1

MỞ ĐẦU
Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại cách đây hơn 90 năm đã mở
đường cho sự ra đời một chế độ xã hội mới trên thế giới, chế độ xã hội xã hội
chủ nghĩa, đặt ra một "cột mốc" cho một thời đại mới trong lịch sử nhân loại,
thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế
giới. Sự tan rã của mô hình xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu là một
bước thụt lùi đau đớn trong cuộc đấu tranh giải phóng con người, thực hiện
giấc mơ ngàn đời của nhân loại về một cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc.
Tuy nhiên, nó không thể làm suy giảm ý nghĩa lịch sử to lớn của cuộc Cách
mạng Tháng Mười Nga vĩ đại. Những bài học rút ra từ sự sụp đổ của mô hình
xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sẽ giúp cho các nước đang xây dựng
chủ nghĩa xã hội tránh được vết xe đổ, nhận thức rõ hơn vị trí, hoàn cảnh của
mình, vạch ra con đường và sử dụng những phương pháp cách mạng phù hợp
nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu cách mạng đã xác định.
Thời đại ngày nay vẫn đang là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản đi
lên chủ nghĩa xã hội. Đi lên chủ nghĩa xã hội là con đường tất yếu nhưng có
thể bằng nhiều hình thức, biện pháp khác nhau, phù hợp với hoàn cảnh, điều
kiện lịch sử cụ thể. Hiện nay, sự phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc và
những thành công to lớn của Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới là minh
chứng thực tiễn cho sự nhận định của V.I. Lênin: "Chừng nào chúng ta chưa
thực hiện được chủ nghĩa cộng sản toàn vẹn thì không một hình thức nào là
vĩnh viễn cả. Chúng ta không cho là chúng ta đã biết rõ con đường chính xác.
Nhưng chắc chắn và nhất định chúng ta sẽ đi tới chủ nghĩa cộng sản". (1)
Trước những biến động, khủng hoảng và đổ vỡ của mô hình chủ nghĩa
xã hội hiện thực ở Đông Âu và Liên Xô, trước những khó khăn của tình hình
kinh tế - xã hội trong nước, nhưng dưới ngọn cờ của Cách mạng Tháng Mười
vĩ đại, Đảng ta vẫn vững vàng bản lĩnh chính trị, tin tưởng vào tương lai của



cứ cuộc cách mạng nào diễn ra, giành thắng lợi đều phải đối mặt với kẻ thù từ
mọi phía. Chính vì vậy, các giai cấp lãnh đạo cách mạng phải kết hợp chặt
chẽ giữa cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới với việc tăng cường sức mạnh
quân sự để đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của kẻ thù, bảo vệ vững
chắc thành quả cách mạng.
1.1 Những thành tựu trong quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến
lược xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 nổ ra và giành thắng lợi, mở ra
một trang sử mới cho lịch sử xã hội loài người, đưa nhân dân lao động từ địa
vị bị áp bức, bóc lột trở thành những người làm chủ xã hội thực sự. Một chế
độ xã hội mới khác về chất so với xã hội tư bản đã được xác lập trên thực tế xã hội xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch
điên cuồng tìm mọi âm mưu, thủ đoạn để tấn công nhằm xóa bỏ nhà nước Xô
viết non trẻ đó. Chúng đã liên kết lại với bọn phản động, tay sai trong nước để
thực hiện phương châm “từ trong đánh ra, từ ngoài đánh vào” hòng tiêu diệt
một cách nhanh chóng chế độ xã hội mới.


4

Ngay sau khi tiến hành cách mạng thành công, Chính quyền Xô viết
được thiết lập, tổ quốc xã hội chủ nghĩa của giai cấp công nhân, nông dân và
binh sĩ Nga ra đời. Dưới sự lãnh đạo của V.I.Lênin và Đảng Bônsêvích Nga,
toàn thể nhân dân các dân tộc Nga bắt tay vào công cuộc cải tạo chế độ cũ, xây
dựng và bảo vệ chế độ mới - một chế độ mà như V.I.Lênin nói: “Việc tổ chức
các Xô viết này mở đầu cho một cái gì lớn lao, mới mẻ, từ trước cho tới lúc bấy
giờ chưa hề có trong lịch sử cách mạng thế giới”(2). Chính lúc này, bảo vệ tổ
quốc xã hội chủ nghĩa nổi lên thành một nhiệm vụ hàng đầu, khách quan và cấp
bách trong sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước Nga Xô viết.
Nhận thức được vấn đề đó, V.I.Lênin khẳng định: bảo vệ Tổ quốc xã
hội chủ nghĩa là một quy luật khách quan gắn liền với sự hình thành và phát

