ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

Ế

----------

TÊ

́H

U

KHĨA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

IN

H

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGHỀ

K

ĐÚC ĐỒNG
HUẾ

Đ
A

̣I H



IN

H

TÊ

́H

U

Ế

Huế, tháng 05 năm 2013

ii


Lời Cảm Ơn

Đ
A

̣I H

O

̣C

K

dẫn, giúp đỡ, cung cấp số liệu cho tôi
hoàn thành đề tài này.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người
thân, bạn bè, đã quan tâm, động viên,
đóng góp ý kiến quý báu trong quá trình
thực tập tốt nghiệp.
iii


i

Đ
A

̣I H

O

̣C

K

IN

H

TÊ

́H


1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................ 1

́H

2. Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................... 2
3. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................... 2

TÊ

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu...................................................................... 2
3.1.1. Nguồn dữ liệu thứ cấp .......................................................................... 2

H

3.1.2. Nguồn dữ liệu sơ cấp............................................................................ 2

IN

3.2. Phương pháp xử lý số liệu ........................................................................... 2
3.3. Phương pháp phân tích số liệu .................................................................... 2

K

4. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................ 3

̣C

4.1. Đối tượng nghiên cứu.................................................................................. 3

O

2.1.3 Cơ sở hạ tầng của thành phố Huế........................................................ 15
2.1.4 Đặc điểm kinh tế - xã hội của thành phố Huế ..................................... 16

Ế

2.1.5 Đánh giá chung về thành phố Huế ...................................................... 17

U

2.2 Sự phát triển của nghề đúc đồng ở thành phố Huế trong giai đoạn 2010-

́H

2012 .................................................................................................................. 17

TÊ

2.3 Kết quả điều tra các cơ sở sản xuất kinh doanh đúc đồng trên địa bàn thành
phố Huế............................................................................................................. 20
2.3.1 Tình hình chung của các hộ điều tra.................................................... 20

H

2.3.2 Kết quả và hiệu quả sản xuất của các cơ sở điều tra ........................... 27

IN

2.3.3 Một số vấn đề về thị trường của các cơ sở điều tra ............................. 29

K

vi


3.2.4 Giải pháp phát triển nguồn vốn ........................................................... 47
3.2.5 Giải pháp về phát triển nguồn nhân lực cho nghề đúc đồng ............... 48
3.2.6 Giải pháp về xúc tiến thương mại và tiếp cận thông tin...................... 49
3.2.7 Giải pháp về phát triển thiết kế mẫu mã cho sản phẩm đồng mỹ nghệ ... 50
PHẨN III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ............................................................. 52
1. Kết luận............................................................................................................. 52
2. Kiến nghị .......................................................................................................... 52
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................... 54

Đ
A

̣I H

O

̣C

K

IN

H

TÊ

́H


công tác phát triển nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế. Dựa trên các phương
pháp phân tích, thống kê, so sánh để đưa ra kết quả nghiên cứu.

H

Bố cục đề tài ngoài phần đặt vấn đề và kết luận, phần nội dung được chia làm
3 chương:

IN

Chương I. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

K

Đưa ra hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan đến nghề đúc đồng, làm

̣C

cơ sở để nghiên cứu thực trạng trên địa bàn và đưa ra các giải pháp.

O

Chương II. Thực trạng phát triển nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế

̣I H

Khái quát các đặc điểm tự nhiên, lịch sử, kinh tế xã hội của địa bàn nghiên
cứu, tìm hiểu thực trạng phát triển của nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế,


Đặc điểm chung của các chủ cơ sở điều tra ............................................ 22

Bảng 4:

Lao động và mặt bằng sản xuất kinh doanh của các cơ sở điều tra giai

Ế

đoạn 2010 – 2012 .................................................................................... 24
Vốn sản xuất kinh doanh của các cơ sở điều tra ..................................... 25

Bảng 6:

Tình hình vay vốn của các cơ sở điều tra năm 2012............................... 26

Bảng 7:

Kết quả sản xuất bình quân của các cơ sở điều tra trong giai đoạn 2010 –

TÊ

́H

U

Bảng 5:

2012......................................................................................................... 27
Hiệu quả sản xuất của các cơ sở điều tra trong giai đoạn 2010 - 2012......... 28


