ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

--o0o--

Nguyễn Thị Tố Uyên

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TRÁCH NHIỆM
PHÁP LÝ TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Hà Nội - 2013

1


Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên
cứu khoa học của riêng tôi. Các số liệu, ví dụ và
trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính
xác và trung thực. Những kết luận khoa học của
luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thị Tố Uyên
Học viên cao học luật khoá 8

2

CHƢƠNG 2 : CƠ SỞ TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ , CÁC HÌNH THỨC
TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG THEO PHÁP
LUẬT HIỆN HÀNH. .......................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1. CƠ SỞ CỦA TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG
............................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2. CÁC HÌNH THỨC TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ CỤ THỂ. ..................... Error! Bookmark not defined.

2.2.1. TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG........ Error!
Bookmark not defined.
2.2.2. TRÁCH NHIỆM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG
...................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.3. TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG. ......... Error!
Bookmark not defined.
2.2.4. TRÁCH NHIỆM KỶ LUẬT TRONG LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG. ....... Error!
Bookmark not defined.

3


2.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC HÌNH THỨC TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ TRONG LĨNH VỰC
BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG. .................................................................................. Error! Bookmark not defined.

CHƢƠNG 3 : MỘT SỐ BIỆN PHÁP CƠ BẢN NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ
NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ TRONG
LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG
..........................................................................................Error! Bookmark not defined.
3.1 . THỰC TRẠNG VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG Ở VIỆT NAM .....Error! Bookmark not
defined.

3.1.1. ĐẶC ĐIỂM VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG Ở VIỆT NAM ............... Error!

đổi theo chiều hướng xấu đi, như sự thay đổi của khí hậu toàn cầu, sự suy
giảm tầng ôzôn đang làm cho trái đất ngày càng nóng lên. Sự suy giảm của
nhiều giống, loài động vật, thực vật, sự diệt vong của nhiều loài động vật quý
hiếm, vấn đề cháy rừng, vấn đề chất thải, ô nhiễm...
Ở nước ta từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường cùng với sự phát triển
của xã hội, đã làm nảy sinh nhiều vấn đề môi trường quan trọng. Môi trường
đất, nước, không khí ở một số thành phố lớn, khu công nghiệp trung tâm và
các khu đông dân cư đã và đang bị suy thoái, tài nguyên thiên nhiên đa dạng,

5


sinh học bị cạn kiệt, môi trường biển, ven bờ và hải đảo có dấu hiệu xuống
cấp, sự cố môi trường ngày một ra tăng.
Để giải quyết hài hoà mối quan hệ giữa phát triển kinh tế, xã hội và bảo vệ
môi trường theo hướng phát triển bền vững. Ngày 27/12/1993 Quốc hội nước
ta đã thông qua Luật Bảo vệ môi trờng. Đạo luật này đã đề ra những nguyên
tắc về bảo vệ môi trường như : đảm bảo quyền con người sống trong môi
trường trong lành, nhà nước thống nhất quản lý việc môi trường, trách nhiệm
bồi thường thiệt hại do hành vi làm ô nhiễm môi trường gây ra.... luật bảo vệ
môi trường năm 1993 đã có các quy định về phòng, chống, khắc phục suy
thoái môi trường, ô nhiễm môi trường, quy định chức năng nhiệm vụ, quyền
hạn của các cơ quan nhà nước trong việc bảo vệ môi trường. Đặc biệt luật
cũng xác lập những cơ sở pháp lý về trách nhiệm hành chính và trách nhiệm
dân sự trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Cùng với Luật Bảo vệ môi trường
năm 1993 thì Nhà nước cũng ban hành một loạt các văn bản pháp luật quy
định trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự, trách nhiệm hình sự trong
lĩnh vực bảo vệ môi trường như : Chương XVII của Bộ luật Hình sự quy định
các tội phạm về môi trường, Nghị định 175/CP ngày 18/10/1994 của Chính
phủ về hướng dẫn thi hành luật bảo vệ môi trường, Nghị định số 26/CP ngày

nghiên cứu về vấn đề môi trường nhng ở khía cạnh khác như :
Năm 2001 nhà xuất bản chính trị quốc gia phát hành cuốn “ tiến tới kiện
toàn hệ thống cơ quan quản lý nhà nớc về bảo vệ môi trờng ở Việt nam “
( do GS,VS. Phạm Minh Hạc , GS. TS. Nguyễn Hữu Tăng chủ biên )
Cuốn “ Quản lý môi trường “ của nhà xuất bản Lao động - xã hội năm
2002 do PGS,TS Nguyễn Đức Khiển viết
Đề tài của Cục môi trường năm 2000 “ nghiên cứu hoàn thiện cơ chế giải
quyết tranh chấp môi trường “
Ngoài ra trên một tạp chí nghiên cứu khoa học cũng có một số bài viết đề
cập đến vấn đề trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong lĩnh vực môi trường nh-

7


ư “ Trách nhiệm dân sự trong lĩnh vực môi trường ở Việt nam” của tác giả
Đinh Mai Phương trên tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 12/2003 , “ Trách
nhiệm pháp lý về môi trường ở một số nước “ của tác giả Trần Thắng Lợi
trên tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 3 tháng 3/2004 .v.v...
3. Mục đích của đề tài
Với những kết quả nghiên cứu các vấn đề mà được nêu trong bản luận văn.
Tác giả hy vọng sẽ góp phần hoàn thiện cơ chế trách nhiệm pháp lý trong lĩnh
vực bảo vệ môi trường, từng bước nâng cao ý thức pháp luật, ý thức bảo vệ
môi trường trong nhân dân và các cơ sở sản xuất kinh doanh, đồng thời nâng
cao hiệu quả quản lý Nhà nước về lĩnh vực môi trường
4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Để hoàn thành bản luận văn tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên
cứu chủ yếu sau đây:
Phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp điều tra xã hội học cụ thể, phương pháp thống kê, phương pháp
quy nạp và diễn dịch, phương pháp phân tích thuần tuý quy phạm, phương
pháp so sánh pháp luật.