quân và hậu phương chiến lược. Đó là một quyết sách cần thiết và đúng đắn.
Cùng với đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài để bảo vệ Tổ quốc xã
hội chủ nghĩa, V.I.Lênin và Đảng Cộng sản Nga đã tỉnh táo và kiên quyết đấu
tranh với sự tha hóa biến chất và phản bội của một số cán bộ, đảng viên trong
bộ máy lãnh đạo của Đảng và chính quyền Xô viết, trong đó có những người
chống lại quyết nghị của Đảng về việc ký Hiệp ước Brét Litốp, khiêu khích
chiến tranh với Đức, làm tăng thêm những khó khăn và nguy cơ đối với Cộng
hòa Xô viết.
Những chủ trương trên đã thể hiện sự nhìn nhận đúng đắn của Lênin
và Đảng Bônsêvích Nga về nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ chính quyền mới.
Chính vì vậy, nước Nga đã đứng vững giữa vòng vây của chủ nghĩa đế quốc,
đương đầu với cuộc nội chiến khốc liệt (1918 - 1921), chống lại cuộc bao vây,
can thiệp của 14 nước đế quốc, bảo vệ và phát triển thành quả cách mạng
tháng Mười Nga, thiết lập và củng cố chính quyền Xô viết, làm cơ sở để
thống nhất các dân tộc Nga thành một nhà nước liên bang rộng lớn bao gồm
15 nước cộng hoà với diện tích 22,4 triệu kilômét vuông, dân số hơn 250 triệu
người vào ngày 30-12 1922.


6

Đi đôi với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, Lênin và Đảng
Bônsêvích còn hết sức chú trọng đến công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Bởi theo Lênin, đề giành chiến thắng hoàn toàn chủ nghĩa tư bản phải thông
qua năng suất lao động, nói cách khác, đó chính là phụ thuộc vào kết quả của
việc xây dựng xã hội mới. Ngay trong ngày 25/10/1917, Đại hội II các Xôviết khai mạc ở điện Xờmônưi đã tuyên bố thông qua sắc lệnh hoà bình, sắc
lệnh ruộng đất, sắc lệnh thành lập chính phủ công - nông do Lênin đứng đầu,
tiếp tục trấn áp bọn phản động trong nước, khẩn trương xây dựng chính quyền
từ Trung ương đến cơ sở.
Với những chủ trương, chiến lược, sách lược đúng đắn, trong quá trình

Từng bước phá vỡ chính sách bao vây cấm vận, cô lập kinh tế ngoại giao của
các nước đế quốc (1925: Liên Xô đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 20 nước,
năm 1933 đặt quan hệ ngoại giao với Mỹ).
Kết quả đó bước đầu đánh dấu thắng lợi của chính sách kết hợp hai
nhiệm vụ chiến lược xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ
nghĩa của Lênin và Đảng Cộng sản Liên Xô lúc bấy giờ. Trong một thời gian
ngắn, Liên Xô đã trở thành một nước xã hội chủ nghĩa hùng mạnh, với một
nền công nghiệp tiên tiến, khoa học, kỹ thuật, văn hoá phát triển tạo tiền đề
vật chất và tinh thần bảo đảm cho Liên Xô giữ vững và phát triển sự nghiệp
xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Nhờ những thành tựu to lớn đó, nhân dân Liên xô đã chiến đấu kiên
cường góp phần chống lại chủ nghĩa phát xít, cứu loài người thoát khỏi hiểm
họa do chúng gây ra, tạo thuận lợi cho sự phát triển của chủ nghĩa xã hội thế
giới. Từ đây, các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và tiếp theo là một loạt
các nước xã hội chủ nghĩa ở châu Á, châu Phi, châu Mỹ La - tinh ra đời. Vào
những năm 70 của thế kỷ XX, Liên Xô đã đạt được sự cân bằng quân sự chiến