A

Bảng 13: Những vấn đề khó khăn của các cơ sở điều tra....................................... 38
Bảng 14: Phân tích SWOT của ngành nghề đúc đồng ở thành phố Huế................ 40

ix


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1:

Tổng vốn sản xuất kinh doanh và tổng giá trị sản xuất của nghề đúc ở
thành phố Huế giai đoạn 2010-2012 .................................................. 19
Cơ cấu vốn vay của các cơ sở đúc đồng năm 2012............................. 27

Biểu đồ 3:

Cơ cấu thị trường nguyên vật liệu ....................................................... 30

Đ
A

̣I H

O

̣C

K


K

IN

H

TÊ

́H

U

Ế

PHỤ LỤC 2: MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ NGHỀ ĐÚC ĐỒNG HUẾ ...................... 62

xi


DANH MỤC CÁC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
Công nghiệp

TTCN

Tiểu thủ công nghiệp

SXKD

Sản xuất kinh doanh



IN

H

TÊ

́H

U

Ế

CN

xii


PHẦN I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Nghề đúc đồng truyền thống là một bộ phận quan trọng đã hình thành và tồn
tại trong suốt quá trình phát triển kinh tế xã hội Việt Nam nói chung và thành phố
Huế nói riêng, gắn liền với hình ảnh làng nghề và những cơ sở đã có từ lâu đời
chuyên sản xuất những sản phẩm thủ công bằng đồng để phục vụ cho các mục đích

Ế

sử dụng của đời sống. Theo dòng chảy của sự vận động và phát triển, cũng như bao

U


nước. Bên cạnh đó, do không áp dụng các công nghệ kỹ thuật hiện đại vào quá trình

̣I H

sản xuất nên năng suất thấp, giá trị lao động thủ công trong một đơn vị sản phẩm
còn quá lớn làm cho giá thành cao, đồng thời công tác tuyên truyền, tiếp thị quảng

Đ
A

cáo còn ít được chú trọng , và trình độ quản lý của chủ cơ sở vẫn còn hạn chế.
Trước những vấn đề trên, yêu cầu đặt ra là làm thế nào để phát huy hết những

tiềm năng sẵn có của nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế. Đây là yêu cầu
vừa cấp thiết vừa lâu dài cần được nghiên cứu nhằm tìm ra những căn cứ lý luận và
thực tiễn làm cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp. Xuất phát từ
đó, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Giải pháp phát triển nghề đúc đồng trên địa
bàn thành phố Huế” và làm luận văn tốt nghiệp của mình.

1


2. Mục tiêu nghiên cứu
 Mục tiêu tổng quát
Đánh giá tình hình phát triển nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế, làm
cơ sở để hoạch định chính sách phát triển địa bàn thành phố Huế đến năm 2020.
 Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về nghề đúc đồng.
- Đánh giá thực trạng phát triển nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế.

đến lĩnh vực nghiên cứu…

3.1.2. Nguồn dữ liệu sơ cấp

O

̣C

- Phỏng vấn 55 trong tổng số 61 cơ sở đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế.

̣I H

- Phỏng vấn sâu cán bộ địa phương nhằm tìm hiểu quá trình hình thành và phát
triển việc đúc đồng; các chương trình, chính sách hỗ trợ hoạt động đúc đồng; tình hình

Đ
A

phát triển kinh tế-xã hội trên địa bàn thành phố, tổ và nhóm giải pháp mà chính quyền
đưa ra để giải quyết các tồn tại trong quá trình phát triển ngành nghề đúc đồng.
- Đi thực địa quan sát quá trình đúc đồng của các đơn vị trên địa bàn thành

phố Huế.
3.2. Phương pháp xử lý số liệu
Số liệu được lưu trữ và xử lý thông qua phần mềm Microsoft Office Excel.
3.3. Phương pháp phân tích số liệu
- Sử dụng hệ thống các phương pháp phân tích định tính và định lượng của các
hiện tượng để tìm hiểu bản chất và tính quy luật vốn có kết hợp giữa nghiên cứu các
hiện tượng số lớn và số bé.
2


H

TÊ

́H

- Về mặt thời gian: Tình hình sản xuất trong giai đoạn 2010-2012

3


PHẦN II. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Khái quát về nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế
1.1.1.1. Nguồn gốc của nghề đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế

Ế

Hiện nay, các cơ sở đúc đồng trên địa bàn thành phố Huế chủ yếu tập trung ở

U

phường Thủy Xuân và Phường Đúc, là hai địa bàn nằm sát nhau. Ngày xưa, khu vực

́H

này có tên gọi là làng Dương Xuân và người dân trong làng đa phần đều làm nghề
đúc đồng nên dần dần đã hình thành một làng nghề truyền thống đúc đồng ở Huế.