9




Quan điểm thứ nhất : cho rằng môi trường là sinh quyển, sinh

thái cần thiết cho sự sống tự nhiên của con người, môi trường cũng là nơi
chứa đựng những nguồn tài nguyên làm thành đối tượng của lao động sản
xuất, và hình thành các nguồn lực cần thiết cho việc sản xuất ra của cải vật
chất của loài người, trong số này một số có thể tái tạo được, một số khác
không thể tái tạo được. Trong quá trình khai thác nếu mức độ khai thác nhanh
hơn mức độ tái tạo thì gây ra tình trạng khan hiếm, suy kiệt hoặc khủng
khoảng môi trường . Theo quan điểm này, khái niệm môi trường đề cập nhiều
hơn tới môi trường tự nhiên, chưa thể hiện được môi quan hệ giữa tự nhiên và
xã hội trong quan hệ tác động qua lại lẫn nhau hợp thành thể thống nhất của
môi trường nói chung. Nét nổi trội và ưu điểm của quan điểm này là đã nêu
được những yếu tố cấu thành của môi trường đó là sinh quyển, sinh thái cần
thiết cho sự sống tự nhiên của con người . Điểm hạn chế ở đây là các yếu tố
sinh quyển, sinh thái được đề cập rất chung chung, chưa được cụ thể hoá.
Trong khái niệm này các yếu tố cấu thành môi trường chưa được đề cập đầy
đủ, qua cách diễn dạt thì khái niệm toát lên tính không gian của môi trường “
là nơi chứa đựng những nguồn tài nguyên làm thành đối tượng của lao động “
ở trong khái niệm này còn thiếu những yếu tố cơ bản cần thiết cho sự hợp
thành của môi trường đó là đất đai, động thực vật, hệ sinh thái, còn tài nguyên
không phải là yếu tố cơ bản duy nhất cấu thành môi trường, đồng thời khái
niệm này cũng chưa thể hiện được quan hệ giữa con người với môi trường
cũng như giữa các yếu tố cấu thành của môi trường với nhau .


1. Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992 .
2. Bộ luật dân sự của nước CHXHCN Việt Nam đợc Quốc hội thông qua
ngày 28/10/1995.
3. Bộ Luật Hình sự năm 1999.
4. Bộ luật hàng hải 1990.
5. Luật bảo vệ môi trường1993.
6. Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998.
7. Luật dầu khí năm1993 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật
dầu khí năm 2000.
8. Luật khoáng sản 1996.
9. Luật khuyến khích đầu tư trong nước ( sửa đổi) năm 1998.
10.Luật tài nguyên nước 1998.
11. Luật khoa học và công nghệ 2000.
12. Luật dầu tư nước ngoài tại Việt Nam ( sử đổi) năm 2000.
13. Luật di sản văn hoá năm 2003.
14. Luật đất đai 2003.
15. Luật xây dựng năm 2003.
16. Luật bảo vệ và phát triển rừng năm2004.
17. Luật du lịch 2005.
18. Luậtdân sự 2005.
19. Pháp lệnh chất lượng hàng hoá năm 2000.
20. Pháp lệnh bảo vệ và kiểm dịch thực vật năm 2001.
21. Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 2002.
22. Pháp lệnh vệ sinh an toàn thực phẩm năm 2003.

12


23. Pháp lệnh hành nghề y dược tư nhân năm 2003.
24. Pháp lệnh giống vật nuôi năm 2004.

lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch.
37. Thông tư 3370/TT-BKHCNMT ngày 22/12/1995 huớng dẫn tạm thời
về khắc phục sự cố nổ xăng dầu.
38. Thông tư 2262/TT-BKHCNMT ngày 29/12/1995 hướng dẫn về việc
khắc phục sự cố tràn dầu.
39. Các điều ước quốc tế về bảo vệ môi trường và bồi thường thiệt hại về
môi trường Song ngữ, NXB chính trị quốc gia, Hà Nội 1995.

* Các tài liệu chuyên môn
40. Báo cáo tổng kết Hội nghị môi trường toàn quốc năm 2005.
41. Bộ khoa học, công nghệ và môi trường tới kiện toàn hệ thống cơ quan
quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường ở Việt Nam, NXB Lao động,
HN, 2003
42. CMác - Ăngghen. Tuyển tập, tập 1 . NXB Sựthật Hà Nội, 1980.
43. Giáo trình luật môi trường - Đại học Luật Hà Nội, NXB Công an nhân
dân 2002
44. Giáo trình lý luận chung và nhà nước và pháp luật – Khoa Luật trường
đại học Quốc gia, NXB Công an nhân dân 2003
45. Nguyễn Văn Gừng . Một số vấn đề bảo vệ môi trường với phát triển
kinh tế ở nước ta hiện nay. NXB Chính trị Quốc gia, 2004.
46. Phạm Văn Lợi ( chủ biên ).Tội phạm môi trường một số vấn đề lý luận
và thực tiễn. NXB Chính trị Quốc gia, 2004
47. Phạm Hồng Hải . Về vấn đề tội phạm hoá một số hành vi xâm hại tới
môi trường trong Bộ luật hình sự Việt Nam hiện hành. Tạp chí Nhà
nước và Pháp luật số 6 tháng 6/2001.

14


48. Trần Thắng Lợi . Trách nhiệm pháp lý về môi trường ở một số nước.