8

lc vi M, tr thnh trung tõm, ch da tin cy ca cỏc lc lng u tranh
cho ho bỡnh, c lp dõn tc, dõn ch v tin b trờn ton th gii.
1.2 Nhng sai lm, hn ch trong quỏ trỡnh thc hin hai nhim v
chin lc xõy dng ch ngha xó hi v bo v T quc xó hi ch ngha
Trong quỏ trỡnh xõy dng ch ngha xó hi v bo v T quc xó hi
ch ngha, Liờn xụ v ụng u cng mc phi nhng sai lm nghiờm trng
kộo di, dn n s sp ca ch xó hi ch ngha Liờn Xụ v ụng
u vo cui nhng nm 80 u nhng nm 90 ca th k XX.
i vi cụng cuc xõy dng ch ngha xó hi, Liờn Xụ ó mc sai
lm nghiờm trng đó là:

kinh t khụng lm tt s tỏc ng n cỏc vn chớnh tr, xó hi, nh ng
Tiu Bỡnh ó núi:Mt s nc trờn th gii xy ra vn , v c bn m núi,
u l vỡ kinh t khụng i lờn, khụng cú cm n, khụng cú ỏo mc, tin lng
tng lờn b lm phỏt xoỏ sch, mc sng i xung, sng quỏ kh cc lõu
di.(3)
Thc t, nhng ngi cụng nhõn mun lt ch xó hi ch ngha
bi vỡ h núi Chỳng tụi phi lt cỏc ụng vỡ bỏnh mỡ khụng n, ngy
ụng thỏng giỏ khụng cú lũ si m. Racpk, cu Bớ th th nht Trung
ng ng cui cựng ca ng cụng nhõn Thng nht Ba Lan khi núi n bi
hc tht bi ca ng Ba Lan ó núi: Nguyờn nhõn cn bn nht lm cho
ng tht bi l khụng lm tt kinh t, i vi ng cm quyn m núi, lm
tt vic xõy dng kinh t thi tt c cỏc vn khỏc u lm tt. Khụng lm tt
vic xõy dng kinh t, qun chỳng khụng ng h, núi ra khụng ai nghe thỡ cú
nguy c mt chớnh quyn.
Trên lĩnh vực xã hội, việc giải quyết các quan hệ dân tộc, tôn giáo, có
thời gian khá dài cha thật đúng đắn, triệt để, mang tính áp đặt, nóng vội, tạo
nên những tồn đọng kéo dài, để các thế lực lợi dụng khoét sâu để chia rẽ đoàn
kết dân tộc. Trong xây dựng mô hình con ngời, lối sống mới còn giáo điều, sơ
cứng, đơn điệu. Việc bồi dỡng lý tởng, đạo đức, chuẩn mực giá trị văn hoá,
nhất là đối với thế hệ trẻ bị coi nhẹ. Cha chú trọng giữ gìn, phát huy những
bản sắc văn hoá của các tộc ngời.
Trong quan hệ quốc tế, nhiều nớc xã hội chủ nghĩa bất đồng, mâu
thuẫn, thậm chí nổ ra xung đột quân sự, vi phạm các nguyên tắc của chủ nghĩa
quốc tế vô sản, chủ nghĩa quốc tế xã hội chủ nghĩa, gây lên tác động hết sức
tiêu cực đối với phong trào cách mạng, tiến bộ trên thế giới, có lợi cho chủ
nghĩa đế quốc và các thế lực phản động quốc tế.