Đ
A

nhân... tham gia đúc các sản phẩm đồng có giá trị như: Chuông chùa Linh Mụ, các
vạc lớn đặt ở Đại Nội, Cửu Đỉnh, Cửu Vị và rất nhiều đồ đồng sử dụng trong cung
đình và trong nhân dân... Từ dòng họ Nguyễn đầu tiên đến đây đã có rất nhiều ngoại
tộc trở thành rể các chủ lò họ Nguyễn và được truyền nghề như họ Tống, họ Lê, họ
Huỳnh… Lớp hậu duệ này đã trở thành những truyền nhân xứng đáng tiếp tục nối
nghiệp truyền thống của cha ông, để lại không ít sản phẩm nổi tiếng ở đất Cố Đô này
cũng như các tỉnh lân cận như Quảng Trị, Quảng Nam - Đà Nẵng, Bình Định, Nha
Trang, Đà Lạt, Sài Gòn, Lục tỉnh và cả miền Bắc. Nhiều sản phẩm đã vượt biên giới
sang Lào, Hồng Kông, Đài Loan và các nước Mỹ, Canađa, Pháp...
4


Làng Dương Xuân xưa, nơi tập trung những người thợ đúc sinh sống và làm
nghề, ngày nay là Phường Đúc, là một trong những nơi sinh hoạt nghề nhộn nhịp
nhất và so với các làng nghề khác ở Huế thì quá trình kỹ thuật truyền thống vẫn
được những người thợ ở đây gìn giữ gần như nguyên vẹn.
1.1.1.2. Sản phẩm và quy trình đúc đồng
1.1.1.2.1.Quy trình đúc đồng
 Bước 1: Tạo mẫu

Ế

- Dùng đất sét chuyên ngành điêu khắc đắp mẫu theo quy định, chỉnh sửa

U



- Nung chín khuôn ở nhiệt độ 700 độ C, sau đó để nguội căn chỉnh độ dày

̣I H

mỏng của phần đồng, đạt theo yêu cầu kỹ thuật.
- Chỉnh sủa khuôn, lau nhãn, quét sơn chịu nhiệt nung lại 1 lượt nữa ở nhiệt độ

Đ
A

500 độ C, ghép khuôn thành 1 khối.
 Bước 3: Nấu chảy nguyên liệu
Nấu đồng ở nhiệt độ 1200 độ C, khi đồng chảy hết pha tỷ lệ Thiếc + Chì +

Kẽm theo yêu cầu, chỉnh nhiệt độ là 1250 độ C, nước đồng lỏng đạt theo yêu cầu
lúc đó đưa ra và rót vào khuôn.
 Bước 4: Rót khuôn
Trước khi đúc đồng và các hợp kim nóng chảy vào khuôn phải nung khuôn
nóng đều, đủ độ nhiệt cho đồng chảy đều trong khuôn. Đây là khâu khó nhất phải
nhờ kinh nghiệm của đôi mắt và khả năng phán đoán của nghệ nhân.
5


 Bước 5: Hoàn thiện sản phẩm
Sau khi khuôn nguội, dỡ khuôn lấy sản phẩm ra mài, giũa, đục, tách, mà rũa
theo mẫu và con mắt của nghệ nhân phải đồng sắc - đồng khí mới đạt yêu cầu kỹ
thuật , nghệ thuật. Khó đúc nhất là các loại: sản phẩm có các thành phần chi tiết
nhỏ, tượng chân dung Phật, người phải có thần thái; chuông, khánh đánh lên phải
trong trẻo, ngân vang.


