đẹp hoặc tầm thường nào đó. Hình ảnh này được
chuyển tải bởi nhân viên và nhất là bởi người sử dụng, những người phản ánh
các đặc điểm về chất lượng dịch vụ”.Tác giả Trần Quang Tuệ viết: Khi vào quán
giải khát, nhà máy, khách sạn ta thấy mỗi nơi đều có văn hóa riêng.Từ cách hỏi
khách cần gì, cách chọn vật dụng, trang trí, thái độ của nhân viên, mỗi cái đều
làm cho không khí nơi đó khác đi.Xí nghiệp cũng có văn hóa xí nghiệp của nó.
Văn hoá xí nghiệp là một loại “ vốn “, “ tài nguyên “ cần được xây dựng và chăm

thức mà các thành viên quan hệ với khách hàng và những người bên ngoài
Theo tác giả Trần Quang Tuệ, cơ sở hình thành văn hóa xí nghiệp bao
gồm:
- Triết lý kinh doanh thể hiện ý chí tinh thần của công ty.
- Tinh thần người sáng lập
- Loại hình hoạt động hàng ngày thể hiện qua thái độ hàng ngày đối với
khách hàng và công việc
- Hệ thống tổ chức, quản lý, đánh giá…
- Hoàn cảnh xã hội
- Những nghi thức, phong trào vận động của công ty thể hiện qua các
hoạt động của công ty như chế độ,phương án, cách thức tổ chức những ngày kỷ
niệm ( ngày thành lập, ngày được giải thưởng…)
3-Vai trò của văn hoá tổ chức :
Theo Ouchi,cơ sở lý luận, hạt nhân của nền văn hóa của một doanh
nghiệp là triết lý ( kinh doanh ) của nó. Một triết lý có thể giúp cho một xí nghiệp
bảo vệ tính đặc thù cuỉa mình bằng cách trình bày một cách cụ thể và minh bạch
cái gì là quan trọng.Nó cũng đem lại hiệu quả trong kế hoạch hóa và trong việc
3
phối hợp những người cùng chung một nền văn hóa ấy. Đối với mỗi thành viên
triết lý hành động của doanh nghiệp có gía trị định hướng rất thiết thực. Các giá
trị chung của tổ chức - nền văn hóa của công ty bao gồm triết lý, phong tục, thói
quen v.v… có vai trò quyết định tới sự phát triển của nó, đồng thời là hạt nhân
liên kết các yếu tố khác, tạo ra phong cách kinh doanh của công ty đó.
4-Những đặc điểm của văn hóa tổ chức :
- Các yếu tố cấu thành của nó thường ảnh hưởng một cách tự nhiên và
vô thức tới cách ứng xử của các thành viên ở các cấp độ và các lĩnh vực khác
nhau trong tổ chức, trong phong cách giao tiếp,cách mà các thành viên trong tổ
chức nói về nhau ( giữa nhà quản lý và nhân viên, giữa các nhân viên với
nhau, giữa nhân viên với khách hàng ); chất lượng đón tiếp;cách trình bày một
vấn đề; thái độ đối với thay đổi.

mạnh.Người lãnh đạo không những tạo ra cơ cấu và công nghệ, mà còn là
người sáng tạo ra những biểu tượng, hệ tư tưởng,ngôn ngữ, tín ngưỡng, nghi lễ
và những huyền thoại.Nhà quản lý không chỉ làm ra tiền, mà còn tạo ra được ý
nghĩa tồn tại của cuộc sống con người.
4
- Sự chia sẻ: mức độ theo đó các thành viên trong tổ chức có cùng giá
trị cốt lõi.
- Cường độ: mức độ của sự tích cực nhiệt tình của các thành viên tổ
chức đối với các giá trị cốt lõi.
Cũng có những ý kiến đã chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến văn hoá
quản lý của một tổ chức:
- Sự phát triển cơ cấu hạ tầng kỹ thuật tạo cơ hội bình đẳng hưởng thụ
văn hóa cho mọi thành viên.
- Vấn đề truyền thông trong đơn vị bảo đảm rõ ràng, thông suốt
- Trong cơ cấu tổ chức: có sự phân cấp. phân quyền quản lý trong
khuôn khổ pháp luật, bảo đảm chế độ trách nhiệm rõ ràng.
Ngoài ra, các nhà lý luận thuộc Liên Xô cũ cho rằng văn hóa quản lý là do
chủ thể quản lý biểu hiện trong quá trình thực hiện chức năng của mình,là toàn
bộ những yêu cầu đặt ra cho quá trình quản lý.Họ cũng khẳng định rằng không
có những kiến thức nhất định trong lĩnh vực tâm lý xã hội thì không thể lãnh đạo
có kết quả và cũng không thể có văn hóa quản lý cao.
Theo Th.S Nguyễn Hữu Thân, bởi vì văn hóa bao gồm các gía trị,các lập
luận, các niềm tin và các chuẩn mực tương đối khá vững chắc, cho nên văn hóa
của tổ chức khó có thể thay đổi được. Tuy nhiên nhà quản trị có thể thay đổi văn
hóa tổ chức theo 5 bước dưới đây:
- Bước một: Đưa ra được các chuẩn mực hiện thời bằng cách tổ chức hội
thảo yêu cầu các thành viên của tổ chức đề ra các chuẩn mực thực sự mà họ tin
tưởng rằng hiện đang ảnh hưởng đến thái độ và hành động của họ.
- Bước hai: Nêu lên các hướng đi mới. Các thành viên của nhóm thảo
luận hướng đi hiện thời của tổ chức và các hành vi cần thiết để tổ chức được