10



Thực tế đã chứng minh, chủ nghĩa đế quốc tìm mọi cách để tiêu diệt
phong trào cộng sản - công nhân quốc tế nói chung và Đảng Cộng sản Liên
Xô nói riêng. Thắng lợi của cách mạng tháng Mười, Đảng Cộng sản nắm
chính quyền ở một lãnh thổ bằng 1/5 trái đất làm cho chủ nghĩa đế quốc luôn
tức tối, chúng tìm mọi cách để tiêu diệt chủ nghĩa xã hội và chống phá phong
trào công nhân, phong trào giải phóng dân tộc, mà mũi nhọn công kích là
Đảng Cộng sản Liên xô. Chúng không từ bỏ thủ đoạn nào, từ công khai đến bí
mật, lợi dụng những sai lầm sơ hở trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội
để chống phá. Trong thời kỳ cải tổ, lợi dụng những sai lầm trong cải tổ, cải
cách chúng tuyên truyền kiểu tự do phương Tây, bôi nhọ, nói xấu Đảng Cộng
sản, kích động đòi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập. Chúng dùng chiêu bài
viện trợ về kinh tế, kỹ thuật, kết hợp với thực hiện chiến lược “Diễn biến hoà
bình”, ra sức cổ vũ cho các phần tử phản động trong nước và quốc tế với âm
mưu lật đổ chính quyền cách mạng, xoá bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa, xây dựng
chế độ tự do “kiểu phương Tây”.
Sự tấn công của kẻ thù từ nhiều phía đã gây ra rất nhiều khó khăn
trong quá trình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ Tổ quốc
xã hội chủ nghĩa ở Liên xô và Đông Âu như: bị cô lập dẫn đến sự khủng
hoảng về kinh tế, từ đó dẫn đến mất ổn định về chinh trị; uy tín của Đảng
Cộng sản bị giảm sút nghiêm trọng, tạo điều kiện cho các lực lượng chống đối
hoạt động; các tổ chức chính trị - xã hội mất phương hướng chiến đấu. Đó là
một trong những nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa
xã hội ở Liên Xô và Đông Âu trong thời gian vừa qua.
Vì vậy, vấn đề rút ra trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội
chủ nghĩa là phải luôn nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, thấy rõ âm
mưu của chủ nghĩa đế quốc vừa tiến hành chiến lược “ Diễn biến hoà bình”,
vừa tăng cường chạy đua vũ trang, dùng sức mạnh quân sự răn đe và sẵn sàng




13

chủ nghĩa, các Đảng Cộng sản cũng gặp khó khăn, tổn thất lớn trước chiến
dịch tiến công của chủ nghĩa chống cộng, chủ nghĩa xã hội dân chủ, uy tín của
đảng bị suy yếu, ảnh hưởng của nhiều Đảng bị thu hẹp. Vấn đề chiến lược,
sách lược cách mạng dao động về mục tiêu, phương hướng…
Tác động to lớn nhất của Liên Xô và Đông Âu đối với các nước xã hội
chủ nghĩa còn lại là: sự khẳng định lại lý tưởng xã hội chủ nghĩa và thực hiện
lý tưởng đó. Trước đây, sự ra đời và tồn tại của nhà nước Xô viết và sau đó là
các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu có ý nghĩa to lớn đối với sự lựa chọn hệ
tư tưởng Mác - Lênin và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Những thành tựu
mà nhân dân Liên xô đã giành được và sự đóng góp vào quá trình phát triển
của chủ nghĩa xã hội trên thế giới đã đem lại niềm tin vô hạn cho nhân dân
các nước xã hội chủ nghĩa vào đất nước Xô viết và các nước xã hội chủ nghĩa
ở Đông Âu. Đối với họ, niềm tin vào Liên Xô và chủ nghĩa xã hội ngày càng
được củng cố vững chắc hơn. Đó là đất nước đi đầu trong sự nghiệp cách
mạng thế giới, thực thi nghĩa vụ quốc tế to lớn, ủng hộ về mọi mặt phong trào
cách mạng thế giới. Liên Xô cũng là một đất nước đã trải qua sự thách thức to
lớn và khắc nghiệt do các thế lực đế quốc gây ra, song không một kẻ thù nào
khuất phục được Liên Xô…Đó là niềm tin của nhân dân các nước xã hội chủ
nghĩa và cũng là thực tế lịch sử hơn 70 năm tồn tại của nhà nước Xô viết và
các nước xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu.
Trong quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng chủ nghĩa
xã hội và bảo vệ tổ quốc ở các nước xã hội chủ nghĩa luôn có hình ảnh Liên
Xô, Đông Âu trong trái tim họ; luôn có người anh quan tâm giúp đỡ. Bởi lẽ,
thực tế khi họ bị chủ nghĩa đế quốc đe dọa thì chính Liên Xô và Đông Âu đã
giúp đỡ họ giải phóng và bảo vệ thành quả cách mạng. Khi họ xây dựng đất
nước thì Liên Xô và các nước Đông Âu đã giúp đỡ họ về mọi mặt, đặc biệt là
vạch hướng cho các nước xã hội chủ nghĩa đi tới con đường hạnh phúc tương