K

1.1.1.3. Đặc điểm chung của nghề đúc đồng truyền thống

O

Huế trước đây là vùng đất kinh kỳ, những sản phẩm thủ công được làm để

̣I H

phục cho nhu cầu sử dụng của tầng lớp quan lại, quý tộc thượng lưu hoặc hình
thành từ yêu cầu của triều đình. Chính yếu tố lịch sử này đã giúp cho các nghệ nhân

Đ
A

làm ra các sản phẩm đạt đến độ tinh xảo cao, mang tính biểu tượng của nền mỹ
thuật đất nước trong một giai đoạn lịch sử. Và ngày nay, nhiều sản phẩm đã trở
thành di sản văn hóa đặc sắc được lưu giữ và bảo tồn.
 Có bản sắc văn hóa riêng
Trong đời sống tâm linh của người dân Huế, việc thờ cúng tổ tiên, đồ tự khí
trang trọng bằng đồng hầu như không thể thiếu vắng trên bàn thờ của mỗi gia đình.
Nghề đúc đồ tự khí ở ở Huế tồn tại, phát triển gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng ấy.
Ngày nay, các nghệ nhân đúc đồng vẫn tiếp tục duy trì truyền thống đó bên cạnh

6


việc phát triển những sản phẩm mới mang đậm văn hóa Huế để phục cho nhu cầu


Lao động trong ngành nghề chủ yếu là lao đông thủ công, nhờ vào kỹ thuật

K

kéo léo, tinh xảo của đôi bàn tay, vào đầu óc thẩm mỹ và tính sáng tạo của người

̣C

thợ, người nghệ nhân. Chính đặc điểm này đã khiến ngành nghề gặp không ít khó

O

khăn trong thời buổi kinh tế thị trường như hiện nay.

̣I H

1.1.1.4. Một số nghệ nhân và cơ sở đúc đồng lâu đời và nổi tiếng của
thành phố Huế

Đ
A

- Nghệ nhân Nguyễn Văn Sính, chủ cơ sở đúc đồng Nguyễn Văn Sính, 76 Bùi
Thị Xuân.

- Nghệ nhân Nguyễn Văn Đệ, chủ cơ sở đúc đồng Nguyễn Văn Đệ, 171/4 Bùi

Thị Xuân.
- Nghệ nhân Nguyễn Văn Viện, chủ cơ sở đúc đồng Nguyễn Văn Viện, thôn

2012, thu nhập bình quân của nghề đúc đồng là 4.500.000 đồng/người/tháng. Với

H

mức thu nhập bảo đảm này sẽ góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho

IN

người lao động.

K

- Phát triển nghề đúc đồng góp phần gia tăng tổng sản phẩm hàng hóa cho nền

̣C

kinh tế. Ước tính doanh thu từ sản phẩm nghề đúc trên địa bàn thành phố Huế đạt từ

O

7 đến 10 tỷ đồng/năm, góp phần vào sự tăng trưởng chung của toàn tỉnh.

̣I H

- Phát triển nghề đúc đồng góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa của dân tộc trong
thời đại toàn cầu hóa. Nhiều sản phẩm của ngành nghề sản xuất ra mang tính nghệ

Đ
A


thành phố Huế góp phần thúc đẩy sự phát triển của du lịch tỉnh nhà.

TÊ

1.1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nghề đúc đồng
Quá trình hình thành và phát triển của nghề chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố

H

tự nhiên, kinh tế, xã hội, trong đó thì các nhân tố kinh tế - xã hội có ảnh hưởng

K

 Nhu cầu của thị trường

IN

mạnh mẽ hơn cả. Những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sự phát triển gồm có:

̣C

Sự tồn tại và phát triển của nghề phụ thuộc rất lớn vào khả năng đáp ứng nhu

O

cầu ngày càng đa dạng, phong phú và thường xuyên biến đổi của thị trường. Khi

̣I H

nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm đúc đồng ngày càng lớn sẽ thúc đẩy việc


Ế

thăng trầm và đảm bảo duy trì, bảo tồn những nét đặc trưng văn hóa của nghề, của

́H

Yếu tố nguyên vật liệu cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình sản xuất

TÊ

của nghề. Khối lượng, chủng loại, phẩm cấp và khoảng cách từ cơ sở sản xuất tới
nơi có nguồn nguyên vật liệu có ảnh hưởng tới chất lượng và giá thành sản phẩm

H

của các đơn vị sản xuất.