thực sự phát triển cộng với sự chống phá của kẻ thù và những sai lầm khuyết


15

điểm trong quá trình vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào trong quá trình
thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ
nghĩa, chứ không phải sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là bắt nguồn từ bản
chất của chủ nghĩa xã hội, của chủ nghĩa Mác - Lênin.
Do vậy, bài học trong thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và
bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở Liên xô và Đông Âu có ý nghĩa rất thiết
thực đối với cách mạng thế giới nói chung, cách mạng Việt Nam nói riêng
trong quá trình thực hiện công cuộc đổi mới định hướng xã hội chủ nghĩa.
2. Sự vận dụng của Đảng ta trong thực hiện hai nhiệm vụ chiến
lược xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
2.1 Sự kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng chủ
nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
Trước sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội hiện thực ở Liên Xô và các
nước Đông Âu đã tác động to lớn đến tình hình thế giới, đặc biệt là đối với
các nước xã hội chủ nghĩa còn lại cũng như các nước có định hướng đi lên
chủ nghĩa xã hội. Nhân cơ hội đó, chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch
ráo riết đẩy mạnh các hoạt động chống phá nhằm tiêu diệt hết các nước xã hội
chủ nghĩa còn lại, buộc thế giới nằm trong quỹ đạo của chủ nghĩa tư bản.
Đối với cách mạng Việt Nam, sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu là
một tổn thất vô cùng to lớn. Giờ đây, phong trào cách mạng thế giới nói
chung và Việt Nam nói riêng mất đi một chỗ dựa vững chắc. Công cuộc xây
dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ thành quả cách mạng xã hội chủ nghĩa ở
nước ta gặp những khó khăn, thử thách nghiêm trọng. Chủ nghĩa đế quốc và
các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược “Diễn biến hòa bình”, chúng cho
rằng: hòn đá tảng Liên Xô đã không còn nữa thì các nước xã hội chủ nghĩa

nghĩa. Cương lĩnh xác định: "Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc là
hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam. Trong khi đặt lên hàng
đầu nhiệm vụ xây dựng đất nước, nhân dân ta luôn nâng cao cảnh giác, củng


17

cố quốc phòng, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ Tổ
quốc và các thành quả cách mạng"(6). Cương lĩnh coi đó là một trong những
phương hướng cơ bản cần nắm vững trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Quan điểm kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng
Việt Nam là xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ vững chắc Tổ quốc
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội chính là thể hiện sự nhận thức quy
luật dựng nước đi đôi với giữ nước của dân tộc trong thời kỳ lịch sử mới; quy
luật xây dựng chủ nghĩa xã hội phải đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ
nghĩa theo lý luận Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong thời kỳ quá độ
lên chủ nghĩa xã hội, quy luật đó được thể hiện ở hai nhiệm vụ chiến lược là
xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã
hội chủ nghĩa.
Nhìn lại lịch sử, từ Cách mạng Tháng Tám 1945 đến nay, dân tộc ta
chưa bao giờ được yên ổn tập trung sức xây dựng phát triển kinh tế - xã hội.
Từ khi đất nước tiến hành công cuộc đổi mới, các thế lực thù địch không
ngừng tiến hành các hoạt động chống phá nước ta hòng lật đổ chế độ xã hội
chủ nghĩa và sự lãnh đạo của Đảng, nhằm xóa bỏ độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội. Từ tình hình thế giới và trong nước trong những thập niên 90 của thế
kỷ XX và thập niên đầu thế kỷ XXI, Đảng đã định hình rõ hơn các nguy cơ
đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, chỉ ra các
nhân tố có khả năng gây mất ổn định chính trị - xã hội, phá hoại an ninh quốc
gia và sự nghiệp quốc phòng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

trường quốc tế thuận lợi cho sự nghiệp “công nghiệp hoá, hiện đại hoá” đất
nước và góp phần vào sự ổn định, hợp tác trong khu vực và trên thế giới. Đi
đôi với đổi mới kinh tế, chúng ta tiến hành đổi mới về chính trị, đã phát huy
được vai trò lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của nhà nước và quyền làm
chủ của nhân dân lao động ngày càng được nâng lên, tạo sự ổn định chính trị,


19

góp phần tác động cho phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, Đảng ta chủ trương
phát triển văn hoá và giáo dục, xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm
đà bản sắc dân tộc, làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ chí Minh giữ
vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của nhân dân. Đảng ta đã chỉ rõ
“Tăng trưởng kinh tế đi liền với phát triển văn hoá, từng bước cải thiện đời
sống vất chất và tinh thần của nhân dân”(7)
Tổng kết chặng đường 10 năm đổi mới từ 1986 - 1996, Đại hội VIII
rút ra một số bài học chủ yếu đó là: giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và chủ
nghĩa xã hội trong quá trình đổi mới; nắm vững hai nhhiệm vụ chiến lược xây
dựng và bảo vệ tổ quốc, kiên trì chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ chí
Minh; kết hợp chặt chẽ ngay từ đầu giữa đổi mới kinh tế với đổi mới chính trị,
lấy đổi mới kinh tế làm trung tâm, đồng thời từng bước đổi mới chính trị; xây
dựng nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phầnvận hành theo cơ chế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa; tăng trưởng kinh tế gắn liền với công bằng và
tiến bộ xã hội, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, bảo vệ môi
trường sinh thái; mở rộng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy
sức mạnh khối đại đoàn kết dân tộc; mở rộng hợp tác quốc tế, tranh thủ sự
đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ của nhân dân thế giới, kết hợp sức mạnh dân
tộc với sức mạnh thời đại; tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản,
coi xây dựng Đảng là vấn đề then chốt. Từ những thành tựu của 10 năm đổi
mới, trên cơ sở phân tích tình hình thế giới, các xu thế chủ yếu trong quan hệ

đường lối đổi mới là đúng đắn; hình thức, bước đi, cách làm trong đổi mới là
phù hợp, mà quan trọng hơn giúp ta có thêm kinh nghiệm mới, nhận thức mới
về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta.
Song song với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đảng ta luôn
nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, coi đây là
một trong hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam. Trên thế giới sau
khi Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, chủ nghĩa xã hội tạm thời lâm vào thoái trào,


21

so sánh lực lượng hiện nay có lợi cho chủ nghĩa đế quốc. Với bản chất chống
chủ nghĩa xã hội và phong trào cách mạng thế giới, nhân cơ hội này đế quốc
Mỹ cùng các thế lực phản cách mạng mưu đồ thiết lập một trật tự thế giới
mới, thế giới một cực do Mỹ đứng đầu, đe dọa độc lập dân tộc và chủ quyền
các quốc gia.
Đối với nước ta, do có vị trí địa - chính trị quan trọng trong khu vực
và trên thế giới nên nhiều nước có quan hệ lợi ích với nước ta, đồng thời có
chiến lược, sách lược với nước ta vì lợi ích của họ. Đó là điều kiện để phát
triển mối quan hệ hợp tác cùng có lợi; mặt khác, các thế lực thù địch cũng tìm
mọi thủ đoạn để thực hiện chính sách áp đặt, lôi kéo, chống phá. Với mục tiêu
“chiến thắng không cần chiến tranh”, “triệt tiêu kẻ thù cũ”, “thua trong chiến
tranh, thắng trong hoà bình”, Đế quốc Mỹ và các thế lực thù địch đã thực
hiện chiến lược “Diễn biến hoà bình” chống phá cách mạng Việt Nam. Trong
giai đoạn hiện nay, chúng sử dụng các thủ đoạn như: chi phối đầu tư chiếm
lĩnh thị trường; lợi dụng ngoại giao thân thiện để chia rẽ nội bộ; kết hợp
chống phá về kinh tế với chống phá về tư tưởng; tuyên truyền, xuyên tạc
nhằm lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Đây thực sự là cuộc chiến
tranh không có khói súng. Do vậy, Đảng ta luôn xác định “Diễn biến hoà
bình” là một trong 4 nguy cơ lớn đối với sự ổn định chính trị - xã hội và an

phần tích cực vào nhiệm vụ xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh những điểm đã đạt được cũng cần phải thấy rõ: trong sự
nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ
nghĩa hiện nay, chúng ta còn không ít những khuyết điểm, yếu kém trong
nhận thức và thực hiện bài học này.
Trước hết, vẫn còn có những biểu hiện sai lệch về nhận thức giữa
nhiệm vụ xây dựng với nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa. Chưa kết
hợp chặt chẽ giữa xây dựng với bảo vệ trên mọi mặt, mọi ngành, mọi lĩnh
vực, mọi tổ chức, cá nhân và đơn vị. Vẫn còn những biểu hiện hạ thấp hoặc