IN

 Vốn cho phát triển sản xuất kinh doanh

K

Vốn là yếu tố, là nguồn lực quan trọng đối với bất kỳ quá trình sản xuất, kinh

̣C

doanh nào. Sự phát triển của nghề cũng không nằm ngoài sự ảnh hưởng của nhân tố


- Tổng giá trị sản xuất GO: Là toàn bộ của cải vật chất và dịch vụ do lao động
xã hội tạo ra trong một thời kì nhất định thường là 1 năm.
∗

GO

Ế

: Số lượng sản phẩm i

U

: Giá bán sản phẩm i

́H



(i=1,...,n)

- Chi phí trung gian (IC): Là bộ phận cấu thành tổng giá trị sản xuất bao gồm

TÊ

chi phí vật chất và dịch vụ thuê ngoài để sản xuất.

- Giá trị tăng thêm (VA): là hiệu số giữa giá trị sản xuất và chi phí trung

H


phản ánh về số lượng, cho biết cứ một đơn vị giá trị sản xuất tạo ra thì thu được bao
nhiêu giá trị gia tăng.
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Tình hình phát triển chung của nghề đúc đồng ở Việt Nam
Việt Nam hiện có khoảng 200 loại sản phẩm thủ công khác nhau, trong đó đa
phần đã trải qua lịch sử phát triển hàng trăm năm song song với quá trình phát triển
11


kinh tế - xã hội, văn hóa và nông nghiệp của đất nước. Ví như sản phẩm lụa của Hà
Đông (Hà Tây) có trên 1.700 năm lịch sử, sản phẩm gốm bát tràng (Hà Nội) đã có
gần 500 năm tồn tại, nghề đan mây tre ở Phú Vinh (Hà Tây) cũng đã hình thành từ
cách đây 700 năm… Trong các ngành nghề đó thì nghề đúc đồng là nghề thủ công có
truyền thống lâu đời và nổi tiếng bật nhất ở việt Nam. Nghề đúc đồng Việt Nam đã
xuất hiện từ thời Phùng Nguyên, cách đây khoảng hơn 4 nghìn năm và trong suốt quá
trình phát triển các nghệ nhân đúc đồng đã tạo ra rất nhiều sản phẩm nổi tiếng trong

Ế

lịch sử văn hóa dân tộc. Như trống đồng Đông Sơn, trống đồng Ngọc Lũ ở thời các

U

vua Hùng; Cửu Đỉnh và Cửu vị thần công ở thời nhà Nguyễn hiện được đặt tại khu

́H

vực Đại Nội Huế; pho tượng thánh Trấn Vũ bằng đồng đen đặt ở đền Quán Thánh

TÊ

A

chóng do Việt Nam đang chuyển sang kinh tế thị trường và khuyến khích xuất khẩu.
Quá trình công nghiệp hóa và áp dụng các chính sách khuyến khích phát triển ngành
nghề nông thôn đã giúp cho các làng nghề đúc đồng có thêm nhiều điều kiện phát
triển, tạo ra được nhiều công ăn việc làm cho những người lao động và đóng góp
vào ngân sách hằng năm của mỗi địa phương.
1.2.2. Tình hình phát triển chung của nghề đúc đồng ở tỉnh Thừa Thiên Huế
Theo số liệu điều tra khảo sát năm 2012, tỉnh Thừa Thiên Huế hiện có 38 nghề
và làng nghề tiểu thủ công nghiệp (TTCN). Tổng số đơn vị sản xuất thuộc khu vực
nghề thủ công truyền thống hiện còn 1.634 cơ sở sản xuất, tổng vốn đầu tư sản xuất
12


là 24,9 tỷ đồng, thu hút 6.582 lao động, chiếm 54,8% tổng số lao động của ngành
CN – TTCN, tổng doanh thu của các nghề và làng nghề là 214 tỷ đồng. Giá trị sản
xuất công nghiệp của nghề và làng nghề truyền thống Huế chiếm tỷ trọng 35% so
với giá trị sản xuất công nghiệp toàn thành phố. Thu nhập bình quân hàng tháng của
lao động nghề thủ công xấp xỉ 1.500.000 đồng/người/tháng. Trong đó số cơ sở đúc
đồng chỉ tập trung phân bố ở địa bàn thành phố Huế. Trong những năm gần đây,
chính quyền tỉnh TT-Huế đã có nhiều chính sách khuyến khích, hỗ trợ cho các cơ sơ

Ế

sản xuất góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất đồng thời nắm bắt được nhu cầu và

U

thị hiếu của thị trường để kết hợp nhiều chương trình du lịch và văn hóa với việc