23

xem nhẹ việc bảo vệ, đấu tranh ngăn chặn, phòng ngừa những nguy cơ đe dọa
chế độ xã hội chủ nghĩa.
Trong nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, còn có những nhận
thức, hiểu biết thiếu đầy đủ và chưa tương xứng giữa bảo vệ chế độ xã hội
chủ nghĩa, bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ nhân dân với bảo vệ độc
lập dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Đặc biệt, có những nhận thức hết
sức giản đơn, cho rằng bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ngày nay chỉ đơn
thuần là việc bảo vệ toàn vẹn biên cương, lãnh thổ, độc lập chủ quyền của Tổ
quốc, biên cương lãnh thổ còn thì chủ nghĩa xã hội còn, và đó chỉ là việc riêng
của quốc phòng, an ninh...Do vậy, dẫn đến chỗ mơ hồ, chủ quan, mất cảnh
giác, chưa thấy hết trọng tâm trong chiến lược “Diễn biến hoà bình” của các
thế lực thù địch, phản động đối với Tổ quốc xã hội chủ nghĩa của chúng ta là:
trước tiên, xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, thủ tiêu Nhà nước và chế độ xã
hội chủ nghĩa ở nước ta.
Trong khi tổ chức triển khai thực hiện đường lối, chủ trương chính
sách của Đảng và Nhà nước còn nhiều bất cập, thiếu sót. Những thuộc tính
bản chất của chủ nghĩa xã hội, tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa chưa

song. Những điều đó đặt ra nhiều vấn đề mà mỗi quốc gia, dân tộc phải đặc
biệt quan tâm vấn đề quốc phòng - an ninh, bảo vệ Tổ quốc trong hoạch định
chiến lược phát triển của mình.
Đối với nước ta, các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh chiến lược
"Diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ hòng xóa bỏ chủ nghĩa xã hội. Hoạt
động "Diễn biến hòa bình" của các thế lực thù địch đối với Việt Nam là sự
tiếp tục âm mưu chiến lược cơ bản của chúng hòng tiêu diệt chủ nghĩa xã hội.
Chúng sử dụng tổng hợp các biện pháp và thủ đoạn tinh vi, thâm độc để


25

chống phá Nhà nước Việt Nam trên tất cả các lĩnh vực: Chính trị, tư tưởng,
kinh tế, văn hóa, xã hội, răn đe quân sự...Các thế lực thù địch thực hiện chiến
lược "Diễn biến hòa bình" đối với Việt Nam trong bối cảnh nước ta đổi mới
về kinh tế, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đến nay,
nền kinh tế của nước ta đã vượt qua thời kỳ suy giảm và có sự phát triển
tương đối toàn diện. Tuy nhiên, nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với
nhiều nước trong khu vực và trên thế giới vẫn tiềm ẩn, "Những biểu hiện xa
rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội chưa được khắc phục."(10) Các thế lực thù
địch đã và đang triệt để khoét sâu những khó khăn, yếu kém của chúng ta để
thực hiện cho âm mưu chiến lược của chúng. Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã
hội có thể mất bằng nhiều cách, không nhất thiết bị đánh chiếm bằng quân sự.
Vì vậy, bảo vệ Tổ quốc không chỉ chống giặc ngoại xâm mà còn chống cả "thù
trong" và những nguy cơ nội sinh; không chỉ chống các loại hình chiến tranh
xâm lược vũ trang mà còn chống cả các loại hình chiến tranh xâm lược phi vũ
trang; không chỉ nhằm chuẩn bị và tiến hành chiến tranh nhân dân bảo vệ Tổ
quốc xã hội chủ nghĩa mà còn duy trì, phát triển cục diện hòa bình và ổn định
chính trị - xã hội của đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.
Bảo vệ Tổ quốc không chỉ là bảo vệ lãnh thổ, biên giới, hải đảo, vùng